အေမရိကန္ သမၼတမ်ားရဲ႕ စီးေတာ္ယာဥ္ပ်ံ အဲဖို႕စ္၀မ္း

Posted on

ေရးသားသူ – ေမာင္သာ(ေရွးေဟာင္းသုေတသန)

ကမၻာေပၚတြင္ နည္းပညာအင္အား၊ ဓနအင္အား၊ လက္နက္အင္အားအႀကီးမားဆုံးျဖစ္သည့္ စူပါ ပါ၀ါအေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ သမၼတမ်ားသာ စီးနင္းရသည့္ စီးေတာ္ေလယာဥ္ပ်ံ အဲဖို႕စ္၀မ္းကို စီးခြင့္ရရွိေရးအတြက္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရွိ ပါတီႀကီးႏွစ္ခုမွ ႏိုင္ငံေရး ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ အစြမ္းကုန္ ႀကိဳးစားေလ့ရွိၾကသည္။ ေလး ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ က်င္းပသည့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသမၼတေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အႏိုင္ရရွိ၍ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ၏သမၼတျဖစ္လာသူသာ စီးခြင့္ရသည့္ တစ္ခုတည္းေသာ ေလယာဥ္သည္ အဲဖို႕စ္၀မ္း (Air Force One) ျဖစ္သည္။

ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အေရြးခံရသည့္ သမၼတတစ္ဦးသည္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနစဥ္ကြယ္လြန္ခဲ့လွ်င္ျဖစ္ေစ၊ႏႈတ္ထြက္ခဲ့လွ်င္ ျဖစ္ေစလက္ရွိ ဒုတိယသမၼတသည္ သမၼတတာ၀န္ကို ေရြးေကာက္ပြဲ သက္တမ္းကုန္ဆုံးခ်ိန္အထိ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရသျဖင့္ သမၼတ အဲဖို႕စ္၀မ္းကို အသုံးျပဳခြင့္ရွိသည္။

အဲဖို႕စ္၀မ္းဟူသည့္ အမည္သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံေလတပ္ ၊ ေလေၾကာင္း ထိန္းသိမ္းမႈစခန္းက သမၼတစီးနင္းလိုက္ပါသည့္ ေလယာဥ္ကို တရား၀င္ေခၚသည့္ သေကၤတ အမည္ျဖစ္ၿပီး အဲဖို႕စ္၀မ္းသည္ အေမရိကန္သမၼတႏွင့္ စြမ္းအားကိုေဖာ္ညႊန္းသည့္ ထင္ ရွားေသာ လကၡဏာ တစ္ခုျဖစ္သည္ ဟု ဆိုသည္။ အေမရိကန္ သမၼတမ်ား၏ ခရီးစဥ္မ်ားသည္ ေလေၾကာင္းလိုင္းမ်ားအေပၚ မွီခို ေနရမႈကို တာ၀န္ ရွိသူမ်ားက စိုးရိမ္ခဲ့ၾကရာမွ ၁၉၄၃ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ေလတပ္မွပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္သမၼတအတြက္ အထူး စီမံထားသည့္စစ္ေလယာဥ္ တစ္စီးကို ထုတ္လုပ္ရန္ စိတ္ကူးရခဲ့ၾကသည္။

၁၉၄၃ ခုႏွစ္တြင္ သမၼတအတြက္သီးသန္႕ေလယာဥ္အျဖစ္ C-87 Liberator Express ကို အသုံးျပဳရန္ စီစဥ္ခဲ့ေသာ္လည္း လုံၿခဳံေရး တပ္ဖြဲ႕က ယင္း ေလယာဥ္၏ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရမႈမွတ္တမ္းမ်ားကို ႀကည့္ရႈၿပီး စိတ္ခ်ရမႈမရွိသျဖင့္ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ထို႕ေနာက္ C-54 Skymaster ေလယာဥ္ ကိုမြမ္းမံ ျပင္ဆင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတြင္ အေမရိကန္ သမၼတ ဖရန္႕ကလင္ ရူးစဗဲ႕ကို ယူလ္ တာညီလာခံသို႕ ယင္းေလယာဥ္ ျဖင့္ ပို႕ေဆာင္ခဲ့သည္။C-54 Skymaster ေလယာဥ္ကိုသမၼတ ထရူးမင္းလက္ထက္အထိ ႏွစ္ႏွစ္ တိုင္ ဆက္လက္ အသုံးျပဳခဲ့သည္။

Air Force One ဟူသည့္ေလေၾကာင္းသေကၤတကို ၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ သမၼတအိုက္ဆင္ေဟာင္၀ါလိုက္ပါလာသည့္ေလယာဥ္ က အမ်ားသုံးေလေၾကာင္းပိုင္နက္အတြင္းမွားယြင္း၀င္ေရာက္ခဲ့ၿပီးသည့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ စတင္သုံးစြဲခဲ့သည္။ထိုစဥ္က ေလေၾကာင္း အခ်က္ျပသေကၤတ တစ္ခုတည္းကို သုံးခဲ့ၾကသျဖင့္ သမၼတလိုက္ပါလာသည့္ ေလယာဥ္သည္ ေလၾကာင္းပိုင္နက္မွားယြင္း၀င္ေရာက္ မိ ခဲ့သည္။

အေမရိကန္ ေလေၾကာင္းေနာက္ခံ

၁၉၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၁ ရက္တြင္ သီအိုဒိုးရူးစဗဲ့သည္ ေလယာဥ္စီးဖူးေသာ ပထမဆုံး အေမရိကန္သမၼတျဖစ္ လာခဲ့သည္။ ပထမကမၻာစစ္မတိုင္မီက အေမရိကန္သမၼတမ်ားသည္ ျပည္တြင္းျပည္ပ ခရီးမ်ားတြင္ ေလေၾကာင္းစီးနင္း လိုက္ပါျခင္း အလြန္နည္းပါးခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က ေလေၾကာင္းဆိုင္ရာ ႀကိဳးမဲ့ဆက္သြယ္မႈနည္းပညာ အားနည္းေနေသးသျဖင့္ ခရီးေ၀းမ်ားကို သြားလာရာတြင္ မီးရထားျဖင့္သြားျခင္းက ေလယာဥ္ျဖင့္ သြားျခင္းထက္ ပိုမိုလုံၿခဳံစိတ္ခ်မႈရွိခဲ့သည္။

