ဓာတ္ေလွကား တုိ႔ရဲ႕ သမုိင္းေၾကာင္း

Posted on

ေရးသားသူ – ကုိဥာဏ္(စက္မႈ)

သမိုင္းဦးဘံုေျမေခတ္မွ စ၍ လူသားတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈ အဆင့္ဆင့္ တိုးတက္ေျပာင္းလဲ လာသကဲ႔သို႔ပင္ ေနထိုင္မႈအဆင့္အတန္းကို ျမွင့္တင္ေပးနိုင္သည့္ နည္းပညာမ်ားလည္း ေျပာင္းလဲ တိုးတက္လာေအာင္ တျဖည္းျဖည္း တီထြင္ဆန္းသစ္လာခဲ႔ၾကပါသည္။ Lifts မ်ားကို အေစာဆံုး အားျဖင့္ ေရာမေခတ္ ဗိသုကာ ပညာရွင္မ်ားက စတင္၍ အသံုးျပဳခဲ႔ ေၾကာင္း ေတြ႔ရပါသည္။

ဘီစီ ၂၃၆ တြင္ အာခီးမီဒိ က ၀ိတ္( weight ) ကို အသံုးျပဳ ၍အေပၚသို႔ မ တင္နိုင္ေသာ စက္ကိရိယာ တစ္မ်ိဳးကို တီထြင္ခဲ႔သည္။ မူလအစက ထုိစနစ္ကို အေျခခံ၍ ေလာက္လြဲလက္နက္ ဟုေခၚေသာ လက္နက္ၾကီးမ်ားျဖင့္ ရန္သူ၏ အုတ္တံတိုင္းမ်ားကို ျဖိိဳဖ်က္ရာတြင္ အသံုးျပဳခဲ႔ၾကသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္မွသာ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ ၾကီးမားေလးလံေသာ ေက်ာက္တံုးႀကီးမ်ားကို အျမင့္သို႔ မ တင္နိုင္ရန္ အတြက္ အဆိုပါ နည္းပညာကို စတင္သံုးစြဲခဲ႔ၾကသည္။

ထိုေၾကာင့္ အေပၚသို႔ပင့္တင္ျခင္း ဟူေသာ အဓိပၸါယ္ျဖင့္ (Lift ) ဟုေခၚတြင္ ေသာ စက္ကိရိယာ စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ႔ေပသည္။ ထုိစက္ကိရိယာတြင္ ပစၥည္း မ်ား တင္ေဆာင္ရန္ အခန္းပါရိွေသာ္လည္း ေမာင္းနွင္ရန္ အင္ဂ်င္မပါရိွေသးေပ။ အထက္သို႔ မ တင္ရန္အတြက္ ထိုေခတ္က ကၽြန္ တို႔၏ လုပ္အားျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ခြန္အားၾကီးမားေသာ တိရိစာၦန္မ်ား၏ ခြန္အားျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း ဆြဲတင္ခဲ႔ ၾကရသည္။

ေအဒီ( ၆ )ရာစု အလယ္ပိုင္း အီဂ်စ္နိုင္ငံ ဘုရားေက်ာင္းမ်ား ေဆာက္လုပ္ရာတြင္ ေက်ာက္တံုးေက်ာက္ခဲမ်ားကို အေပၚသို႔ ပို႔ေဆာင္ရန္ အစြန္းတစ္ဖက္တြင္ ၀ိတ္တုံးၾကီးမ်ား တပ္ဆင္ ထားေသာ တိရိစာၦန္ဆြဲ Lifts မ်ား စတင္ အသံုးျပဳခဲ႔ၾကသည္။ ေအဒီ ( ၁၃ ) ရာစု တြင္ ျပင္သစ္ နိုုင္ငံရိွ နန္းေတာ္ႀကီးမ်ားနွင့္ ဘုရားေက်ာင္းမ်ားတြင္ လူအားျဖင့္ ဆြဲတင္ေသာ Lifts မ်ား စတင္ တပ္ဆင္ အသံုးျပဳခဲ႔ေၾကာင္း ေတြ႔ရပါသည္။

