ခ်က္ခ္ ႏုိင္ငံအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံ သည္ ဥေရာပအလယ္ပိုင္းမွ ကုန္းတြင္းပိတ္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္သည္။ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္တြင္ ပိုလန္၊ အေနာက္ဘက္ႏွင့္ အေနာက္ေျမာက္ဘက္တြင္ ဂ်ာမနီ၊ ေတာင္ဘက္တြင္ ဩစႀတီးယား၊ အေရွ႕ဘက္တြင္ ဆလိုဗက္ကီးယား ႏိုင္ငံတို႔ႏွင့္ နယ္နိမိတ္ခ်င္းထိစပ္လၽွက္ ရွိသည္။

တစ္ခ်ိန္က ဘိုဟီးမီးယား (Bohemia) ဟု လူသိမ်ားခဲ့ေသာ ခ်က္ႏိုင္ငံကုိ ၉ရာစုႏွစ္တြင္ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၁၈ခုႏွစ္အထိ ဘုရင့္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၃ရာစု၊ ၁၄ရာစုႏွစ္မ်ား၌ ပရီမိုင္ဆလစ္ (Přemyslid) ႏွင့္ လူဇင္ဘတ္ (Luxembourg) မင္းဆက္မ်ား လက္ထက္တြင္ ယင္း၏ ပိုင္နက္နယ္ေျမမ်ား အက်ယ္ဆုံးအထိျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၅၂၆တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ မိုဟက္တိုက္ပြဲ (Battle of Mohács) ၿပီးေနာက္တြင္ ဘိုဟီးမီးယားဘုရင့္ႏိုင္ငံသည္ ဟတ္ဘ္စ္ဘတ္ခ္ (Habsburg monarchy) ဘုရင္စနစ္ေအာက္သို႔ ဩစႀတီးယား၊ ဟန္ေဂရီႏိုင္ငံတို႔ႏွင့္အတူ သြတ္သြင္းခံခဲ့သည္။

၁၉၁၈တြင္ ပထမကမၻာစစ္ႀကီးအၿပီး ဩစႀတီးယား-ဟန္ေဂရီအင္ပါယာ ၿပိဳကြဲၿပီးေနာက္ လြတ္လပ္ေသာ ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံ ျဖစ္ေပၚလာသည္။ နာဇီဂ်ာမနီ၊ ျပင္သစ္၊ ယူႏိုက္တက္ကင္းဒမ္း ႏွင့္ အီတလီႏိုင္ငံတို႔ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ေသာ ျမဴးနစ္စာခ်ဳပ္အရ ေဇာင္လ္ဇီနယ္ကို ပိုလန္သို႔ေပးရျခင္း၊ ယင္းေနာက္ ဂ်ာမန္တို႔က ခ်က္ကိုစလိုဗက္ကီးယားကို သိမ္းပိုက္ျခင္းႏွင့္ ဆိုဗီယက္တပ္နီေတာ္မွ ခ်က္ကိုစလိုဗက္ကီးယားကို လြတ္ေျမာက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးျခင္းစသည့္ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္မ်ားေၾကာင့္ ၁၉၄၆ခုႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီသည္ မဲ (၃၈%) ျဖင့္ လူႀကိဳက္အမ်ားဆုံးျဖစ္ခဲ့သည္။

၁၉၄၈တြင္ အာဏာသိမ္းမႈျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ကြန္ျမဴနစ္ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၈တြင္ ကြန္ျမဴနစ္အစိုးရအေပၚ မေက်နပ္မႈမ်ားတိုးပြားလာကာ ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္ရန္ႀကံစည္လာၾကသည္။ ၁၉၆၈ ပရာ့ဂ္ေႏြဦးရာသီ အေရးအခင္းသည္ ႐ိုေမးနီးယားႏိုင္ငံမွအပ ဝါေဆာစာခ်ဳပ္အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံမ်ားက ဝင္ေရာက္သိမ္းပိုက္ျခင္းျဖင့္ အဆုံးသတ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၈၉ ကတၱီပါေတာ္လွန္ေရး ( Velvet Revolution) ျဖင့္ ကြန္ျမဴနစ္အစိုးရ ျပဳတ္က်သြားသည့္အခ်ိန္အထိ ၾကာျမင့္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၃၊ ဇန္နဝါရီလ (၁)ရက္ေန႔တြင္ ခ်က္ကိုစလိုဗက္ကီးယားႏိုင္ငံကို ဖ်က္သိမ္းၿပီး ခ်က္ႏိုင္ငံႏွင့္ ဆလိုဗက္ကီးယားႏိုင္ငံတို႔အျဖစ္ လမ္းခြဲခဲ့ၾကသည္။

