ပါကစၥတန္က ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္း

Posted on

ဒီဗုဒၶဘာသာဘုန္းႀကီးေက်ာင္းအစုအေ၀းဟာ  ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံ မာဒန္ၿမဳိ႕အနီးက တက္ခ္တိုင္ဘာဟီ (Takht-i-Bahi) လုိ႔အမည္ရတဲ့ အင္ဒုိ-ပါသီယန္ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ဆုိဒ္မွာ တည္ရွိပါတယ္။ တခ်ိန္က ဗုဒၶဘာသာ ထြန္းကားခဲ့ရာ ဂႏၶာရတိုင္း ေခတ္က သမုိင္း၀င္ အေမြအႏွစ္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး အေဆာက္အအုံမ်ား ခုိင္ခိုင္မာမာ တည္ရွိေနေသးတဲ့ ေနရာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းကို ေအဒီ ၁ရာစု ကစတင္တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး ေအဒီ ၇ရာစု အထိ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀၀ ခန္႔ အသုံးျပဳခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေခတ္က ဗုဒၶဘာသာဆုိင္ရာ အေဆာက္အအုံမ်ားရဲ႕အႏုပညာ ဗိသုကာလက္ရာေတြကို အဲဒီဘုန္းႀကီးေက်ာင္းမွာ ေလ့လာႏုိင္ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာအတြက္ အဖုိးမျဖတ္ႏုိင္တဲ့ အမွတ္အသား ေနရာျဖစ္တာေၾကာင့္ ၁၉၈၀ခုႏွစ္မွာ ယူနက္စကုိက ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္စာရင္းကို ထည့္သြင္းထိမ္းသိမ္းခဲ့ပါတယ္။

တက္ခ္တိုင္ဘာဟီ ဆုိတဲ့ စကားလုံးရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကုိေတာ့ စမ္းေရမ်ားရဲ႕ ပလႅင္ (သုိ႔) ညီအစ္ကိုမ်ားရဲ႕ ပလႅင္ လုိ႔အဓိပၸါယ္ဖြင့္ၾကပါတယ္။ အဲဒီဘုန္းႀကီးေက်ာင္းရွိရာ ေတာင္ထိပ္ေပၚက ေရတြင္းႏွစ္တြင္း နဲ႔ အနီးအနားမွာ ရွိတဲ့စမ္းေခ်ာင္းရွိတာကို ရည္ညႊန္းေခၚေ၀ၚခဲ့တာလုိ႔ ဆုိၾကပါတယ္။ ပါရွန္းလုိဆုိရင္ေတာ့ Takht က ထိပ္(Top) ျဖစ္ၿပီး Bahi က စမ္းေခ်ာင္း(သုိ႔) ေရ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ေတာင္ထိပ္ေပၚက စမ္းေခ်ာင္းလုိ႔လည္း ဖြင့္ဆုိၾကပါတယ္။

တက္ခ္တိုင္ဘာဟီဟာ အဲဒီေခတ္က ထင္ရွားတဲ့ ခံတပ္ၿမဳိ႕ေလးတစ္ၿမဳိ႕ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ၿမဳိ႕ေနလူေတြဟာ ဂ်ဳံ ၊ ေျပာင္း နဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ သစ္သီးၿခံမ်ားကို စုိက္ပ်ဳိးရင္း အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းျပဳခဲ့ပါတယ္။ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ အဲဒီအနီးအနားမွာ တက္ခ္တိုင္ဘာဟီရြာ ဆုိၿပီး ရွိေနပါေသးတယ္။

ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းဟာ ေပ ၅၀၀ခန္႔ အျမင့္ရွိတဲ့ ေတာင္ကုန္းငယ္တစ္ခုေပၚမွာ တည္ရွိၿပီး ရြာရဲ႕ေစ်းနဲ႔ဆုိရင္ ၂ကီလုိမီတာ ကြာေ၀းတဲ့အရပ္မွာ တည္ရွိပါတယ္။ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းအစုအေ၀းထဲမွာ အဓိကေနရာ ေလးခုရွိပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ အရံေစတီေတြ၀န္းရံထားတဲ့ ပင္မေစတီႀကီး ၊  ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားရဲ႕၀တ္ျပဳခန္းမ ႏွင့္ စားေသာက္ေဆာင္၊ နားေနခန္း နဲ႔ အစည္းအေ၀းခန္းမ်ားကို ထပ္မံေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္း၀န္း နဲ႔ ေမွာင္ၿပီးအလင္းေရာင္နည္းတဲ့ တရားထုိင္ရာအခန္းငယ္မ်ားရွိရာေနရာ တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ အေဆာက္အအုံေတြကိုေတာ့ ေဒသထြက္ ေက်ာက္တုံးမ်ားကို ထုံး ၊ ရြံ႕မ်ားျဖင့္ ေရာႀကိတ္ကာ တည္ေဆာင္ထားပါတယ္။

