ဟီလီယမ္ ဓာတ္ေငြ႔အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

ဟီလီယမ္(He) သည္ ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္ ၿပီးလၽွင္ ဒုတိယ အေပါ့ဆုံးေသာ ဓာတ္ေငြ႕ ျဖစ္ၿပီး အေရာင္၊ အနံ႔၊ အရသာ မရွိသည့္ ဓာတ္ေငြ႕ ျဖစ္သည္။ ထို ဓာတ္ေငြ႕သည္ မီးမေလာင္ႏိုင္သည့္အျပင္ အဆိပ္ဓာတ္လည္းမရွိေခ်။၎သည္ အျခားဓာတ္ေငြ႕မ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္လၽွင္ ေရတြင္ေပ်ာ္ဝင္ႏိုင္မႈ နည္းသည္။ ၎သည္ အျခားေသာ ဓာတုျဒပ္ေပါင္းမ်ားႏွင့္ မလိုအပ္လၽွင္ ဓာတ္မျပဳပါ။

ဟီလီယမ္ ဓာတ္ေငြ႕မ်ားသည္ သိပ္သည္းဆ နည္းပါသည္။ ၎၏ အပူစီးကူးႏိုင္မႈ ႏွင့္ ကယ္လိုရီပမာဏ ပါဝင္မႈႏႈန္းသည္ သိသာစြာ ျမင့္မားပါသည္။ ဟီလီယမ္သည္ ေပ်ာ္ဝင္ႏိုင္စြမ္း ရွိေသာ္လည္း ၎၏ ေငြ႕ရည္ဖြဲ႕ အပူခ်ိန္မွာ ျဒပ္စင္အာလုံးထဲတြင္ အနိမ့္ဆုံးျဖစ္သည္။ကမၻာေပၚတြင္ ဟီလီယမ္ဓာတ္ေငြ႕ အဓိကအရင္းအျမစ္ကို အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရွိရသည္။

နာမည္ျဖစ္လာျခင္း

ေရွးအခါက ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္ဓာတ္ေငြ႕ကို အသုံးျပဳခဲ့ၾကေသာ္လည္း ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္ဓာတ္ေငြ႕သည္ မီးေလာင္လြယ္သျဖင့္ ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္အစား ဟီလီယမ္ကို အသုံးျပဳၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ဟီလီယမ္ဆိုသည့္စကားလုံးသည္ ေနဟု အဓိပၸါယ္ရေသာ ဂရိစကားတစ္လုံးမွ ဆင္းသက္လာျခင္း ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔အမည္ေပးျခင္းမွာ ေန၏ေလထုအတြင္းမွ ယင္းကို စပက္ႀထိဳစကုပ္ (ေရာင္စဥ္ၾကည့္ကိရိယာ) ျဖင့္ စတင္၍ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

၁၈၆၈ ခုႏွစ္၌ ေနၾကတ္သည္ကို အိႏၵိယႏိုင္ငံမွၾကည့္႐ႈစဥ္စတင္၍ ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ၁၈၉၅ ခုႏွစ္သို႔ေရာက္ေသာအခါ ဆာဝီလ်ံရမၼေဆးက အစြမ္းမဲ့ဓာတ္ေငြ႕တစ္မ်ိဳးကို ခြဲထုတ္ၿပီးလၽွင္ ေရာင္စဥ္ၾကည့္ကိရိယာျဖင့္ စမ္းသပ္ၾကည့္ေသာ အခါတြင္ ၁၈၆၈ ခုႏွစ္ကေတြ႕ရွိခဲ့ေသာ အဝါေရာင္ အလင္းေၾကာင္းကို ေတြ႕ရွိျပန္ေလသည္။ ထိုဓာတ္ေငြ႕သည္ လည္း ေန၌ေတြ႕ရေသာ ဓာတ္ေငြ႕ပင္ျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားစြာ သိျမင္လာသျဖင့္ ယင္းကိုထိုအမည္ေပးျခင္းျဖစ္သည္။

