ေရာမသမိုင္းထဲက အၾကီးဆံုးေရႊမုိင္းတြင္းၾကီး

Posted on

စပိန္နိုင္ငံ၊ ပြန္ဖာရာဒါျမိဳ႕အနီးက လႊသြားပံုသ႑ာန္ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့အနီေရာင္ေတာင္တန္းေတြနဲ႔အစိမ္းေရာင္သစ္အယ္ပင္မ်ားစြာ ေပါက္ေရာက္တဲ့အရပ္မွာတည္ရွိတဲ့ ဒီေရႊတြင္းၾကီးဟာ ေရာမသမိုင္းတစ္ေလ်ွာက္ အလြန္ကိုတန္ဖိုးၾကီး အရာေရာက္ခဲ့ပါတယ္။

La Medulas လို႔အမည္ရတဲ့ open-pit အမ်ိဳးအစား ဒီေရႊတြင္းၾကီးဟာ ရာစုနွစ္(၂)စုတိုင္ေအာင္မ်ားစြာေသာတန္ခ်ိန္ရွိတဲ့ေရႊေတြကိုထုတ္လုပ္ ေပးနိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ျပီးယေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့သမိုင္းဝင္ေနရာအျဖစ္သာရွိေနပါေတာ့တယ္။ ေရာမေခတ္ကာလကသမိုင္းဝင္ေရႊတြင္းၾကီးတည္ရွိတဲ့အျပင္၊ ေရွးေဟာင္းေရာမတို႔ရဲ့ အေမြအနွစ္အနုပညာလက္ရာ၊အေဆာက္အအံုမ်ားစြာတည္ရွိတဲ့ Las Medulas ေဒသဟာစပိန္နိုင္ငံရဲ့ယဥ္ေက်းမႈနယ္ေျမတစ္ခုျဖစ္တဲ့အျပင္(၁၉၉၇)ခုနွစ္ကတည္းက UNESCO ရဲ့ကမာၻ အေမြ အနွစ္ ထိန္းသိမ္းရာနယ္ေျမအျဖစ္လည္း သတ္မွတ္ထား ျခင္းခံခဲ့ရျပီးလည္းျဖစ္ပါတယ္။

ေရာမေတြဟာ ယင္းကာလအခ်ိန္ေတြက ေရႊထြက္တယ္လို႔နာမည္ေက်ာ္ေနတဲ့ ယခုစပိန္နိုင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ေဒသေတြမွာ ေရႊသတၳဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကို (၁)ရာစုေလာက္ကတည္းက စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတာလို႔ သမိုင္းမွတ္တမ္းေတြအရ သိရ ပါတယ္။ ေရာမေတြဟာယင္းအခ်ိန္တည္းက အရည္ဖိအားဆိုင္ရာနည္းပညာ(Hydralic Power) ေတြကို အေျခခံျပီး ေတာင္နံရံေတြကို ဂလိုင္တူးျပီးတြင္းထြက္သတၳဳေတြကို ရွာေဖြလာနိုင္ၾကပါတယ္။

ယင္းကာလကေရာမေတြရဲ့ တူးေဖာ္ေရးနည္းပညာကိုေတာ့ runia montium (ေတာင္ေတြကိုခြဲထုတ္ျခင္း)လို႔ေခၚဆိုၾကျပီး အဓိကကေတာ့ ေရရဲ့ဖိအားကိုသံုးျပီး ေက်ာက္သားလႊာကို တစ္စတစ္စဖဲ့ထုတ္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။
ေရာမေတြရဲ့ ဒီတူးေဖာ္ေရးနည္းပညာအေၾကာင္းကို စတင္ေရးသားေဖာ္ျပေပးခဲ့သူက ေတာ့ ေရာမစာေရးဆရာ၊အေတြးေအခၚပညာရွင္ Pliny the Elder ျဖစ္ျပီး AD(77) ေလာက္ကတည္းကေရးသားမွတ္တမ္းတင္ခဲ့တာပါ။

သူတို႔ရဲ့နည္းပညာဟာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ အသံုးျပဳခဲ့တဲ့ Hydraulic mining(ျပင္းထန္တဲ့ ေရဖိအားကို သံုးျပီးေက်ာက္နံရံေတြကိုတူးေဖာ္ျခင္းနည္း) နဲ႔ဆင္တူျပီး ေတာင္ရဲ့ေအာက္ေျခကေန လိုဏ္ေခါင္းအငယ္စားေလးေတြေဖာက္ျပီး ၾကီးမားတဲ့ေရပမာဏကို တုိက္စားေစျခင္း နည္းျဖစ္ပါတယ္။

လိုအပ္တဲ့ေရကိုေတာ့ ယင္းအနီးနားကေခ်ာင္းေတြ၊ျမစ္ေတြကေန Interbasin transfer နည္းနဲ႔ အဆင့္ဆင့္ရယူၾကပါတယ္။ ေက်ာက္သားအလႊာ ေအာက္က ေရႊမ်ားစြာပါဝင္ေနတဲ့နုန္းေျမေတြကိုလည္းေရနဲ႔ပဲသန္႕စင္ျပီး က်င္ယူတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ စုေဆာင္းခဲ့ၾကရာ နွစ္စဥ္ေရႊသတၳဳတန္ခ်ိန္ (၆.၅)တန္အထိ စုေဆာင္းနိုင္ခဲ့ ၾကတယ္လို႔သိရပါတယ္။

ေရာမေတြဟာရာစုနွစ္(၂)စုနီးပါး La Medulas ေဒသမွာေရႊတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ျပီးခ်ိန္မွာေတာ့ ဒီေရႊတြင္းေဟာင္းၾကီးကိုဖ်က္ဆီးျပီးစြန္႔ခြာသြားခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔အသံုးျပဳခဲ့တဲ့ တူးေဖာ္ေရးနည္းပညာေတြနဲ႔ အေျခခ်ေနထိုင္ခဲ့စဥ္က က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ေရာမအသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကိုေတာ့ ယေန႔တိုင္ ရွာေဖြေတြ႔ရွိေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ La Medulas ရဲ့ဧရိယာဟာ(၅၄၇၄)ဧကအထိက်ယ္ျပန္႔ကာ ေရတိုက္စားခံရတဲ့ေတာင္တန္းေတြ၊ ေျမေအာက္လိုဏ္ေခါင္းေတြ၊ေမ်ွာ္စင္ေတြနဲ႔ ျပည့္နွက္လ်က္ရွိျပီး ဧရိယာတစ္ခုလံုးကို ကာရံထားတာကေတာ့ လွပတဲ့အစိမ္းေရာင္သစ္အယ္ပင္ေတာၾကီးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

VIDEO

Leave a Reply