ပထမကမာၻစစ္ အတြင္းက ၿဗိတိန္ရဲ႕ လူသိနည္းတဲ့ အခ်က္ ၁၂ ခ်က္

Posted on

ပထမကမာၻစစ္ကာလက ျဖစ္ရပ္အမ်ားစုဟာ ထိတ္လန္႔စရာအတိျဖစ္ျပီး ဝမ္းနည္းစရာ ေတြနဲ႔ျပည့္နွက္လ်က္ရွိေနပါတယ္။ (၁၉၁၄)ခုနွစ္က စတင္ခဲ့တဲ့ အဲဒီစစ္ပြဲရဲ့တိုက္ခိုက္မႈ ေနရာအမ်ားစုဟာ ဥေရာပတိုက္အေရွပိုင္းမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တာျဖစ္ျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ကမာၻအနွံ႕ကူးစက္ခဲ့တာေၾကာင့္ သမိုင္းဝင္လူအေသအေပ်ာက္အမ်ားဆံုး တုိက္ပြဲတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။

ပထမကမာၻစစ္ပြဲအတြင္း ဥေရာပစစ္သည္ေတာ္ေတြသာမက အာရွတိုက္သားေတြ၊ေျမာက္အေမရိကတိုက္သားေတြ၊ ကာေရဘီယန္ေဒသသားေတြ၊ ၾသစေတးလ်နဲ႔ အာဖရိကတိုက္က သူေတြပါ မဟာမိတ္ ဘက္ကေနေရာ ဂ်ာမနီဦးေဆာင္တဲ့ ဗဟိုအင္အားၾကီးနိုင္ငံေတြဘက္ကေရာ ဝင္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ျဗိတိန္နိုင္ငံဟာ တိုက္ပြဲအစကေနအဆံုးအထိ မဟာမိတ္တပ္ေတြကို ဦးေဆာင္တိုက္ခိုက္ခဲ့တာျဖစ္ျပီး ေနာက္ဆံုးမွာနိုင္ငံခၽြတ္ျခံဳက် ေလာက္တဲ့အထိ ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒီေနရာမွာမ်ွေဝေပးခ်င္တာကေတာ့ ပထမကမာၻစစ္အတြင္းက ၿဗိတိန္နဲ႔ပတ္သတ္လုိ႔ လူသိနည္းတဲ့ အခ်က္(၁၂)ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။

(၁) လန္ဒန္ကေတာင္ ၾကားခဲ့ရတဲ့ ျပင္သစ္စစ္ေျမျပင္က ေပါက္ကြဲမႈ

ပထမကမာၻစစ္အစပိုင္းမွာ ဂ်ာမန္တပ္မေတာ္ရဲ့ တိုက္ခိုက္မႈစြမ္းအားဟာ အျမင့္ဆံုးနဲ႔ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ခဲ့ျပီး မဟာမိတ္ေတြအေနနဲ႔ ဂ်ာမနီရဲ့ထိုးစစ္ကို ဟန္႔တာဖို႔ အထူးအားထုတ္ခဲ့ရပါတယ္။ မဟာမိတ္ေတြဘက္က ရန္သူရဲ့အင္အားၾကီးတဲ့ထိုးစစ္ကို ရပ္တန္႔ဖို႔ၾကိဳးစားရာမွာ ေျမေအာက္မိုင္းေတြကိုလည္း တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္အသံုးျပဳလာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါအျပင္ ရန္သူရဲ့ ကတုတ္က်င္းေတြကိုထိထိေရာက္ေရာက္ ျဖဳိခြင္းနိုင္ဖို႔ ေလယာဥ္ေတြသာမက ဥမင္တူးျပီး ေဖာ္ခြဲဖ်က္ဆီးတဲ့ နည္းကိုပါ နွစ္ဘက္စလံုးက သံုးစြဲလာခဲ့ၾကပါတယ္။

၁၉၁၇ ခုနွစ္အတြင္းက ဘယ္ဂ်ီယန္နိုင္ငံ Messines Ridge တိုက္ပြဲအတြင္းမွာေတာ့ ျဗိတိန္တပ္ေတြဟာ ေျမေအာက္ေပ(၁၀၀)ေလာက္ကို ဥမင္ေဖာက္ျပီး (၉၀၀၀၀၀)Lbs ေလာက္ရွိတဲ့ ေဖာက္ခြဲေရးပစၥည္းေတြကိုအသံုးျပဳျပီး ဂ်ာမန္ကတုတ္က်င္းေတြကို ျဖိဳခြင္း ခဲ့ပါတယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ ဂ်ာမန္ခံစစ္စည္းျဖစ္တဲ့ ကတုတ္က်င္း(၁၉) ခုစလံုး ပ်က္စီးခဲ့ရတာအျပင္ ယင္းေနရာမွာရွိတဲ့ ဂ်ာမန္စစ္သည္အားလံုး ေပ်ာက္ကြယ္ သြားခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီေပါက္ကြဲမႈကေန ထြက္ေပၚလာခဲ့တဲ့ အသံဟာ ယင္းေနရာကေန မိုင္(၁၄၀)ေလာက္ေဝးတဲ့ လန္ဒန္ျမိဳ႕၊ေဒါင္းနင္းလမ္းက ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အိမ္ကေတာင္ ၾကားခဲ့ရပါတယ္။

