Asiatic lion လုိ႔ေခၚတဲ့ အာရွျခေသၤ့တုိ႔ အေၾကာင္း

Posted on

ကမာၻေပၚမွာ ျခေသၤ့အမ်ဳိးအစားေပါင္း ၈ မ်ဳိးခန္႔ ရွိေပမယ့္ အဓိကမ်ဳိးစိတ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ၂ခုပဲ ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ Panthera leo melanochaita မ်ဳိးစိတ္ နဲ႔ Panthera leo leo မ်ဳိးစိတ္ ဆုိၿပီးေတာ့ပါ။

Panthera leo leo မ်ဳိးစိတ္ထဲမွာ အာရွျခေသၤ့ ၊ အလယ္ပုိင္းအာဖရိကျခေသၤ့ ၊ အေနာက္အာဖရိကျခေသၤ့ နဲ႔ ဘာဘာရီျခေသၤ့(ေျမာက္အာဖရိက) ျခေသၤ့တုိ႔ပါ၀င္ပါတယ္။ Panthera leo melanochaita မ်ဳိးစိတ္ထဲမွာေတာ့ ကိတ္ပ္ျခေသၤ့ နဲ႔ အေရွ႕အာဖရိကျခေသၤ့တုိ႔ ပါ၀င္ပါတယ္။ ျခေသၤ့အမ်ဳိးအစားေတြအားလုံးကို အိႏၵိယႏုိင္ငံနဲ႔ အာဖရိကႏုိင္ငံေတြကလြဲလုိ႔ တျခားတုိက္ေတြ႔ရေလ့မရွိပါဘူး။

၁၉ ရာစုအထိ အာရွျခေသၤ့ေတြကို တူရကီ ၊ အီရန္ ၊ မီဆုိပုိေတးမီးယား ၊ Indus ျမစ္ကမ္း နဲ႔ Narmada ျမစ္ကမ္းေတြမွာ ေတြ႔ရပါေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၀ ရာစုကစလုိ႔ ယေန႔အခ်ိိန္မွာေတာ့ အိႏၵိယႏုိင္ငံ ဂူဂ်ာရတ္ျပည္နယ္ ၊ GIR သစ္ေတာႀကီးအတြင္းမွာသာ ေတြ႔ရပါေတာ့တယ္။ အိႏၵိယႏုိင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံလုံးနီးပါးမွာရွိခဲ့တဲ့ ဒီျခေသၤ့ေတြ မရွိရေတာ့ျခင္း အေၾကာင္းတစ္ရပ္ကေတာ့ အိႏၵိယကုိ ကုိလုိနီခ်ဲ႕ခဲ့တဲ့ ၿဗိတိသွ်အရာ ရွိေတြရဲ႕ အမဲလုိက္သတ္ျဖတ္မႈေၾကာင့္လုိ႔ ဆုိရမွာပါ။ ၁၉ရာစုအတြင္းမွာပဲ ၿဗိတိသွ်အရာရွိေတြဟာ အာရွျခေသၤ့အေကာင္ေပါင္း ၃၀၀ ခန္႔ကို ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္ပစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

သူ႔ရဲ႕သီးသန္႔သိပၸံနာမည္ကေတာ့ Panthera Leo persica ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ အေကာင္အေရအတြက္အားျဖင့္ေတာ့ ၂၀၁၇ခုႏွစ္စာရင္းမ်ားအရ ၆၅၀ခန္႔ က်န္ရွိေနပါေသးတယ္။ အာရွျခေသၤ့ေတြဟာ အိႏၵိယရဲ႕အႀကီးဆုံး ေၾကာင္ႀကီးမ်ဳိးစိတ္ ငါးမ်ဳိးထဲမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ ဘဂၤလားက်ား ၊ အိႏၵိယက်ားသစ္ ၊ ႏွင္းက်ားသစ္ နဲ႔ အင္းက်ား တုိ႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အာရွျခေသ့ၤေတြကို အိႏၵိယျခေသၤ့ ၊ ပါရွန္းျခေသၤ့ လုိ႔လည္းေခၚေလ့ရွိၾကပါတယ္။

အာရွျခေသၤ့အထီးေတြရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္အလ်ား အရြယ္အစားဟာ ၅.၅ေပ ကေန ၈.၂ေပ အထိရွိတတ္ၿပီး အမေတြကေတာ့ ၄.၆ေပကေန ၅.၇ေပ အထိပဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ အေလးခ်ိန္အားျဖင့္ေတာ့ အထီးေတြဟာ ၃၅၀ေပါင္ ကေန ၄၂၀ေပါင္ အထိရွိတတ္ၿပီး အမေတြကေတာ့ ၂၄၀ေပါင္ကေန ၂၆၀ေပါင္ အထိ ရွိတတ္ပါတယ္။ အထီးေတြကေတာ့ အျမင့္ ၄ေပခန္႔အထိရွိႏုိင္ၿပီး အမေတြကေတာ့ ၃ေပခြဲခန္႔ ပဲရွိႏုိင္ပါတယ္။ အေရွာင္အားျဖင့္ေတာ့ မီးခိုးေဖ်ာ့ေရာင္ ၊ သဲအေရာင္ ခပ္ေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ရွိတတ္ၿပီး အမည္းေရာင္အစက္အေပ်ာက္ေတြ ပါတတ္ပါတယ္။