ေအဒီ ( ၁၈ ) ရာစု အလယ္ပိုင္းတြင္ ရုရွနိုင္ငံ ဇာဘုရင္ ့ နန္းေတာ္ အေဆာက္အအံုတြင္း Lifts မ်ား စတင္တပ္ဆင္ခဲ႔သည္။ ၁၇၉၅ ခုနွစ္တြင္ စက္မႈအင္ဂ်င္နီယာ ပညာရွင္ ကူလ္ဗင္ ဆိုသူက စိန္႔ပီတာစဘတ္ျမိဳ႕ရိွ ဇာ ဘုရင္၏ ေဆာင္းရာသီ နန္းေတာ္တြင္ ပတၱားႀကိဳးမ်ား အသံုးျပဳေသာ Liftကို စတင္တပ္ဆင္ေပး ခဲ႔သည္။ ၁၈၁၆ ခုနွစ္တြင္ ေမာ္စကို ၿမိဳ႔ အစြန္ရိွ ခရစ္ေတာ္ဘုရားေက်ာင္းတြင္ Lifts မ်ား စမ္းသပ္ တပ္ဆင္ခဲ႔သည္။

အထက္ေဖာ္ျပပါ စက္ကိရိယာမ်ားသည္ ကုန္ပစၥည္းမ်ားနွင့္ ထမ္းပိုးသယ္ေဆာင္ရန္ ခက္ခဲေသာ ေဆာက္လုပ္ေရး ကိရိယာ တန္ဆာပလာမ်ား ကို အျမင့္သို႔ ေရြ႔လ်ားပို႔ေဆာင္ရန္သာ ရည္ရြယ္တည္ေဆာက္ခဲ႔ေသာ စက္ကိရိယာမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ ယေန႔ေခတ္သံုး လူနွင့္ ပစၥည္း တင္ ေဆာင္နိုင္ေသာ Lifts မ်ားကိုမူ ( ၁၉ )ရာစု ေနွာင္းပိုင္းနွင့္ ( ၂၀ ) ရာစု အစတြင္မွသာ ဥေရာပနွင့္ ေျမာက္အေမရိက တြင္ စတင္တီထြင္နိုင္ခဲ႔ၾကပါသည္။

အဆိုပါေဒသမ်ားရိွ ျမိဳ႔ၾကီးမ်ားသည္ လူဦးေရ လြန္မင္းစြာ ထူထပ္မ်ားျပား လာခဲ႔ၿပီး ေျမေနရာ မလံုေလာက္မႈေၾကာင့္ အထပ္ျမင့္ အေဆာက္အအံု ၾကီးမ်ား ေဆာက္လုပ္ခဲ႔ရာ အတြင္းဘက္ ေလွကားတစ္ခု အေရးေပၚလိုအပ္ခ်က္အရ Lifts မ်ားကို မျဖစ္မေန တည္ေဆာက္ခဲ႔ၾကရသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ စြမ္းအင္ အသံုးျပဳ စက္မႈလုပ္ငန္း မ်ား စတင္ ေပၚထြက္လာခဲ႔ ၾကၿပီျဖစ္သည္။ ေရအားျဖင့္ လည္ပတ္ေသာ အင္ဂ်င္မ်ား၊ ေရေႏြးေငြ႔အင္ဂ်င္မ်ား၊ အတြင္း မီးေလာင္ေပါက္ကြဲ ( I.C ) အင္ဂ်င္မ်ား(ဓာတ္ဆီ၊ ဒီဇာယ္အင္ဂ်င္မ်ား) တြင္က်ယ္ လာခဲ႔ေပသည္။

သတၱဳေဗဒ ပညာရပ္တြင္လည္း မ်ားစြာတိုးတက္လာခဲ႔ၿပီး စတီးလ္ ေခ်ာင္းမ်ားနွင့္ စတီးလ္ ႀကိဳးမ်ား စတင္ထုတ္လုပ္နိုင္ခဲ႔ၾကသည္။ လွ်ပ္စစ္ကို ေအာင္ျမင္စြာ ထုတ္လုပ္နိုင္ခဲ႔ၾကသျဖင့္ စကားေျပာ ေၾကးနန္း နည္းပညာစတင္ေပၚေပါက္လာျပီး ေရြ႔လ်ားေနေသာ ဓာတ္ေလွကား အတြင္းနွင့္ ထိန္းသိမ္းေရးခန္းတို႔ ေအာင္ျမင္စြာ ဆက္သြယ္နိုင္လာခဲ႔သည္။