(၂) စစ္အတြင္းကသတင္းေထာက္ေတြအတြက္ ေသဒဏ္ဆိုတာရွိခဲ့တယ္

တိုက္ပြဲတစ္ခုရဲ့အသက္ဟာ လူသူလက္နက္သာမက သတင္းအခ်က္အလက္နဲ႔ နည္းပညာဆိုတာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္တိုက္ပြဲေတြမွာ ပိုမိုမွန္ကန္လာခဲ့ပါတယ္။ ပထမ ကမာၻစစ္ကာလတည္းက သတင္းတိုက္ေတြဟာ စစ္ပြဲသတင္းကိုအခ်ိန္နဲ႔တစ္ေျပးညီ ရရွိဖို႔ ေရွတန္းစစ္ေျမျပင္္ေတြအထိ လာေရာက္သတင္းယူခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စစ္ျဖစ္ေနတဲ့ မဟာမိတ္ေတြနဲ႔ ဗဟိုအင္အားၾကီးနိုင္ငံနွစ္ဖက္စလံုးက သတင္းေထာက္ေတြရဲ့ လုပ္ရပ္ဟာ ရန္သူကို အခြင့္အေရးေပးေနတယ္လို႔ ထင္ျမင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္သတင္းေထာက္ေတြကို ကန္႔သတ္ခဲ့ျပီး သူတို႔အတြက္ ခ်မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းေတြကိုေဖာက္ဖ်က္ပါက ေသဒဏ္အထိအျပစ္ေပးခဲ့ပါတယ္။

(၃) စစ္ကာလအတြင္း ေရွ႕တန္းစခန္းေတြဆီ အပတ္စဥ္ေပးစာ(၁၂)သန္းခန္႔ရွိခဲ့

ယင္းကာလအေျခအေနအရ အဂၤလန္ကေနျပင္သစ္ကိုေရာက္ဖို႔စာတစ္ေစာင္ဟာ (၂)ရက္ခန္႔ၾကာပါတယ္။ အဂၤလန္ကေနျပင္သစ္စစ္ေျမျပင္ကို ေပးပို႔တဲ့စာအပါအဝင္ လက္ေဆာင္ေတြကို Regent Park မွာစုစည္းျပီး ေပးပို႔ပါတယ္။ စစ္ၾကီးျပီးဆံုးခ်ိန္မွာ ေတာ့ (၂)ဘီလ်ံေလာက္ရွိတဲ့ ေပးစာေတြနဲ႔ ပါဆယ္ထုပ္ေပါင္း(၁၁၄)သန္းကိုေ ပးပို႔ နိုင္ခဲ့တယ္လို႔ မွတ္တမ္းေတြကေဖာ္ျပပါတယ္။

(၄) စစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ အသားဝါေရာဂါရရွိခဲ့တဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြ

စစ္ပြဲကာလအတြင္း နိုင္ငံအမ်ားစုက အရြယ္ေရာက္ျပီးအမ်ိဳးသားတိုင္းဟာ စစ္ျမျပင္ကို သြားေရာက္အမႈထမ္းၾကရပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ က်န္ရွိတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ စစ္ပြဲနဲ႔ဆက္စပ္တဲ့ ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းေတြအတြက္ လုပ္ငန္းခြင္ကို ဝင္ၾကရပါတယ္။ စစ္ပြဲအရွိန္ျမွင့္လာေလေလ ေနာက္ခံစီးပြားေရးအရွိန္အဟုန္ျမွင့္ဖို႔ လိုလာေလေလ ျဖစ္တာ ေၾကာင့္ က်န္ရွိတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အလုပ္ခ်ိန္ကိုတိုးျမွင့္ျပီး အခ်ိန္မ်ားစြာ အလုပ္ဆင္းၾကရပါတယ္။

လုပ္ငန္းခြင္မွာလုပ္ကိုင္ရတဲ့အလုပ္ေတြဟာ ဓာတုပစၥည္းနဲ႔ လူကို အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစတဲ့ ဓာတ္ေတြပါဝင္တဲ့လုပ္ငန္းေတြ ျဖစ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ျဗိတိန္ကအမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုရဲ့ အသားေရာင္ဟာအဝါေရာင္အျဖစ္ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ (အသားဝါ)ေရာဂါကို ခံစားခံရပါတယ္။

