ကမာၻ႔အႀကီးဆုံး မုိင္းတြင္းႀကီး

Posted on

လူသားေတြဟာ ေျမႀကီးထဲက တြင္းထြက္ သတၱဳ နဲ႔ သယံဇာတေတြကို ထုတ္ယူႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ ဧရာမက်င္းႀကီးေတြကို တူးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ အထင္ရွားဆုံးကေတာ့ ရုရွားက မာနီစိန္တြင္းႀကီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မာနီစိန္တြင္းက လူသားတုိ႔ တူးေဖာ္ခဲ့သမွ်ထဲမွာ ကမာၻ႔ဒုတိယအႀကီးဆုံးမုိင္းတြင္း သာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဆုိရင္ ပထမ အႀကီးဆုံးက ဘယ္ဟာလဲ…

ပထမအႀကီးဆုံးကေတာ့ အေမရိကန္မွာရွိတဲ့ Bingham Canyon ေၾကးနီတြင္းျဖစ္ပါတယ္။ Bingham Canyon Mine ဟာ သမုိင္းတစ္ေလွ်ာက္ လူေတြတူးေဖာ္ခဲ့သမွ် တြင္းႀကီးေတြထဲမွာ အႀကီးဆုံးတြင္းႀကီးျဖစ္ပါတယ္။ Kennecott ေၾကးနီမုိင္းလုိ႔လည္း ေခၚေ၀ၚၾကၿပီး ကမာၻေပၚက ေၾကးနီအထြက္ဆုံးမုိင္းတြင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေၾကးနီတန္ခ်ိန္ေၾကာင္း ၁၉သန္းေက်ာ္ကို ထုတ္လုပ္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ေၾကးနီအျပင္ ေရႊ ၊ ေငြ နဲ႔ ဆာလဖ်ဴရစ္အက္ဆစ္ေတြကိုလည္း ထုတ္လုပ္ရရွိပါတယ္။

ဒီတြင္းႀကီးဟာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ Utah ျပည္နယ္ Salt Lake County မွာ တည္ရွိပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်-ၾသစေၾတးလွ် ေက္ာပုိေရးရွင္းႀကီးျဖစ္တဲ့ Rio Tinto Group က ပုိင္ဆုိင္ပါတယ္။ ဒီမုိင္းတြင္းႀကီးမွ ေၾကးနီေတြကို ၁၉၀၆ခုႏွစ္တည္းက စတင္ထုတ္လုပ္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး တြင္းရဲ႕အတုိင္းအတာကေတာ့ အက်ယ္ ၂.၅မုိင္ ၊ အနက္ ၀.၆မုိင္ ရွိပါတယ္။ အက်ယ္အ၀န္းဧရိယာကေတာ့ ၁၉၀၀ ေတာင္ရွိၿပီး ႀကီးမားလြန္းတာေၾကာင့္ အာကာသယာဥ္မွဴးေတြဟာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံေပၚကို ျဖတ္ပ်ံသန္းတဲ့အခါ ဒီတြင္းႀကီးကို ျမင္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

ဒီတြင္းႀကီးေနရာမွာ ေၾကးနီထြက္တဲ့အေၾကာင္းကို ၁၈၄၈ခုႏွစ္ေလာက္က Sanford နဲ႔Thomas Bingham ဆုိတဲ့ ညီအစ္ကုိႏွစ္ေယာက္က ပထမဆုံး ရွာေဖြသိရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ဟာ သူတုိ႔ရဲ႕အဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္ Brigham Young ထံ ဒီအေၾကာင္းကိုေျပာျပေပမယ့္ စိတ္၀င္စားျခင္းမရွိခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီတုန္းက ေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကို မလြန္ဆန္ႏုိင္တာေၾကာင့္ အဲဒီေနရာကုိ မွတ္သားရုံပဲမွတ္သားခဲ့ပါတယ္။ ၁၈၅၀ မွာ Bingham မိသားစုဟာ Weber နယ္ေျမကိုေျပာင္းေရႊ႕သြားေပမယ့္ သူတုိ႔ေနခဲ့တဲ့ေနရာကေတာ့ မိသားစုနာမည္  Bingham လုိ႔ အမည္တြင္ခဲ့ပါတယ္။

