အိႏၵိယနိုင္ငံက တီထြင္ခဲ့တဲ့ Mysore ေရွးေဟာင္းဒံုးက်ည္

Posted on

မ်က္ေမွာက္ေခတ္စစ္အင္ၾကီးနိုင္ငံေတြရဲ့ စြမ္းေဆာင္ရည္ပိုင္းကိုတိုင္းတာရာမွာ တာေဝး/အနီးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္နိုင္တဲ့ ဒံုးက်ည္လက္နက္ေတြဟာလည္း အဓိကေနရာ ကေနပါဝင္ေနပါတယ္။ယေန႔ေခတ္မွာေတာ့အဖ်က္စြမ္းအား အလြန္ကိုၾကီးမားတဲ့ ဒံုးက်ည္ေတြမွာ နူးကလီးယားထိပ္ဖူးထည့္သြင္း ပစ္ခတ္နိုင္တဲ့အဆင့္ထိေအာင္ေရာက္ ေနျပီး ကမာၻေပၚကနိုင္ငံတိုင္း အခ်ိန္မေရြးေျမပံုထဲကေန ေပ်ာက္ကြယ္သြားနိုင္တဲ့ အေန အထားျဖစ္ေနပါျပီ။

မွတ္တမ္းေတြအရ ဒံုးက်ည္လက္နက္ေတြကို ပထမဆံုးစတင္အသံုးျပဳခဲ့တာကေတာ့ တရုတ္နိုင္ငံက Song မင္းဆက္လက္ထပ္မွာျဖစ္ျပီး (၁၃)ရာစုအတြင္းက မြန္ဂိုေတြရဲ့ က်ဴးေက်ာ္စစ္ကိုဟန္႔တားရာ မွာသံုးစြဲခဲ့ၾကတာျဖစ္္ပါတယ္။ တရုတ္ေတြရဲ့ ဒံုးက်ည္ေတြဟာ အကြာအေဝးအနည္းငယ္အထိ သာပစ္ခတ္နိုင္ျပီး အဲဒံုးလက္နက္ေတြအစြမ္းနဲ႔ အင္အားၾကီးမားတဲ့ မြန္ဂိုတပ္ေတြကို လေပါင္းမ်ားစြာ ရပ္တ့ံနိုင္ခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ေတြရဲ့ပထမဆံုး ဒုံးက်ည္ကေတာ့ မီးျမွား ေတြျဖစ္ျပီး ညအခ်ိန္တိုက္ပြဲေတြမွာေတာ့ ယေန႔ေခတ္မီးရွဴး၊မီးပန္းေတြပစ္လႊတ္တဲ့ ပံုအ တိုင္းျဖစ္ေနပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းယမ္းမႈန္႕ေပၚလာခ်ိန္မွာေတာ့ ယမ္းမႈန္႔ေတြ၊ ဖန္ခြဲစေတြေရာေနွာ ပါဝင္တဲ့ ျမွားတံေတြကို မီးရိႈျပီး ဦးတည္ရာပစ္မွတ္ေတြကို တိုက္ခိုက္တဲ့ပံုစံကိုလည္း သံုးစြဲခဲ့ပါ ေသးတယ္။

မီးျမွားေတြအသံုးျပဳတိုက္ခိုက္မႈေတြဟာေနာက္ပိုင္းစစ္ေျမျပင္မွာေတာ့ သံခ်ပ္ကာတပ္ ေတြပါဝင္လာျခင္းနဲ႔အတူ ထူးထူးျခားျခား အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမရွိေတာ့ခ်ိန္မွာေတာ့ တရုတ္စစ္သည္ေတြအေနနဲ႔ တိုက္ပြဲအ ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အေရးနိမ့္လာခဲ့ပါတယ္။ က်ဴးေက်ာ္သူမြန္ဂိုေတြဘက္ကလည္း တရုတ္ေတြရဲ့ မီးျမွားနည္းပညာကိုဆင့္ပြားယူခဲ့ျပီး ျမွားတံအေျမာက္အျမားပစ္လႊတ္ဖို႕ ထက္ သတ္မွတ္ခံစစ္ကုန္းကိုေဖာက္ထြင္းသြားနိုင္တဲ့ ယမ္းအားျပင္းတစ္ေခ်ာင္းတည္း ေသာ ျမွားတံအၾကီးစားထိပ္ဖူးေတြကို တိုက္ပြဲအတြင္းယူေဆာင္တိုက္ခိုက္ခဲ့ပါတယ္။