(၅) Plastic Surgery နည္းေတြကို စတင္ျပဳလုပ္လာရတဲ့စစ္ပြဲ

ပထမကမာၻစစ္ၾကီးရဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးတစ္ခုကေတာ့ ရိုးရိုးတန္းတန္းဒဏ္ရာမ်ိဳး ေတြမဟုတ္ပဲ ေျခလက္နဲ႔ မ်က္နွာျပင္ေတြအထိ ခြဲစိတ္၊ျဖတ္ေတာက္ အစားထိုး/ကုသလာရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။တိုက္ပြဲအတြင္း အျပိဳင္အဆိုင္ေပၚလာတဲ့ လက္နက္ေတြေၾကာင့္ လူသားေတြရဲ့ မ်က္နွာျပင္ေတြမွာ မူရင္းပံုကိုလံုးဝေပ်ာက္ကြယ္ သြားေလာက္တဲ့အထိ ဆိုးဆိုးရြားရြားထိခိုက္မႈေတြရွိခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီျဖစ္ရပ္ေတြဟာ စစ္သည္ေတြအဖို႔ လူမေသေသာ္လည္း၊ ဘဝေသသလိုျဖစ္ခဲ့တာေၾကာင့္ မဟာမိတ္တပ္က ခြဲစိတ္ကုဆရာဝန္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ စေကာ့တလန္လူမ်ိဳး Harold Gillies ဦးေဆာင္ ျပီး မ်က္နွာဆိုးဆိုးရြားရြားထိခိုက္သြားတဲ့ စစ္သည္ေတြကို Plastic Surgeryနည္းပညာ နဲ႔စတင္ကုသေပးခဲ့ပါတယ္။

(၆) စစ္ပြဲျပီးဆံုးကာမွ ေသဆံုးသြားမွန္းသိရတဲ့ နာမည္ေက်ာ္စာေရးဆရာ

ၿဗိတိန္စစ္သား ကဗ်ာဆရာတစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ Wilfred Owen ရဲ့ပထမကမာၻစစ္ကိုေနာက္ခံ ထားဖြဲ႔ဆိုထားတဲ့ ကဗ်ာေတြဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ကမာၻေက်ာ္ကဗ်ာေတြျဖစ္လာခဲ့ ပါတယ္။ (၁၉၆၀)ကာလေတြအထိ နာမည္ေက်ာ္စစ္ပြဲဆန္႔က်င္တဲ့ အိုဝင္ရဲ့ကဗ်ာေတြဟာ စပ္ဆိုတဲ့သူနဲ႔ လူနာမည္ကိုတြဲဖက္ျပီး လူအမ်ားစုကသိရွိခဲ့ျခင္းမရွိခဲ့ပါဘူး။

ယင္းကာလေနာက္ပိုင္းမွထပ္မံ ထုတ္ေဝခဲ့တဲ့ အိုဝင္ရဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကဗ်ာေတြဟာ ဥေရာပမွာ အေတာ္ေလး အေရာင္းသြက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းနည္းစရာေကာင္းတာကေတာ့ မူရင္းကဗ်ာဆရာျဖစ္တဲ့ Wilfred Owenဟာ စစ္ၾကီးမျပီးဆံုးမီ ရက္သတၱပတ္(၁)ပတ္ အလိုေလာက္ကတည္းက ေရွတန္းမွာက်ဆံုးခဲ့ရပါတယ္။ သူဟာ စစ္မႈထမ္းရင္း စစ္ပြဲဆန္႔က်င္တဲ့ ကဗ်ာေတြကိုသီကံုးခဲ့ပါတယ္။

(၇) အသက္(၁၂)နွစ္အရြယ္ တပ္သားတစ္ဦးျဗိတိန္စစ္တပ္မွာ စစ္မႈထမ္းခဲ့

Sidney Lewis အမည္ရတဲ့ကေလးငယ္တစ္ဦးဟာ ပထမကမာၻစစ္အတြင္း ျဗိတိန္တပ္မေတာ္မွာ စစ္မႈထမ္းခဲ့ပါတယ္။ သူဟာအသက္ကို လိမ္ညာျပီးေတာ့ စစ္မႈထမ္းခဲ့တာျဖစ္ ျပီး သိန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ မဟာမိတ္စစ္သည္ေတာ္ေတြနဲ႔အတူ ေရွတန္းစစ္ေျမျပင္မွာ နွစ္နဲ႔ခ်ီျပီး တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

စစ္ပြဲျပီးဆံုးခ်ိန္အထိ သူဟာက်န္းက်န္းမာမာ အေနအထားနဲ႔ အမိေျမကိုျပန္လာနုိင္ခဲ့ျပီး မ်ိဳးခ်စ္စိိတ္ျပင္းထန္သူအျဖစ္ လူထုရဲ့ ေသာင္းေသာင္းျဖျဖ ၾကိဳဆိုျခင္းကိုခံခဲ့ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း Sidney Lewis ဟာ ဆိုးသြမ္းလူငယ္တစ္ေယာက္ျဖစ္တာနဲ႔အညီ ပတ္ဝန္းက်င္ရဲ့ျငိဳျငင္မႈေတြကိုေက်ာခိုင္းဖို႕ စစ္တပ္ထဲကို ၀င္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