သို႕ေသာ္ ၁၉၃၀ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ Douglas DC-3 ကဲ့သို႕ေသာ ေလယာဥ္မ်ားတိုးတက္လာခဲ့သျဖင့္ အေမရိကန္ ျပည္သူမ်ားသည္ ေလယာဥ္ျဖင့္ခရီးသြားရန္ သင့္ေလ်ာ္မႈရွိေၾကာင္းသိရွိလာခဲ့ၾကသည္။သတၳဳကုိယ္ထည္ျဖင့္ျပဳလုပ္ထားသည့္ ေလ ယာဥ္တြင္ တပ္ဆင္ထားသည့္ စိတ္ခ်ရသည့္ စက္မ်ား၊ေလေၾကာင္းအခ်က္ျပ ေရဒီယိုလိႈင္း စနစ္မ်ားက ေလေၾကာင္းခရီးသြားျခင္းကို လုံၿခဳံစိတ္ခ်မႈရွိေစခဲ့ ကာ ေလေၾကာင္းသြားလာေရးသည္ မ်ားစြာအဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕တိုးတက္လာခဲ့သည္။အသက္အာမခံ ကုမၸဏီ မ်ားကလည္း ေလေၾကာင္းအာမခံ လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့သျဖင့္ျပည္သူမ်ားႏွင့္အစိုးရ တာ၀န္ရွိ ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ ခရီးေ၀းမ်ား သြားလာၾကရာတြင္ ေလယာဥ္မ်ားကို အသုံးျပဳခဲ့ၾကသည္။

အေမရိကန္သမၼတ ဖရန္ကလင္ရူးစဗဲ့သည္ သမၼတ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနစဥ္ ေလယာဥ္စီးခဲ့ေသာ ပထမဆုံးအေမရိကန္ သမၼတ ျဖစ္ခဲ့ သည္။ သမၼတခရီးစဥ္မ်ားတြင္ အသုံးျပဳရန္ အထူးစီစဥ္ထားသည့္ ပထမဆုံးေလယာဥ္သည္ အေမရိကန္ ေလတပ္ က ၁၉၃၃ တြင္ ထုတ္ လုပ္ေပးခဲ့သည့္ Douglas Dolphin ေလယာဥ္ျဖစ္ၿပီး ေလယာဥ္တြင္ ခရီးသည္ေလးေယာက္အတြက္ ပိတ္ဆို ဖာေလးလုံး ႏွင့္ အိပ္ခန္းငယ္တစ္ခုပါရွိၿပီး အေမရိကန္သမၼတခရီးစဥ္မ်ားတြင္ ၁၉၃၃ ခုႏွစ္မွ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္အထိ အသုံးျပဳခဲ့ သည္။ သို႕ေသာ္အေမရိကန္ သမၼတ ဖရန္ကလင္ရူးစဗဲ့သည္ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ အတြင္းက ေလယာဥ္စီးခဲ့ျခင္းရွိမရွိ မွတ္တမ္းမ်ားမရွိခဲ့ေခ်။

အေမရိကန္ သမၼတ ရူးစဗဲ့သည္ ၁၉၄၃ ခုႏွစ္တြင္ မိုင္ ၅၅၀၀ ကြာေ၀းသည့္ ေမာ္ရိုကိုသို႕ Boeing 314 ေလယာဥ္ျဖင့္ သြား ေရာက္ခဲ့သည္။အတၱလန္တိတ္ စစ္ပြဲတစ္ေလ်ာက္ ဂ်ာမနီတို႕၏ ေရငုပ္သေဘၤာမ်ားအႏၱရာယ္မွ ေရွာင္ရွားႏိုင္ရန္ အတၱလန္တိတ္ သမုဒၵရာကိုျဖတ္သန္းရန္ ေလယာဥ္မ်ားကိုစီးနင္းခဲ့ၾကသည္။

သမၼတ ေလယာဥ္

အေမရိကန္ ေလတပ္မေတာ္(USAAF) ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံ အေျခခံဥပေဒအရ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ၏ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ျဖစ္သူ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသမၼတစီးနင္းရန္ စစ္ေလယာဥ္တစ္စီးအား လိုအပ္သည့္ အေဆာင္ အေယာင္မ်ား ထည့္ သြင္းျပင္ဆင္ရန္ ညႊန္ႀကားခဲ့ရာမွ ပထမဆုံး သမၼတ ေလယာဥ္ C-87A ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ ယင္း ေလယာဥ္ကို ၁၉၄၃ ခုႏွစ္ တြင္ မြမ္းမံမႈမ်ားထပ္မံျပဳလုပ္ကာ အေမရိကန္သမၼတ ရူးစဗဲ့၏ ျပည္ပခရီးစဥ္မ်ားတြင္ အသုံး ျပဳရန္ ရည္ရြယ္ခဲ့ေသာ္လည္း လုံၿခဳံေရး တပ္ဖြဲ႕က ယင္းေလယာဥ္၏ အျငင္းပြားဘြယ္ လုံၿခဳံေရးမွတ္တမ္းအရ အသုံးျပဳရန္ ျငင္းပယ္ခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ အေမရိကန္ ထိပ္တန္းအရာရွိမ်ားသည္ ယင္းေလယာဥ္ကို အျခားခရီးစဥ္မ်ားတြင္အသုံးျပဳခဲ့ၿပီး လက္တင္ အေမရိက ႏိုင္ငံမ်ားအထိ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္မွစ၍ အသုံးမျပဳေတာ့ေခ်။

C-54 Skymaster ကို မြမ္းမံထားသည့္ သမၼတစီးေလယာဥ္ကို Sacred Cow ဟု အမည္ေပးကာ ေလယာဥ္တြင္ အိ္ပ္စက္ အနားယူႏိုင္သည့္ ေနရာ၊ ေရဒီယိုတယ္လီဖုန္းႏွင့္ သမၼတထရူးမင္းကို ဘီးတပ္ကုလားထိုင္ေပၚသို႕ တင္ေပးသည့္ ဓာတ္ ေလွကား ငယ္ တစ္ခု တို႕ တပ္ဆင္ခဲ့သည္။ ယင္းေလယာဥ္ကို သမၼတရူးစဗဲ့သည္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတြင္ တစ္ႀကိမ္သာ စီးနင္းခဲ့ရ ၿပီး ထိုႏွစ္ ဧၿပီလတြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့သျဖင့္ ဒုုတိယသမၼတ ထရူးမင္းသည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသမၼတ ျဖစ္လာ ခဲ့ရာ အေမရိကန္ ေလတပ္ က ျပ႒ာန္းသည့္ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးအက္ဥပေဒကို C-54 ေလယာဥ္ေပၚတြင္ လက္မွတ္ ေရး ထိုးခဲ့သည္။

