ဆြာဇီလန္ ႏုိင္ငံအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

အာဖရိကတိုက္က ဆြာဇီလန္နို္င္ငံကိုေတာ့ Kingdom of Eswatini (အက္ဆႊာတီနီ) လို႔လည္းသိၾကျပီး ေတာင္အာဖရိမွာရွိတဲ့ ကုန္းတြင္းပိတ္နိုင္ငံတစ္နိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ရဲ့အေရွ ေျမာက္ဘက္မွာ မုိဇမ္ဘစ္နိုင္ငံ၊အေနာက္၊ေတာင္နဲ႔ေျမာက္အရပ္ေတြမွာ ေတာင္ အာဖရိကနိုင္ငံတစ္ခုတည္းနဲ႔ ဆက္စပ္လ်က္ရွိေနပါတယ္။ ဆြာဇီလန္နိုင္ငံဟာ အာဖရိကတိုက္ရဲ့အေသးငယ္ဆံုးနိုင္ငံျဖစ္ျပီး အေရွကေန အေနာက္အထိ (၈၁)မိုင္ရွည္လ်ားျပီး ေျမာက္ကေနေတာင္ဘက္အထိေတာ့ မိုင္(၁၂၀)သာသာ က်ယ္ဝန္းပါတယ္။

ဆြာဇီလန္ ရဲ့ေျမမ်က္နွာသြင္ျပင္နဲ႔ရာသီဥတုဟာ ေနရာအလိုက္အမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားေနတာကိုလည္း ေတြ႔ရမွာျဖစ္ျပီး နိုင္ငံရဲ့ေတာင္တန္းကုန္းျမင့္မ်ားရွိရာအေအးပိုင္းေဒသျဖစ္တဲ့ highveld ကေန ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႔တဲ့ Lowveld အထိရာသီဥတုဟာပံုေသမရွိပါဘူး။ ဆြာဇီလန္ရဲ့ မူလမ်ိဳးႏြယ္စုေတြကေတာ့ Swazis မ်ိဳးႏြယ္ဝင္ေတြျဖစ္ၾကျပီး (၁၈)ရာစုေလာက္ ကတည္းက မိုဇမ္ဘစ္ေဒသကေန ဗန္တူလူမ်ိဳးေတြရဲ့ ေဘးရန္ေၾကာင့္ ယခု ဆြာဇီလန္နိုင္ငံအတြင္းေရာက္ရွိေနထိုင္လာခဲ့ ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိနိုင္ငံရဲ့ရံုးသံုးဘာသာစကားကေတာ့ Swazis ဘာသာ စကားအျပင္ အဂၤလိပ္စာကိုပါတြဲဖက္အသံုးျပဳေနတာကိုေတြ႔ရပါတယ္။

ဆြာဇီလန္မွာ ၿမဳိ႕ေတာ္ႏွစ္ခုရွိပါတယ္။ Mbabaneျမိဳ႕ဟာ Mbabaneျမစ္ကမ္းပါးမွာတည္ရွိျပီး ဆြာဇီလန္နိုင္ငံ ရဲ့အုပ္ခ်ဳပ္ေရးၿမိဳ႕ေတာ္ ျဖစ္သလိုအၾကီးဆံုးျမိဳ႕လည္းျဖစ္ပါတယ္။ အျခားထင္ရွားတဲ့ျမိဳ႕ေတာ္ၾကီးကေတာ့ လက္ရွိ စိုးစံေနတဲ့ဆြာဇီလန္နိုင္ငံရဲ့ဘုရင္ Mswati(3) ရဲ့နန္း ေဆာင္နဲ႔ပါလီမန္ အေဆာက္အဦးေတြတည္ရွိတဲ့ျမိဳ႕ကေတာ့ ဥပေဒျပဳၿမဳိ႕ေတာ္ျဖစ္တဲ့ Lobambaျမိဳ႕ျဖစ္ပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ဟာ ဧရိယာစတုရန္းမိုင္ (၆၇၀၄) မိုင္ရွိျပီး လူဦးေရကေတာ့ (၁၀၉၃၂၃၈)ဦးရွိပါတယ္။ လူဦးေရသိပ္သည္းဆကေတာ့(၁) စတုရန္းမိုင္မွာ (၁၇၆)ဦးေနထိုင္ၾကပါတယ္။ ဆြာဇီလန္နိုင္ငံလူဦးေရရဲ့(၈၈.၁)ရာခိုင္ႏႈန္း ဟာ ခရစ္ယာန္ဘာသာဝင္ ေတြျဖစ္ၾကျပီး ၊အစၥလာမ္(၁၀.၁)ရာခိုင္ႏႈန္း၊နဲ႔ က်န္(၂)ရာခိုင္ နႈန္း နီးပါးကေတာ့ မိရိုးဖလာနတ္ကိုးကြယ္သူေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။

