ရန္ကုန္ၿမုိ႕၏ ယခင္လမ္းအမည္ပုိင္ရွင္မ်ား

Posted on

ၿဗိတိသၽွတို႔ သည္ ရန္ကုန္ႏွင့္ ေအာက္ျမန္မာျပည္ အားလုံးကို ၁၈၅၂ ခုႏွစ္ ဒုတိယအဂၤလိပ္ျမန္မာစစ္ တြင္ သိမ္းယူခ်ဳပ္ကိုင္ႏိုင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၿဗိတိသၽွဘားမား၏ စီးပြားေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခ်က္အခ်ာက်ေသာ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕အျဖစ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ အဂၤလိပ္ဆာဂ်င္တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ေဒါက္တာဝီလ်ံေမာင္ဂိုမာရီ ႏွင့္ စစ္အင္ဂ်င္နီယာ ဗိုလ္အလက္ဇႏၵားဖေရဇာ တုိ႔ဦးေဆာင္ကာ ဆူးေလဘုရားကို ဗဟုိျပဳလွ်က္ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ေတာ္ပုံစံ ကိုေရးဆြဲခဲ့သည္။

ဂရစ္စီမံခ်က္ျဖင့္ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေဒသတြင္ အေရွ႕ဘက္၌ ပုစြန္ေတာင္ေခ်ာင္းငယ္၊ အေနာက္ဘက္တြင္ ရန္ကုန္ျမစ္ကို နယ္နိမိတ္သတ္မွတ္ၿပီး  ၿမိဳ႕ကြက္ခ်ကာ လမ္းမ်ား ေဖာက္လုပ္ခဲ့သည္။ ၁၈၅၃ခုႏွစ္တြင္ လမ္းမ်ားေဖာက္လုပ္ၿပီးစီးခဲ့ၿပီး ပထမဆုံးရန္ကုန္ၿမဳိ႕ကြက္မွာ ကမ္းနားလမ္း ႏွင့္ ေကာ္မရွင္နာလမ္း(ယခု ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းလမ္း) တို႔ၾကားတြင္ တည္ရွိခဲ့သည္။ ထုိစဥ္က ေတာင္ေျမာက္လမ္းမ်ားမွာ ၁၇လမ္းမွ ၄၄လမ္း အထိသာ ရွိေသးသည္။ ေဖာက္လုပ္ခဲ့ေသာ လမ္းမ်ားထဲမွ ထင္ရွားသည့္ လမ္းနာမည္မ်ားကို ေဖာ္ျပရေသာ္-

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းလမ္း – ေကာ္မရွင္နာလမ္း/ေမာင္ဂိုမာရီလမ္း

• ပထမဦးဆံုးေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီး ဆာအာသာဖယ္ရာ၏ ေနအိမ္ရွိရာ လမ္း၏အေနာက္ဖက္ပိုင္းကို ေကာ္မရွင္နာလမ္းဟု ေခၚခဲ့သည္။
• ဆူးေလဘုရားလမ္းမွ အေရွ႕ဖက္အပိုင္းကို ၿမိဳ႕ပံုစံေရးဆြဲသူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ေဒါက္တာဝီလ်ံေမာင္ဂိုမာရီအား ဂုဏ္ျပဳသည့္အေနျဖင့္ ေမာင္ဂိုမာရီလမ္းဟု ေခၚတြင္ခဲ့သည္။

အေနာ္ရထာလမ္း – ဖေရဇာလမ္း

• ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ျပပံုစံေရးဆြဲခဲ့သူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ဗိုလ္ႀကီးအလက္ဇန္းဒါးဖေရဇာအား အစြဲျပဳ၍ ဖေရဇာလမ္းဟု ေခၚဆိုခဲ့သည္။
• လမ္း၏ အေနာက္ပိုင္းကို ကနယ္(လ္)လမ္းဟုေခၚၿပီး အေရွ႕ပိုင္းကို ဘီဂန္ဒက္လမ္းဟုလည္း ေခၚခဲ့သည္။

မဟာဗႏၶဳလလမ္း – ဒါလဟိုစီလမ္း

• ၁၈၄၈-၁၈၅၆ ခုႏွစ္အတြင္း အိႏၵိယဘုရင္ခံျဖစ္ခဲ့သည့္ ဂ်ိမ္းစ္ ဘေရာင္းရမ္ေဆး ေခၚ ေလာ့ဒါလဟိုစီ အားအစြဲျပဳ၍ ဒါလဟိုစီလမ္းဟု ေခၚဆိုခဲ့သည္။

မဟာဗႏၶဳလပန္းၿခံလမ္း – ဘားလမ္း

• ၿဗိတိသွ်စစ္ဗုိလ္ ေမာ္လၿမဳိင္စစ္ကဲႀကီး ဂ်ီအီးဘားအားအား အစြဲျပဳကာ ဘားလမ္းဟုေခၚတြင္ခဲ့သည္။

ဆိပ္ကမ္းသာလမ္း – လြစၥ္လမ္း

•  သေဘာၤဆိပ္အုပ္ ကပတိန္ဟာ႐ိုးလြစၥ္ရဲ႕နာမည္ကိုအစြဲျပဳၿပီး လြစၥ္လမ္းဟုေခၚဆုိခဲ့ၿပီး ယခု ဆိပ္ကမ္းသာလမ္းျဖစ္သည္။