(၈) ၿဗိတိန္နိုင္ငံရဲ့စီးပြားေရးကိုေျပာင္းျပန္ျဖစ္သြားေစခဲ့တဲ့စစ္ပြဲ

ကမာၻသမိုင္းမွာအဂၤလိပ္ေတြဟာ နယ္ပယ္အရပ္ရပ္ကို နယ္ခ်ဲျပီး ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားရွာခဲ့ သူေတြအျဖစ္နာမည္ေက်ာ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပထမကမာၻစစ္မွာေတာ့ ျဗိတိန္နိုင္ငံရဲ့ စီးပြားေရးဟာ ေျပာင္းျပန္အေနအထားျဖစ္သြားခဲ့ရျပီး အေမရိကန္တို႔အကူအညီနဲ႔ တစ္ခုစီျပန္လည္တည္ေဆာက္ခဲ့ရတဲ့အထိ အေျခအေနဆိုးခဲ့ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ လက္နက္နဲ႔ရိကၡာေတြကို အျခား မဟာမိတ္နိုင္ငံေတြကို အဓိကေနရာကေနေထာက္ပ့ံခဲ့ရျခင္းနဲ႔ စစ္အတြင္းရန္သူေတြရဲ့ တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ အဓိကကုန္သြယ္ေရးစက္ရံု/စခန္းေတြ ပ်က္စီးခဲ့ရလို႔ျဖစ္ပါတယ္။

(၉) ေသြးလွဴဘဏ္ေတြကို ပထမကမာၻစစ္အတြင္းက စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္

ျဗိတိန္စစ္တပ္ဟာ ဒဏ္ရာရစစ္သည္ေတြကိုအေရးေပၚကုသရန္ ေသြးလွဴဘဏ္ေတြကို စတင္တည္ေထာင္လာပါတယ္။ ၁၉၁၇ခုနွစ္မွာေတာ့အေမရိကန္စစ္ဆရာဝန္တစ္ ေယာက္ျဖစ္တဲ့ Oswald Robertson ဟာေသြးဘဏ္တစ္ခုကို ဥေရာပအေရွပိုင္းစစ္ေျမျပင္မွာ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ Sodium Citrate ကို အသံုးျပဳျပီးေသြးေတြ ခဲမသြားဖို႔နဲ႔ တာရွည္အသံုးျပဳနိုင္ေအာင္စီမံခဲ့ပါတယ္။ ပံုမွန္(၂၈)ရက္ထက္ပိုမိုၾကာရွည္ခံေအာင္ေရခဲကို အသံုးျပဳျပီး လူမ်ားစြာရဲ့အသက္ကိုယ္ခဲ့နိုင္တာေၾကာင့္ အလြန္အက်ိဳး မ်ားခဲ့တဲ့ ေဆာင္ရြက္မႈျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

(၁၀) ရုပ္ဖ်က္ျပီးခုတ္ေမာင္းခဲ့ရတဲ့ ျဗိတိန္သေဘၤာေတြ

စစ္အတြင္းမွာ ရန္သူေရငုပ္သေဘၤာေတြရဲ့ ေတာ္ပီဒိုရန္ေၾကာင့္ ျဗိတိန္က ကုန္သေဘၤာေတြနဲ႔ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာေထာက္ပို႔ ယာဥ္ေတြဟာ သေဘၤာရဲ့မူလရုပ္သြင္ကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ ျပီးခုတ္ေမာင္းခဲ့ရပါတယ္။ ျဗိတိန္ေတာ္ဝင္ေရတပ္က ပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ Norman Wikinson ဟာ ဒီစိတ္ကူးကုိစတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တာျဖစ္ျပီး ျဗိတိန္သေဘၤာ ေတြမွာ ေဆးမဲေတြနဲ႔အေရာင္ေတာက္ေတာက္အေရာင္ေတြကိုအသံုးျပဳျပီး ပံုဖ်က္ခုတ္ေမာင္းေစခဲ့ပါတယ္။ သူရဲ့စိတ္ကူးဟာ အမွန္တကယ္အလုပ္ျဖစ္ခဲ့ျပီးရန္သူေတြအတြက္ အလြန္ေဝခြဲရခက္ေစခဲ့ပါတယ္။

(၁၁) ခံစစ္ကတုတ္က်င္းအတြင္းမွာရွိတဲ့ စစ္သည္(၁၀)ေယာက္မွာ(၉)ေယာက္ အသက္ရွင္

တိုက္ပြဲကာလေတြအတြင္းမွာ ခံစစ္စည္းကတုတ္က်င္းေတြထဲ မွာအဓိကေနရာယူခဲ့တဲ့ ျဗိတိန္စစ္သည္ေတြရဲ့ မွတ္တမ္းတစ္ခုဟာ အလြန္ေကာင္းတဲ့ စစ္မွတ္တမ္းတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ာမန္ေတြဟာ တန္ခ်ိန္မ်ားစြာေသာ ဗံုးေတြကို ၾကဲခ်ခဲ့ျပီး ေျမျပင္တပ္ေတြနဲ႔ စီးနင္းခဲ့ေပမဲ့ ျဗိတိန္တပ္ေတြရဲ့ ကတုတ္က်င္းအတြင္းကေန ခုခံမႈကို တိုက္ပြဲေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေက်ာ္လႊားနိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိခဲ့ပါဘူး။ ဒီထက္ပိုေကာင္းတဲ့ မွတ္တမ္းကေတာ့ ပ်ွမ္းမ်ွအားျဖင့္ ျဗိတိန္ကတုတ္က်င္းအတြင္းမွာ ေနရာယူတိုက္ခိုက္ခဲ့ တဲ့စစ္သည္(၁၀)ဦးမွာ (၉)ဦးအထိ ေဘးရန္ကင္းကင္းတိုက္ပြဲဝင္နိုင္ခဲ့တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