ဓာတ္ေငြ႔ကို ထုတ္ယူျခင္း

၁၉၁၅ ခုႏွစ္ တိုင္ေအာင္ကမၻာတြင္ ထြက္ေသာဟီလီယမ္၏ပမာဏမွာ ၁ဝဝ ကုဗေပပင္မရွိတတ္ဟု ထင္ရေပသည္။ ထိုအခါက ကမၻာတြင္ ထိုဓာတ္ေငြ႕၏ေပါက္ေဈးမွာ ကုဗတစ္ေပလၽွင္ေပါင္ေပါင္း ၃၄ဝ ခန္႔ရွိေလသည္။ သိပၸံပညာရွင္မ်ားက ကေနဒါႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအတြင္း၌ စက္မ်ားတည္ေထာင္ၾက ၿပီးလၽွင္သဘာဝဓာတ္ေငြ႕မ်ားမွ ဟီလီယမ္ကိုထုတ္ယူၾက ေလသည္။ ဟီလီယမ္ဓာတ္ေငြ႕ကို ထုတ္ယူလိုေသာအခါ အလြန္ႀကီးမားသည့္ဖိအားျဖင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ကို ေအးေစၿပီးလၽွင္ က်ယ္ျပန္႔သြားေစရသည္။

ထိုသို႔ က်ဳယ္ျပန္႔သြားေသာအခါ အလြန္ေအးသြားသျဖင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕တြင္ ပါဝင္လ်က္ရွိေသာဓာတ္ေငြ႕မ်ား အားလုံးကို ဟီလီယမ္မွလြဲလၽွင္ အရည္ျဖစ္ကုန္ၾကသျဖင့္ လြယ္ကူစြာျဖင့္ ခြဲထုတ္ယူႏိုင္ေလသည္။ ထိုနည္းျဖင့္ ဟီလီယမ္ဓာတ္ေငြ႕ကို ယခင္ကထက္ေဈးေပါ၍ ေရာင္းခ် ႏိုင္ေပသည္။ ဟီလီယမ္ဓာတ္ေငြ႕ကို ပကတိသုညအထက္ ၅.၂ ဒီဂရီစင္တိီဂရိတ္တြင္သာ အရည္ေပ်ာ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ၿပီးလၽွင္ ထိုအပူခ်ိန္ဒီဂရီေအာက္၌ ႀကီးမားသည့္ ဖိအားျဖင့္ ဟီလီယမ္ကိုအခဲျဖစ္ေအာင္ လုပ္ယူႏိုင္ေလသည္။

အသုံးျပဳျခင္း

ဟီလီယမ္တြင္ တုႏႈိင္းမဲ့ေသာ ဂုဏ္သတၱိမ်ား ရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေရဆူမွတ္နိမ့္ျခင္း၊ သိပ္သည္းဆ နိမ့္ျခင္း၊ ေပ်ာ္ဝင္ႏိုင္စြမ္း နိမ့္ျခင္း၊ အပူစီးကူးႏိုင္မႈေကာင္းျခင္း ႏွင့္ တည္ၿမဲျခင္း တို႔ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၎ဂုဏ္သတၱိမ်ား ႏွင့္ ဆက္စပ္ေသာ မည္သည့္ နယ္ပယ္တြင္မဆို ဟီလီယမ္ကို အျပည့္အဝ အသုံးခ်ႏိုင္ပါသည္။ ဟီလီယမ္ဓာတ္ေငြ႕ကို ေလသေဘၤာမ်ား ႏွင့္ ဓာတ္ေငြ႕ ပူေဖာင္းမ်ား အတြက္ အသုံးခ်ခဲ့ၾကပါသည္။ ဟီလီယမ္၏ ေပါ့ပါးမႈဂုဏ္သတၱိကို အေျခခံ၍ မိုးေလဝသ တိုင္းတာေသာ ပူေဖာင္းမ်ားႏွင့္ အဆင့္ျမင့္ သုေတသနလုပ္ငန္း မ်ားတြင္လည္း အသုံးခ်ခဲ့ၾကပါသည္။

ဟီလီယမ္၏ အဓိကအသုံးခ်မႈမွာ ဓာတ္ေငြ႕အခ်င္းခ်င္း အလိုအေလ်ာက္ ေပါင္းစပ္မႈကို ကာကြယ္တားဆီးရန္ ျဖစ္သည္။  အျခားေသာ အသုံးခ်မႈ အေနျဖင့္ ဒုံးပ်ံေလာင္စာ အရည္မ်ားကို ဖိအားေပးထားေသာ ဓာတ္ေငြ႕၊  ႏ်ဴးကလီးယား ျဒပ္ေပါင္းဖိုမ်ားတြင္ အပူေလ်ာ့ခ် အေအးေပးေသာ ေငြ႕ရည္ဓာတ္ေငြ႕ ႏွင့္ ဓာတ္ေငြ႕ အခ်င္းခ်င္း သယ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာ carrier အျဖစ္သာမက ေခတ္သစ္ MRI သံလိုက္အားသုံး စကင္နာတြင္ အေအးခံရန္ အသုံးျပဳႏိုင္ပါေသးသည္။

