ဦးသန္႔ ႏွင့္ ခံစားမႈဆိုင္ရာ ဉာဏ္ရည္ျမင့္မားျခင္း (EQ)

Posted on

ေရးသားသူ – ေဇယ်သူ

I am not easily excited or excitable
“ကၽြန္ေတာ္ အလြယ္တကူ တုန္လႈပ္ေလ့ မရွိဘူး၊ စိတ္မလႈပ္ရွားတက္ဘူး”

ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးသန္႔၏ ေခါင္းေဆာင္မႈကို ေလ့လာသည့္အခါ ပထမဦးဆုံး ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႕ျမင္ရသည္မွာ သူ၏ EQ Emotional Intelligence Quotient “ခံစားမႈဆိုင္ရာ ဉာဏ္ရည္ျမင့္မားျခင္း”ပင္ျဖစ္သည္။

လူတစ္ဦး တစ္ေယာက္ ေအာင္ျမင္ရျခင္းတြင္ ဉာဏ္ရည္ Intelligence Quotient (IQ) က အဓိကက်သည္ ဟု ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကပင္ ထင္ျမင္ယူဆခဲ့ေသာ္လည္း ပညာရွင္ Dr. Daniel Goleman က Emotional Intelligence အမည္ျဖင့္ စာအုပ္ကို ၁၉၉၅ တြင္ ေရးသားထုတ္ေ၀အၿပီးတြင္ ခံစားမႈဆိုင္ရာ ဉာဏ္ရည္ျမင့္မားမႈ က ပိုမိုအေရးႀကီးေၾကာင္း သိရွိလာခဲ့ၾကသည္။ ဆက္တိုက္ ေလ့လာဆန္းစစ္ သုေတသနျပဳမႈမ်ား အရလည္း EQ ၏ အေရးပါမႈသည္ ခိုင္မာသည္ထက္ ခိုင္မာလာခဲ့သည္။

IQ ျမင့္မားေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္ၾကသူမ်ား၊ IQ သာမန္သာရွိၿပီး ေအာင္ျမင္သူမ်ားသည္ မူလက ပေဟဠိသဖြယ္ ျဖစ္ေနၾကေသာ္လည္း EQ သေဘာတရားျဖင့္ ဆန္းစစ္ၾကည့္ေသာအခါ IQ ျမင့္ EQ နိမ့္သူမ်ား မေအာင္ျမင္၊ IQ အလယ္အလတ္ အဆင့္ရွိျပီး EQ ျမင့္သူမ်ား ေအာင္ျမင္ေၾကာင္း ရွာေဖြေတြ႕ရွိ ခဲ့ရသည္။ အထူးသျဖင့္ ေခါင္းေဆာင္မႈတြင္ EQ ၏ က႑မွာ အလြန္ အေရးပါၿပီး သာမန္ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ မဟာေခါင္းေဆာင္မ်ားအၾကား ကြာဟမႈမွာ EQ တြင္ျဖစ္ျပီး ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိသည္။