(၁၂) တိုက္ပြဲကာလအတြင္း ျဗိတိန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြဟာ တပ္သားေတြကို အျမင့္မတက္ဖို႔ အမိန္႔ထုတ္ခဲ့ရ

အလြန္ရွည္လ်ားတဲ့ ပထမကမာၻစစ္ကာလအတြင္းမွာေတာ့ ျဗိတိန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြဟာ သူလက္ေအာက္ခံစစ္သည္ေတြကို အျမင့္ေနရာေတြမွာ မေနဖို႔အမိန္႔ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ ဂ်ာမန္စနိုက္ဘာသမားေတြရဲ့ရန္ကေနအဓိကထား ကာကြယ္ဖို႔ျဖစ္ျပီး ယင္းအမိန္႔ မတိုင္ခင္ကတည္းက စစ္သည္ေတြရဲ့ဆင္ျခင္မႈကင္းမဲ႔တဲ့ ေနထိုင္မႈေတြေၾကာင့္ စစ္သည္ေထာင္နဲ႔ခ်ီေသဆံုးခဲ့ရလုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

——————————

ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဗြိတိန်ရဲ့ လူသိနည်းတဲ့ အချက် ၁၂ ချက်

ပထမကမ္ဘာစစ်ကာလက ဖြစ်ရပ်အများစုဟာ ထိတ်လန့်စရာအတိဖြစ်ပြီး ဝမ်းနည်းစရာ တွေနဲ့ပြည့်နှက်လျက်ရှိနေပါတယ်။ (၁၉၁၄)ခုနှစ်က စတင်ခဲ့တဲ့ အဲဒီစစ်ပွဲရဲ့တိုက်ခိုက်မှု နေရာအများစုဟာ ဥရောပတိုက်အရှေပိုင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ကမ္ဘာအနှံ့ကူးစက်ခဲ့တာကြောင့် သမိုင်းဝင်လူအသေအပျောက်အများဆုံး တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။

ပထမကမ္ဘာစစ်ပွဲအတွင်း ဥရောပစစ်သည်တော်တွေသာမက အာရှတိုက်သားတွေ၊မြောက်အမေရိကတိုက်သားတွေ၊ ကာရေဘီယန်ဒေသသားတွေ၊ ဩစတေးလျနဲ့ အာဖရိကတိုက်က သူတွေပါ မဟာမိတ် ဘက်ကနေရော ဂျာမနီဦးဆောင်တဲ့ ဗဟိုအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဘက်ကရော ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံဟာ တိုက်ပွဲအစကနေအဆုံးအထိ မဟာမိတ်တပ်တွေကို ဦးဆောင်တိုက်ခိုက်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာနိုင်ငံချွတ်ခြုံကျ လောက်တဲ့အထိ ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒီနေရာမှာမျှဝေပေးချင်တာကတော့ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗြိတိန်နဲ့ပတ်သတ်လို့ လူသိနည်းတဲ့ အချက်(၁၂)ချက်ဖြစ်ပါတယ်။

(၁) လန်ဒန်ကတောင် ကြားခဲ့ရတဲ့ ပြင်သစ်စစ်မြေပြင်က ပေါက်ကွဲမှု

ပထမကမ္ဘာစစ်အစပိုင်းမှာ ဂျာမန်တပ်မတော်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုစွမ်းအားဟာ အမြင့်ဆုံးနဲ့ အကောင်းဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး မဟာမိတ်တွေအနေနဲ့ ဂျာမနီရဲ့ထိုးစစ်ကို ဟန့်တာဖို့ အထူးအားထုတ်ခဲ့ရပါတယ်။ မဟာမိတ်တွေဘက်က ရန်သူရဲ့အင်အားကြီးတဲ့ထိုးစစ်ကို ရပ်တန့်ဖို့ကြိုးစားရာမှာ မြေအောက်မိုင်းတွေကိုလည်း တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်အသုံးပြုလာခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါအပြင် ရန်သူရဲ့ ကတုတ်ကျင်းတွေကိုထိထိရောက်ရောက် ဖြိုခွင်းနိုင်ဖို့ လေယာဉ်တွေသာမက ဥမင်တူးပြီး ဖော်ခွဲဖျက်ဆီးတဲ့ နည်းကိုပါ နှစ်ဘက်စလုံးက သုံးစွဲလာခဲ့ကြပါတယ်။