ခ်က္ႏိုင္ငံသည္ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို လၽွင္ျမန္စြာ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ပုဂၢလိကပိုင္ျပဳလုပ္ေရး (privatization) ကို လၽွင္ျမန္စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၇-၂၀၁၀ ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္ (global economic crisis) မက်ေရာက္မီအထိ ႏွစ္စဥ္စီးပြားေရးမွာ ဂ်ီဒီပီ ၆% ခန္႔ ရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ခုႏွစ္ ကမၻာ့ဘဏ္၏ အစီရင္ခံစာအရ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္ အျဖစ္မွ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးတိုင္းျပည္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲရန္ ေရွ႕ဆုံးမွ တာစူေနေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၉ခုႏွစ္တြင္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ လူသားဖြံ႕ၿဖိဳးမႈၫႊန္းကိန္း အေနျဖင့္ အလြန္ျမင့္မားေသာႏိုင္ငံမ်ား (Very High Human Development) စာရင္းထဲသို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ၂၀၁၇စာရင္းအရမူ ခ်က္ႏုိင္ငံသည္ ကမာၻေပၚတြင္ နံပါတ္ ၃၇ ခုေျမာက္ အခ်မ္းသာဆုံး ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။

ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံ၏ နယ္ေျမအက်ယ္အဝန္းမွာ စတုရန္းမုိင္ ၃၀၄၅၀ ျဖစ္၍ ၂၀၁၆ခုႏွစ္စာရင္းအရ လူဦးေရ ၁၀.၆သန္း ရွိသည္။ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ပရက္ဂ္ၿမိဳ႕ျဖစ္၍ ႐ုံးသုံးဘာသာစကားအျဖစ္ခ်က္ဘာသာ စကားကိုေျပာၾကားသည္။ ထို႔ျပင္စလိုဗက္ ဘာသာစကားကိုလည္း ေျပာၾကားမႈရွိသည္။ ႏုိင္ငံလူဦးေရ၏ ၇၀% ေက်ာ္ေက်ာ္မွာ ဘာသာမဲ့မ်ားျဖစ္ၿပီး က်န္သူမ်ားမွာခရစ္ယာန္ဘာသာကုိ အမ်ားဆုံးကုိးကြယ္ၾကသည္။ ကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႕အင္အားမွာ ၁သိန္းခန္႔ ရွိသည္။ လွည့္ပတ္သုံးစြဲ ေနေသာေငြေၾကးမွာ ကို႐ူနာျဖစ္သည္။

ခ်က္ႏွင့္စလိုဗက္ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုႀကီးအား ဖ်က္သိမ္းၿပီးေနာက္ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္သည့္ ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ယင္းေန႔မွာပင္ စတင္အာဏာ သက္ေရာက္ခဲ့ေသာ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒအရ ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံအား တစ္ခုတည္းေသာ ႏိုင္ငံအျဖစ္သတ္မွတ္ ျပ႒ာန္းသည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံ၏ စိတ္၀င္စားဖြယ္အခ်က္တခ်ဳိ႕

ပရက္ဂ္ၿမဳိ႕မွာ ခ်က္ႏုိင္ငံ၏ ၿမဳိ႕ေတာ္ျဖစ္ၿပီး အလယ္ေခတ္ၿမဳိ႕ေဟာင္းကုိ ထိမ္းသိမ္းထားရာေနရာျဖစ္သည္။ထင္ရွားသည့္ေနရာတစ္ခုမွာ ၁၃၅၇ခုႏွစ္ကတည္းက တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ခ်ားလ္တံတားျဖစ္သည္။ အျခားထင္ရွားေသာၿမဳိ႕ႀကီးမ်ားမွာ Brno, Ostrava, Pilsen ႏွင့္ Olomou တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံ၏ အျမင့္ဆုံးေနရာမွာ ပုိလန္အနီးနယ္စပ္တြင္ တည္ရွိသည့္ Snezka ေတာင္ျဖစ္ကာ အျမင့္ ၅၂၅၆ေပ ျမင့္သည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံတစ္ခုလုံးကုိ ေတာင္တန္းမ်ားျဖင့္၀န္းရံထားၿပီး အမူအခင္းနည္းပါးေသာ ေအးခ်မ္းသည့္ႏုိင္ငံတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားသည္။ ႏုိင္ငံ၏ ၃ပုံ ၁ပုံကုိ သစ္ေတာမ်ားျဖင့္ ဖုံးလႊမ္းထားၿပီး ေရကန္ႀကီးေပါင္းလည္း ၄၀၀ခန္႔ ရွိသည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံတြင္ အမ်ားဆုံးေတြ႔ႏုိင္သည့္ တိရစာၦန္မ်ားမွာ ေျမေခြး ၊ ယုန္ ၊ ဒရယ္ ၊ ယုန္ႀကီးမ်ဳိး(hare) ႏွင့္ ေတာ၀က္မ်ားျဖစ္သည္။

သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကုိ ထိမ္းသိမ္းထားသည့္ အမ်ဳိးသားဥယ်ာဥ္ႀကီးေလးခုရွိၿပီး ထုိေလးခုမွာ Krkonoše, Podyjí, Šumava ႏွင့္ České Švýcarsko တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။ Krkonoše အမ်ဳိးသားဥယ်ာဥ္သည္ ဥေရာပ၏ သဘာ၀အထိမ္းသိမ္းထားႏုိင္ဆုံးေနရာတစ္ခု ျဖစ္သည္။