ထရူးမင္းသည္ C-54 ေလယာဥ္ေနရာတြင္ C-118 Liftmaster ေလယာဥ္ကို အစားထိုး၍ Independence ဟု အမည္ေပး ခဲ့သည္။ ယင္းေလယာဥ္သည္ ေလယာဥ္၏ႏႈတ္သီးတြင္ လင္းယုန္ဦးေခါင္းပုံေဆးျခယ္ထားသည့္ ပထမဆုံး အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္ ျဖစ္ လာခဲ့သည္။ သမၼတ အိုက္ဆင္ေဟာင္၀ါး လက္ထက္တြင္ ပန္ကာေလးလုံးတပ္ ေလယာဥ္ကို စတင္အသုံးျပဳခဲ့သည္။အိုက္ဆင္ေဟာင္၀ါး သည္ အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္ကို အဆင့္ျမွင့္တင္မႈမ်ားျပဳလုပ္ကာ ေလယာဥ္ေပၚမွေျမျပင္သို႕ တယ္လီဖုန္းႏွင့္ေလယာဥ္ေပၚမွ ေျမျပင္ သို႕ စာရိုက္ပို႕ႏိုင္သည့္စက္ကို တပ္ဆင္ခဲ့သည္။

အဲဖို႕စ္၀မ္း ႏွင့္ ဂ်က္ေလယာဥ္မ်ား

အေမရိကန္ ေလတပ္သည္ ၁၉၅၈ ခုႏွစ္တြင္ အဲဖို႕စ္၀မ္း ေလယာဥ္စုသို႕ ဘိုးရင္း ၇၀၇ VC-137 ဂ်က္ေလယာဥ္ သုံးစီး အင္ အားျဖည့္ခဲ့သည္။သမၼတ အိုင္ဆင္ေဟာင္၀ါးသည္ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၃ ရက္မွ ၂၂ ရက္အႀကား အာရွႏိုင္ငံ ၁၁ ႏိုင္ငံသို႕ ခ်စ္ႀကည္ေရး ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ခရီးထြက္ခဲ့ရာ VC-137 အဲဖို႕စ္၀မ္း ကိုစီးနင္းခဲ့သည့္ခဲ့ရာ VC-137သည္ မိုင္ေပါင္း ၂၂၀၀၀ ကို ၁၉ ရက္ႀကာခရီးႏွင္ခဲ့သည္။

သမၼတ ကေနဒီလက္ထက္တြင္ ဂ်က္ေလယာဥ္ပ်ံေခတ္သို႕ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး အိုက္ဆင္ေဟာင္၀ါ ေခတ္က သုံးခဲ့သည့္ ဂ်က္ ေလယာဥ္မ်ားျဖင့္ကေနဒါ၊ျပင္သစ္၊ႀသစႀတီးယားႏွင့္ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံမ်ားသို႕ သြားေရာက္ခဲ့သည္။၁၉၆၂ ခုႏွစ္ တြင္ အေမရိကန္ ေလတပ္ သည္ ဘိုရင္း C 137 ခရီးရွည္ပ်ံ ေလယာဥ္တစ္စီးကို ထပ္မံ၀ယ္ယူခဲ့ရာ ေဒၚလာ ရွစ္သန္းေပးေခ်ခဲ့ရသည္။ယင္းေလယာဥ္ အား သမၼတအတြက္ အထူးရည္ညႊန္းလ်က္ အနီေရာင္ႏွင့္ ေရႊေရာင္ျခယ္သကာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ အမည္ကို စာလုံးႀကီး (Capital Letter) မ်ားျဖင့္ေရးသားခဲ့သည္။

သမၼတကေနဒီသည္ ျပင္သစႏိုင္ငံဖြားအေမရိကန္ ဒီဇိုင္းပညာရွင္ ေရမြန္ကိုဆက္သြယ္၍ ေလယာဥ္အတြင္းပိုင္း ဒီဇိုင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေပးရန္ အကူအညီေတာင္းခံခဲ့သည္။ထို႕ေနာက္ ေလယာဥ္၏ အၿမီးတြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ အလံကိုေရးဆြဲခဲ့ကာ ေလယာဥ္ ေဘးႏွစ္ဘက္တြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဟူသည့္ စကားလုံးကို (Capital Letter) မ်ားျဖင့္ေရးသားခဲ့သည္။ ယင္းဒီဇိုင္းကို သမၼတ ကိုယ္တိုင္ႏွင့္ မီဒီယာမ်ားက ႏွစ္သက္ခဲ့ၾကသည္။ ယင္း C 137 SAM 26000 အဲဖို႕စ္ေလယာဥ္ႀကီးကို သမၼတ ကေနဒီလက္ထက္မွကလင္တန္လက္ခက္အထိ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္အထိ အသုံးျပဳခဲ့သည္။

၁၉၆၃ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႕တြင္သမၼတကေနဒီသည္ တကၠတက္စ္ျပည္နယ္ ဒါလတ္စ္ သို႕ သူ၏ ေလယာဥ္ပ်ံႀကီးႏွင့္သြားခဲ့ ၍ျပည္သူမ်ားကို ႏႈတ္ဆက္ခဲ့ၿပီး ထိုေန႕မြန္းလြဲပိုင္းတြင္ လုပ္ႀကံျခင္းခံရကာ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။
ကေနဒီလုပ္ႀကံခံရသျဖင့္ သမၼတျဖစ္လာခဲ့သူ ဒုတိယသမၼတ လန္ဒန္ဂၽြန္ဆင္၏ ေမတၱာရပ္ခံခ်က္အရ ကေနဒီ၏ ရုပ္အေလာင္းကို သူေနာက္ဆုံးစီးနင္းခဲ့သည့္ အဲဖို႕စ္၀မ္း ေလယာဥ္ျဖင့္ ၀ါရွင္တန္သို႕ သယ္ယူခဲ့သည္။ေနာက္၁၀ ႏွစ္အႀကာတြင္ ၀ါရွင္တန္တြင္ ကြယ္ လြန္ခဲ့ေသာ သမၼတဂၽြန္ဆင္၏ ရုပ္အေလာင္းကို တကၠတက္စ္ သို႕ ယင္းေလယာဥ္ျဖင့္ပင္ သယ္ယူခဲ့ေပသည္။