၁၉၁၇ ခုနှစ်အတွင်းက ဘယ်ဂျီယန်နိုင်ငံ Messines Ridge တိုက်ပွဲအတွင်းမှာတော့ ဗြိတိန်တပ်တွေဟာ မြေအောက်ပေ(၁၀၀)လောက်ကို ဥမင်ဖောက်ပြီး (၉၀၀၀၀၀)Lbs လောက်ရှိတဲ့ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းတွေကိုအသုံးပြုပြီး ဂျာမန်ကတုတ်ကျင်းတွေကို ဖြိုခွင်း ခဲ့ပါတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဂျာမန်ခံစစ်စည်းဖြစ်တဲ့ ကတုတ်ကျင်း(၁၉) ခုစလုံး ပျက်စီးခဲ့ရတာအပြင် ယင်းနေရာမှာရှိတဲ့ ဂျာမန်စစ်သည်အားလုံး ပျောက်ကွယ် သွားခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီပေါက်ကွဲမှုကနေ ထွက်ပေါ်လာခဲ့တဲ့ အသံဟာ ယင်းနေရာကနေ မိုင်(၁၄၀)လောက်ဝေးတဲ့ လန်ဒန်မြို့၊ဒေါင်းနင်းလမ်းက ဝန်ကြီးချုပ်အိမ်ကတောင် ကြားခဲ့ရပါတယ်။

(၂) စစ်အတွင်းကသတင်းထောက်တွေအတွက် သေဒဏ်ဆိုတာရှိခဲ့တယ်

တိုက်ပွဲတစ်ခုရဲ့အသက်ဟာ လူသူလက်နက်သာမက သတင်းအချက်အလက်နဲ့ နည်းပညာဆိုတာ မျက်မှောက်ခေတ်တိုက်ပွဲတွေမှာ ပိုမိုမှန်ကန်လာခဲ့ပါတယ်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကာလတည်းက သတင်းတိုက်တွေဟာ စစ်ပွဲသတင်းကိုအချိန်နဲ့တစ်ပြေးညီ ရရှိဖို့ ရှေတန်းစစ်မြေပြင်တွေအထိ လာရောက်သတင်းယူခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ဖြစ်နေတဲ့ မဟာမိတ်တွေနဲ့ ဗဟိုအင်အားကြီးနိုင်ငံနှစ်ဖက်စလုံးက သတင်းထောက်တွေရဲ့ လုပ်ရပ်ဟာ ရန်သူကို အခွင့်အရေးပေးနေတယ်လို့ ထင်မြင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်သတင်းထောက်တွေကို ကန့်သတ်ခဲ့ပြီး သူတို့အတွက် ချမှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကိုဖောက်ဖျက်ပါက သေဒဏ်အထိအပြစ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

(၃) စစ်ကာလအတွင်းရှေတန်းစခန်းတွေဆီ အပတ်စဉ်ပေးစာ(၁၂)သန်းခန့်ရှိခဲ့

ယင်းကာလအခြေအနေအရ အင်္ဂလန်ကနေပြင်သစ်ကိုရောက်ဖို့စာတစ်စောင်ဟာ (၂)ရက်ခန့်ကြာပါတယ်။ အင်္ဂလန်ကနေပြင်သစ်စစ်မြေပြင်ကို ပေးပို့တဲ့စာအပါအဝင် လက်ဆောင်တွေကို Regent Park မှာစုစည်းပြီး ပေးပို့ပါတယ်။ စစ်ကြီးပြီးဆုံးချိန်မှာ တော့ (၂)ဘီလျံလောက်ရှိတဲ့ ပေးစာတွေနဲ့ ပါဆယ်ထုပ်ပေါင်း(၁၁၄)သန်းကိုေ ပးပို့ နိုင်ခဲ့တယ်လို့ မှတ်တမ်းတွေကဖော်ပြပါတယ်။

(၄)စစ်ဒဏ်ကြောင့် အသားဝါရောဂါရရှိခဲ့တဲ့အမျိုးသမီးတွေ

စစ်ပွဲကာလအတွင်း နိုင်ငံအများစုက အရွယ်ရောက်ပြီးအမျိုးသားတိုင်းဟာ စစ်မြပြင်ကို သွားရောက်အမှုထမ်းကြရပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာတော့ ကျန်ရှိတဲ့အမျိုးသမီးတွေဟာ စစ်ပွဲနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေအတွက် လုပ်ငန်းခွင်ကို ဝင်ကြရပါတယ်။ စစ်ပွဲအရှိန်မြှင့်လာလေလေ နောက်ခံစီးပွားရေးအရှိန်အဟုန်မြှင့်ဖို့ လိုလာလေလေ ဖြစ်တာ ကြောင့် ကျန်ရှိတဲ့အမျိုးသမီးတွေဟာ အလုပ်ချိန်ကိုတိုးမြှင့်ပြီး အချိန်များစွာ အလုပ်ဆင်းကြရပါတယ်။

လုပ်ငန်းခွင်မှာလုပ်ကိုင်ရတဲ့အလုပ်တွေဟာ ဓာတုပစ္စည်းနဲ့ လူကို အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ ဓာတ်တွေပါဝင်တဲ့လုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် ဗြိတိန်ကအမျိုးသမီးအများစုရဲ့ အသားရောင်ဟာအဝါရောင်အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားတဲ့ (အသားဝါ)ရောဂါကို ခံစားခံရပါတယ်။

