ကမာၻေပၚက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အမ်ားဆုံး ၁၀ ႏုိင္ငံ

Posted on

ကမာၻေပၚမွာ ဘာသာႀကီးေလးဘာသာ ရွိတဲ့အနက္ ဗုဒၶဘာသာဟာ ၄ခုေျမာက္ ကိုးကြယ္သူလူဦးေရ အမ်ားဆုံး ဘာသာျဖစ္ပါတယ္။ ကုိးကြယ္သူလူဦးေရအားျဖင့္ေတာ့ ၄၈၈သန္း ရွိကာ ကမာၻ႔လူဦးေရစုစုေပါင္းရဲ႕ ၇% ျဖစ္ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာမွာကုိပဲ  ေထရ၀ါရဗုဒၶဘာသာ ၊ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ ၊ ဝဇီရယာန ဗုဒၶဘာသာ  ဆုိၿပီး အဓိက ၃ မ်ဳိးရွိပါတယ္။ တိဘက္ဗုဒၶဘာသာျဖစ္တဲ့ ၀ဇီရယာနဗုဒၶဘာသာကို အခ်ိဳ ႔က မဟာယာန၏ ဂိုဏ္းခြဲဟု သတ္မွတ္ေသာ္လည္း အခ်ို့ကမူ မူလဗုဒၶဘာသာ၏ တတိယေျမာက္ ဂိုဏ္းျကီးအျဖစ္ သတ္မွတ္ျကပါတယ္။

ေအာက္က ပုံကိုၾကည့္ရင္ေတြ႔ရမွာပါ။ တရုတ္ ၊ ဂ်ပန္ ၊ ကိုရီးယား ၊ ဗီယက္နမ္စတဲ့ႏုိင္ငံေတြက မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ ၊ ထုိင္း စတဲ့ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံေတြက ေထရ၀ါရဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္ကာ က်န္တဲ့ ဘူတန္ ၊ တိဘက္ ၊ မြန္ဂုိလီးယား ၊ နီေပါ စတဲ့ႏုိင္ငံေတြကေတာ့  ဝဇီရယာန ဗုဒၶဘာသာ ကို ကုိးကြယ္ၾကပါတယ္။ ဒီတစ္ခါေတာ့ ကမာၻေပၚက ဗုဒၶဘာသာကိုးကြယ္သူအမ်ားဆုံး ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံ ၁၀ ႏုိင္ငံ အေၾကာင္းကို ဗဟုသုတ အျဖစ္ ေ၀မွ်လုိက္ပါတယ္။

၁၀။ မေလးရွားႏုိင္ငံ

မေလးရွားႏုိင္ငံဟာ အစၥလာမ္ဘာသာကုိးကြယ္သူ အမ်ားဆုံး ဆုိတာ သိၾကၿပီးျဖစ္မွာပါ။ ဒါေပမယ့္ မေလးရွားႏုိင္ငံ လူဦးေရစုစုေပါင္းရဲ႕ ၁၉.၈% ခန္႔က ဗုဒၶဘာသာကုိးကြယ္သူေတြ ျဖစ္ကာ လူဦးေရအားျဖင့္ေတာ့ ၆.၃သန္းခန္႔ ရွိပါတယ္။ အဓိကကုိးကြယ္သူေတြက မေလးအႏြယ္၀င္ တရုတ္လူမ်ဳိးေတြက ကုိးကြယ္ၾကတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ မေလးရွားကြ်န္းဆြယ္ကို ေရေၾကာင္းကေန ၀င္ေရာက္လာတဲ့ အိႏၵိယကုန္သည္ေတြ နဲ႔ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြထံမွ တဆင့္ ဗုဒၶဘာသာဟာ မေလးရွားႏုိင္ငံကို ေရာက္ရွိလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ခ်ဳိလာမင္းဆက္မ်ား မအုပ္စုိးမီ ၁၁ရာစု အခ်ိန္အထိေတာ့ ဟိႏၵဴဘာသာ နဲ႔ ဗုဒၶဘာသာဟာ မေလးရွားႏုိင္ငံရဲ႕ ကိုးကြယ္သူအမ်ားဆုံး ဘာသာေတြျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