သမၼတ နစ္ဆင္လက္ထက္တြင္ သမိုင္း၀င္ တရုတ္ျပည္ခ်စ္ႀကည္ေရးခရီးကို နစ္ဆင္သည္ C 137 SAM 26000 အဲဖို႕စ္ ေလယာဥ္ ျဖင့္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတြင္ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္သမၼတတစ္ဦး၏ ဆိုဗီယက္ႏိုင္ငံသို႕ ပထမဆုံးခရီး စဥ္အျဖစ္ နစ္ဆင္သည္ ယင္းေလယာဥ္ျဖင့္ပင္သြားေရာက္ခဲ့သည္။၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ SAM 26000 ေလယာဥ္အား SAM 27000 ေလယာဥ္ျဖင့္ အစားထိုးခဲ့ေသာ္လည္း SAM 26000 ကို ၁၉၉၈ ခုႏွစ္ေရာက္မွ အနားေပးခဲ့သည္။ ယခုအခါတြင္ SAM 26000 ေလယာဥ္ကို အေမရိကန္ေလတပ္ အိုဟိုင္းရိုး အမ်ိဳးသားျပတိုက္တြင္ျပသထားသည္။

သမၼတ နစ္ဆင္သည္ သမၼတရာထူးမွ ႏႈတ္ထြက္ရန္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ကာလီဖိုးနီးယားသုိက အဲဖို႕စ္၀မ္း SAM 27000 ေလယာဥ္ျဖင့္ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ သမၼတ ေရာ္နယ္ေရဂင္သည္ သမၼတသက္တမ္းႏွစ္ႀကိမ္လုံးတြင္ အဲဖို႕စ္၀မ္းကို ေျပာင္းလဲမႈ ထူးထူး ျခားျခား မျပဳလုပ္ခဲ့ေခ်။အဲဖို႕စ္၀မ္းသည္ အေမရိကန္သမၼတ လိုက္ပါလ်က္ အေမရိကန္ ျပည္တြင္းသြားသည့္ ခရီးစဥ္မ်ားတြင္ ၿခံရံလိုက္ပါလာသည့္တိုက္ေလယာဥ္မ်ားလိုက္ပါျခင္းမရွိခဲ့ေခ်။သို႕ေသာ္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ အေမရိကန္သမၼတနစ္ဆင္သည္ ဆီးရီးယားတြင္ ရပ္နားရမည့္ ခရီးစဥ္တစ္ခုအတြင္း ဆီရီယားတိုက္ေလယာဥ္မ်ားက နစ္ဆင္လိုက္ပါလာသည့္ အဲဖို႕စ္၀မ္းအားၿခံရံရန္ ပ်ံတက္လာခဲ့ၾကသည္။သို႕ေသာ္ အေမရိကန္ အဲဖို႕စ္ ေလယာဥ္မွဴးမ်ားအား ႀကိဳတင္အေၾကာင္းၾကားထားျခင္းမရွိသျဖင့္ ေရွာင္တိမ္း ေမာင္းႏွင္ခဲ့ရသည္။

အဲဖို႕စ္၀မ္းႏွင့္ ျပည္ပေခါင္းေဆာင္မ်ား

ျပည္ပ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ားအား အဲဖို႕စ္၀မ္းျဖင့္ စီးနင္းလိုက္ပါေစခဲ့ျခင္းလည္းရွိခဲ့သည္။ သမၼတနစ္ဆင္သည္ ဆိုဗီယက္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ လီယိုနစ္ ဘရက္ညက္ အား ၀ါရွင္တန္မွ ကာလီဖိုးနီးယားသို႕ သြားမည့္ခရီးတြင္လိုက္ပါရန္ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ ဖိတ္ ေခၚခဲ့သည္။ သမၼတ ေရာ္နယ္ေရဂင္ႏွင့္ ၿဗိတိသွ် ဘုရင္မႀကီး အဲလိဇဘက္တို႕သည္ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ အေနာက္ ဘက္ ကမ္းေျခသို႕ အဲဖို႕စ္၀မ္းျဖင့္ အတူသြားခဲ့ၾကသည္။ သမၼတ အိုဘားမားသည္လည္း ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ၿဗိတိသွ် ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ေဒးဗစ္ ကင္မရြန္းကို အိုဟိုင္းရိုးတြင္ က်င္းပ သည့္ ဘတ္စ္ကက္ေဘာၿပိဳင္ပြဲသို႕ အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္ျဖင့္ ေခၚေဆာင္သြားခဲ့သည္။

သမၼတသစ္ ထရန္႕ႏွင့္ အဲဖို႕စ္၀မ္း

အေမရိကန္သမၼတ စီးနင္းလ်က္ရွိသည့္ အဲဖို႕စ္၀မ္း VC-25A ေလယာဥ္မ်ားအား ဘိုးရင္း747-8 ႏွင့္ အဲဘတ္စ္ A 380 မ်ား ႏွင့္ အစားထိုးရန္ အေမရိကန္ ေလတပ္က စီစဥ္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ ေလတပ္က ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ ၇ ရက္တြင္ သမၼတ အတြက္ အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္ အသစ္မ်ားေပးသြင္းႏိုင္မည့္ အလားအလာရွိေသာ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအား စိစစ္ရန္ ေၾကညာခဲ့သည္။ ဥေရာပ ေလေၾကာင္းကာကြယ္ေရးႏွင့္ အာကာသကုမၸဏီ (EADS) က ဘိုရင္းကုမၸဏီကို ခ်န္လွပ္ထား၍ မရႏိုင္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့ သည္။

အေမရိကန္ ေလတပ္သည္ ေနာက္တက္လာမည့္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံသမၼတ၏ အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္အျဖစ္ ဘိုးရင္း747-8 ကို သုံးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ ၂၈ ရက္တြင္ ေၾကညာခဲ့သည္။သိုု႕ေသာ္လည္း အေမရိကန္သမၼတ အျဖစ္ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ခံထားရသည့္ ေဒၚနယ္ထရန္႕က လက္ရွိေလယာဥ္ကို အစားထိုးမည့္ ယင္းေလယာဥ္သည္ ေစ်းႏႈန္းအလြန္ႀကီးျမင့္ ေန သျဖင့္ ေလယာဥ္အသစ္လဲမည့္အစီအစဥ္ကို ဆန္႕က်င္ေၾကာင္း ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ဒီဇင္ဘာလ ၆ ရက္တြင္တြီတာလူမႈကြန္ရက္မွေျပာၾကား ခဲ့သည္။ ယူကရိန္းႏိုင္ငံမွ ကမၻာ့အႀကီးဆုံးေလယာဥ္ႀကီးမ်ားထုတ္လုပ္ခဲ့သည့္ အန္တြန္ေနာ့ ကုမၸဏီက အေမရိကန္သမၼတ အဲဖို႕စ္ ၀မ္းေလယာဥ္ အသစ္ထုတ္လုပ္ရန္ ယင္းတို႕အားစဥ္းစားႏိုင္ပါေၾကာင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္ေဟာင္းမ်ား