(၅) Plastic Surgery နည်းတွေကို စတင်ပြုလုပ်လာရတဲ့စစ်ပွဲ

ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတစ်ခုကတော့ ရိုးရိုးတန်းတန်းဒဏ်ရာမျိုး တွေမဟုတ်ပဲ ခြေလက်နဲ့ မျက်နှာပြင်တွေအထိ ခွဲစိတ်၊ဖြတ်တောက် အစားထိုး/ကုသလာရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။တိုက်ပွဲအတွင်း အပြိုင်အဆိုင်ပေါ်လာတဲ့ လက်နက်တွေကြောင့် လူသားတွေရဲ့ မျက်နှာပြင်တွေမှာ မူရင်းပုံကိုလုံးဝပျောက်ကွယ် သွားလောက်တဲ့အထိ ဆိုးဆိုးရွားရွားထိခိုက်မှုတွေရှိခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီဖြစ်ရပ်တွေဟာ စစ်သည်တွေအဖို့ လူမသေသော်လည်း၊ ဘဝသေသလိုဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် မဟာမိတ်တပ်က ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ စကော့တလန်လူမျိုး Harold Gillies ဦးဆောင် ပြီး မျက်နှာဆိုးဆိုးရွားရွားထိခိုက်သွားတဲ့ စစ်သည်တွေကို Plastic Surgeryနည်းပညာ နဲ့စတင်ကုသပေးခဲ့ပါတယ်။

(၆) စစ်ပွဲပြီးဆုံးကာမှ သေဆုံးသွားမှန်းသိရတဲ့ နာမည်ကျော်စာရေးဆရာ

နာမည်ကျော် ကဗျာဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Wilfred Owen ရဲ့ပထမကမ္ဘာစစ်ကိုနောက်ခံ ထားဖွဲ့ဆိုထားတဲ့ ကဗျာတွေဟာ နောက်ပိုင်းမှာတော့ ကမ္ဘာကျော်ကဗျာတွေဖြစ်လာခဲ့ ပါတယ်။ (၁၉၆၀)ကာလတွေအထိ နာမည်ကျော်စစ်ပွဲဆန့်ကျင်တဲ့ အိုဝင်ရဲ့ကဗျာတွေဟာ စပ်ဆိုတဲ့သူနဲ့ လူနာမည်ကိုတွဲဖက်ပြီး လူအများစုကသိရှိခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါဘူး။

ယင်းကာလနောက်ပိုင်းမှထပ်မံ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ အိုဝင်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကဗျာတွေဟာ ဥရောပမှာ အတော်လေး အရောင်းသွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာကတော့ မူရင်းကဗျာဆရာဖြစ်တဲ့ Wilfred Owenဟာ စစ်ကြီးမပြီးဆုံးမီ ရက်သတ္တပတ်(၁)ပတ် အလိုလောက်ကတည်းက ရှေတန်းမှာကျဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ သူဟာ စစ်မှုထမ်းရင်း စစ်ပွဲဆန့်ကျင်တဲ့ ကဗျာတွေကိုသီကုံးခဲ့ပါတယ်။

(၇) အသက်(၁၂)နှစ်အရွယ် တပ်သားတစ်ဦးဗြိတိန်စစ်တပ်မှာ စစ်မှုထမ်းခဲ့

Sidney Lewis အမည်ရတဲ့ကလေးငယ်တစ်ဦးဟာ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗြိတိန်တပ်မတော်မှာ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပါတယ်။ သူဟာအသက်ကို လိမ်ညာပြီးတော့ စစ်မှုထမ်းခဲ့တာဖြစ် ပြီး သိန်းပေါင်းများစွာသော မဟာမိတ်စစ်သည်တော်တွေနဲ့အတူ ရှေတန်းစစ်မြေပြင်မှာ နှစ်နဲ့ချီပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်ပွဲပြီးဆုံးချိန်အထိ သူဟာကျန်းကျန်းမာမာ အနေအထားနဲ့ အမိမြေကိုပြန်လာနိုင်ခဲ့ပြီး မျိုးချစ်စိတ်ပြင်းထန်သူအဖြစ် လူထုရဲ့ သောင်းသောင်းဖြဖြ ကြိုဆိုခြင်းကိုခံခဲ့ရပါတယ်။ အချို့ကလည်း Sidney Lewis ဟာ ဆိုးသွမ်းလူငယ်တစ်ယောက်ဖြစ်တာနဲ့အညီ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ငြိုငြင်မှုတွေကိုကျောခိုင်းဖို့ စစ်တပ်ထဲကို ဝင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

(၈) ဗြိတိန်နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးကိုပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားစေခဲ့တဲ့စစ်ပွဲ

ကမ္ဘာသမိုင်းမှာအင်္ဂလိပ်တွေဟာ နယ်ပယ်အရပ်ရပ်ကို နယ်ချဲပြီး ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရှာခဲ့ သူတွေအဖြစ်နာမည်ကျော်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပထမကမ္ဘာစစ်မှာတော့ ဗြိတိန်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးဟာ ပြောင်းပြန်အနေအထားဖြစ်သွားခဲ့ရပြီး အမေရိကန်တို့အကူအညီနဲ့ တစ်ခုစီပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ရတဲ့အထိ အခြေအနေဆိုးခဲ့ပါတယ်။ အဓိကကတော့ လက်နက်နဲ့ရိက္ခာတွေကို အခြား မဟာမိတ်နိုင်ငံတွေကို အဓိကနေရာကနေထောက်ပံ့ခဲ့ရခြင်းနဲ့ စစ်အတွင်းရန်သူတွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အဓိကကုန်သွယ်ရေးစက်ရုံ/စခန်းတွေ ပျက်စီးခဲ့ရလို့ဖြစ်ပါတယ်။