ဆြာဇီလန္နိုင္ငံမွာတူးေဖာ္ရရွိတဲ့ ေရွးလူအသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကိုေလ့လာျခင္းအား ျဖင့္ ယခုဆြာဇီလန္နိုင္ငံေနရာမွာ လြန္ခဲ့တဲ့နွစ္ေပါင္း(၂၀၀၀၀၀)ကာလ ေက်ာက္ေခတ္ ကတည္းက လူသားမ်ိဳးႏြယ္ေတြစုစည္းေနထိုင္ခဲ့တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြကအတည္ျပဳ ထားၾကပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ကိုပထမဆံုး ေရာက္ရွိလာတဲ့ လူမ်ိဳးေတြကေတာ့ စုေပါင္းအမဲလိုက္ေလ့ရွိတဲ့ Khoisan မ်ိဳးႏြယ္စုေတြျဖစ္ၾကျပီး (၄)ရာစုမွာေတာ့ အာဖရိကအေရွအလယ္ပိုင္းေဒသ Great Lakes ေဒသက Bantu မ်ိဳးႏြယ္စုဝင္ Nguni ေတြဟာအလံုးအရင္းနဲ႔ဝင္ေရာက္ေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

သူတို႔ေတြအသံုးျပဳတဲ့ဘာသာ စကားကေတာ့ ယေန႔ေတာင္အာဖရိကတိုက္မွာေနထိုင္တဲ့ Sotho နဲ႔ Nguni ဘာသာ စကားေတြျဖစ္ၾကျပီး (၁၁)ရာစုမတိုင္ခင္အထိ အသံုးျပဳခဲ့ၾကေၾကာင္းသိရပါတယ္။ (၁၈)ရာစုေရာက္ခ်ိန္မွာေတာ့ Ngwane တစ္ျဖစ္လဲ ဆြာဇီလန္လို႔သိၾကတဲ့ Pongola ျမစ္ကမ္းပါးေတြမွာေနထိုင္တဲ့မ်ိဳးႏြယ္စုေတြဟာ Bantu မ်ိဳးႏြယ္စုေတြရဲ့ တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ယခုဆြာဇီလန္နိုင္ငံအတြင္းကိုေရာက္ရွိလာခဲ့ျပီး မူလရွိတဲ့မ်ိဳးနြယ္စု ေတြနဲ႔ေပါင္းစည္းကာေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဆြာဇီလန္ေဒသဟာ စိုက္ပ်ိဳးေျမေကာင္းမြန္ျခင္း၊အမဲလိုက္ဧရိယာေပါမ်ားျခင္း၊သံသတၳဳ ကိုအလြယ္တကူ ရွာေတြနိုင္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္လည္း အေျခခ်ေနထိုင္သူေပါမ်ားလာျပီး တျဖည္းျဖည္းၾကီးမား တဲ့မ်ိဳးနြယ္စုၾကီးတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့ျပီး (၁၈)ရာစုအလယ္မွာေတာ့ Ngwane (3) ဘုရင္ရဲ့ ဦးေဆာင္မႈနဲ႔ ဆြာဇီလန္ဘုရင္နိုင္ငံကိုတည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ နိုင္ငံ နယ္နမိတ္နဲ႔ လူမ်ိဳးစုအမည္ကို သတ္မွတ္ေပးခဲ့သူကေတာ့ (၁၉)ရာစုအတြင္းက ဆြာဇီလန္အပါအဝင္ အာဖရိကနယ္ေျမအေတာ္မ်ားမ်ား ကိုေပါင္းစည္းနိုင္ခဲ့တဲ့ နာမည္ ေက်ာ္စစ္ဘုရင္ Mswati(2)ျဖစ္ပါတယ္။