အေမရိကန္သမၼတ စီးနင္းခဲ့သည့္ အဲဖို႕စ္ ေလယာဥ္အမ်ားစုသည္ Sacred Cow, Independence, Columbine III, SAM 26000 စသည့္ အမည္မ်ားရွိခဲ့ၿပီး ယင္းတို႕ကို အိုဟိုင္းရိုးျပည္နယ္ ၊ဒါတြန္ရွိ အေမရိကန္ ေလတပ္ အမ်ိဳးသား ျပတိုက္၊ သမၼတ ေလယာဥ္ရုံ မ်ားႏွင့္ ၀ါရွင္တန္၊ ဆီတယ္လ္ရွိ ေလယာဥ္ ျပတိုက္တို႕တြင္ ျပသထားသည္။ အေမရိကန္သမၼတ နစ္ဆင္လက္ထက္မွ ေဂ်ာ့ဘုခ်္လက္ထက္အထိ အသုံးျပဳခဲ့သည့္ အဲဖို႕စ္၀မ္း ဘိုးရင္း VC 137 C ေလ ယာဥ္ကို ကာလီဖိုးနီးယားျပည္နယ္၊ဆီမီေတာင္ၾကားေဒသရွိ ေရာ္နယ္ေရဂင္ သမၼတစာႀကည့္တိုက္တြင္ ထိန္းသိမ္းျပသထားသည္။

ယင္းစာႀကည့္တိုက္ကို ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၂၄ ရက္တြင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။ ထို႕အတူပင္ လန္ဒန္ဂၽြန္ဆင္၏ ေလာဟိဂ်က္စတား ေလယာဥ္ ကို တကၠဆက္ျပည္နယ္တြင္လည္းေကာင္း၊သမၼက ကေနဒီ ၏ အဲဖို႕စ္၀မ္းကို အာရီဇိုးနား ျပည္နယ္ ရွိ ပီမာ ေလေၾကာင္းႏွင့္ အာကာသ ျပတိုက္တြင္ လညး္ေကာင္းျပသထားသည္။

လူတစ္ေယာက္ေျပးထြက္လြတ္ေျမာက္ႏိုင္သည့္ အသက္ကယ္ အိတ္ရွည္တစ္ခုႏွင့္ အေရးေပၚ အသုံးျပဳႏိုင္သည့္ ေလထီး မ်ားပါ၀င္သည့္ အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္မ်ားကို Escape from New York, Air Force One, Bermuda Tentacles and Big Game ရုပ္ရွင္ကား ေလးကား တြင္ရိုက္ကူးျပသခဲ့သည္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံဥပေဒအရ အေမရိကန္သမၼတသည္ အေမရိကန္ ႀကည္းေရေလမရိန္းတပ္မေတာ္ ေပါင္းစု၏ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ျဖစ္သျဖင့္ ႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ တပ္မေတာ္ အႀကီးအကဲ စီးနင္းမည့္ ေလယာဥ္သည္ ကမၻာေပၚတြင္ အေကာင္းဆုံးေသာ ေလယာဥ္ျဖစ္မည္ဆိုသည္မွာ ယုံမွားဘြယ္မရွိပါေခ်။ထို႕အတူပင္ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရမႈ ေကာင္းသည္ထက္ေကာင္း သည့္ အဲဖို႕စ္၀မ္းေလယာဥ္မ်ားသည္ ဆက္လက္ ေပၚထြက္ေနဦးမည္သာျဖစ္ေပသည္။

ေမာင္သာ(ေရွးေဟာင္းသုေတသန)

—————

အမေရိကန် သမ္မတများရဲ့ စီးတော်ယာဉ်ပျံ အဲဖို့စ်ဝမ်း (unicode)

ရေးသားသူ – မောင်သာ(ရှေးဟောင်းသုတေသန)

ကမ္ဘာပေါ်တွင် နည်းပညာအင်အား၊ ဓနအင်အား၊ လက်နက်အင်အားအကြီးမားဆုံးဖြစ်သည့် စူပါ ပါဝါအမေရိကန်နိုင်ငံတွင် သမ္မတများသာ စီးနင်းရသည့် စီးတော်လေယာဉ်ပျံ အဲဖို့စ်ဝမ်းကို စီးခွင့်ရရှိရေးအတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ပါတီကြီးနှစ်ခုမှ နိုင်ငံရေး ပုဂ္ဂိုလ်များသည် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားလေ့ရှိကြသည်။ လေး နှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပသည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏သမ္မတဖြစ်လာသူသာ စီးခွင့်ရသည့် တစ်ခုတည်းသော လေယာဉ်သည် အဲဖို့စ်ဝမ်း (Air Force One) ဖြစ်သည်။

ရွေးကောက်ပွဲတွင် အရွေးခံရသည့် သမ္မတတစ်ဦးသည် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်ကွယ်လွန်ခဲ့လျှင်ဖြစ်စေ၊နှုတ်ထွက်ခဲ့လျှင် ဖြစ်စေလက်ရှိ ဒုတိယသမ္မတသည် သမ္မတတာဝန်ကို ရွေးကောက်ပွဲ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသဖြင့် သမ္မတ အဲဖို့စ်ဝမ်းကို အသုံးပြုခွင့်ရှိသည်။

အဲဖို့စ်ဝမ်းဟူသည့် အမည်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံလေတပ် ၊ လေကြောင်း ထိန်းသိမ်းမှုစခန်းက သမ္မတစီးနင်းလိုက်ပါသည့် လေယာဉ်ကို တရားဝင်ခေါ်သည့် သင်္ကေတ အမည်ဖြစ်ပြီး အဲဖို့စ်ဝမ်းသည် အမေရိကန်သမ္မတနှင့် စွမ်းအားကိုဖော်ညွှန်းသည့် ထင် ရှားသော လက္ခဏာ တစ်ခုဖြစ်သည် ဟု ဆိုသည်။ အမေရိကန် သမ္မတများ၏ ခရီးစဉ်များသည် လေကြောင်းလိုင်းများအပေါ် မှီခို နေရမှုကို တာဝန် ရှိသူများက စိုးရိမ်ခဲ့ကြရာမှ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်လေတပ်မှပုဂ္ဂိုလ်များသည်သမ္မတအတွက် အထူး စီမံထားသည့်စစ်လေယာဉ် တစ်စီးကို ထုတ်လုပ်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့ကြသည်။

၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအတွက်သီးသန့်လေယာဉ်အဖြစ် C-87 Liberator Express ကို အသုံးပြုရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့က ယင်း လေယာဉ်၏ လုံခြုံစိတ်ချရမှုမှတ်တမ်းများကို ကြည့်ရှုပြီး စိတ်ချရမှုမရှိသဖြင့်ပယ်ချခဲ့သည်။ထို့နောက် C-54 Skymaster လေယာဉ် ကိုမွမ်းမံ ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဖရန့်ကလင် ရူးစဗဲ့ကို ယူလ် တာညီလာခံသို့ ယင်းလေယာဉ် ဖြင့် ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။C-54 Skymaster လေယာဉ်ကိုသမ္မတ ထရူးမင်းလက်ထက်အထိ နှစ်နှစ် တိုင် ဆက်လက် အသုံးပြုခဲ့သည်။

Air Force One ဟူသည့်လေကြောင်းသင်္ကေတကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအိုက်ဆင်ဟောင်ဝါလိုက်ပါလာသည့်လေယာဉ် က အများသုံးလေကြောင်းပိုင်နက်အတွင်းမှားယွင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ထိုစဉ်က လေကြောင်း အချက်ပြသင်္ကေတ တစ်ခုတည်းကို သုံးခဲ့ကြသဖြင့် သမ္မတလိုက်ပါလာသည့် လေယာဉ်သည် လေကြာင်းပိုင်နက်မှားယွင်းဝင်ရောက် မိ ခဲ့သည်။

အမေရိကန် လေကြောင်းနောက်ခံ

၁၉၁၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်တွင် သီအိုဒိုးရူးစဗဲ့သည် လေယာဉ်စီးဖူးသော ပထမဆုံး အမေရိကန်သမ္မတဖြစ် လာခဲ့သည်။ပထမကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက အမေရိကန်သမ္မတများသည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးများတွင် လေကြောင်းစီးနင်း လိုက်ပါခြင်း အလွန်နည်းပါးခဲ့သည်။ထိုစဉ်က လေကြောင်းဆိုင်ရာ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်မှုနည်းပညာ အားနည်းနေသေးသဖြင့် ခရီးဝေးများကို သွားလာရာတွင် မီးရထားဖြင့်သွားခြင်းက လေယာဉ်ဖြင့် သွားခြင်းထက် ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချမှုရှိခဲ့သည်။

သို့သော် ၁၉၃၀ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် Douglas DC-3 ကဲ့သို့သော လေယာဉ်များတိုးတက်လာခဲ့သဖြင့် အမေရိကန် ပြည်သူများသည် လေယာဉ်ဖြင့်ခရီးသွားရန် သင့်လျော်မှုရှိကြောင်းသိရှိလာခဲ့ကြသည်။သတ္ထုကိုယ်ထည်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် လေ ယာဉ်တွင် တပ်ဆင်ထားသည့် စိတ်ချရသည့် စက်များ၊လေကြောင်းအချက်ပြ ရေဒီယိုလှိုင်း စနစ်များက လေကြောင်းခရီးသွားခြင်းကို လုံခြုံစိတ်ချမှုရှိစေခဲ့ ကာ လေကြောင်းသွားလာရေးသည် များစွာအဆင်ပြေချောမွေ့တိုးတက်လာခဲ့သည်။အသက်အာမခံ ကုမ္ပဏီ များကလည်း လေကြောင်းအာမခံ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သဖြင့်ပြည်သူများနှင့်အစိုးရ တာဝန်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ခရီးဝေးများ သွားလာကြရာတွင် လေယာဉ်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဖရန်ကလင်ရူးစဗဲ့သည် သမ္မတ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် လေယာဉ်စီးခဲ့သော ပထမဆုံးအမေရိကန် သမ္မတ ဖြစ်ခဲ့ သည်။သမ္မတခရီးစဉ်များတွင် အသုံးပြုရန် အထူးစီစဉ်ထားသည့် ပထမဆုံးလေယာဉ်သည် အမေရိကန် လေတပ် က ၁၉၃၃ တွင် ထုတ် လုပ်ပေးခဲ့သည့် Douglas Dolphin လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး လေယာဉ်တွင် ခရီးသည်လေးယောက်အတွက် ပိတ်ဆို ဖာလေးလုံး နှင့် အိပ်ခန်းငယ်တစ်ခုပါရှိပြီး အမေရိကန်သမ္မတခရီးစဉ်များတွင် ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အထိ အသုံးပြုခဲ့ သည်။ သို့သော်အမေရိကန် သမ္မတ ဖရန်ကလင်ရူးစဗဲ့သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်းက လေယာဉ်စီးခဲ့ခြင်းရှိမရှိ မှတ်တမ်းများမရှိခဲ့ချေ။

အမေရိကန် သမ္မတ ရူးစဗဲ့သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် မိုင် ၅၅၀၀ ကွာဝေးသည့် မော်ရိုကိုသို့ Boeing 314 လေယာဉ်ဖြင့် သွား ရောက်ခဲ့သည်။အတ္တလန်တိတ် စစ်ပွဲတစ်လျောက် ဂျာမနီတို့၏ ရေငုပ်သင်္ဘောများအန္တရာယ်မှ ရှောင်ရှားနိုင်ရန် အတ္တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်သန်းရန် လေယာဉ်များကိုစီးနင်းခဲ့ကြသည်။