(၉) သွေးလှူဘဏ်တွေကိုပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကစတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်

ဗြိတိန်စစ်တပ်ဟာ ဒဏ်ရာရစစ်သည်တွေကိုအရေးပေါ်ကုသရန် သွေးလှူဘဏ်တွေကို စတင်တည်ထောင်လာပါတယ်။ ၁၉၁၇ခုနှစ်မှာတော့အမေရိကန်စစ်ဆရာဝန်တစ် ယောက်ဖြစ်တဲ့ Oswald Robertson ဟာသွေးဘဏ်တစ်ခုကို ဥရောပအရှေပိုင်းစစ်မြေပြင်မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ Sodium Citrate ကို အသုံးပြုပြီးသွေးတွေ ခဲမသွားဖို့နဲ့ တာရှည်အသုံးပြုနိုင်အောင်စီမံခဲ့ပါတယ်။ ပုံမှန်(၂၈)ရက်ထက်ပိုမိုကြာရှည်ခံအောင်ရေခဲကို အသုံးပြုပြီး လူများစွာရဲ့အသက်ကိုယ်ခဲ့နိုင်တာကြောင့် အလွန်အကျိုး များခဲ့တဲ့ ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

(၁၀) ရုပ်ဖျက်ပြီးခုတ်မောင်းခဲ့ရတဲ့ ဗြိတိန်သင်္ဘောတွေ

စစ်အတွင်းမှာ ရန်သူရေငုပ်သင်္ဘောတွေရဲ့ တော်ပီဒိုရန်ကြောင့် ဗြိတိန်က ကုန်သင်္ဘောတွေနဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာထောက်ပို့ ယာဉ်တွေဟာ သင်္ဘောရဲ့မူလရုပ်သွင်ကို ဖျောက်ဖျက် ပြီးခုတ်မောင်းခဲ့ရပါတယ်။ ဗြိတိန်တော်ဝင်ရေတပ်က ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ Norman Wikinson ဟာ ဒီစိတ်ကူးကိုစတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဗြိတိန်သင်္ဘော တွေမှာ ဆေးမဲတွေနဲ့အရောင်တောက်တောက်အရောင်တွေကိုအသုံးပြုပြီး ပုံဖျက်ခုတ်မောင်းစေခဲ့ပါတယ်။ သူရဲ့စိတ်ကူးဟာ အမှန်တကယ်အလုပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီးရန်သူတွေအတွက် အလွန်ဝေခွဲရခက်စေခဲ့ပါတယ်။

(၁၁) ခံစစ်ကတုတ်ကျင်းအတွင်းမှာရှိတဲ့ စစ်သည်(၁၀)ယောက်မှာ(၉)ယောက် အသက်ရှင်

တိုက်ပွဲကာလတွေအတွင်းမှာ ခံစစ်စည်းကတုတ်ကျင်းတွေထဲ မှာအဓိကနေရာယူခဲ့တဲ့ ဗြိတိန်စစ်သည်တွေရဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုဟာ အလွန်ကောင်းတဲ့ စစ်မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂျာမန်တွေဟာ တန်ချိန်များစွာသော ဗုံးတွေကို ကြဲချခဲ့ပြီး မြေပြင်တပ်တွေနဲ့ စီးနင်းခဲ့ပေမဲ့ ဗြိတိန်တပ်တွေရဲ့ ကတုတ်ကျင်းအတွင်းကနေ ခုခံမှုကို တိုက်ပွဲတော်တော်များများမှာ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒီထက်ပိုကောင်းတဲ့ မှတ်တမ်းကတော့ ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ဗြိတိန်ကတုတ်ကျင်းအတွင်းမှာ နေရာယူတိုက်ခိုက်ခဲ့ တဲ့စစ်သည်(၁၀)ဦးမှာ (၉)ဦးအထိ ဘေးရန်ကင်းကင်းတိုက်ပွဲဝင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

(၁၂) တိုက်ပွဲကာလအတွင်း ဗြိတိန်ဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ တပ်သားတွေကို အမြင့်မတက်ဖို့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့ရ

အလွန်ရှည်လျားတဲ့ ပထမကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်းမှာတော့ ဗြိတိန်ဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ သူလက်အောက်ခံစစ်သည်တွေကို အမြင့်နေရာတွေမှာ မနေဖို့အမိန့်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ဂျာမန်စနိုက်ဘာသမားတွေရဲ့ရန်ကနေအဓိကထား ကာကွယ်ဖို့ဖြစ်ပြီး ယင်းအမိန့် မတိုင်ခင်ကတည်းက စစ်သည်တွေရဲ့ဆင်ခြင်မှုကင်းမဲ့တဲ့ နေထိုင်မှုတွေကြောင့် စစ်သည်ထောင်နဲ့ချီသေဆုံးခဲ့ရလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

Leave a Reply