လက္ရွိ ဆြာဇီလန္နိုင္ငံရဲ့နယ္ေျမပိုင္းျခားမ်ဥ္းကိုေတာ့(၁၈၈၁)ခုနွစ္တည္းက ျဗိတိသ်ွနဲ႔ ေတာင္ အာဖရိက အာဏာပိုင္ေတြက Scramble for Africa လို႔သိၾကတဲ့ စိတ္ႀကိဳက္ကိုလိုနီနယ္ေျမခြဲေဝမႈလမ္းစဥ္ အတိုင္းေရးဆြဲခဲ့ၾကတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျဗိတိသသ်ွနဲ႔ေတာင္အာဖရိကတို႔အၾကားျဖစ္ ပြားခဲ့တဲ့ ဒုတိယေျမာက္ Boer တိုက္ပြဲျပီးဆံုးခ်ိန္မွာေတာ့ ဆြာဇီလန္ဟာ ျဗိတိန္ရဲ့ အထိန္းသိမ္းခံနယ္ေျမျဖစ္လာခဲ့ျပီး (၁၉၆၈)ခုနွစ္၊စက္တင္ဘာ(၆)ရက္ေန႔မွသာ လြတ္ လပ္ေရးရယူနိုင္ခဲ့ျပီး ျဗိတိသ်ွအစိုးရရရဲ့ ဓနသဟာယအဖြဲ႔ဝင္နိုင္ငံတစ္ခုအျဖစ္ ရပ္တည္ ေနပါတယ္။ (၂၀၁၈)ခုနွစ္ဧျပီလမွာေတာ့ ဆြာဇီလန္ဘုရင္နိုင္ငံ (Kingdom of Swaziland ) ဆိုတဲ့အမည္ကေန အက္ဆြာတီနီဘုရင္နိုင္ငံ (Kingdom of Eswatini) ဆိုျပီးတရားဝင္ အမည္ေျပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။

ဆြာဇီလန္ရဲ့အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ကေတာ့ဘုရင္ကေန နိုင္ငံရဲ့ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္၊အထက္လႊတ္ေတာ္ နဲ႔ေအာက္လႊတ္ေတာ္ဥကၠဌ(၂) ဦးစလံုးကိုခန္႔အပ္တာဝန္ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာတ္ပြဲကိုေတာ့ (၅)နွစ္တစ္ၾကိမ္က်င္းပေလ့ရွိျပီး အထက္နဲ႔ေအာက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေတြကို ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ရဲ့လက္ရွိက်င့္သံုးေနတဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကိုေတာ့ (၂၀၀၅)ခုနွစ္ကေရးဆြဲခဲ့တာျဖစ္ျပီး ဘုရင္ေတာ္ဝင္ မိသားစုရဲ့ အခမ္းအနားေတြဟာ ဒီဇင္ဘာနဲ႔ဇန္နဝါရီလေတြမွာ က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။ ယင္း ရက္ေတြကိုေတာ့ နိုင္ငံရဲ့ တရားဝင္ရံုးပိတ္ရက္ေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

