ေကာ္စတာရီကာ ႏုိင္ငံအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

တရား၀င္အမည္ ေကာ္စတာရီကာ သမၼတႏုိင္ငံဟုေခၚတြင္ၿပီး ဗဟုိအေမရိကတြင္ တည္ရွိေသာႏုိင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ နီဂြာဂါရာႏုိင္ငံ ၊ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္တြင္ ကာေရးဘီယံပင္လယ္ ၊ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ပနားမားႏုိင္ငံ ၊ အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာတုိ႔ႏွင့္ နယ္နိမိတ္ျခင္း ထိစပ္လွ်က္ရွိသည္။ ႏုိင္ငံ၏ အက်ယ္အ၀န္းမွာ ၁၉၇၀၀ စတုရန္းမုိင္ျဖစ္ၿပီး စုစုေပါင္း လူဦးေရ ၄.၈၅သန္း ခန္႔သာေနထုိင္ေသာ ႏုိင္ငံငယ္ေလးျဖစ္သည္။ အႀကီးဆုံးၿမဳိ႕ႏွင့္ ႏုိင္ငံၿမဳိ႕ေတာ္ ဆန္ဂ်ဳိးၿမုိ႕ေပၚတြင္ လူဦးေရ ၃သိန္းေက်ာ္ေနထုိင္ၿပီး ၿမဳိ႕ေတာ္နယ္နိမိတ္ပတ္လည္တြင္မူ လူေပါင္း ၂သန္းခန္႔ ေနထုိင္သည္။

ေကာ္စတာရီကာတြင္ အေစာဆုံးအျဖစ္ ခရစ္ေတာ္မေပၚမီ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀၀၀ ႏွင့္ ၁၀၀၀ အၾကား Turrialba ေတာင္ၾကားေဒသ၌ လူမ်ားေနထုိင္ခဲ့ၾကသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀၀၀ခန္႔ကတည္းက သီးႏွံစုိက္ပ်ဳိးျခင္းကို လုပ္ကုိင္ခဲ့ၾကသည္။ အေမရိကေရွးဦးလူမ်ဳိးမ်ား အစဥ္အဆက္ေနထုိင္ခဲ့ၾကၿပီး ၁၆ရာစု အေစာပုိင္းတြင္ ဥေရာပမွ စပိန္တုိ႔က ဒီေဒသကုိ စတင္က်ဴးေက်ာ္ခဲ့သည္။ သုိ႔ေသာ္ကူးစက္ေရာဂါေပါမ်ားျခင္း ၊ ႏြံအုိင္မ်ားေပါမ်ားကာ အလြန္ပူျပင္းျခင္း နွင့္ ေဒသခံမ်ားတုိ႔၏ တုိက္ခုိက္ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ စပိန္တုိ႔ဒီေဒသကို မစုိးမုိးႏုိင္ခဲ့ေခ်။ ေနာက္ပုိင္းတြင္မႈ စပိန္တုိ႔၏ လက္ေအာက္သုိ႔က်ေရာက္သြားခဲ့ၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀ခန္႔ စပိန္ကုိလုိနီ ျဖစ္ခဲ့သည္။  ၁၈၂၁ ခုႏွစ္တြင္ေကာ္စတာရီကာသည္ အေမရိကအလယ္ပိုင္းျပည္နယ္မ်ားစြာအနက္မွ ျပည္နယ္တစ္ခု ျဖစ္လာခ့ဲျပီး စပိန္ထံမွ အျခားျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ပူးတြဲ၍ လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာရယူခဲ့သည္။