EQ ကို အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆုိခ်က္ တစ္ခုမွာ “ မိမိႏွင့္ အျခားသူမ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ ခံစားခ်က္မ်ား အား သေဘာေပါက္ နားလည္ျပီး မိမိကုိယ္ကို စိတ္တက္ႂကြေအာင္ အားေပးႏုိင္ျခင္း၊ မိမိ၏ ခံစားခ်က္မ်ားအား မိမိကိုယ္တြင္းတြင္ စီမံခန္႔ခြဲျခင္း၊ မိမိ၏ ခံစားခ်က္မ်ားအား အျခားသူမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရးတြင္ စီမံခန္႔ခြဲျခင္း” ျဖစ္သည္။ မိမိႏွင့္ အျခားသူမ်ား ၏ ႏွလုံးသားကို ဦေႏွာက္ျဖင့္ နားလည္ကာ အက်ိဳးရွိရွိ နားလည္ေအာင္ ေဆာင္ရႊက္ႏိုင္ျခင္းသည္ EQ ပင္ျဖစ္သည္။ EQ ၏ အဓိက အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုမွာ Self-regulation ေခၚ“ မိမိစိတ္ခံစားမႈကို မိမိထိန္းေက်ာင္းႏုိင္ျခင္း” ျဖစ္သည္။ ခံစားခ်က္၏ ေစခိုင္းမႈေနာက္သို႔ မလုိက္ဘဲ မိမိကသာ ခံစားခ်က္ကို ကိုင္တြယ္ႏုိင္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ အဓိက တာ၀န္တစ္ရပ္ မွာ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်ျခင္း  ျဖစ္သည္။ သာမန္လူမ်ားသည္လည္း ေန႔စဥ္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်ေနရေသာ္လည္း ေခါင္းေဆာင္မ်ား ၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မွာ သက္ေရာက္မႈ ပမာဏၾကီးမားသည္။ သာမန္ လူမ်ားသည္ မိမိအတြက္သာ ဆုံးျဖတ္ေနရေသာ္လည္း ေခါင္းေဆာင္မ်ား ၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မွာ မူ လူအမ်ား အျပား၏ ကံၾကမၼာကို ဖန္တီးမည္ျဖစ္သည္။ ကုမၸဏီ ဥကၠ႒ တစ္ဦး၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္သည္ သူ႔ ကုမၸဏီ၏ အေကာင္းအဆုိး ႏွင့္ ၀န္ထမ္းမ်ား၏ ဘ၀ကို ေျပာင္းလဲေစမည္ျဖစ္သလို ႏုိင္ငံေခါင္းေဆာင္၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ သည္ ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ ကံၾကမၼာကို တစ္ဆစ္ခ်ိဳးေျပာင္းလဲ ေစႏုိင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်ရာတြင္ ကၽြမ္းက်င္ရန္ လိုသလို မွန္ကန္ရန္၊ အရည္အေသြး ျမႇင့္ရန္လိုသည္။

စိတ္လိုက္မာန္ပါ ဆုံးျဖတ္ျခင္းသည္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္၏ အရည္အေသြးကို ဆိုးရြားစြာ ထိခိုက္ေစသည္။ ေဒါသေနာက္လုိက္ကာ ဆုံးျဖတ္ျခင္း၊ ေလာဘေနာက္လိုက္ကာ ဆုံးျဖတ္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ သာမန္လူ အဆင့္တြင္ပင္ အမွားႀကီး မွားခဲ့ၾကပုံတို႔ကို မႈခင္းသတင္း ဂ်ာနယ္သတင္း ေခါင္းစဥ္မ်ားအား ဖတ္႐ုံျဖင့္ သိႏုိင္သည္။ ေခါင္းေဆာင္မ်ား စိတ္လိုက္မာန္ပါ ဆုံးျဖတ္ျခင္းေၾကာင့္ အမွားႀကီး မွားခဲ့ၾကပုံကို ကမၻာ့သမိုင္းတြင္ ျမင္ႏုိင္သည္။ စိတ္ေအး လက္ေအး ဆုံးျဖတ္ပါက အရည္အေသြးျမင့္ျမင့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်တတ္သူမ်ားသည္ ခံစားခ်က္ေနာက္လိုက္ကာ ဆုံးျဖတ္ပါက အမွားမ်ားျခင္းကို ေတြ႕ရသည္။

EQ ျမင့္ေသာ ေခါင္းေဆာင္၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ မ်ားသည္ အရည္အေသြး ျမင့္မားမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ အရည္အေသြး ျမင့္ေရးအတြက္ EQ ျမင့္ရန္ လိုသည္။ EQ ၏ အျခား အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုမွာ Self-awareness “ခံစားခ်က္ တစ္ခုေပၚလာ ခ်ိန္တြင္ သိရွိျခင္း” ျဖစ္သည္။ ၀မ္းနည္းစိတ္ ေပၚလာခ်ိန္တြင္ ၀မ္းနည္းစိတ္ မွန္းသိျခင္း၊ ေဒါသျဖစ္ခ်ိန္တြင္ ေဒါသစိတ္မွန္းသိျခင္း၊ ကိုယ္ခ်င္းစာတတ္ျခင္း  သည္လည္း EQ ၏ အဓိက အစိတ္အပိုင္း ပင္ျဖစ္သည္။ အျခားသူမ်ား၏ ခံစားခ်က္ကို ခံစားသိႏုိင္ျခင္း၊ အျခား သူမ်ား၏ ေနရာမွ ၀င္ခံစား ႏုိင္ျခင္းသည္ EQ ျမင့္မားသူမ်ား၏ စ႐ိုက္ လကၡဏာ ပင္ျဖစ္သည္။