၉။ ေတာင္ကုိရီးယားႏုိင္ငံ

ေတာင္ကုိရီးယားႏုိင္ငံမွာ ရွိတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကေတာ့ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ အေပၚမွာ အေျခခံထားတဲ့ ကုိရီးယားဗုဒၶဘာသာ (Korean Buddhism) ကို ကုိးကြယ္ၾကပါတယ္။ ႏုိင္ငံစုစုေပါင္း လူဦးေရရဲ႕ ၁၅.၅% ခန္႔ က ဗုဒၶဘာသာကို ကုိးကြယ္တာျဖစ္ၿပီး အေရအတြက္အားျဖင့္ဆုိရင္ေတာ့ ၇.၉၇ သန္းခန္႔ ရွိပါတယ္။ ကိုရီးယားႏုိင္ငံကိုေတာ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ ေအဒီ ၃၇၂ခန္႔မွာ တရုတ္ႏုိင္ငံ Former Qin ျပည္နယ္က တဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေရာက္ရွိလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

၈။ အိႏၵိယႏုိင္ငံ

တခ်ိန္က ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ားဆုံး ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ ျဖစ္ခဲ့ဖူးတဲ့ အိႏၵိယႏုိင္ငံရဲ႕ ယေန႔ဗုဒၶဘာသာ၀င္ဦးေရ ကေတာ့ အလြန္နည္းပါးသြားခဲ့ပါၿပီ။ ဗုဒၶဘာသာ စတင္ခဲ့ရာေနရာလုိ႔ ဆုိရမယ့္ အိႏၵိယႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ဘာသာေတြအနက္ ဗုဒၶဘာသာဟာ ၅ခု ေျမာက္ အမ်ားဆုံးဘာသာျဖစ္ၿပီး ရာခုိင္ႏႈန္းအားျဖင့္ဆုိရင္ေတာ့ စုစုေပါင္း အိႏၵိယႏုိင္ငံ လူဦးေရရဲ႕ ၀.၇% ရာခုိင္ႏႈန္းသာ က်န္ရွိပါေတာ့တယ္။ လူဦးေရ သန္းေပါင္း ၁၃၀၀ ေက်ာ္ရွိတဲ့ အိႏၵိယႏုိင္ငံရဲ႕ ၀.၇% လုိ႔ ဆုိေပမယ့္ အေရအတြက္အားျဖင့္ ဆုိရင္ေတာ့ ၉.၂၇ သန္း ရွိပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာရဲ႕ေရွ႕မွာေတာ့ ဟိႏၵဴ ၊ အစၥလာမ္ ၊ ခရစ္ယာန္ ၊ ဆစ္ခ္ စတဲ့ဘာသာေတြက အိႏၵိယမွာ ကိုးကြယ္သူအမ်ားဆုံးျဖစ္ပါတယ္။

၇။ ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံ

ဗီယက္နမ္လူမ်ဳိး အမ်ားစုကေတာ့ ဗီယက္နမ္ရုိးရာဘာသာ (Vietnamese folk religion ) ကို ကုိးကြယ္ၾကေပမယ့္ ဒီႏုိင္ငံရဲ႕ ဒုတိယအႀကီးဆုံး ဘာသာကေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ စုစုေပါင္း ဗီယက္နမ္ လူဦးေရရဲ႕ ၁၂.၂% က မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာကို ကုိးကြယ္ၾကၿပီး အေရအတြက္အားျဖင့္ဆုိရင္ေတာ့ ၁၁.၅ သန္း ခန္႔ရွိပါတယ္။ ဘီစီ ၂ရာစု (သုိ႔) ၃ရာစု ေလာက္ကတည္းက အိႏၵိယ (သုိ႔) တရုတ္ႏုိင္ငံကေန ဗုဒၶဘာသာဟာ ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံကုိ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီ လုိ႔ ပညာရွင္ေတြက ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ ေအဒီ ၂ရာစု ၀န္းက်င္ေလာက္မွာေတာ့ ယေန႔ Bắc Ninh ျပည္နယ္ျဖစ္လာမယ့္ Luy Lâu ေဒသမွာ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာကို အမ်ားဆုံး ကိုးကြယ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