အနည္းငယ္ေသာစက္မႈလက္မႈလုပ္ငန္းေတြသာရွိျပီး နိုင္ငံသားတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ့ နွစ္စဥ္ ဝင္ေငြဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ (၉၇၁၄) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဝင္ေငြေၾကာင့္ ဆြာဇီလန္ဟာ ကမာၻအလယ္အလတ္နိမ့္ပါးတဲ့နိုင္ငံအျဖစ္သတ္မွတ္ျခင္းခံထားရပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ဟာအာဖရိကရဲ့ စီးပြားေရးဆိုင္ရာအသင္း အဖြဲ႔ေတြျဖစ္တဲ့ (SACU) နဲ႔ (COMESA) တို႔ရဲ့အသင္းဝင္ျဖစ္ျပီး အဓိကကုန္သြယ္ဖက္ နိုင္ငံကေတာ့ ေတာင္အာဖရိနိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ရဲ့ျပည္ပပို႔ကုန္ (၇၀)ရာခိုင္ႏႈန္း ဟာေတာင္အာဖရိကနိုင္ငံကိုနွစ္စဥ္ပို႔ေဆာင္ေနရျပီး၊ ျပည္ပသြင္းကုန္ရဲ့(၉၀)ရာခိုင္ႏႈန္း ဟာေတာင္အာဖရိကနိုင္ငံကပဲျဖစ္ေနတာကိုေတြ႔ရပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ရဲ့အဓိကအသံုးျပဳေနတဲ့ေငြေၾကးကေတာ့ ဆြာဇီလီလန္ဂီနီ ျဖစ္ျပီး ေတာင္အာဖရိကနိုင္ငံရဲ့အသံုးျပဳေနတဲ့ rand ေငြေၾကးကိုလည္းသံုးစြဲခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ အေမရိကန္ ၁ေဒၚလာဟာ ၁၄.၀၅ SZL နဲ႔ ညီမွ်ပါတယ္။

ဆြာဇီလန္နိုင္ငံရဲ့အဓိကပင္လယ္ရပ္ျခားကုန္သြယ္ေရးနိုင္ငံကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ ေထာင္စုနဲ႔ အျခားဥေရာပသမဂၢနိုင္ငံေတြျဖစ္ပါတယ္။ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းဟာ ဆြာဇီလန္ ရဲ့အဓိကစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြျဖစ္ျပီး ေျမၾသဇာေကာင္းျပီးေရအလံုအေလာက္ရရွိတာ ေၾကာင့္ ေျပာင္း၊ဝါ၊ဂြမ္း၊စပါး၊ေျမပဲ၊ေဆးရြက္၊ၾကံ၊နာနတ္စသည္တို႔ကိုလည္း စိုက္ပ်ိဳး ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါအျပင္ ဆြာဇီလန္ဟာတြင္းထြက္ပစၥည္းၾကြယ္ဝတဲ့နိုင္ငံအျဖစ္ရွိေနျပီး သံ၊သံျဖဴ၊ေရႊစတဲ့ သတၳဳေတြကိုတူးေဖာ္ရရိွနိုင္ပါတယ္။ ယခုေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သစ္လုပ္ငန္း၊ သစ္ေပ်ာ့ဖတ္လုပ္ငန္း၊ ေရအားလ်ွပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကို တိုးခ်ဲ႔လုပ္ကိုင္လ်က္ရွိတာကိုေတြ႔ရပါတယ္။ နိုင္ငံရဲ့အဓိကတင္ပို႔ကုန္ေတြကေတာ့ အမဲ သား၊သံရိုင္းစတာေတြျဖစ္ျပီး (၂၀၀၉)ခုနွစ္အတြင္း နိုင္ငံရဲ့စုစုေပါင္း GDP (ppp)ခန္႔မွန္းတန္ဖိုးကေတာ့ (၁၂.၃၃၂)ဘီလီယန္ျဖစ္ပါတယ္။