ဂ်ာမနီ ႏွင့္ နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္တြင္ အလြန္လွပေသာ အပန္းေျဖၿမဳိ႕ငယ္ေလးမ်ားကုိ ပုိင္ဆုိင္ထားသည္။ ထုိၿမဳိ႕ငယ္ေလးမ်ားတြင္ နာမည္အႀကီးဆုံး ခရီးသြားမ်ား အလာဆုံးၿမဳိ႕မွာ Karlovy ၿမဳိ႕ျဖစ္သည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံတြင္ ရဲတုိက္ေပါင္း ၂၀၀၀ေက်ာ္တည္ရွိၿပီး ကမာၻေပၚတြင္ ရဲတုိက္အမ်ားဆုံးႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံလည္းျဖစ္သည္။ ပရက္ဂ္ရဲတုိက္မွာ ေရွးေဟာင္း ကမာၻ႔အႀကီးဆုံးရဲတုိက္အျဖစ္ ဂင္းနစ္စံခ်ိန္၀င္ထားသည္။ ထုိရဲတုိက္ႀကီးကို စတုရန္းမီတာ ၇ေသာင္း အက်ယ္ရွိ ေျမေပၚတြင္တည္ေဆာက္ထားသည္။

ပရက္ဂ္ရွိ ခ်ားလ္တကၠသုိလ္သည္ အလြန္နာမည္ႀကီးသည္။ ၁၃၄၈ခုႏွစ္တည္းက ဖြင့္လွစ္ခဲ့ေသာ တကၠသုိလ္ျဖစ္ၿပီး ကမာၻ႔ေရွးအက်ဆုံး တကၠသုိလ္စာရင္းတြင္ပါ၀င္ကာ ယခုထိတုိင္ ဖြင့္လွစ္ထားဆဲျဖစ္သည္။

ပညာေရးစနစ္အလြန္ေကာင္းမြန္ၿပီး ကမာၻ႔ပညာေရးအေကာင္းဆုံး ႏုိင္ငံ ၁၅ႏုိင္ငံစာရင္း၀င္ျဖစ္သည္။ ခ်က္လူမ်ဳိး ၉၉ရာခုိင္ႏႈန္းစာတတ္ေျမာက္ၾကၿပီး ၉၀ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္မွာ အလယ္တန္းပညာေရးအဆင့္ထိ ရွိသည္။

ခ်က္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ဘီယာအေသာက္ဆုံးလူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္ၿပီး ပထမဆုံးဘီယာကုိ ၁၁၁၈ခုႏွစ္တည္းက ထုတ္လုပ္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံ၏ အဓိကစီးပြားေရးလုပ္ငန္းမွာ ခရီးသြားလာေရးလုပ္ငန္းျဖစ္ၿပီး ပရက္ဂ္ၿမဳိ႕သည္ ကမာၻ႔ခရီးသြားမ်ားအလာဆုံးၿမဳိ႕စာရင္းတြင္ပါ၀င္သည္။ အီလက္ထေရာနစ္ ၊ စက္ပစၥည္း ၊ ေဆး၀ါးဆုိင္ရာ ႏွင့္ အျခားအင္ဂ်င္နီယာရင္း လုပ္ငန္းမ်ားကို လည္း လုပ္ကုိင္ၾကသည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံသားတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ႏွစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်၀င္ေငြမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၉၃၃၇ ေဒၚလာျဖစ္ၿပီး ကမာၻ႔အဆင့္ ၃၉ ျဖစ္သည္။

ဥေရာပတြင္ နာမည္ႀကီးကားတံဆိပ္ျဖစ္သည့္ Skoda သည္ ခ်က္ႏုိင္ငံမွျဖစ္သည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံ၏ အျခားနာမည္ႀကီးသည့္လုပ္ငန္းတစ္ခုမွာ မွန္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းျဖစ္သည္။ ခ်က္ႏုိင္ငံထုတ္မွန္မ်ားကို တန္ဖုိးႀကီးစားပြဲခုံမ်ားႏွင့္ အိမ္အလွဆင္လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ သုံးေလ့ရွိသည္။

ေလးေထာင့္သၾကားခဲမ်ားကို ခ်က္ႏုိင္ငံမွ ၁၈၄၃ခုႏွစ္တြင္ တီထြင္ထုတ္လုပ္ခဲ့သည္။

ခ်က္ႏုိင္ငံ၏ ထင္ရွားသည့္အရာတစ္ခုမွ ပရက္ဂ္ၿမဳိ႕ရွိ နကၡတ္တာရာနာရီႀကီးျဖစ္သည္။ ၁၄၁၀ခုႏွစ္တည္းက ဖန္တီးခဲ့ေသာ ထုိနာရီႀကီးသည္ ကမာၻ႔ေရွးအက်ဆုံးနာရီမ်ားစာရင္းတြင္ပါ၀င္ၿပီး ယခုထိတုိင္အလုပ္လုပ္ဆဲျဖစ္သည္။

ခ်က္ၿမဳိ႕ေတာ္ ပရက္ဂ္ VIDEO

Wiki
သုတဇုန္

Leave a Reply