ေနာက္ႏွစ္ႏွစ္အၾကာတြင္ အေမရိက အလယ္ပိုင္းျပည္နယ္မ်ား ျပည္ေထာင္စုသို႔၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၁၈၃၈ ခုႏွစ္တြင္ ၎ျပည္နယ္မ်ား ျပည္ေထာင္စုျပဳိကြဲသြားခဲ့ျပီး ေကာ္စတာရီကာ က လြတ္လပ္ေရးေတာင္းဆို၍ ကိုယ္ပိုင္အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ထူေထာင္ခဲ့သည္။ (၁၉) ရာစုေႏွာင္းပိုင္းမွစ၍ အေသးစားဆူပူအံုၾကြမႈ ႏွစ္ၾကိမ္မွ်သာ ျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး တိုင္းျပည္၏ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တိုးတက္ေရးကို အေႏွာက္အယွက္ ျဖစ္ေစခဲ့သည္။ စိုက္ပ်ိဳးေရး က႑သည္ တိုင္းျပည္၏ အဓိက အသက္ေသြးေၾကာ ျဖစ္ေသာ္လည္း နည္းပညာႏွင့္ ခရီးသြားနယ္ပယ္မ်ားတြင္ စီပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား တိုးခ်ဲ ့လ်က္ရွိသည္။ လူေနမႈ အဆင့္အတန္း အေတာ္အသင့္ ျမင့္မားသည္။ ေျမပိုင္ရွင္ စနစ္ က်ယ္ျပန္႕စြာတည္ရွိသည္။

ေကာ္စတာရီကာသည္ ၎၏ စစ္တပ္ကို ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒအရ ၁၉၄၉ မွစ၍ တရားဝင္ ဖ်က္သိမ္းခဲ့သည္။ နိုင္ငံစစ္တပ္ ဖ်က္သိမ္းျခင္းကို ဖြဲ ့စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၂ တြင္ ေဖာ္ျပထားခဲ့ျပီး ယခင္စစ္တပ္အတြက္ သံုးစြဲရန္ လ်ာထားေသာ အသံုးစရိတ္ကို ႏိိုင္ငံလံုျခံဳေရး၊ ပညာေရး ႏွင့္ ယာဥ္ေက်းမႈတို ့အတြက္ သံုးစြဲခဲ့သည္။ ေရွးဦးဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံ(၂၂)ႏိုင္ငံစာရင္း တြင္ပါဝင္ေသာ တစ္ခုတည္းေသာ လက္တင္အေမရိက ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္သည္။ လက္တင္အေမရိကႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ လူသားဖြံ႕ၿဖိဳးမႈၫႊန္းကိန္း ပုံမွန္ျမင့္မားေသာတိုင္းျပည္ျဖစ္သည္။ ကမၻာ့ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းမႈၫႊန္းကိန္းအဆင့္ အေနျဖင့္ ၂၀၁၀ခုႏွစ္တြင္ တစ္ကမၻာလုံး၌ အဆင့္(၃)၊ အေမရိကႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ အဆင့္(၁) ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၇ခုႏွစ္တြင္ ေကာ့စတာရီကာအစိုးရက ၂၀၂၁ခုႏွစ္အေရာက္တြင္ ကမၻာ့ပထမဆုံး ကာဗြန္မဲ့တိုင္းျပည္ အျဖစ္ ျဖစ္လာရန္ အစီအစဥ္ခ်မွတ္ ေဆာင္႐ြက္လၽွက္ ရွိသည္။

ေကာ္စတာရီကာ ရဲ႕ စိတ္၀င္စားဖြယ္အခ်က္တခ်ဳိ႕

Costa Rica ဟူေသာအမည္မွာ စပိန္ဘာသာစကားျဖင့္ေခၚဆုိျခင္းျဖစ္ၿပီး အဓိပၸါယ္မွာ ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာေသာကမ္းရုိးတန္း (Rich Coast) ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။ ထုိသုိ႔ေခၚရျခင္းမွာ ထုိေနရာသုိ႔ ကိုလံဘတ္ပထမဆုံးေရာက္ရွိစဥ္ ေဒသခံမ်ားသည္ ေရႊမ်ားကုိ အဆင္တန္ဆာအျဖစ္ ေပါမ်ားစြာ၀တ္ဆင္ထားေသာေၾကာင့္ ဟု ဆုိသည္။

စပိန္ကုိလုိနီျဖစ္ခဲ့သျဖင့္ ေကာ္စတာရီကာ၏ တရား၀င္ဘာသာစကားမွာ စပိန္ဘာသာစကားျဖစ္သည္။ ကုိလံဘီယာေခတ္ဦး လူမ်ဳိးစုမ်ားမွ ဆင္းသက္လာသည့္ တုိင္းရင္းသား ဘာသာစကား ၅မ်ဳိးကိုလည္း ေျပာဆုိသုံးစြဲၾကသည္။ ထုိ ၅မ်ဳိးမွာ Maléku, Cabécar, Bribri, Guaymí, ႏွင့္ Buglere တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။ ေကာ္စတာရီကာႏုိင္ငံသားအမ်ားစုသည္ အဂၤလိပ္စကားကုိေကာင္းမြန္စြာ ေျပာဆုိႏုိင္ၾကသည္။

