ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံဟာ ေျမထဲပင္လယ္အေရွ႕ပိုင္းက ကၽြန္းႏုိင္ငံတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ေရွးအရင္ကတည္းကေက်ာ္ၾကားလွတဲ့ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားရိွခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႔တရားဝင္နာမည္ကေတာ့ ဆိုက္ပရပ္သမၼတႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံဟာ ဧရိယာစတုရန္းမိုင္ေပါင္း ၃၇၅၂ စတုရန္းမိုင္က်ယ္ဝန္းျပီး ဂရိႏုိင္ငံရဲ႕အေရွ႕ဘက္ ၊ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံ ႏွင့္ လက္ဘႏြန္ႏိုင္ငံ ရဲ႕အေနာက္ဘက္ ၊ တူရကီႏိုင္ငံရဲ႕ ေတာင္ဘက္ ၊ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံ ရဲ႕ ေျမာက္ဘက္ ႏွင့္ အစၥေရးႏိုင္ငံရဲ႕ အေနာက္ေျမာက္ဘက္မွာ တည္ရွိတဲ့ႏုိင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံဟာ ရုံးသုံးဘာသာစကားအျဖစ္ ဂရိႏွင့္ တူရကီ ဘာသာစကားတို႔ကို သုံးစြဲၾကပါတယ္။ ကၽြန္းဆြယ္ကိုႏွစ္ပိုင္းခြဲထားျပီး ေျမာက္ပိုင္းကို ဆိုက္ပရပ္တာ့ခ္ ဟုေခၚျပီး ေတာင္ပိုင္းကို ဂရိဆိုက္ပရပ္ဟုေခၚၾကပါတယ္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ၊ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက္သန္းေခါင္စာရင္းအရ ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံ၏ လူဦးေရဟာ ၁၁၇၂၀၇၁(၁.၂သန္းနီးပါး) ရိွပါတယ္။

နီကိုရွား ျမိဳ႔ဟာ ဆိုက္ပရပ္ ႏိုင္ငံရဲ႕ျမိဳ႔ေတာ္ျဖစ္ျပီး အၾကီးဆံုးျမိဳ႔ျဖစ္ပါတယ္။ ၎ျမိဳ႔ဟာ ေျမာက္ပိုင္းနဲ႔ေတာင္ပိုင္းခြဲထားတဲ့ ကမၻာေပၚတြင္တစ္ခုတည္းေသာျမိဳ႔ေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။ ပီးေဖာ့စ္ျမိဳ႔ဟာ ပင္လယ္ဆိပ္ကမ္းျမိဳ႔ျဖစ္ျပီး ေက်က္ေခတ္ေႏွာင္းပိုင္းတည္းက ေနထိုင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ၎ျမိဳ႔ဟာ အဖရိုဒိုက္ႏွင့္ ဟယ္လင္နစ္ေခတ္နတ္ဘုရားတို႔အား ကိုးကြယ္ခဲ့ရာ အခ်က္အခ်ာေနရာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဂရိဒ႑ာရီလာ အခ်စ္နတ္သမီးေခၚ အဖရုိဒုိက္ကုိ ဆုိက္ပရပ္မွာေမြးဖြားခဲ့တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

အဲဒီေဒသမွာ ခရစ္ေတာ္မေပၚမီ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ဘုရားေက်ာင္းမ်ား ၊ နန္းေတာ္မ်ား ၊ ကဇာတ္ရံုမ်ား ၊ ခံတပ္မ်ား ႏွင့္ သခ်ိဳင္းမ်ားကို ျပန္လည္ေတြ႔ရိွခဲ့ရသျဖင့္ ဤေနရာဟာ ေရွးေခတ္ယဥ္ေက်းမႈ ႀကီးက်ယ္ထြန္းကားခဲ့ရာ ေနရာတစ္ခုလုိ႔ ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ပီးေဖာ့စ္ျမိဳ႔တြင္ ကမၻာ့အလွဆံုး လုိ႔ဆုိၾကတဲ့ mosaics ပန္းခ်ီမ်ားကိုလည္းေတြ႔ရိွႏိုင္ပါတယ္။

ပီးေဖာ့ခ္သေဘၤာဆိပ္မွ အေနာက္ဖက္ ၂ ကီလိုမီတာအကြာမွာေတာ့ ၾကီးမားတဲ့ ေရွးသခ်ိဳင္းၾကီးကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ေျမေအာက္တြင္ ဘီစီ ၄ ရာစုခန္႔ကထြင္းထုတည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ သခ်ိဳင္းမ်ားကိုကမၻာ့အေမြအႏွစ္ထိ္န္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔( UNESCO) မွေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈေနရာအျဖစ္ ထိ္န္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္လ်ွက္ရိွပါတယ္။

ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံ အလယ္တြင္တည္ရိွေသာ ထရူးေဒါ့ေတာင္ရိွေရာမ ခရစ္ယာန္ဘုရားေက်ာင္းႏွင့္ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္း ၁၀ ေက်ာင္းတြင္နံရံအျပည့္ေရးျခယ္ထားေသာ အေရွ႔ေရာမ နံရံေဆးရးပန္းခ်ီကားမ်ားဟာ လည္း ယူနက္စကို ကေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္အျဖစ္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္လ်က္ရိွပါတယ္။

Kykkos ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းဟာ ဆိုင္ပရပ္မွာရိွတဲ့နာမည္အၾကီးဆံုး ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုပါဘုန္းၾကီးေက်ာင္းကို ဘုိင္ဇန္တုိင္းအင္ပါယာဘုရင္ အလက္ဇီးယက္ကြန္နီးေနာ့စ္ (၁၀၈၁-၁၁၁၈) က ၁၁ ရာစုအကုန္မွာ တည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ၎ေက်ာင္းဟာ ထရူးေဒါ႔စ္ေတာင္ရဲ႕အေနာက္ေတာင္ဘက္ ၁၃၁၈ မီတာအကြာမွာ ရိွတာျဖစ္ပါတယ္။

ထို႔အျပင္ အိုလန္ပက္ ေတာင္ဟာလည္း ၁၉၅၂ မီတာျမင့္ျပီး ဆိုက္ပရပ္မွာ အျမင့္ဆံုးေတာင္ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံရိွ ဖစ္ထရီးေဘးကမ္းေျခဟာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တုန္းက ခရီးသြားအၾကံေပးအဖြဲ႕မွ ဥေရာပတြင္ တတိယအေကာင္းဆံုးကမ္းေျခအျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာေတာ့ အဆင့္ ၉ ေနရာသို႔ေရာက္ရိွခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ နစ္ဆီကမ္းေျခဟာ အရွည္မီတာ ၅၀၀ ရိွျပီး ကမ္းေျခမွာကရိွတဲ့ၾကည္လင္တဲ့ေရမ်ားေၾကာင့္ blue flag ဆုကိုရရိွခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ဆုိက္ပရပ္ေဒသမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁ေသာင္းခန္႔ကတည္းက လူေတြေနထုိင္ခဲ့တဲ့ အေထာက္အထားေတြကို ေတြ႔ရွိခဲ့ရပါတယ္။ ဆုိက္ပရပ္က Neolithic ေဒသမွာေတြ႔ရတဲ့ ဂူတစ္ဂူရဲ႕ သက္တမ္းကို တြက္ခ်က္ရာမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၉၅၀၀ခန္႔ ရွိေနၿပီလုိ႔ သိရပါတယ္။ ဘီစီ ၁၄၀၀ခန္႔မွာေတာ့ ေရွးဂရိေတြဟာ ဒီေဒသကို ေျခခ်လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘီစီ ၇၀၀ ခန္႔မွာေတာ့ ဒီေဒသကုိ အဆီးရီးယန္းေတြက အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘီစီ ၃၃၀ ၀န္းက်င္မွာေတာ့ စစ္ဘုရင္ အလက္ဇႏၵားရဲ႕လက္ေအာက္ကို ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဘီစီ ၅၀ခန္႔မွာေတာ့ ေရာမအင္ပါယာေအာက္ကို ေရာက္ခဲ့ၿပီး ေရာမအင္ပါယာ ႏွစ္ျခမ္းကြဲသြားၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ အေရွ႕ေရာမအင္ပါယာလုိ႔ေခၚတဲ့ ဘုိင္ဇန္တုိင္းအင္ပါယာေအာက္ကုိ ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေအဒီ ၁၁၉၁ တတိယခရူးဆိတ္စစ္ပြဲအၿပီးမွာေတာ့ အဂၤလန္ဘုရင္ ရစ္ခ်က္ရဲ႕သိမ္းပုိက္ျခင္းကို ခံခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ Aimery က ျပန္လည္သိမ္းပုိက္ခဲ့ၿပီး ဆုိက္ပရပ္ဘုရင့္ႏုိင္ငံကိုတည္ေထာင္တဲ့ ပထမဆုံးဘုရင္ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဆုိက္ပရပ္ ဘုရင့္ႏုိင္ငံကုိေနာက္ဆုံးအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သူကေတာ့ ဘုရင္မ Catherine Cornaro ျဖစ္ပါတယ္။