ဆြာဇီလန္နိုင္ငံရဲ့အဓိကရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျပသာနာကေတာ့ HIV/AIDS ကူးစက္ျဖစ္ပြား ႏႈန္းအလြန္မ်ားေနတဲ့အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ဆြာဇီလန္ဟာကမာၻေပၚမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ပြား ႏႈန္းအမ်ားဆံုးနိုင္ငံေတြအနက္ကတစ္နိုင္ငံျဖစ္ျပီး လူဦးေရရဲ့(၂၆)ရာခိုင္ႏႈန္း (အထူးသျဖင့္ အသက္ ၁၅ နွစ္ကေန ၄၉နွစ္အၾကား)အထိ AIDS ေရာဂါခံစားေနရပါတယ္။ ဒါအျပင္ (၂၀၁၈)ကေကာက္ခံတဲ့စာရင္းေတြအရေတာ့ ဆြာဇီလန္နိုင္ငံဟာလူတစ္ဦးခ်င္းရဲ့ပ်ွမ္းမ်ွသက္တမ္းဟာ(၅၈)နွစ္နဲ႔ ကမာၻ(၁၂)နိုင္ငံ ေျမာက္ သက္တမ္းအတိုဆံုးနိုင္ငံအျဖစ္လည္း ရပ္တည္ေနပါတယ္။ ဒါဟာ သက္တမ္းျပန္တက္လာျခင္းသာ ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ကဆုိရင္ ဆြာဇီလန္ႏုိင္ငံသား တစ္ဦးရဲ႕ ပ်မ္းမွ်သက္တမ္းဟာ ၅၁.၀၅ႏွစ္သာရွိၿပီး စတုတၳေျမာက္သက္တမ္းအတုိဆုံးႏုိင္ငံံ စာရင္း၀င္ခဲ့ဖူးပါေသးတယ္။

ဆြာဇီလန္နဲ႔ပတ္သက္ျပီးထူးျခားခ်က္တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့
(၁) ဆြာဇီလန္နိုင္ငံရဲ့စုစုေပါင္းဧရိယာရဲ့ (၀.၉)ရာခိုင္နႈန္းသာ ေရျပင္အျဖစ္ရွိေနပါတယ္။
(၂)ကမာၻေပၚမွာတစ္စုစည္းထဲေတြ႔ရဖို႔ ရွားပါးတဲ့ ေတာေကာင္ေတြျဖစ္တဲ့ျခေသၤ၊ က်ားသစ္၊ၾက့ံ၊ဆင္နဲ႔ ကၽြဲရိုင္းစတာေတြကို ဆြာဇီလန္နိုင္ငံကေတာနက္ေတြအတြင္းမွာ ရွိေနပါတယ္။

(၃) ဆြာဇီလန္နိုင္ငံဟာ နို႕တိုက္သတၱဝါမ်ိဳးစိတ္ေပါင္း (၁၃၂)မ်ိဳး၊ငွက္မ်ိဳစိတ္ေပါင္း (၅၀၀)၊တြားသြားသတၱဝါနဲ႔ကုန္းေနေရေနသတၱဝါမ်ိဳးစိတ္ေပါင္း(၁၁၁)မ်ိဳး၊ေဒသသဘာဝ ေပါက္ပင္မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း(၃၅၀၀)ေက်ာ္ရဲ့ တည္ရွိရာေနရာလည္းျဖစ္ပါတယ္။
(၄) ဆြာဇီလန္နိုင္ငံရဲ့ဘုရင္တစ္ပါးျဖစ္တဲ့ King Sobhuza (2)ဟာ (၁၈၉၉)ခုနွစ္ကေန (၁၉၈၂)ခုနွစ္အထိ နန္းသက္ (၈၂)နွစ္နဲ႔ (၂၅၃)ရက္ၾကာစိုးစံခဲ့တာေၾကာင့္ ကမာၻသမိုင္း မွာနန္းသက္အရွည္ဆံုးဘုရင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရပါတယ္။
(၅) ဆြာဇီလန္နိုင္ငံမွာတည္ရွိတဲ့ သံသတၳဳရိုင္းထြက္ရွိတဲ့ The Ngwenya မိုင္းတြင္းၾကီးဟာ ကမာၻေပၚမွာ သက္တမ္းအရင့္ဆံုးမိုင္းတြင္းၾကီးအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း ခံထားရပါတယ္။

Leave a Reply