အျခား သတၱဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းရွင္တြဟာ ဒီေနရာကို အႀကိမ္ႀကိမ္စမ္းသပ္တူးေဖာ္ခဲ့ေပမယ့္ ၁၉ရာစုအကုန္အထိေတာ့ ဒီမုိင္းတြင္းရဲ႕ အရြယ္အစားဟာ အလြန္ေသးငယ္တဲ့အရြယ္ပဲ ရွိပါတယ္။ ၁၉၀၆ခုႏွစ္မွာေတာ့ Utah ေၾကးနီကုမၸဏီက တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကုိ အႀကီးအက်ယ္စတင္လုပ္ေဆာင္ပါေတာ့တယ္။ ဒီေနရာမွာ တ၀ုိက္မွာ သတၱဳတြင္းကို အၿပဳိင္အဆုိင္တူးေဖာ္ရာကေန ၁၉၁၂မွာေတာ့ ဒီေနရာဟာ ကမာၻ႔အရႈပ္ေထြးဆုံး သတၱဳတြင္းဇုန္ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။

အဲဒီအခ်ိန္က တူးေဖာ္ေရးအတြက္ လူ႔အရင္းအျမစ္ကို အဓိကထားသုံးရတာေၾကာင့္ ဒီေနရာမွာ အေျခခ်ေနထုိင္သူေတြမ်ားလာခဲ့တယ္။ လူဦးေရ ၁၅၀၀၀ အထိရွိလာၿပီး ၿမဳိ႕တစ္ၿမဳိ႕လုိျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ေၾကးနီတင္မက အျခားသတၱဳေတြပါ ထြက္တာေၾကာင့္ တူးရင္းတူးရင္း တြင္းႀကီးဟာ တျဖည္းျဖည္း ပုိပုိက်ယ္လာခဲ့တယ္။ ၁၉၈၀မွာေတာ့ နည္းပညာေတြတုိးတက္လာေၾကာင့္ လူ႔အားကို သိပ္မလုိေတာ့တဲ့အတြက္ ဒီေနရာမွာ လူဦးေရ အဆမတန္က်ဆင္းသြားၿပီး ၈၀၀ ခန္႔သာ က်န္ခဲ့ပါေတာ့တယ္။

လက္ရွိပုိင္ဆုိင္သူ Rio Tinto ကုမၸဏီဟာ မူလ Kennecott Utah Copper ကုမၸဏီကို ၀ယ္ယူခဲ့ၿပီး ဒီတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြအတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂ဘီလ်ံကို ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံခဲ့ပါတယ္။ လက္ရွိတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းဟာ ၂၀၁၉မွာ သက္တမ္းကုန္ဆုံးေတာ့မွာျဖစ္ေပမယ့္ Rio Tinto ကေတာ့ ေနာက္ထပ္ေပ ၁၀၀၀ ခန္႔ထပ္ခ်ဲ႕ၿပီး ၂၀၃၀ခုႏွစ္ေလာက္အထိ တူးေဖာ္ဦးမယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကုမၸဏီရဲ႕ ဒါရုိက္တာအဖြဲ႔ နဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ထိမ္းသိမ္းေရး အဖြဲ႔ေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ရရွိမွ ဆက္တူးေဖာ္လုိ႔ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာကုိ သမုိင္း၀င္နယ္ေျမတစ္ခုအျဖစ္ ၁၉၆၆ခုႏွစ္ကတည္းက သတ္မွတ္ထားခဲ့ၿပီး ကမာၻလွည့္ခရီးသြားမ်ားစြာ လာေရာက္လည္ပတ္လွ်က္ရွိပါတယ္။ ေလ့လာေရးဆုိဒ္ေနရာမွာေတာ့ ဒီေနရာရဲ႕အစဥ္အဆက္ သတၱဳတူးေဖာ္ေရး မွတ္တမ္းပုံေတြ နဲ႔ သတၱဳေတြဟာ လူေတြရဲ႕ေန႔စဥ္ဘ၀ေတြမွာ အေရးပါတဲ့အေၾကာင္းကို ရွင္းျပထားပါတယ္။ ဥပမာ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ေနစဥ္သုံးစြဲေနတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ ၊ ဖုန္း ၊ သြားတုိက္ေဆး ၊ ဆပ္ျပာ စတာေတြဟာ မုိင္းတြင္းရဲ႕ထုတ္ကုန္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၃ခုႏွစ္ ဧၿပီလ နဲ႔ စက္တင္ဘာလ ေတြတုန္းက ဒီမုိင္းတြင္းမွာ ေျမၿပဳိမႈေတြျဖစ္ခဲ့ပါေသးတယ္။

VIDEO

Leave a Reply