ဆုိက္ပရပ္ဟာ ေအာ္တုိမန္အင္ပါယာ နဲ႔ ၿဗိတိသွ်အင္ပါယာတုိ႔ရဲ႕ လက္ေအာက္ကုိေရာက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၆၀ခုႏွစ္မွ လြတ္လပ္ေရး ရရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေနျဖင့္ ဗဟုိအစုိးရ သမၼတစနစ္ကိုက်င့္သုံးၿပီး လက္ရွိသမၼတမွာ ၂၀၁၃ခုႏွစ္ကတည္းက တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ၿပီး ဒုတိယအႀကိမ္ထပ္မံေရြးေကာက္ခံထားရသူ Nicos Anastasiades ျဖစ္ပါတယ္။

ဆုိက္ပရပ္ႏုိင္ငံမွာ အဓိကေနထုိင္တဲ့ လူမ်ဳိးစုႀကီး ၄စုကေတာ့ ဂရိဆုိက္ပရပ္ ၊ တူရကီဆုိက္ပရပ္ ၊ အာေမးနီးယန္း နဲ႔ မာရြန္ႏုိက္ လူမ်ဳိးေတြျဖစ္ပါတယ္။ ကုိးကြယ္မႈအေနနဲ႔ကေတာ့ အေရွ႕တုိင္းခရစ္ယာန္(Eastern Orthodox )ဘာသာကုိ ၇၈% ၊ အစၥလမ္ဘာသာကုိ ၂၀% နဲ႔ အျခားဘာသာကို ၂% ခန္႔ကုိးကြယ္ၾကပါတယ္။

စီးပြားေရးအေနနဲ႔ကေတာ့ ဆုိက္ပရပ္ႏုိင္ငံသားေတြဟာ အစားအစာ ၊ အေဖ်ာ္ယမကာ ၊ ဘိလပ္ေျမ ၊ သေဘၤာျပဳျပင္ေရး ၊ ခ်ည္မွ်င္အထည္ ၊ ဓာတုပစၥည္းမ်ား ၊ သတၱဳပစၥည္းမ်ား ၊ သစ္ ၊ စကၠဴ ၊ ရြံ႕ေစးေျမေစး လုပ္ငန္းမ်ား နဲ႔ ဟုိတယ္ ခရီးသြားလာေရး ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားကိုလုပ္ကုိင္ၾကပါတယ္။ ဆုိက္ပရပ္ႏုိင္ငံသားတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ ႏွစ္စဥ္ ပ်မ္းမွ်၀င္ေငြဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၄၁၅၇၂ ျဖစ္ၿပီး ကမာၻမွာ ၃၅ခုေျမာက္ အခ်မ္းသာဆုံးႏုိင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ ေငြေၾကးစနစ္ အေနနဲ႔ကေတာ့ ယူရုိကုိ သုံးပါတယ္။

ဆုိက္ပရပ္ႏိုင္ငံမွာ အစိုးရႏွင့္ ပုဂၢလိက ပညာေရးဟူ၍ပညာေရး ၂ မ်ိဳးရိွပါတယ္။ အထက္တန္းေက်ာင္းဒစ္ပလိုမာကို အဆင့္ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအတြင္းဝင္သည့္သူမ်ားသာေပးျပီး က်န္ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုေတာ့ ထိ္န္းသိမ္းလုပ္ေဆာင္ပါတယ္။ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းမ်ားဟာ သာမာန္အားျဖင့္ ဝင္ခြင့္သတ္မွတ္ထားျခင္းမရိွပဲ အထက္ေက်ာင္းဒစ္ပလိုမာအရ ေျဖသင့္သည့္သူမ်ားသာဝင္ခြင့္အတြက္ေျဖဆိုရပါတယ္။ ဆိုက္ပရပ္ႏိုင္ငံေက်ာင္းသားမ်ားဟာ ပိုမိုျမင့္မားတဲ့ ဘြဲ႔မ်ားအတြက္ ဂရိ ၊ တူရကီ ၊ ဥေရာပႏွင့္ ေျမာက္အေမရိကႏိုင္ငံမ်ားတြင္တက္ေရာက္ၾကရပါတယ္။

သုတဇုန္

 

Leave a Reply