လီဆုိသုိ ႏုိင္ငံ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

၁။ လီဆိုသိုႏိုင္ငံရဲ႔ အမည္အျပည့္အစံုမွာ လီဆုိသုိဘုရင့္ႏုိင္ငံ (The Kingdom of Lesotho) ဟုေခၚျပီး ေရွးယခင္က ဘဆူတိုလန္း(Basutoland) လို႔ေခၚဆိုၾကပါတယ္။ ကိုလိုနီႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့ျပီး ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ အၾကာ ၁၉၆၆ တြင္လြတ္လပ္ေရးရရိွခဲ့ပါတယ္။

၂။ ဆန္နီေတာင္ျဖတ္လမ္းဟာ ကမာၻေပၚမွာအႏၱရာယ္အရိွဆံုးေတာင္ျဖတ္လမ္းမ်ားတြင္တစ္ခုအပါအဝင္ျဖစ္ျပီး ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံရိွ အန္ဒါဘာ့ဂ်ျမိဳ႔ႏွင့္ လီဆိုသိုႏိုင္ငံရိွ Mokhotlong ျမိဳ႔တို႔ကိုဆက္သြယ္ထားတဲ့လမ္းျဖစ္ပါတယ္။

၃။လီဆိုသိုဟာပင္လယ္ထြက္လမ္းမရိွတဲ့ကုန္းတြင္းပိတ္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ကမာၻေပၚတြင္ လီဆိုသိုအပါအဝင္ ပင္လယ္ထြက္ေပါက္မရိွသည့္ႏိုင္ငံေပါင္း ၄၉ ႏိုင္ငံရိွပါတယ္။ ထိုကဲ့သို႔ပင္လယ္ေရထြက္ေပါက္မရိွသည့္အတြက္ ႏိုင္ငံအမ်ားစုကေတာ့ စီးပြားေရးအခက္အခဲမ်ားနဲ႔ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။

၄။ လီဆိုသိုႏိုင္ငံ၏ေဘးပတ္လည္တြင္ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံကဝန္းရံထားျပီး ဆန္မာရီႏို ၊ ဗာတီကန္တို႔ကဲ့သို႔ အျခားႏုိင္ငံတစ္ခုထဲတြင္ တည္ရွိေနေသာ ႏုိင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံရဲ႕အက်ယ္အ၀န္းကေတာ့ စတုရန္းမုိင္ ၁၁၇၂၀ ျဖစ္ပါတယ္။

၅။ လီဆိုသိုရဲ႕အဓိပၸာယ္မွာ ” ဆက္ဆိုသိုဘာသာစကားေျပာသူမ်ားေနထိုင္ရာ “လို႔အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။

၆။ လူဦးေရ ၂.၂သန္းခန္႔သာ ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံေလးျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံရဲ႕ၿမဳိ႕ေတာ္ကေတာ့ မာဆယ္ရူး ျဖစ္ပါတယ္။ Lesotho loti ေငြေၾကးစနစ္ကုိ သုံးစြဲၿပီး အေမရိကန္ ၁ေဒၚလာဟာ ၁၄.၂၅ Loti နဲ႔ ညီမွ်တာေၾကာင့္ ေငြေၾကးတန္ဖုိး မနိမ့္တဲ့ႏုိင္ငံ လုိ႔ ဆုိရမွာပါ။

၇။ ဘာဆိုသိုလို႔ေခၚတဲ့ မာဆိုသိုလူမ်ိဳးစုတစ္စုသာရိွျပီး ဆက္ဆိုသိုဘာသာစကားကိုရံုသံုးဘာသာစကားအျဖစ္ေျပာဆိုၾကပါတယ္။ အဂၤလိပ္ဘာသာစကား ေျပာဆုိသုံးစြဲမႈမ်ားလည္း ရွိပါတယ္။

၈။ အုပ္ခ်ုပ္မႈစနစ္ကေတာ့ စည္းမ်ဉ္းခံ ႏိုင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲစနစ္ (constitutional monarchy) နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ပါတယ္။ လက္ရွိဘုရင္က Letsie III ျဖစ္ၿပီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က Tom Thabane ျဖစ္ပါတယ္။

၉။ ကမာၻေပၚက ႏုိင္ငံေတြထဲမွာ အျမင့္ဆုံးႏုိင္ငံတစ္ခုလုိ႔ ဆုိရမွာပါ။ ႏုိင္ငံရဲ႔ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ မီတာ ၁၈၀၀ (၅၉၀၆ ေပ) အျမင့္မွာတည္ရိွပါတယ္။ သူ႔ထက္ျမင့္တဲ့ တုိင္းျပည္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိပါေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ လီဆုိသုိရဲ႕ အနိမ့္ဆံုးေနရာဟာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ မီတာ ၁၂၀၀ ( ၄၅၉၃ ) ေပျမင့္ေနတာကေတာ့ ဒီႏုိင္ငံရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ပါ။