ဦးသန္႔သည္ self-regulationself၊ awareness၊ empathy ဟူေသာ အထက္ပါ အရည္အခ်င္းမ်ား ႏွင့္ ျပည့္စုံသူ ျဖစ္သည္။ ဦးသန္႔သည္ အခက္အခဲႀကီးမ်ား ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရခ်ိန္တြင္ပင္ စိတ္တည္ျငိမ္ ေအးခ်မ္းစြာ ရွိေနေၾကာင္း နာမည္ေက်ာ္ၾကား ခဲ့သည္။ က်ဴးဘား ဒုံးပ်ံအေရးအခင္း၊ အာရပ္-အစၥေရး ေျခာက္ရက္စစ္၊ အိႏိၵယ-ပါကစၥတန္စစ္၊ ဒိုမီနီကန္ အေရးအခင္း စသည့္ အေရးကိစၥ ႀကီးမ်ားကို ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းေနခ်ိန္တြင္ပင္ စိတ္ေအးခ်မ္းတည္ျငိမ္စြာ ရွိေနေသာေၾကာင့္ သူ၏ လွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ကို ကမၻာက စိတ္၀င္စားလာခဲ့ကာ ဗုဒၶဘာသာက ေပးအပ္ေသာ အေလ့အက်င့္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့ၾကသည္။ ဦးသန္႔သည္ ေန႔စဥ္ နံနက္ေစာေစာ တရားအျမဲထိုင္သူ ျဖစ္သည္။ သူ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဘ၀ တစ္ေလွ်ာက္လုံးတြင္ တစ္ၾကိမ္သာ နံနက္ခင္း တရားထုိင္ပ်က္ခဲ့ဖူးသည္ဟု ဆိုသည္။

မိမိအေၾကာင္း မိမိေျပာဆိုေလ့မရွိသည့္ ႐ိုး႐ိုးေအးေအး ဦးသန္႔သည္ စိတ္ခံစားမႈ ကို သူ စီမံခန္႔ခြဲႏုိင္ပုံ အေၾကာင္းကိုမူ ဖြင့္ဟ ၀န္ခံခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရသည္။
“သည္းမခံႏုိင္ျခင္းကလြဲလို႔ အားလုံးကို သည္းခံႏုိင္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္ အေလ့အက်င့္ လုပ္ထားခဲ့တာပါ။ သည္းခံျခင္း စိတ္ဓာတ္ကို ေမြးျမဴဖို႔ စိတ္ဓာတ္ေရးရာ၊ စာရိတၱ ေရးရာ အရည္အေသြး ေတြကို တန္ဖိုးထားဖို႔ ကၽြန္ေတာ့္ ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္ သြန္သင္ခံခဲ့ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ ႏွိမ့္ခ်မႈ၊ ႐ိုး႐ိုးကုပ္ကုပ္ ေနထိုင္မႈ၊ ၾကင္နာမႈနဲ႔ အေရးအၾကီးဆုံးကေတာ့ စိတ္ခံစားမႈ မွ်ေျခကို ထိန္းသိမ္းထားဖုိ႔ အသြန္သင္ ခံခဲ့ရတယ္။ တရားထုိင္ျခင္းနဲ႔ သမာဓိတို႔ရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ခံစားခ်က္ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ သြန္သင္ခံခဲ့ရတယ္။ ပုထုဇဥ္ လူသားတစ္ေယာက္သာ ျဖစ္ေနျပီး ရဟႏၲာ မျဖစ္ေသးတဲ့ အတြက္ ကၽြန္ေတာ့္ ခံစားခ်က္ ေတြကို အလုံးစံု ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ျခင္း မရွိေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္ အလြယ္တကူ မတုန္လႈပ္ဘူး၊ စိတ္မလႈပ္ရွားဘူး။”