သမုိင္းအရဆုိရင္ေတာ့ ဒီဘုန္းႀကီးေက်ာင္းဟာ အခ်ိန္ကာလ ၄ခုကုိ ျဖတ္သန္းခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ေအဒီ ၁ရာစု အင္ဒုိ-ပါသီယန္ဘုရင္ Gondophares I ရဲ႕လက္ထက္မွာ ဒီဘုန္းႀကီးေက်ာင္းကို စတင္တည္ေဆာက္ခဲ့တယ္လုိ႔ ေက်ာက္စာအရ သိရပါတယ္။ Gondophares I နန္းက်ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ကူရွန္အင္ပါယာဘုရင္ Kujula Kadphises ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ကို ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ဘုရင္ Kanishka လက္ထက္ ၂ရာစု အထိ ကူရွန္ေတြရဲ႕ထိမ္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ မူလအတုိင္းရွိခဲ့ပါတယ္။

ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းကို ဒုတိယအႀကိမ္မြမ္းမံတည္ေဆာက္တာကေတာ့  ေအဒီ ၃ရာစု နဲ႔ ၄ရာစု အခ်ိန္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဘုရင္ေတြဟာ ေစတီႀကီးအျပင္ အစည္းအေ၀းခန္းမကိုပါ ထပ္မံတည္ေဆာက္ခဲ့ပါတယ္။ တတိယအႀကိမ္ဆက္လက္တည္ေဆာက္တာကေတာ့ ေအဒီ ၄ရာစု နဲ႔ ၅ရာစုၾကား Kidara Kushana ဘုရင္လက္ထက္ျဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ေအဒီ ၆ရာစု နဲ႔ ၇ရာစုၾကားမွာ တရားထုိင္တဲ့အခန္းေတြကိုပါ ထည့္သြင္းၿပီး အဆင့္ဆင့္တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘုရင္အဆက္ဆက္ေျပာင္းလဲခဲ့ေပမယ့္ ဒီဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းကို အျခားလူမ်ဳိးမ်ားတုိက္ခုိက္ခံရတဲ့ၾကားက မပ်က္စီးေအာင္ အထူးထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခဲ့ၾကေပမယ့္ ေအဒီ ၇ရာစု ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ မရွိတာေၾကာင့္ တျဖည္းျဖည္း ယုိယြင္းလာခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ လူသူကင္းမဲ့တဲ့ေနရာတစ္ခု ျဖစ္သြားပါတယ္။

ေႏွာင္းပုိင္း ၁၈၃၆ခုႏွစ္ မွာ ဒီဘုန္းႀကီးေက်ာင္းကို စတင္ေဖာ္ထုတ္ဖုိ႔ႀကဳိးစားခဲ့သူက ျပင္သစ္ပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး အဲဒီအခ်ိန္အထိ Mazdoorabad ဆုိတဲ့ရြာမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြေနထုိင္ေနၾကတုန္းလုိ႔ သိရပါတယ္။ သုေတသနဆုိင္ရာေလ့လာျခင္း နဲ႔ တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကိုေတာ့ ၁၈၆၄ခုႏွစ္မွ စတင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေနရာက တူးေဖာ္ရရွိတဲ့ သမုိင္းအေထာက္အထား အရာ၀ထၳဳေတြကို ၿဗိတိန္ျပတုိက္မွာ ျပသထားပါတယ္။ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းအစုအေ၀း ျပန္လည္ထိမ္္းသိမ္းျခင္းလုပ္ငန္းေတြကိုေတာ့ ၁၉၂၀ခုႏွစ္မွာ အၿပီးသတ္ခဲ့ပါတယ္။

ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံထဲမွာ ရွိတဲ့ဒီေနရာဟာ ဗုဒၶဘာသာဆုိင္ရာ အေမြအႏွစ္အေဆာက္အအုံ အေျမာက္အမ်ားရွိေပမယ့္ နာမည္ႀကီးတဲ့ေနရာေတြထဲမွာ မပါ၀င္တဲ့အျပင္ သြားလာရ အနည္းငယ္လွမ္းတာေၾကာင့္ သုေတသနပညာရွင္ေတြ နဲ႔ လာေရာက္သူ အနည္းငယ္ပဲ ရွိပါတယ္။

စိတ္၀င္စားရင္ ေအာက္က ဗီဒီယုိေလးကိုႏွိပ္ရင္း သြားၾကည့္လုိက္ၾကပါဦး

သုတဇုန္

Leave a Reply