(၁၃)ရာစုကေန(၁၆)ရာစုအတြင္းမွာေတာ့ အာရွတိုက္သားေတြနဲ႔ ဥေရာပသားေတြဟာ ဒံုးက်ည္လက္နက္နည္းပညာကို နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးအသံုးျပဳျပီး စမ္းသပ္သံုးစြဲခဲ့ၾကပါတယ္။ တရုတ္ေတြရဲ့နည္းပညာဟာ မြန္ဂိုေတြကတစ္ဆင့္ အေရွအလယ္ပိုင္းေဒသေတြနဲ႔ ဥေရာပအထိကို ျပန္႔နွံ႔သြားခဲ့ျပီး စစ္လက္နက္အျပိဳင္အဆိုင္တပ္ဆင္တဲ့ အဂၤလန္၊ ျပင္သစ္နဲ႔ ဒတ္ခ်္ေတြဟာ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ဒံုးလက္နက္ေတြကိုဆန္းစစ္ခဲ့ပါတယ္။

အဂၤလန္မွာေတာ့ Roger Bacon ဆိုတဲ့ဘုန္းေတာ္ၾကီးဟာ ယမ္းမႈန္႔ကိုအေျခခံျပီး ဒံုးက်ည္လက္နက္ေတြကို အကြာအေဝးအေတာ္မ်ားမ်ားေရာက္ေအာင္ ဖန္တီးနိုင္ခဲ့ ပါတယ္။ ျပင္သစ္နိုင္ငံက Jean Froissart ဆိုသူကေတာ့သတၳဳ ျပြန္အတြင္းကေန ပစ္လႊတ္ တဲ့ဒံုးက်ည္လက္နက္ေတြကိုတီထြင္နိုင္ခဲ့ျပီး အဂၤလန္ကဒံုးလက္နက္ထက္ ပစ္မွတ္ကို ပိုမိုတိက်တာကိုလည္းေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

(၁၆)ရာစုေနွာင္းပိုင္းမွာ ဂ်ာမန္နိုင္ငံသားမီးရွဴး၊မီးပန္းျပဳလုပ္သူ Johann Schmidlap တီထြင္ခဲ့တဲ့ အဆစ္(၂)ဆစ္ပါဒံုးလက္နက္ကေတာ့ အကြာအေဝးအမ်ားဆံုးထိေရာက္ ေအာင္ပစ္လႊတ္နိုင္ျပီး ေပါက္ကြဲအားအျပင္းထန္ဆံုးလည္းျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဥေရာ ပသားေတြရဲ့ ဒံုးလက္နက္နည္းပညာဟာ စစ္ပြဲေတြအတြင္းမွာေတာ့ တြင္က်ယ္ျခင္း မရွိသလို အားကိုးစရာလက္နက္အေနနဲ႔လည္းမရွိခဲ့ပါဘူး။

အိႏၵိယနိုင္ငံကိုေရာက္ရွိခဲ့တဲ့ဒုံးက်ည္နည္းပညာကေတာ့ မြန္ဂိုေတြထံကေနျဖစ္ျပီး (၁၃)ရာစုတည္းက ေရာက္ရွိေနတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ (၁၄)ရာစုအလယ္ပိုင္းေရာက္ ခ်ိန္မွာေတာ့ အိႏၵိယနိုင္ငံသားေတြဟာ ဒုံးက်ည္( မီးျမွား)ေတြကို စစ္ပြဲေတြအတြင္း စတင္အသံုးျပဳလာၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာလည္း အိႏၵိယသားေတြဟာ ဒုံးက်ည္လက္ နက္ကို သူတို႔နည္းသူတို႔ဟန္နဲ႔ ဆန္းသစ္တီထြင္ခဲ့တာကိုေတြ႔ရမွာပါ။