ဦးသန္႔ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ ျဖစ္သည့္ ၁၉၆၁-၁၉၇၁ ဆယ္ႏွစ္တာသည္ စစ္ ေအးကာလ အရွိန္အတက္ဆုံး ကာလျဖစ္သည့္ အားေလ်ာ္စြာ ကမၻာ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုံး႐ႈံးသြားႏုိင္သည့္ အခါမ်ားစြာ ရွိခဲ့သည္။ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္၏ တာ၀န္မ်ားမွာလည္း မ်ားျပားလွသည္။ ေပးအပ္ထားသည့္ အခြင့္ အာဏာေလးျဖင့္ အေရးကိစၥၾကီးမ်ားကို ႀကိဳးပမ္း ေနရသျဖင့္ ပထမဦးဆုံး အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ Trygve Lie က ‘the most impossible job on the earth’ ဟု ကုလ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ရာထူးကို ဆိုခဲ့သည္။

ျငိမ္းခ်မ္းေရး ထိန္းသိမ္းသူ အျဖစ္ျဖင့္ ထိပ္ဆုံးမွ ေဆာင္ရြက္ေနရသည့္ ဦးသန္႔အဖို႔မူ မၿငိမ္းခ်မ္းဟု ဆုိႏုိင္သည္။ သို႔ေသာ္ ဦးသန္႔သည္ မိမိ၏ စိတ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈကို ထိန္းသိမ္း ထားႏုိင္သည္။ သူ႔ကိုယ္တြင္း ကိန္းေအာင္းေနသည့္ ေအးခ်မ္းသည့္ ဓာတ္သည္လည္း အျပင္ဘက္သို ႔ပင္ထြက္ကာ အေရာင္ဟပ္ ေနေပသည္။ ဦးသန္႔၏ ဓာတ္ပုံကို ၾကည့္လွ်င္ပင္ ေအးခ်မ္းမႈကို ခံစားရမည္ ျဖစ္ရာ သက္ရွိ ဦးသန္႔ႏွင့္ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် ေတြ႕ဆုံရလွ်င္ သူ႔ထံမွ အၾကည္ဓာတ္ ကူးစက္ကာ မိမိကိုယ္တိုင္ ေအးခ်မ္းသြားမည္ ျဖစ္သည္။

အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္သည္ သံ အမတ္ၾကီးမ်ား၊ အစိုးရ အဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးျခင္းျဖင့္ တာ၀န္မ်ား ျပီးေျမာက္ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရသူ ျဖစ္ရာ ဦးသန္႔၏ စိတ္တည္ျငိမ္ ေအးခ်မ္းမႈေၾကာင့္ သူ႔အား ဆက္ဆံရသူမ်ားက ေလးစားၾကည္ညိဳ သြားေစသည္။ ထိုနည္းျဖင့္ သူ၏ အလုပ္တာ၀န္သည္ ျပီးေျမာက္ရန္ လြယ္ကူလာ ေပသည္။

ဦးသန္႔သည္ သူ၏ မိသားစုအား အလြန္ျမတ္ႏုိးသူ ျဖစ္ေသာ္လည္း ရန္ကုန္တြင္ ရွိေနသည့္ သူ႔သားေသေၾကာင္း သတင္း ႐ုတ္တရက္ ၾကားရခ်ိန္တြင္ မတုန္လႈပ္ပုံကုိ သူ၏ ျပန္ၾကားေရး အရာရွိ တာ၀န္ယူ ခဲ့သူ Ramsee Nasif က ေအာက္ပါ အတိုင္း ေရးသားထားသည္။