သမ္မတ လေယာဉ်

အမေရိကန် လေတပ်မတော်(USAAF) ခေါင်းဆောင်များသည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ အမေရိကန် နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူအမေရိကန်နိုင်ငံသမ္မတစီးနင်းရန် စစ်လေယာဉ်တစ်စီးအား လိုအပ်သည့် အဆောင် အယောင်များ ထည့် သွင်းပြင်ဆင်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ရာမှ ပထမဆုံး သမ္မတ လေယာဉ် C-87A ပေါ်ထွက်လာခဲ့ သည်။ယင်း လေယာဉ်ကို ၁၉၄၃ ခုနှစ် တွင် မွမ်းမံမှုများထပ်မံပြုလုပ်ကာ အမေရိကန်သမ္မတ ရူးစဗဲ့၏ ပြည်ပခရီးစဉ်များတွင် အသုံး ပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့က ယင်းလေယာဉ်၏ အငြင်းပွားဘွယ် လုံခြုံရေးမှတ်တမ်းအရ အသုံးပြုရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အမေရိကန် ထိပ်တန်းအရာရှိများသည် ယင်းလေယာဉ်ကို အခြားခရီးစဉ်များတွင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး လက်တင် အမေရိက နိုင်ငံများအထိ သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှစ၍ အသုံးမပြုတော့ချေ။

C-54 Skymaster ကို မွမ်းမံထားသည့် သမ္မတစီးလေယာဉ်ကို Sacred Cow ဟု အမည်ပေးကာ လေယာဉ်တွင် အိ်ပ်စက် အနားယူနိုင်သည့် နေရာ၊ရေဒီယိုတယ်လီဖုန်းနှင့် သမ္မတထရူးမင်းကို ဘီးတပ်ကုလားထိုင်ပေါ်သို့ တင်ပေးသည့် ဓာတ် လှေကား ငယ် တစ်ခု တို့ တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ ယင်းလေယာဉ်ကို သမ္မတရူးစဗဲ့သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တစ်ကြိမ်သာ စီးနင်းခဲ့ရ ပြီး ထိုနှစ် ဧပြီလတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ ထရူးမင်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသမ္မတ ဖြစ်လာ ခဲ့ရာ အမေရိကန် လေတပ် က ပြဋ္ဌာန်းသည့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအက်ဥပဒေကို C-54 လေယာဉ်ပေါ်တွင် လက်မှတ် ရေး ထိုးခဲ့သည်။

ထရူးမင်းသည် C-54 လေယာဉ်နေရာတွင် C-118 Liftmaster လေယာဉ်ကို အစားထိုး၍ Independence ဟု အမည်ပေး ခဲ့သည်။ယင်းလေယာဉ်သည် လေယာဉ်၏နှုတ်သီးတွင် လင်းယုန်ဦးခေါင်းပုံဆေးခြယ်ထားသည့် ပထမဆုံး အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ် ဖြစ် လာခဲ့သည်။ သမ္မတ အိုက်ဆင်ဟောင်ဝါး လက်ထက်တွင် ပန်ကာလေးလုံးတပ် လေယာဉ်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။အိုက်ဆင်ဟောင်ဝါး သည် အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်ကို အဆင့်မြှင့်တင်မှုများပြုလုပ်ကာ လေယာဉ်ပေါ်မှမြေပြင်သို့ တယ်လီဖုန်းနှင့်လေယာဉ်ပေါ်မှ မြေပြင် သို့ စာရိုက်ပို့နိုင်သည့်စက်ကို တပ်ဆင်ခဲ့သည်။

အဲဖို့စ်ဝမ်း နှင့် ဂျက်လေယာဉ်များ

အမေရိကန် လေတပ်သည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အဲဖို့စ်ဝမ်း လေယာဉ်စုသို့ ဘိုးရင်း ၇၀၇ VC-137 ဂျက်လေယာဉ် သုံးစီး အင် အားဖြည့်ခဲ့သည်။သမ္မတ အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါးသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်မှ ၂၂ ရက်အကြား အာရှနိုင်ငံ ၁၁ နိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေး ငြိမ်းချမ်းရေး ခရီးထွက်ခဲ့ရာ VC-137 အဲဖို့စ်ဝမ်း ကိုစီးနင်းခဲ့သည့်ခဲ့ရာ VC-137သည် မိုင်ပေါင်း ၂၂၀၀၀ ကို ၁၉ ရက်ကြာခရီးနှင်ခဲ့သည်။

သမ္မတ ကနေဒီလက်ထက်တွင် ဂျက်လေယာဉ်ပျံခေတ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အိုက်ဆင်ဟောင်ဝါ ခေတ်က သုံးခဲ့သည့် ဂျက် လေယာဉ်များဖြင့်ကနေဒါ၊ပြင်သစ်၊ဩစတြီးယားနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။၁၉၆၂ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန် လေတပ် သည် ဘိုရင်း C 137 ခရီးရှည်ပျံ လေယာဉ်တစ်စီးကို ထပ်မံဝယ်ယူခဲ့ရာ ဒေါ်လာ ရှစ်သန်းပေးချေခဲ့ရသည်။ယင်းလေယာဉ် အား သမ္မတအတွက် အထူးရည်ညွှန်းလျက် အနီရောင်နှင့် ရွှေရောင်ခြယ်သကာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အမည်ကို စာလုံးကြီး (Capital Letter) များဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။

သမ္မတကနေဒီသည် ပြင်သစနိုင်ငံဖွားအမေရိကန် ဒီဇိုင်းပညာရှင် ရေမွန်ကိုဆက်သွယ်၍ လေယာဉ်အတွင်းပိုင်း ဒီဇိုင်းများ ပြုလုပ်ပေးရန် အကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ထို့နောက် လေယာဉ်၏ အမြီးတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ အလံကိုရေးဆွဲခဲ့ကာ လေယာဉ် ဘေးနှစ်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟူသည့် စကားလုံးကို (Capital Letter) များဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းဒီဇိုင်းကို သမ္မတ ကိုယ်တိုင်နှင့် မီဒီယာများက နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။ ယင်း C 137 SAM 26000 အဲဖို့စ်လေယာဉ်ကြီးကို သမ္မတ ကနေဒီလက်ထက်မှကလင်တန်လက်ခက်အထိ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ အသုံးပြုခဲ့သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်သမ္မတကနေဒီသည် တက္ကတက်စ်ပြည်နယ် ဒါလတ်စ် သို့ သူ၏ လေယာဉ်ပျံကြီးနှင့်သွားခဲ့ ၍ပြည်သူများကို နှုတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့မွန်းလွဲပိုင်းတွင် လုပ်ကြံခြင်းခံရကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကနေဒီလုပ်ကြံခံရသဖြင့် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သူ ဒုတိယသမ္မတ လန်ဒန်ဂျွန်ဆင်၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ ကနေဒီ၏ ရုပ်အလောင်းကို သူနောက်ဆုံးစီးနင်းခဲ့သည့် အဲဖို့စ်ဝမ်း လေယာဉ်ဖြင့် ဝါရှင်တန်သို့ သယ်ယူခဲ့သည်။နောက်၁၀ နှစ်အကြာတွင် ဝါရှင်တန်တွင် ကွယ် လွန်ခဲ့သော သမ္မတဂျွန်ဆင်၏ ရုပ်အလောင်းကို တက္ကတက်စ် သို့ ယင်းလေယာဉ်ဖြင့်ပင် သယ်ယူခဲ့ပေသည်။