သိမ္ျဖဴလမ္း – ဂ်ဴဒါအီစကယ္လမ္း

• ၁၉ရာစုအတြင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ေနထိုင္ခဲ့ေသာ ဂ်ဴးလူမ်ိဳး စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ႏွင့္ ပရဟိတသမား သူေဌးႀကီး ဂ်ဴဒါအီစကယ္အား ဂုဏ္ျပဳသည့္အေနျဖင့္ အမည္တြင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္
• သူေဌးႀကီး အီစကယ္သည္ အဆိုပါ လမ္းခင္းရာတြင္ ေထာက္ပံ့ခဲ့ၿပီး သူ ေသဆံုးသြားသည့္တိုင္ လမ္းသန္႔ရွင္းေရးအတြက္ တစ္လလွ်င္ အိႏၵိယေငြ ၉ ႐ူပီး ခ်န္ထားေပးခဲ့သည္။

ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္လမ္း – စပါ့ခ္လမ္း

• ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၏ လက္ေထာက္ေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီး ကပၸတိန္ တီပီစပါ့ခ္အား အစြဲျပဳကာ စပါ့ခ္လမ္းဟု ေခၚတြင္ခဲ့သည္။
• ကိုလိုနီအစိုးရအား ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပရာတြင္ ေသဆံုးခဲ့ရေသာ ေက်ာင္းသားကိုေအာင္ေက်ာ္အား ဂုဏ္ျပဳသည့္အေနျဖင့္ လက္ရွိလမ္းနာမည္ေပးထားျခင္းျဖစ္သည္။

ပန္းဆိုးတန္းလမ္း – ဖယ္ရာလမ္း

• ယခင္နာမည္သည္ ၁၈၆၂ မွ ၁၈၆၇ ခုႏွစ္အထိ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုးေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီးအျဖစ္ တာဝန္ယူခဲ့ေသာ ဆာအာသာပါ့ဖ္စ္ ဖယ္ရာအား ဂုဏ္ျပဳသည့္အေနျဖင့္ ေခၚဆိုခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
• ဆာဖယ္ရာသည္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေရးသားျပဳစုထားေသာ အေစာဆံုး ျမန္မာ့သမိုင္းစာအုပ္ History of Burma ကို ၁၈၈၃ ခုႏွစ္တြင္ ေရးသားထုတ္ေဝခဲ့သည္။
• သူသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ သတၱဝါမ်ိဳးစိပ္မ်ားလည္း ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး ယင္းမ်ိဳးစိပ္မ်ားကိုလည္း ဆာဖယ္ရာ၏ အမည္ကို အစြဲျပဳ၍ ေခၚဆိုသည္။

ဗိုလ္ဆြန္ပက္လမ္း – ေမာင္ေထာ္ေလးလမ္း

• မြန္လူမ်ဳိးတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ထုိေခတ္အခါက ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ဆုိင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ အဂၤလိပ္တုိ႔ႏွင့္တန္းတူ ပါ၀င္ခြင့္ရသည့္ စစ္ကဲႀကီးေမာင္ေထာ္ေလးအား အစြဲျပဳ၍ ေခၚဆုိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ဆူးေလဘုရားလမ္း

• အထင္ကရျဖစ္ေသာ ဆူးေလေစတီေတာ္အား အစြဲျပဳ၍ ဆူးေလဘုရားလမ္းဟုေခၚဆိုျခင္းျဖစ္ၿပီး ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၏ဗဟိုခ်က္လည္းျဖစ္သည္။

ေရႊဘံုသာလမ္း – မဂိုလမ္း

• လမ္းအနီးတဝိုက္တြင္ ေနထိုင္ေသာ မူစလင္ကုန္သည္မ်ားအား အစြဲျပဳကာ မဂိုလမ္းဟု ေခၚတြင္ခဲ့သည္။

အက္ဒြပ္လမ္း – ကုန္ေစ်းတန္းလမ္း

• အေကာက္၀န္ ေရာဘတ္ဆင္ျမဴရယ္အက္ဒြပ္ကို အစြဲျပဳၿပီး အက္ဒြပ္လမ္းလို႔နာမည္ေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ အက္ဒြပ္သည္ နီဂ႐ိုးလူမ်ိဳးျဖစ္ၿပီး မက္ဒရစ္၊ ပီနန္းနဲ႔ေမာ္လၿမိဳ႕ၿမိဳ႕မ်ားတြင္ စာေရးစာခ်ီလုပ္ရင္း ၁၈၅၂ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ဒုတိယစစ္ပြဲမွာစကားျပန္အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူလည္းျဖစ္သည္။

ေရႊတိဂံုဘုရားလမ္း – ခ်ိဳင္းနားလမ္း

• ေကာ္မရွင္နာလမ္းမွစတင္၍ လမ္း၏ေတာင္ဘက္တြင္ရွိေသာ တ႐ုတ္ရပ္ကြက္အား အစြဲျပဳ၍ ခ်ိဳင္းနားလမ္းဟု ေခၚတြင္ခဲ့သည္။

လတၱားလမ္း – လသာလမ္း

• ျပည္ၿမိဳ႕ လက္ေထာက္ေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီး ကပၸတိန္ေသာမတ္စ္လတၱား အား ဂုဏ္ျပဳေသာအားျဖင့္ လတၱလားလမ္းဟု ေခၚဆိုခဲ့သည္။
• ယင္းေနာက္ ရန္ကုန္ျမဴနီစပယ္က လသာလမ္းဟု ေျပာင္းလဲေခၚဆိုခဲ့သည္။

လမ္းမေတာ္လမ္း – ေဂၚဒြင္လမ္း

• ၿဗိတိသွ်အရာရွိ ဆာဟင္နရီေသာမတ္စ္ေဂၚဒြင္အား အစြဲျပဳကာ ေခၚတြင္ခဲ့သည္။

Yangon Heritage Trust မွ

Leave a Reply