ကမၻာ့ပထမဦးဆံုးေသာ လူစီး ဓာတ္ေလွကားသည္ ၁၈၅၀ ခုနွစ္တြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ၌ စတင္ ေပၚထြက္လာခဲ႔သည္။ ၁၈၅၂ ခုနွစ္တြင္ Safety system တပ္ဆင္ထားေသာ ဓာတ္ေလွကားအိမ္ကို တီထြင္ နိုင္ခဲ႔သည္။ သို႔ေသာ္ အဆိုပါ ဓာတ္ေလွကားကို ေရြ႔လ်ား ရန္ အတြက္ ကိုမူ ေရေႏြးေငြ႔ အင္ဂ်င္ကိုသာ အသံုးျပဳခဲ႔သည္။ ၁၈၆၇ တြင္ ဟိုက္ေျဒာလစ္ စနစ္ကို စတင္ လုပ္ေဆာင္နိုင္ၿပီး ဓာတ္ေလွကားအိမ္ကို ေရြ႔လ်ား နိုင္ရန္ ဟိုက္ေျဒာလစ္ ဆလင္ဒါ ကို တပ္ဆင္နိုင္ခဲ႔သည္။

အဆိုပါစနစ္တြင္ ဓာတ္ေလွကားအိမ္၏ အျခား တစ္ဖက္တြင္ ၀ိတ္တံုးခံစရာ မလိုေတာ့ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႔ေသာ ထုတ္လုပ္သူမ်ားက ၀ိတ္တံုးမ်ား ထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ခဲ႔ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ဤစနစ္သံုး ဓာတ္ေလွကားမ်ားမွာ လြန္စြာ ျမင့္ေသာ အေဆာက္အအံုမ်ားတြင္ တပ္ဆင္ ရန္ မျဖစ္နိုင္သျဖင့္ မတြင္က်ယ္ခဲ႔ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားတြင္သာ ေလးလံေသာ စက္အစိတ္အပိုင္းႀကီးမ်ား ေရြ႔ေျပာင္းရန္ အသံုးျပဳခဲ႔ ေပသည္။

အစဦးဆံုးေသာ ဓာတ္ေလွကားမ်ားတြင္ တပ္ဆင္ထားေသာ သံမဏိႀကိဳးမ်ား၏ အရည္ အေသြး မထိန္္းညိွနိုင္ေသးသျဖင့္ မၾကာခဏ ပ်က္က်ျခင္းမ်ားနွင့္ ၾကံဳရၿပီးေနာက္ ဓာတ္ေလွကား ၏ အရိွန္ကို ထိန္းညိွေပးနိုင္မည့္ Mechanism ကို စဥ္းစားရွာေဖြလာခဲ႔ၾကသည္။

၁၈၇၈ ခုနွစ္တြင္ ဓာတ္ေလွကား အရိွန္ကို ထိန္းညိွေပးနိုင္မည့္ ေအာ္တိုမတ္တစ္ ခလုတ္ပိတ္ စနစ္ကို တီထြင္ နိုင္လာ ခဲ႔သည္။ ထိုစနစ္တြင္ အကယ္၍ ဓာတ္ေလွကား ရုတ္တရက္ အရိွန္ျမင့္တက္လာပါက ဓာတ္ေလွကား အိမ္ကုိ အလုိအေလ်ာက္ ဆြဲဖမ္းေပးထားမည့္ ဘရိတ္မ်ား ပါ၀င္သည္။

ပထမဆံုး လွ်ပ္စစ္ေမာ္တာ စြမ္းအင္သံုး ဓာတ္ေလွကားကို ၁၈၈၀ ခုနွစ္တြင္ ဂ်ာမနီနိုင္ငံ မွ Semann ကုမဏီ က စတင္ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်ခဲ႔သည္။ဤသို႔ျဖင့္ အိမ္သံုး ဓာတ္ေလွကားမ်ား စတင္ တြင္က်ယ္လာခဲ႔ ၾကၿပီး (၂၀) ရာစု အစပိုင္းမွ စ၍ ဓာတ္ေလွကားမ်ားကို လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ျဖင့္ သာ ေမာင္းနွင္လာခဲ႔ၾကသည္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီးအၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွ စ၍ ကမာၻ႔ၿမဳိ႕ႀကီးမ်ားတြင္ လြန္စြာ ျမင့္မားေသာ အထပ္ျမင့္ အေဆာက္အအံုႀကီးမ်ား ေခတ္စားလာခဲ႔ၿပီး ဓာတ္ေလွကားတို႔၏ အေရးပါမႈလည္း ပိုမို ျမင့္မားလာခဲ႔ေပသည္။

ကုိဥာဏ္(စက္မႈ)

Leave a Reply