အိႏၵိယသားေတြဟာ ဝါးနဲ႔သစ္သားေတြကိုအသံုးျပဳျပီး သူတို႔ရဲ့ဒုံးက်ည္ကိုဖန္တီးခဲ့ျပီး သူတို႔ရဲ့ဒံုးေတြဟာမီးရႈးမီးပန္းေတြထက္ အနည္းငယ္သာကြာေဝးတဲ့ သက္ေရာက္အား သာရွိပါတယ္။ အိႏၵိယနိုင္ငံ၊ မုဆိုးျမိဳ႕ကအုပ္ခ်ဳပ္သူ Haider Ali ထြင္ခဲ့တဲ့ဒံုးက်ည္က ေတာ့ဝါးနဲ႔သစ္သားကိုအဓိကထားျပဳလုပ္ထားျပီး ထိပ္ပိုင္းမွာ ယမ္းထည့္ရန္ သံသတၳဳအိမ္တစ္ခုတြဲလ်က္ပါရွိတဲ့ အေဝးပစ္လက္နက္ျဖစ္ပါတယ္။

မုဆိုးစစ္သည္ေတြဟာ ဒီလက္နက္ေတြကိုအသံုးျပဳျပီး (၁၇၈၀)ကေန(၁၇၉၀)ေလာက္အထိ ျဗိတိသ်ွ အေရွအိႏၵိယကုမၸဏီနဲ႔ တိုက္ခိုက္တဲ့စစ္ပြဲေတြမွာအသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။ Rocket of Mysore လို႔နာမည္ေက်ာ္တဲ့ လက္နက္ေတြေၾကာင့္ စစ္ပြဲအစပိုင္းမွာ ျဗိတိသ်ွတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားစြာ ဟာအတံုးအရုန္းက်ဆံုးခဲ့ရျပီး မုဆိုးစစ္သည္ေတာ္ေတြရဲ့ဒံုးလက္နက္ကို ဆန္းျပားတဲ့ လက္နက္ တစ္ခုအျဖစ္ေတာင္ရွဴ႕ ျမင္ခဲ့ၾကျပီး အဂၤလိပ္လို flying plague ပ်ံသန္းေနတဲ့ကပ္ဆိုး မ်ားလို႔ေတာင္အမည္ေပးေခၚဆိုခဲ့ၿကပါတယ္။

ဒါကိုသိရွိတဲ့ အဂၤလိပ္စစ္ဗိုလ္ေတြဟာ အိႏၵိယသားေတြရဲ့နည္းပညာကို အဂၤလန္ထိေအာင္ျပန္လည္ ဆင့္ပြားခဲ့ျပီး (၁၈၀၅)ခုနွစ္မွာေတာ့ Congreve Rocket ေတြကိုေအာင္ျမင္စြာ ထုတ္ လုပ္နိုင္ခဲ့ပါတယ္။ Haider Ali ေနာက္ပိုင္း သူရဲ့သားျဖစ္သူ Tipu Sultan လက္ထပ္မွာလည္း Rocket of Mysore လက္နက္ေတြကို နည္းပညာပိုင္းအရပိုမိုျမွင္တင္ေစျပီး ဒံုးလက္နက္ပစ္စစ္ သည္ေတာ္ေတြကိုပဲ တပ္တစ္ခုဖြဲ႕စည္းေပးခဲ့ပါတယ္။