‘We gave him the news. His first reaction was ‘ I wonder how my wife will take it.’ He was completely composed. His acceptance was part of a disciplined ability to keep his balance, which came with his Buddhist training.’ (Ramsee Nasif, 21)
“ကၽြန္ေတာ္တို႔ သူ႔ကို သတင္းေပး လိုက္တယ္။ “ကၽြန္ေတာ့္ မိန္းမေတာ့ ဘယ္လိုေနမလဲ မသိဘူးဗ်ာ” ဟု ဦးသန္႔က သတင္းၾကား ၾကားခ်င္း ေျပာသည္။ သူသည္ လုံး၀ တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ ရွိေနသည္။ ထိုသတင္းကို သူလက္ခံယူပုံ မွာ ကုိယ္စိတ္ႏွစ္ပါး ကုိ ထိန္းသိမ္းႏုိင္သည္ ့စြမ္းရည္၏ အစိတ္အပုိင္း ျဖစ္ၿပီး သူ႔ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ တစ္ဦးအေနႏွင္ ့ရခဲ့သည့္ အေလ့အက်င့္ ေကာင္းမွ လာျခင္းျဖစ္သည္။ ”

ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး အျဖစ္ ေအာင္ျမင္စြာ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့သည့္ ဦးသန္႔တြင္ အျခား အရည္အေသြးမ်ားစြာ ရွိေနေသးေၾကာင္း သိသာေသာ္လည္း သူ၏ စိတ္ခံစားမႈဆိုင္ရာ ဥာဏ္ရည္ ဥာဏ္ေသြး ျမင့္မားမႈသည္ သူ႔ေအာင္ျမင္မႈကို ဖန္တီးခဲ့သည့္ အဓိက အရည္အခ်င္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ေပသည္။ သူ၏ ျမင့္မားေသာ EQ သည္ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဦးသန္႔ ထိန္းသိမ္းရာတြင္ အဓိက အခန္း က႑မွ ပါ၀င္ခဲ့သည္။

ေဇယ်သူ

——————-

ဦးသန့် နှင့် ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်မြင့်မားခြင်း(EQ) (unicode)

ရေးသားသူ – ဇေယျသူ

I am not easily excited or excitable
“ကျွန်တော် အလွယ်တကူ တုန်လှုပ်လေ့ မရှိဘူး၊ စိတ်မလှုပ်ရှားတက်ဘူး”

ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးသန့်၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို လေ့လာသည့်အခါ ပထမဦးဆုံး ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ရသည်မှာ သူ၏ EQ Emotional Intelligence Quotient “ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်မြင့်မားခြင်း”ပင်ဖြစ်သည်။

လူတစ်ဦး တစ်ယောက် အောင်မြင်ရခြင်းတွင် ဉာဏ်ရည် Intelligence Quotient (IQ) က အဓိကကျသည် ဟု ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ထင်မြင်ယူဆခဲ့သော်လည်း ပညာရှင် Dr. Daniel Goleman က Emotional Intelligence အမည်ဖြင့် စာအုပ်ကို ၁၉၉၅ တွင် ရေးသားထုတ်ဝေအပြီးတွင် ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်မြင့်မားမှု က ပိုမိုအရေးကြီးကြောင်း သိရှိလာခဲ့ကြသည်။ ဆက်တိုက် လေ့လာဆန်းစစ် သုတေသနပြုမှုများ အရလည်း EQ ၏ အရေးပါမှုသည် ခိုင်မာသည်ထက် ခိုင်မာလာခဲ့သည်။

IQ မြင့်မားသော်လည်း မအောင်မြင်ကြသူများ၊ IQ သာမန်သာရှိပြီး အောင်မြင်သူများသည် မူလက ပဟေဠိသဖွယ် ဖြစ်နေကြသော်လည်း EQ သဘောတရားဖြင့် ဆန်းစစ်ကြည့်သောအခါ IQ မြင့် EQ နိမ့်သူများ မအောင်မြင်၊ IQ အလယ်အလတ် အဆင့်ရှိပြီး EQ မြင့်သူများ အောင်မြင်ကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိ ခဲ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် ခေါင်းဆောင်မှုတွင် EQ ၏ ကဏ္ဍမှာ အလွန် အရေးပါပြီး သာမန်ခေါင်းဆောင်များနှင့် မဟာခေါင်းဆောင်များအကြား ကွာဟမှုမှာ EQ တွင်ဖြစ်ပြီး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။