ကုိးကြယ္ယုံၾကည္မႈအေနႏွင့္ ခရစ္ယာန္ဘာသာကို အမ်ားဆုံးကုိးကြယ္ၾကသည္။ ခရစ္ယာန္ ၇၇% ၊ မည္သည့္ဘာသာမွကုိးကြယ္ျခင္းမရွိသူ ၁၇% ၊ ဗုဒၶဘာသာ ၃% ႏွင့္ အျခားဘာသာမ်ားကုိလည္း ကုိးကြယ္ၾကသည္။

ေကာ္စတာရီကာ၏ ပထ၀ီကို ကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႔မ်ား ႏွင့္ မီးေတာင္ကုန္း (၁၀၀) ေက်ာ္ပါ၀င္ေသာ ေတာင္မ်ား ဟူ၍ ပိုင္းျခားႏိုင္သည္။ ၎တို႔ထဲတြင္ မီးေတာင္ၾကီးမ်ားအပါအ၀င္ျဖစ္၏။ အပူပုိင္းေဒသဆန္ဆန္ ရာသီဥတုမ်ဳိးကုိ ပုိင္ဆုိင္သည္။

ကုန္းေျမဧရိယာမွာ ၁၉၇၀၀ စတုရန္းမုိင္သာရွိေသာ္လည္း ေရပုိင္နက္အက်ယ္အ၀န္းမွာ ၃၈၈၃၅၆ စတုရန္းမုိင္ ရွိေလသည္။

အစုိးရသည္ ပညာေရးကုိ အလြန္အားေပးသည့္အတြက္ အေမရိကႏုိင္ငံမ်ားအနက္ ပညာေရးအထြန္းကားဆုံးႏုိင္ငံမ်ားတြင္ပါ၀င္သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြက္ ပညာေရးအသုံးစရိတ္ကုိ ႏုိင္ငံ၀င္ေငြစုစုေပါင္း၏ ၆.၉% အထိ သတ္မွတ္အသုံးခ်ေပးခဲ့သည္။

ေကာ္စတာရီကာတြင္ တကၠသုိလ္ေပါင္း ၆၀ခန္႔ရွိၿပီး ႏွစ္သက္ရာကို ေရြးခ်ယ္တက္ေရာက္ႏုိင္သည္။ ထုိ ၆၀အနက္ ၅ခုမွာ အစုိးရပုိင္ျဖစ္ၿပီး ၆ခုမွာ ကမာၻ႔အဆင့္မီတကၠသုိလ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ လူသိအမ်ားဆုံးတကၠသုိလ္မွာ ေကာ္စတာရီကာတကၠသုိလ္ျဖစ္ၿပီး ေက်ာင္းသား/သူ ေပါင္း ၄ေသာင္းေက်ာ္ တက္ေရာက္သက္ၾကားလွ်က္ရွိသည္။

ေကာ္စတာရီကာႏုိင္ငံသားတုိ႔သည္ သူတုိ႔ကုိယ္သူတုိ႔ အမ်ဳိးသားျဖစ္လွ်င္ Tico ၊ အမ်ဳိးသမီးျဖစ္လွ်င္ Tica ဟုေျပာဆုိသုံးစြဲၾကၿပီး အျခားႏုိင္ငံသားမ်ားကိုမူ အမ်ဳိးသားျဖစ္လွ်င္ Gringo ၊ အမ်ဳိးသမီးျဖစ္လွ်င္ Gringa ဟု ေျပာဆုိသုံးစြဲၾကသည္။

ေကာ္စတာရီကာအား San Jose, Alajuela, Heredia, Cartago, Guanacaste, Puntarenas, ႏွင့္ Limon ဟူ၍ ျပည္နယ္ ၇ခု ခြဲျခားထားသည္။ အႀကီးဆုံးၿမဳိ႕ႀကီးမ်ားမွာ  San Jose, Alajuela, Heredia, ႏွင့္ Limon ၿမဳိ႕မ်ားျဖစ္သည္။