Tipu Sultan ရဲ႕ဒံုးလက္နက္ေတြဟာ ခ်ိန္ကြင္းေတြပါဝင္တာေၾကာင့္ ပစ္မွတ္ကို တိတိက်က်ထိမွန္နိုင္ျပီး (၂)ကီလိုမီတာအထိပစ္ခတ္နိုင္တာေၾကာင့္ ဥေရာပက ေခတ္ျပိဳင္ ဒံုးလက္နက္ေတြထက္ေတာင္ ပိုမိုခရီးေရာက္ေနခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ေပါက္ကြဲအားနဲ႔ ျပင္းထန္မႈအပိုင္းမွာေတာ့ အားနည္းေနျပီး အင္အားၾကီးမားတဲ့သံခ်ပ္ကာတပ္ေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရ ရင္ေတာ့အလုပ္မျဖစ္နိုင္ပါဘူး။ ေျပာတ္က်ားစစ္ဆင္ေရးနဲ႔ အနီးကပ္စစ္ဆင္ ေရးေတြအတြင္းမွာပဲ သံုးစြဲဖို႔ရာသင့္ေတာ္ပါတယ္။

Tipu Sultan ရဲ့တပ္ေတြဟာ ဒံုးလက္နက္ကိုအသံုးျပဳျပီး အဂၤလိပ္ေတြအေပၚ ေအာင္ပြဲ အလီလီရရွိျပီးေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ခံစစ္ကေန တိုက္စစ္အျဖစ္ကူးေျပာင္းပါေတာ့တယ္။ ဒါဟာ အဂၤလိပ္ေတြရဲ့ လွည့္ကြက္ျဖစ္ျပီး Seringapatam မွာ အခိုင္အမာတပ္စြဲထားတဲ့ အဂၤလိပ္ခံတပ္ကို Tipu Sultan ရဲ့စစ္သည္ေတြ ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ခ်ိန္မွာေတာ့ အိႏၵိယ စစ္သည္ေတာ္ေတြ အရံႈးၾကီးရံႈးပါေတာ့တယ္။ ယင္းေနာက္အဂၤလိပ္ေတြရဲ့ တန္ျပန္ထိုးစစ္မွာေတာ့ Tipu Sultanရဲ့လက္နက္တိုက္အထိေအာင္ သိမ္းပိုက္ျခင္းခံခဲ့ ရပါေတာ့တယ္။

အဂၤလိပ္ေတြဟာ Tipu Sultan ရဲ့လက္နက္တိုက္အတြင္းကပဲ ဒံုးက်ည္ လက္နက္ကိုင္ (၆၀၀)ဦး၊အသင့္အသံုးျပဳနိုင္တဲ့ ဒံုးက်ည္လက္နက္ (၇၀၀)နဲ႔ အျပီးမသတ္ရေသးတဲ့ ဒံုးလက္နက္ အၾကမ္းထည္(၉၀၀၀)နီးပါးကို သိမ္းဆည္းနိုင္ခဲ့ပါ တယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာဒံုးက်ည္ေတြမွာေတာ့ ဆလင္ဒါပံုခ်ိန္ကြင္းေတြပါဝင္ျပီး အျခားတစ္ ဖက္မွာလည္း ဝါးခၽြန္ေတြကိုပါပူးတြဲထားရွိပါတယ္။ ဝါးခၽြန္ေတြကိုထားရွိတာကလည္း ကိုင္ေဆာင္သူစစ္သည္အေနနဲ႔ အနီးကပ္တိုက္ပြဲကိုထပ္မံ ဆင္ႏႊဲနိုင္ေစရန္ျဖစ္ပါတယ္။

အဂၤလိပ္အရာရွိေတြဟာ Tipu Sultan ရဲ့ဒုံးလက္နက္ေတြအေပၚ အလြန္သေဘာေတြ႔ ခဲ့ျပီးျဗိတိန္နိုင္ငံက စစ္လက္နက္ထုတ္လုပ္ေရးဌာနျဖစ္တဲ့ Royal Woolwich အထိ ေပးပို႔ကာ နည္းပညာ ျမွင့္တင္ဖို႔ ၾကိဳးစားပါေတာ့တယ္။
ယင္းအခါက နာမည္ေက်ာ္ လက္နက္ပါရဂူတစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ William Congreveဟာလည္း Royal Woolwich လက္နက္တိုက္မွာတာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနခဲ့ျပီး သူရဲ့ဦးေဆာင္မႈနဲ႔ အိႏၵိယကဒံုးက်ည္လက္နက္ေတြကိုအေျခခံကာ Congreve Rocket ေတြကိုထုတ္လုပ္နိုင္ခဲ့ပါတယ္။