EQ ကို အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက် တစ်ခုမှာ “ မိမိနှင့် အခြားသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ခံစားချက်များ အား သဘောပေါက် နားလည်ပြီး မိမိကိုယ်ကို စိတ်တက်ကြွအောင် အားပေးနိုင်ခြင်း၊ မိမိ၏ ခံစားချက်များအား မိမိကိုယ်တွင်းတွင် စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ မိမိ၏ ခံစားချက်များအား အခြားသူများနှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် စီမံခန့်ခွဲခြင်း” ဖြစ်သည်။ မိမိနှင့် အခြားသူများ ၏ နှလုံးသားကို ဦနှောက်ဖြင့် နားလည်ကာ အကျိုးရှိရှိ နားလည်အောင် ဆောင်ရွှက်နိုင်ခြင်းသည် EQ ပင်ဖြစ်သည်။ EQ ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုမှာ Self-regulation ခေါ်“ မိမိစိတ်ခံစားမှုကို မိမိထိန်းကျောင်းနိုင်ခြင်း” ဖြစ်သည်။ ခံစားချက်၏ စေခိုင်းမှုနောက်သို့ မလိုက်ဘဲ မိမိကသာ ခံစားချက်ကို ကိုင်တွယ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ခေါင်းဆောင်များ၏ အဓိက တာဝန်တစ်ရပ် မှာ ဆုံးဖြတ်ချက် ချခြင်း  ဖြစ်သည်။ သာမန်လူများသည်လည်း နေ့စဉ် ဆုံးဖြတ်ချက် ချနေရသော်လည်း ခေါင်းဆောင်များ ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ သက်ရောက်မှု ပမာဏကြီးမားသည်။ သာမန် လူများသည် မိမိအတွက်သာ ဆုံးဖြတ်နေရသော်လည်း ခေါင်းဆောင်များ ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ မူ လူအများ အပြား၏ ကံကြမ္မာကို ဖန်တီးမည်ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ ဥက္ကဋ္ဌ တစ်ဦး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် သူ့ ကုမ္ပဏီ၏ အကောင်းအဆိုး နှင့် ဝန်ထမ်းများ၏ ဘဝကို ပြောင်းလဲစေမည်ဖြစ်သလို နိုင်ငံခေါင်းဆောင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက် သည် နိုင်ငံသားများ၏ ကံကြမ္မာကို တစ်ဆစ်ချိုးပြောင်းလဲ စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ခေါင်းဆောင်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် ချရာတွင် ကျွမ်းကျင်ရန် လိုသလို မှန်ကန်ရန်၊ အရည်အသွေး မြှင့်ရန်လိုသည်။

စိတ်လိုက်မာန်ပါ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် ဆုံးဖြတ်ချက်၏ အရည်အသွေးကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေသည်။ ဒေါသနောက်လိုက်ကာ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ လောဘနောက်လိုက်ကာ ဆုံးဖြတ်ခြင်း တို့ကြောင့် သာမန်လူ အဆင့်တွင်ပင် အမှားကြီး မှားခဲ့ကြပုံတို့ကို မှုခင်းသတင်း ဂျာနယ်သတင်း ခေါင်းစဉ်များအား ဖတ်ရုံဖြင့် သိနိုင်သည်။ ခေါင်းဆောင်များ စိတ်လိုက်မာန်ပါ ဆုံးဖြတ်ခြင်းကြောင့် အမှားကြီး မှားခဲ့ကြပုံကို ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် မြင်နိုင်သည်။ စိတ်အေး လက်အေး ဆုံးဖြတ်ပါက အရည်အသွေးမြင့်မြင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချတတ်သူများသည် ခံစားချက်နောက်လိုက်ကာ ဆုံးဖြတ်ပါက အမှားများခြင်းကို တွေ့ရသည်။