Costa Rican colón မွာ ေကာ္စတာရီကာႏုိင္ငံ၏ တရား၀င္ေငြေၾကးျဖစ္ေသာ္လည္း အေမရိကန္ေဒၚလာကိုသာ အမ်ားအားျဖင့္ သုံးစြဲေလ့ရွိၾကသည္။

ေကာ္စတာရီကာတြင္ စစ္တပ္မရွိေသာ္လည္း Fuerza Pública ဟုေခၚသည့္ ရဲဌာနရွိသည္။ အမ်ားျပည္သူလုံၿခဳံေစာင့္ေရွာက္ေရး၀န္ႀကီးဌာနတြင္ ရွိၿပီး ကမ္းရုိးတန္းအတြက္ ကမ္းေျခလုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ားလည္း ထားရွိသည္။

ေကာ္စတာရီကာႏုိင္ငံသားမ်ားသည္ ေဆး၀ါးပစၥည္းမ်ား ၊ အစားအစာ ၊ အသီးအႏွံမ်ား ၊ ခ်ည္မွ်င္ႏွင့္အထည္ ၊ ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းသုံးပစၥည္းမ်ား ၊ ဓာတ္ေျမၾသဇာ ၊ ပလတ္စစ္ ၊ ဟုိတယ္ ႏွင့္ ခရီးသြားလာေရး၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို အဓိကလုပ္ကုိင္ၾကသည္။ ေကာ္စတာရီကာႏုိင္ငံသားတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ႏွစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်၀င္ေငြမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၇၅၅၉ ေဒၚလာျဖစ္သည္။

ေကာ္စတာရီကာသည္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ အထိမ္းသိမ္းႏုိင္ဆုံးႏုိင္ငံမ်ားတြင္ပါ၀င္သည္။ ႏုိင္ငံ့စုစုေပါင္း ဧရိယာ၏ ၂၅% ကို သစ္ေတာမ်ားကဖုံးလႊမ္းထားသည့္အျပင္ ေဘးမဲ့ေတာေပါင္းလည္း ၁၀၀ေက်ာ္ ထားရွိကာကြယ္ထားသည္။

ေကာ္စတာရီကာ၏ NICOYA ေဒသသည္ အျပာေရာင္ဇုန္ ဟု လူသိမ်ားသည္။ အလြန္ေအးခ်မ္းသည့္ ေဒသျဖစ္ၿပီး ထုိေဒသတြင္ေနထုိင္သည့္ လူအမ်ားစုသည္ အသက္ ၉၀ ခန္႔အထိ က်န္းက်န္းမာမာေနထုိင္ႏုိင္ၾကသည္။

ေကာ္စတာရီကာတြင္ ငွက္အမ်ဳိးအစားေပါင္း ၉၀၀ခန္႔ ရွိေနၿပီး ထုိအထဲတြင္ ၅၂မ်ုိးသည္ ငွက္ပိတုန္းအမ်ဳိးအစားမ်ားျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ သစ္ခြအမ်ဳိးအစားေပါင္း ၁၄၀၀ ေက်ာ္သည္ ေကာ္စတာရီကာတြင္ ရွိေနသည္။

ေကာ္စတာရီကာ၏ အျမင့္ဆုံးေနရာမွာ Chirripó အမ်ဳိးသားဥယ်ာဥ္နယ္ေျမရွိ Chirripó ေတာင္ျဖစ္ၿပီး အျမင့္ေပ ၁၂၅၃၆ေပ ျမင့္သည္။

ေကာ္စတာရီကာတြင္ ယူနက္စကိုေဒသ ၄ခုရွိၿပီး ထုိအထဲတြင္ ၃ခုသည္ အမ်ဳိးသား သဘာ၀နယ္ေျမမ်ားျဖစ္ၿပီး က်န္တစ္ခုသည္ လုံး၀န္းေနေသာ ဧရာမေက်ာက္တုံးႀကီးမ်ားရွိရာေနရာျဖစ္သည္။ Stone Spheres Of The Diquís ဟု နာမည္ႀကီးသည့္ ေက်ာက္တုံးႀကီးမ်ားကို မည္သူမွ မည္သည့္အတြက္ထုတ္လုပ္ခဲ့သည္ကို ယေန႔တုိင္အေျဖမသိၾကပါေပ။

VIDEO

သုတဇုန္

Leave a Reply