၁၀။ လီဆိုသိုဟာအာဖရိကမွာရွိတဲ့ လက္တစ္ဆုပ္စာ ႏွင္းေလွ်ာစီးႏိုင္တဲ့ေဒသမ်ားထဲမွာ တစ္ခုအပါ၀အင္ျဖစ္ပါတယ္။ လီဆိုသိုမွာရိွတဲ့ Afriski ဟာ မလုတီေတာင္တြင္တည္ရိွျပီး ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ ၃၂၂၂ မီတာ (၁၀၅၇၁ ေပ) ျမင့္ပါတယ္။

၁၁။ လီဆိုသိုတြင္ ကမာၻေပၚမွာေၾကာက္မက္ဖြယ္အေကာင္းဆံုးေလယာဥ္ေျပးလမ္းမ်ားရိွပါတယ္။ Matekane ေလဆိပ္ရဲ႔ေလယာဥ္ေျပးလမ္းဟာ ျမင့္မားျပီး ေျပးလမ္းဟာ မီတာ ၆၀၀ ျမင့္မားေသာေခ်ာက္ကမ္းပါးအနီးတြင္တည္ရိွပါတယ္။

၁၂။ လီဆိုသိုဟာ ဒိုင္ႏိုေဆာရဲ႔အမည္လည္းျဖစ္ပါတယ္။ လက္ဆိုသိုေဆာရက္လို႔ေခၚတဲ့ဒိုင္ႏိုေဆာမ်ိဳးစိတ္ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္သန္းေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ Jurassic ကာတြင္ေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ ဒိုင္ႏိုေဆာျဖစ္ျပီး အေစာပိုင္းေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ၾကြင္းမ်ားကို လီဆိုသိုတြင္ ရွာေဖြေတြ႔ရိွခဲ့ပါတယ္။

၁၃။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ အၾကီးဆံုးစိန္တံုးတစ္တံုးျဖစ္တဲ့ စိန္တံုးကို လီဆိုသိုမွာရွာေဖြေတြ႔ရိွခဲ့ပါတယ္။ အေလးခ်ိန္ ၉၁၀ ကာရက္ရိွျပီး ဘတ္စကတ္ေဘာလံုးထက္အရြယ္အစားၾကီးမားပါတယ္။ လီဆိုသိုသမိုင္းတြင္အၾကီးဆံုးရွာေဖြေတြ႔ရိွတဲ့စိန္တံုးျဖစ္ျပီး ပဥၥမေျမာက္အၾကီးဆံုးစိန္တံုးျဖစ္ပါတယ္။

၁၄။ ႏိုင္ငံလူဦးေရရဲ႕ေလးပံုတစ္ပံုဟာ HIV ေရာဂါခံစားေနရျပီး ဆြာဇီလန္ရဲ႕ေနာက္ ကမာၻေပၚတြင္ဒုတိယေျမာက္ HIV အပ်ံ႔ႏွ႔ံဆံုးႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။

၁၅။ လီဆိုသိုဟာ အာဖရိကတြင္ စာတတ္ေျမာက္မႈအျမင့္ဆံုးႏုိင္ငံတစ္ခုျဖစ္ျပီး အမ်ိဳးသား ၇၀.၁ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ အမ်ိဳးသမီး ၈၈.၃ ရာခိုင္ႏႈန္းစာတတ္ေျမာက္ၾကပါတယ္။

၁၆။ လီဆိုသိုႏိုင္ငံတြင္လိုဏ္ေခါင္းတြင္းေနထိုင္သူမ်ားလည္းရိွေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ဘာရီရာျပည္နယ္တြင္တည္ရိွတဲ့ ဟာကိုမီလုိဏ္ေခါင္းအိမ္မ်ားဟာ ရြံ႔ျဖင့္ျပဳလုပ္ထားျပီး ဘာဆီးယားလူမ်ိဳးစုမ်ားမွသားစဥ္ေျမးဆက္ေနထိုင္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္ ။

၁၇။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားအျဖစ္ အစားအစာ ၊ အေဖ်ာ္ယမကာ ၊ ခ်ည္မွ်င္ နဲ႔ အထည္ ၊ လက္မႈပညာ ၊ ေဆာက္လုပ္ေရး ၊ ခရီးသြားလာေရးႏွင့္ သတၱဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကိုသား လုပ္ကုိင္ၾကၿပီး ႏုိင္ငံသားတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ ပ်မ္းမွ်၀င္ေငြဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၉၀၀ ျဖစ္ပါတယ္။

၁၈။ ခရီးသြားအမ်ားစု လည္ပတ္ေလ့ရွိတဲ့ေနရာေတြကေတာ့ Sehlabathebe အမ်ဳိးသားပန္းၿခံ ၊ မာဆယ္ရူးၿမဳိ႕ ၊ Maletsunyane ေရတံခြန္ ၊ Thaba Bosiu ေတာင္ ၊ Katse ဆည္ ၊ Katse ရုကၡေဗဒဥယ်ာဥ္ ၊ Kome လုိဏ္ဂူ ၊ ဒုိင္ႏုိေဆာေျခရာမ်ားရွိရာေနရာ နဲ႔ Morija ျပတုိက္တုိ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

Leave a Reply