သဘာဝတြင္ ေတြ႕ရွိမႈအေျခအေန

ဟီလီယမ္သည္ ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္ၿပီးလၽွင္ စၾကာဝဠာတစ္ခုလုံး၌ ဒုတိယေျမာက္ အလၽွံပယ္ေပါမ်ားေသာ ျဒပ္စင္ျဖစ္သည္။ ျဒပ္ထုပမာဏျဖင့္ တိုင္းတာမည္ဆိုလၽွင္ ၎သည္ ျဒပ္စင္အားလုံး၏ ၂၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါဝင္ပါသည္။ ဟီလီယမ္ ျဒပ္စင္သည္ ၎ထက္ပိုမို ႀကီးမားေသာ ျဒပ္စင္မ်ား၏ သဘာဝအေလ်ာက္ ေရဒီယိုသတၱိႂကြၿပိဳကြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ကမၻာ့ေျမထုထဲတြင္ ျဖစ္ေပၚလာသည္။ ၎တို႔သည္ ကမၻာ့မ်က္ႏွာျပင္ ေပၚသို႔ ေပၚထြက္လာၿပီးေနာက္ ေလထုထဲသို႔ ဝင္ေရာက္သြားၾကသည္။ ထိုအခ်က္ကို စဥ္းစားျခင္းျဖင့္ ေလထုထဲတြင္ ဟီလီယမ္၏ ပါဝင္မႈ ပိုမိုမ်ားျပားလာသည္ ကိုသိႏိုင္သည္။ (ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ 525 parts per million ရွိပါသည္)။

သို႔ေသာ္လည္း ၎ဓာတ္ေငြ႕၏ နိမ့္ပါးေသာ ေမာ္လီက်ဴး အေလးခ်ိန္ေၾကာင့္ အာကာသ အတြင္းသို႔သာ ထြက္ရွိလာေသာ ပမာဏႏွင့္ ညီမၽွစြာ ေရာက္ရွိသြားပါသည္။ ၎၏ စုစုေပါင္းဖိအားသည္ အလြန္နိမ့္ေသာ္လည္း ဟီလီယမ္သည္ အဓိက အေရးပါဆုံးေသာ ဓာတ္ေငြ႕ အျဖစ္တည္ရွိပါသည္။ သဘာဝ ဓာတ္ေငြ႕မ်ားတြင္ ဟီလီယမ္ပါဝင္မႈ ပမာဏသည္ ေလထုထဲတြင္ ပါဝင္မႈထက္ ပိုမိုပါဝင္ပါသည္။ ကမၻာ့ မ်က္ႏွာျပင္လႊာတြင္ ဟီလီယမ္သည္ ၇၁ ခုေျမာက္ အေရးပါဆုံးေသာ ျဒပ္စင္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ ၎ကို ကမၻာ ေျမႀကီး၏ အေပၚယံလႊာတြင္ 8 parts per billion ႏႈန္းျဖင့္ ေတြ႕ရွိရသည္။

က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ သက္ေရာက္မႈမ်ား

ဟီလီယမ္ ဓာတ္ေငြ႕ကို ႐ႈ႐ႈိက္မိျခင္းျဖင့္ မူးေဝျခင္း၊ ထိုင္းမႈိင္းေစျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ခဲျခင္း၊ အသက္႐ႈက်ပ္ျခင္း တို႔ကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ အရည္ျပားႏွင့္ ပက္သတ္၍ ႏွင္းကိုက္နာမ်ား၊ မ်က္စိႏွင့္ ပက္သတ္၍ မ်က္စိနာျခင္းမ်ား၊ ကိုက္ျခင္း မ်ားျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ ေအာက္ဆီဂ်င္ နည္းပါးေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ဟီလီယမ္ဓာတ္ေငြ႕ကို ႐ႈ႐ႈိက္မိပါက အသက္႐ႈက်ပ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ၎ဓာတ္ေငြ႕ရွိေသာ ေနရာမ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္မည္ဆိုလၽွင္ ေလထုထဲတြင္ ရွိႏိုင္ေသာ ေအာက္ဆီဂ်င္ပမာဏကို ဦးစြာ စစ္ေဆးရပါမည္။ စံအေျခအေန၌ ရွိေသာ သဘာဝ ဟီလီယမ္သည္ အဆိပ္မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ ဇီဝေဗဒတြင္ ပုံေသ သတ္မွတ္ခ်က္ မရွိေသာ္လည္း လူ႕ေသြးထဲတြင္ ဟီလီယမ္ ပမာဏ အနည္းငယ္ရွိသည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။

ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း ၊ အတြဲ ၁၃
Myanmar Wikipedia

Leave a Reply