အဂၤလိပ္ေတြဟာဒီဒံုးလက္နက္ကို အသံုးျပဳျပီး ျပင္သစ္ စစ္ဘုရင္နပိုလီယံနဲ႔တိုက္ခဲ့တဲ့စစ္ပြဲေတြ၊ War of 1812 လို႔သိၾကတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ အဂၤလိပ္တို႔ျဖစ္ပြားတဲ့စစ္ပြဲေတြ၊့ျမန္မာနိုင္ငံကိုက်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္တဲ့ စစ္ပြဲေတြ၊ တရုတ္နိုင္ငံကိုက်ဴးေက်ာ္တဲ့ဘိန္းစစ္ပြဲေတြမွာ ထိထိေရာက္ေရာက္အသံုးျပဳလာနိုင္ခဲ့ ပါတယ္။ ယင္းေနာက္မွာေတာ့ ဂ်ာမနီ၊ဂ်ပန္၊အေမရိကန္၊ရုရွား၊ျပင္သစ္စတဲ့ စစ္အင္အား ၾကီးနိုင္ငံေတြဟာ ယင္းဒံုးက်ည္စနစ္ကိုဥပမာထားျပီး နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာျမွင္တင္ လာခဲ့ရာ ယေန႕အခ်ိန္မွာဆိုရင္ အာကာသအတြင္းကိုေတာင္ပစ္လႊတ္နိုင္တဲ့ ဒံုးလက္ နက္ေတြေပၚေပါက္လာခဲ့ျပီလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ယေန႔ေခတ္မွာအသံုးျပဳေနတဲ့ နည္းပညာျမင့္ဒံုးက်ည္လက္နက္ေတြရဲ့ ပထမဆံုး မ်ိဳးေစ့က မိုဆူးျမိဳ႕က ဒုံးလက္နက္ေတြလို သတ္မွတ္နိုင္ျပီး ယေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့ မိုဆူး ဒုံးလက္နက္နမူနာ(၅)ခုသာ က်န္ရွိပါေတာ့တယ္။ ယင္းထဲက (၃)ခုကိုေတာ့ အိႏၵိယနိုင္ငံ၊ ကာနတကျပည္နယ္ရဲ့ျမိဳ႕ေတာ္Bangalore ျမိဳ႕ကအစိုးရျပတိုက္အတြင္း မွာ ထားရွိျပီး အခ်ိန္တိုင္းေတာ့ျပသေလ့ မရွိပါဘူး။

က်န္(၂)ခုကိုေတာ့ အဂၤလန္နိုင္ငံ၊ Woolwich ျမိဳ႕က Royal Artillery ျပတိုက္မွာခင္းက်င္းျပသထားပါတယ္။ အိႏိၵယမွာ ျပသထားတဲ့ ဒံုးလက္နက္(၃)ခုကေတာ့ မူလပံုစံအတိုင္း လက္ရာမပ်က္တည္ရွိေနတယ္ လို႔ပညာရွင္ေတြကအတည္ျပဳေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဝါးလံုးတိုင္(သို႔)သစ္သားတိုင္တစ္ခုရဲ့ အစြန္းတစ္ဖက္မွာ သတၳဳက်ည္ေထာက္ဘူးတစ္ခုကို သားေရၾကိဳးနဲ႔ျမဲျမ့ံစြာခ်ည္ေနွာင္ ထားတဲ့ ဒီေရွးအက်ဆံုးဒံုးက်ည္လက္နက္ဟာ အိႏၵိယနိုင္ငံမုဆိုးေဒသရဲ့ကို္ယ္ပိုင္ လက္နက္ျဖစ္ျပီး ယေန႔ေခတ္နည္းပညာျမင့္ဒံုးလက္နက္ေတြရဲ့ မူရင္းဖခင္ဆိုလည္း မမွားပါဘူး။

သုတဇုန္

Leave a Reply