အာဖရိကျခေသၤ့ေတြလုိပဲ အာရွျခေသၤ့ေတြဟာ အေဖာ္အေပါင္းနဲ႔ စုဖြဲ႔ေနတတ္ပါတယ္။ ျခသၤ့အထီးတစ္ေကာင္ဟာ ျခေသၤ့အမ ၅ေကာင္ခန္႔အထိနဲ႔ ယွဥ္တြဲေနထုိင္ေလ့ရွိပါတယ္။ သားေကာင္ရွာေဖြတဲ့အခါမွာလည္း အမေတြကသာ အဓိကဖမ္းေပးရပါတယ္။

အာရွျခေသၤ့ေတြမွာ ထုတ္ႏုိင္သိမ္းႏုိင္တဲ့ လက္သည္းအစြယ္ေတြပါရွိၿပီး သားေကာင္လုိက္တဲ့အခါမွာ လက္သည္းေတြနဲ႔ မိမိရရထုိးႏွက္ဖမ္းၿပီးမွ သြားေတြနဲ႔ ေသသည္အထိ ကုိက္ေလ့ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔မွာလည္း အလြန္ၾကမ္းတဲ့လွ်ာေတြ႔ရွိၿပီး ဒီလွ်ာေတြဟာ တိရစာၦန္အေသေကာင္ကို အမဲဖ်က္တဲ့အခါမ်ုိးမွာ အထူးအသုံး၀င္ပါတယ္။ သူတုိ႔ဟာ ဒရယ္ ၊ ေတာဆိတ္ ၊ ေတာ၀က္ ၊ ကြ်ဲ နဲ႔ အျခားတိရစာၦန္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို အမဲလုိက္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ဒီျခေသၤ့ေတြဟာ တစ္ေန႔ကို ၄နာရီေလာက္ပဲ လႈပ္လႈပ္ရွားရွားေနေလ့ရွိၿပီး က်န္အခ်ိန္ေတြကေတာ့ အနားယူျခင္း ၊ အိပ္စက္ျခင္းေတြနဲ႔ပဲ ကုန္ဆုံးေလ့ရွိပါတယ္။

ျခေသၤ့အထီးေတြဟာ ၁ႏွစ္သားမွာ ဟိန္းသံကို စတင္ျပဳလုပ္တတ္ၾကၿပီး ျခေသၤ့အထီးရဲ႕ဟိန္းသံဟာ ျခေသၤ့အမေတြထက္ ပိုမုိက်ယ္ေလာင္ပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕စိတ္ခံစားခ်က္ကုိ ျပသတဲ့အေနနဲ႔ ဟိန္းေဟာက္ေလ့ရွိၿပီး ဟိန္းသံအတိုးအက်ယ္နဲ႔ အခ်င္းခ်င္းလည္း ဆက္သြယ္တတ္ၾကပါေသးတယ္။

အုပ္စုတစ္စုစီမွာ ပုိက္နက္ကုိယ္စီရွိၿပီး က်ဴးေက်ာ္လာပါက ေခါင္းေဆာင္ ျခေသၤ့အထီးခ်င္းခ်င္း တုိက္ခုိက္ေလ့ရွိၿပီး အႏုိင္ရရွိသူဟာ အဲဒီပုိက္နက္နဲ႔ ျခေသၤ့အုပ္ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ပုိင္နက္ေတြကုိေတာ့ ဟိန္းသံ ၊ က်င္ငယ္ေရ (သုိ႔) ျခစ္ကုတ္ရာအမွတ္အသားမ်ား နဲ႔ ခြဲျခားထားေလ့ရွိပါတယ္။

အာရွျခေသၤ့ေတြဟာ တစ္ႏွစ္ပတ္လုံး ရာသီမေရြးမိတ္လုိက္ေလ့ ရွိတဲ့ တိရစာၦန္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ အမေတြ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္ကေတာ့ ရက္ေပါင္း ၁၀၀ ကေန ၁၂၀ခန္႔အထိၾကာျမင့္ေလ့ရွိၿပီး ေမြးဖြားတဲ့အခါမွာေတာ့ ျခေသၤ့ေပါက္ကေလး ၁ေကာင္ကေန ၆ေကာင္အထိ ေမြးေလ့ရွိၾကပါတယ္။

အေကာင္ေပါက္ေတြဟာ ၁၁ရက္သား ခန္႔အထိ မ်က္စိျမင္ျခင္းမရွိပါဘူး။ ၁၅ရက္ခန္႔မွာေတာ့လမ္းစေလွ်ာက္ေလ့ရွိၿပီး ၁လသားမွာေတာ့ စေျပးေလ့ရွိပါတယ္။ အေကာက္ေပါက္ကေလးေတြကို အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔လုံးမွာရွိတဲ့ ျခေသၤ့အမေတြက ေစာင့္ေရွာက္ၾကရပါတယ္။ အေကာင္ေပါက္အထီးေတြဟာ ၅ႏွစ္သားမွာ အရြယ္ေရာက္ၿပီး အမေတြကေတာ့ ၄ႏွစ္ကတည္းက အရြယ္ေရာက္ပါတယ္။

အာရွျခေသၤ့ေတြရဲ႕ပ်မ္းမွ်သက္တမ္းကေတာ့ ၁၆ႏွစ္ကေန ၁၈ႏွစ္ အထိျဖစ္ပါတယ္။ အမေတြက အထီးေတြထက္ သက္တမ္းပိုတုိပါတယ္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သဘာဝထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႔ႀကီး IUCN(International Union for Conservation of Nature) ရဲ႕ ရွားပါးတိရစာၦန္စာရင္းမွာ အေကာင္ေရနည္းလာၿပီျဖစ္တဲ့ အာရွျခေသၤ့ေတြကို ထည့္သြင္းသတ္မွတ္ထားၿပီး အမဲလုိက္ျခင္းကေန ဥပေဒနဲ႔ အကာအကြယ္ေပးထားပါတယ္။

Leave a Reply