၆။ သီရိလကၤာႏုိင္ငံ

ေထရ၀ါရ ဗုဒၶဘာသာ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့ သီဟုိဠ္ကြ်န္း ေခၚ သီရိလကၤာႏုိင္ငံမွာေတာ့ ႏုိင္ငံလူဦးေရ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၇၀.၂% ခန္႔ဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္ၾကပါတယ္။ ကိုးကြယ္သူ အေရအတြက္ေတာ့ ၁၅.၂သန္း ခန္႔ ျဖစ္ပါတယ္။ သိဟုိဠ္ကြ်န္းကိုေတာ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ အာေသာကဘုရင္လက္ထက္ တတိယသဂၤါယနာ တင္ၿပီးခ်ိန္ ဘီစီ ၂၅၀ ခန္႔မွာ စတင္ေရာက္ရွိခဲ့တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာကို စတင္ျပန္႔ပြားေစခဲ့တဲ့သူကေတာ့ အာေသာကဘုရင္ရဲ႕သားေတာ္ျဖစ္တဲ့ ရဟန္းေတာ္ အရွင္မဟိႏၵ ( Ven Mahinda ) ျဖစ္ပါတယ္။ အရွင္မဟိႏၵ ဟာ သီဟုိဠ္ကြ်န္းက Mihintale (မဟိန္တေလေတာင္) မွာ စတင္သီတင္းသုံးခဲ့ၿပီးေနာက္ ညီမေတာ္ ဘိကၡဴနီ သံဃာမိတၱ(Sangamitta) ကို ေဗာဓိပ်ဳိးပင္ငယ္ကို ယူေဆာင္လာေစခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ပထမဆုံး ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းကို စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ယေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့ သီရိလကၤာႏုိင္ငံမွာ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း ၆၀၀၀ ေက်ာ္ခန္႔ ရွိေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

၅။ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံ

ခမာတုိ႔ရဲ႕ႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့ ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံမွာေတာ့ ဗုဒၶဘာသာကုိ ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ ႏုိင္ငံလူဦးေရ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၉၆.၉% ခန္႔က ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ စုစုေပါင္း ဗုဒၵဘာသာ၀င္ ၁၅.၇ သန္းခန္႔ ရွိပါတယ္။ ကေမာၻဒီယားကိုေတာ့ ေအဒီ ၅ရာစုခန္႔ေလာက္ကတည္းက ဗုဒၶဘာသာဟာ ေရာက္ရွိေနခဲ့ၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေစာပုိင္း ဗုဒၶဘာသာက မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္ၿပီး ယေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့ ေထရ၀ါရ ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ ေျပာင္းလဲခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ေထရ၀ါရဗုဒၶဘာသာ ကို ၁၃ရာစုကေနစလုိ႔ ယေန႔အခ်ိန္အထိ ကုိးကြယ္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။(ပုိ႔ေပါ့ရဲ႕ ခမာရုဒ္ကာလအတြင္းမွ လြဲ၍)

၄။ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံမွာေတာ့ ရွင္တုိဘာသာဟာ ကုိးကြယ္သူအမ်ားဆုံး ဘာသာျဖစ္ၿပီး ဒုတိယကုိးကြယ္သူ အမ်ားဆုံးဘာသာက ဗုဒၶဘာသာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံလူဦးေရ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၃၄.၉%ခန္႔က မဟာယာနဗုဒၶဘာသာကို ကုိးကြယ္ၾကၿပီး လူဦးေရနဲ႔တြက္ရင္ ၄၄သန္းခန္႔ ကုိးကြယ္ၾကတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာကိုမွ Pure Land Buddhism ၊ Nichiren Buddhism ၊ Shingon Buddhism နဲ႔ Zen ဆုိၿပီး ဂုိဏ္းခြဲအသီးသီးရွိၾကပါေသးတယ္။ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံကိုေတာ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ ေအဒီ ၅၅၂ ခုေလာက္မွာ Baekje ဘုရင့္ႏုိင္ငံ(ကုိရီးယား) ကေန တဆင့္ေရာက္ရွိလာခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Baekje ဘုရင္ Seong ဟာ ဂ်ပန္အင္ပါယာဘုရင္  Kinmei ထံ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ၊ သီလရင္ေတြနဲ႔အတူ ဗုဒၶဘာသာက်မ္းစာမ်ား ေစလႊတ္ခဲ့ရာကေန ဗုဒၶဘာသာဟာ ဂ်ပန္မွာ အစျပဳခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