EQ မြင့်သော ခေါင်းဆောင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက် များသည် အရည်အသွေး မြင့်မားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခေါင်းဆောင်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် အရည်အသွေး မြင့်ရေးအတွက် EQ မြင့်ရန် လိုသည်။ EQ ၏ အခြား အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုမှာ Self-awareness “ခံစားချက် တစ်ခုပေါ်လာ ချိန်တွင် သိရှိခြင်း” ဖြစ်သည်။ ဝမ်းနည်းစိတ် ပေါ်လာချိန်တွင် ဝမ်းနည်းစိတ် မှန်းသိခြင်း၊ ဒေါသဖြစ်ချိန်တွင် ဒေါသစိတ်မှန်းသိခြင်း၊ ကိုယ်ချင်းစာတတ်ခြင်း  သည်လည်း EQ ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ပင်ဖြစ်သည်။ အခြားသူများ၏ ခံစားချက်ကို ခံစားသိနိုင်ခြင်း၊ အခြား သူများ၏ နေရာမှ ဝင်ခံစား နိုင်ခြင်းသည် EQ မြင့်မားသူများ၏ စရိုက် လက္ခဏာ ပင်ဖြစ်သည်။

ဦးသန့်သည် self-regulationself၊ awareness၊ empathy ဟူသော အထက်ပါ အရည်အချင်းများ နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်သည်။ ဦးသန့်သည် အခက်အခဲကြီးများ နှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင်ပင် စိတ်တည်ငြိမ် အေးချမ်းစွာ ရှိနေကြောင်း နာမည်ကျော်ကြား ခဲ့သည်။ ကျူးဘား ဒုံးပျံအရေးအခင်း၊ အာရပ်-အစ္စရေး ခြောက်ရက်စစ်၊ အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန်စစ်၊ ဒိုမီနီကန် အရေးအခင်း စသည့် အရေးကိစ္စ ကြီးများကို ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းနေချိန်တွင်ပင် စိတ်အေးချမ်းတည်ငြိမ်စွာ ရှိနေသောကြောင့် သူ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို ကမ္ဘာက စိတ်ဝင်စားလာခဲ့ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာက ပေးအပ်သော အလေ့အကျင့်ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့ကြသည်။ ဦးသန့်သည် နေ့စဉ် နံနက်စောစော တရားအမြဲထိုင်သူ ဖြစ်သည်။ သူ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘ၀ တစ်လျှောက်လုံးတွင် တစ်ကြိမ်သာ နံနက်ခင်း တရားထိုင်ပျက်ခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။

မိမိအကြောင်း မိမိပြောဆိုလေ့မရှိသည့် ရိုးရိုးအေးအေး ဦးသန့်သည် စိတ်ခံစားမှု ကို သူ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ပုံ အကြောင်းကိုမူ ဖွင့်ဟ ဝန်ခံခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
“သည်းမခံနိုင်ခြင်းကလွဲလို့ အားလုံးကို သည်းခံနိုင်ဖို့ ကျွန်တော် အလေ့အကျင့် လုပ်ထားခဲ့တာပါ။ သည်းခံခြင်း စိတ်ဓာတ်ကို မွေးမြူဖို့ စိတ်ဓာတ်ရေးရာ၊ စာရိတ္တ ရေးရာ အရည်အသွေး တွေကို တန်ဖိုးထားဖို့ ကျွန်တော့် ဘဝတစ်လျှောက် သွန်သင်ခံခဲ့ရတယ်။ အထူးသဖြင့် နှိမ့်ချမှု၊ ရိုးရိုးကုပ်ကုပ် နေထိုင်မှု၊ ကြင်နာမှုနဲ့ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ စိတ်ခံစားမှု မျှခြေကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ အသွန်သင် ခံခဲ့ရတယ်။ တရားထိုင်ခြင်းနဲ့ သမာဓိတို့ရဲ့အကူအညီနဲ့ ခံစားချက်တွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ သွန်သင်ခံခဲ့ရတယ်။ ပုထုဇဉ် လူသားတစ်ယောက်သာ ဖြစ်နေပြီး ရဟန္တာ မဖြစ်သေးတဲ့ အတွက် ကျွန်တော့် ခံစားချက် တွေကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် အလွယ်တကူ မတုန်လှုပ်ဘူး၊ စိတ်မလှုပ်ရှားဘူး။”