၃။ ျမန္မာႏုိင္ငံ

ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ပတ္သတ္လုိ႔ ကမာၻမွာထင္ရွားတဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံကေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အမ်ားဆုံးႏုိင္ငံ စာရင္းမွာေတာ့ နံပါတ္ ၃ ပါ။ ႏုိင္ငံ စုစုေပါင္း လူဦးေရရဲ႕ ၈၇.၉% က ေထရ၀ါရဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္ၾကၿပီး အေရအတြက္အားျဖင့္ ဆုိရင္ေတာ့ ၄၇.၁ သန္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိေတာ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဘီစီ ၂၂၈ ခန္႔မွာ အာေသာကမင္းႀကီး ေစလႊတ္လုိက္တဲ့ သာသနာျပဳရဟန္းေတာ္ေတြျဖစ္တဲ့ အရွင္ေသာန နဲ႔ အရွင္ဥတၱရ (Sona and Uttara ) ကေန ျပန္႔ပြားလာခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ အရွင္ေသာန နဲ႔ အရွင္ဥတၱရ တုိ႔ဟာ သုဝဏၰဘူမၼိ (သထံု) ကို ေရာက္ရွိၿပီး ဗုဒၶဘာသာဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ စတင္ျပန္႔ပြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၂၆ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ဗုဒၶဘာသာကုိ ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္ စတင္ျပဌာန္းခဲ့ပါတယ္။

၂။ ထုိင္းႏုိင္ငံ

ထုိင္းႏုိင္ငံဟာလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံလုိပဲ ဗုဒၶဘာသာႏုိင္ငံအျဖစ္ ကမာၻမွာ ထင္ရွားပါတယ္။ ႏုိင္ငံလူဦးေရ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၉၄.၅% ဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္ၾကၿပီး အေရအတြက္နဲ႔ ဆုိရင္ေတာ့ ၆၅.၁သန္းခန္႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ထုိင္းႏုိင္ငံကိုေတာ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ ဘီစီ ၂၅၀ ခန္႔မွာပဲ အာေသာကမင္းႀကီး ေစလႊတ္လုိက္တဲ့ သာသနာျပဳအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ထုိင္းဘုရင္ အစဥ္အဆက္ဟာလည္း ဗုဒၶဘာသာကုိ ေစာင့္ေရွာက္ခဲ့ၾကၿပီး ေအဒီ ၁၃ရာစု Sukhothai ဘုရင့္ႏုိင္ငံလက္ထက္မွာေတာ့ ေထရ၀ါရ ဗုဒၶဘာသာဟာ ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

၁။ တရုတ္ႏုိင္ငံ

ကမာၻေပၚမွာ ဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္သူ အမ်ားဆုံးရွိရာ ႏုိင္ငံကေတာ့ တရုတ္ႏုိင္ငံပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏုိင္ငံမွာေတာ့ ႏုိင္ငံလူဦးေရစုစုေပါင္းရဲ႕ ၁၅.၈၇% ဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္ၾကပါတယ္။ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာကို ကုိးကြယ္ၾကတာျဖစ္ၿပီး အေရအတြက္အားျဖင့္ဆုိရင္ေတာ့ ၂၂၂.၇သန္းခန္႔ ရွိပါတယ္။ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ ကေန အေျခခံထားတဲ့ တရုတ္ဗုဒၶဘာသာ ၊ တိဘက္ဗုဒၶဘာသာ ၊ ဂ်ပန္ဗုဒၶဘာသာတုိ႔အျပင္ ေထရ၀ါရဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဟန္မင္းဆက္လက္ထက္ ေအဒီ ၁ရာစုေလာက္ကတည္းက အိႏၵိယႏုိင္ငံမွ သာသနာျပဳေတြထံကေန တဆင့္ ဗုဒၶဘာသာဟာ တရုတ္ႏုိင္ငံကို ေရာက္ရွိလာခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

သုတဇုန္

Leave a Reply