ဦးသန့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှုးချုပ် ဖြစ်သည့် ၁၉၆၁-၁၉၇၁ ဆယ်နှစ်တာသည် စစ် အေးကာလ အရှိန်အတက်ဆုံး ကာလဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆုံးရှုံးသွားနိုင်သည့် အခါများစွာ ရှိခဲ့သည်။ အတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ တာဝန်များမှာလည်း များပြားလှသည်။ ပေးအပ်ထားသည့် အခွင့် အာဏာလေးဖြင့် အရေးကိစ္စကြီးများကို ကြိုးပမ်း နေရသဖြင့် ပထမဦးဆုံး အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် Trygve Lie က ‘the most impossible job on the earth’ ဟု ကုလ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ရာထူးကို ဆိုခဲ့သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းသူ အဖြစ်ဖြင့် ထိပ်ဆုံးမှ ဆောင်ရွက်နေရသည့် ဦးသန့်အဖို့မူ မငြိမ်းချမ်းဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် ဦးသန့်သည် မိမိ၏ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်သည်။ သူ့ကိုယ်တွင်း ကိန်းအောင်းနေသည့် အေးချမ်းသည့် ဓာတ်သည်လည်း အပြင်ဘက်သို့ပင်ထွက်ကာ အရောင်ဟပ် နေပေသည်။ ဦးသန့်၏ ဓာတ်ပုံကို ကြည့်လျှင်ပင် အေးချမ်းမှုကို ခံစားရမည် ဖြစ်ရာ သက်ရှိ ဦးသန့်နှင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ တွေ့ဆုံရလျှင် သူ့ထံမှ အကြည်ဓာတ် ကူးစက်ကာ မိမိကိုယ်တိုင် အေးချမ်းသွားမည် ဖြစ်သည်။

အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်သည် သံ အမတ်ကြီးများ၊ အစိုးရ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် တာဝန်များ ပြီးမြောက်အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်ရသူ ဖြစ်ရာ ဦးသန့်၏ စိတ်တည်ငြိမ် အေးချမ်းမှုကြောင့် သူ့အား ဆက်ဆံရသူများက လေးစားကြည်ညို သွားစေသည်။ ထိုနည်းဖြင့် သူ၏ အလုပ်တာဝန်သည် ပြီးမြောက်ရန် လွယ်ကူလာ ပေသည်။

ဦးသန့်သည် သူ၏ မိသားစုအား အလွန်မြတ်နိုးသူ ဖြစ်သော်လည်း ရန်ကုန်တွင် ရှိနေသည့် သူ့သားသေကြောင်း သတင်း ရုတ်တရက် ကြားရချိန်တွင် မတုန်လှုပ်ပုံကို သူ၏ ပြန်ကြားရေး အရာရှိ တာဝန်ယူ ခဲ့သူ Ramsee Nasif က အောက်ပါ အတိုင်း ရေးသားထားသည်။

‘We gave him the news. His first reaction was ‘ I wonder how my wife will take it.’ He was completely composed. His acceptance was part of a disciplined ability to keep his balance, which came with his Buddhist training.’ (Ramsee Nasif, 21)
“ကျွန်တော်တို့ သူ့ကို သတင်းပေး လိုက်တယ်။ “ကျွန်တော့် မိန်းမတော့ ဘယ်လိုနေမလဲ မသိဘူးဗျာ” ဟု ဦးသန့်က သတင်းကြား ကြားချင်း ပြောသည်။

သူသည် လုံး၀ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ရှိနေသည်။ ထိုသတင်းကို သူလက်ခံယူပုံ မှာ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့်စွမ်းရည်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး သူ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တစ်ဦးအနေနှင့်ရခဲ့သည့် အလေ့အကျင့် ကောင်းမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ ”ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး အဖြစ် အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့် ဦးသန့်တွင် အခြား အရည်အသွေးများစွာ ရှိနေသေးကြောင်း သိသာသော်လည်း သူ၏ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဥာဏ်ရည် ဥာဏ်သွေး မြင့်မားမှုသည် သူ့အောင်မြင်မှုကို ဖန်တီးခဲ့သည့် အဓိက အရည်အချင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ သူ၏ မြင့်မားသော EQ သည် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဦးသန့် ထိန်းသိမ်းရာတွင် အဓိက အခန်း ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဇေယျသူ

Leave a Reply