သမ္မတ နစ်ဆင်လက်ထက်တွင် သမိုင်းဝင် တရုတ်ပြည်ချစ်ကြည်ရေးခရီးကို နစ်ဆင်သည် C 137 SAM 26000 အဲဖို့စ် လေယာဉ် ဖြင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သွားရောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတတစ်ဦး၏ ဆိုဗီယက်နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးခရီး စဉ်အဖြစ် နစ်ဆင်သည် ယင်းလေယာဉ်ဖြင့်ပင်သွားရောက်ခဲ့သည်။၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် SAM 26000 လေယာဉ်အား SAM 27000 လေယာဉ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း SAM 26000 ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်ရောက်မှ အနားပေးခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် SAM 26000 လေယာဉ်ကို အမေရိကန်လေတပ် အိုဟိုင်းရိုး အမျိုးသားပြတိုက်တွင်ပြသထားသည်။

သမ္မတ နစ်ဆင်သည် သမ္မတရာထူးမှ နှုတ်ထွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် ကာလီဖိုးနီးယားသိုက အဲဖို့စ်ဝမ်း SAM 27000 လေယာဉ်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ရော်နယ်ရေဂင်သည် သမ္မတသက်တမ်းနှစ်ကြိမ်လုံးတွင် အဲဖို့စ်ဝမ်းကို ပြောင်းလဲမှု ထူးထူး ခြားခြား မပြုလုပ်ခဲ့ချေ။အဲဖို့စ်ဝမ်းသည် အမေရိကန်သမ္မတ လိုက်ပါလျက် အမေရိကန် ပြည်တွင်းသွားသည့် ခရီးစဉ်များတွင် ခြံရံလိုက်ပါလာသည့်တိုက်လေယာဉ်များလိုက်ပါခြင်းမရှိခဲ့ချေ။သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အမေရိကန်သမ္မတနစ်ဆင်သည် ဆီးရီးယားတွင် ရပ်နားရမည့် ခရီးစဉ်တစ်ခုအတွင်း ဆီရီယားတိုက်လေယာဉ်များက နစ်ဆင်လိုက်ပါလာသည့် အဲဖို့စ်ဝမ်းအားခြံရံရန် ပျံတက်လာခဲ့ကြသည်။သို့သော် အမေရိကန် အဲဖို့စ် လေယာဉ်မှူးများအား ကြိုတင်အကြောင်းကြားထားခြင်းမရှိသဖြင့် ရှောင်တိမ်း မောင်းနှင်ခဲ့ရသည်။

အဲဖို့စ်ဝမ်းနှင့် ပြည်ပခေါင်းဆောင်များ

ပြည်ပ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား အဲဖို့စ်ဝမ်းဖြင့် စီးနင်းလိုက်ပါစေခဲ့ခြင်းလည်းရှိခဲ့သည်။ သမ္မတနစ်ဆင်သည် ဆိုဗီယက် ဝန်ကြီးချုပ် လီယိုနစ် ဘရက်ညက် အား ဝါရှင်တန်မှ ကာလီဖိုးနီးယားသို့ သွားမည့်ခရီးတွင်လိုက်ပါရန် ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖိတ် ခေါ်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ရော်နယ်ရေဂင်နှင့် ဗြိတိသျှ ဘုရင်မကြီး အဲလိဇဘက်တို့သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် အနောက် ဘက် ကမ်းခြေသို့ အဲဖို့စ်ဝမ်းဖြင့် အတူသွားခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ အိုဘားမားသည်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ကင်မရွန်းကို အိုဟိုင်းရိုးတွင် ကျင်းပ သည့် ဘတ်စ်ကက်ဘောပြိုင်ပွဲသို့ အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်ဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။

သမ္မတသစ် ထရန့်နှင့် အဲဖို့စ်ဝမ်း

အမေရိကန်သမ္မတ စီးနင်းလျက်ရှိသည့် အဲဖို့စ်ဝမ်း VC-25A လေယာဉ်များအား ဘိုးရင်း747-8 နှင့် အဲဘတ်စ် A 380 များ နှင့် အစားထိုးရန် အမေရိကန် လေတပ်က စီစဉ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် လေတပ်က ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်တွင် သမ္မတ အတွက် အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ် အသစ်များပေးသွင်းနိုင်မည့် အလားအလာရှိသော လုပ်ငန်းရှင်များအား စိစစ်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။ ဥရောပ လေကြောင်းကာကွယ်ရေးနှင့် အာကာသကူမ္ပဏီ (EADS) က ဘိုရင်းကုမ္ပဏီကို ချန်လှပ်ထား၍ မရနိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ သည်။

အမေရိကန် လေတပ်သည် နောက်တက်လာမည့် အမေရိကန် နိုင်ငံသမ္မတ၏ အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်အဖြစ် ဘိုးရင်း747-8 ကို သုံးမည်ဖြစ်ကြောင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။သို့သော်လည်း အမေရိကန်သမ္မတ အဖြစ်ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခံထားရသည့် ဒေါ်နယ်ထရန့်က လက်ရှိလေယာဉ်ကို အစားထိုးမည့် ယင်းလေယာဉ်သည် ဈေးနှုန်းအလွန်ကြီးမြင့် နေ သဖြင့် လေယာဉ်အသစ်လဲမည့်အစီအစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်တွင်တွီတာလူမှုကွန်ရက်မှပြောကြား ခဲ့သည်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံမှ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးလေယာဉ်ကြီးများထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် အန်တွန်နော့ ကုမ္ပဏီက အမေရိကန်သမ္မတ အဲဖို့စ် ဝမ်းလေယာဉ် အသစ်ထုတ်လုပ်ရန် ယင်းတို့အားစဉ်းစားနိုင်ပါကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်ဟောင်းများ

အမေရိကန်သမ္မတ စီးနင်းခဲ့သည့် အဲဖို့စ် လေယာဉ်အများစုသည် Sacred Cow, Independence, Columbine III, SAM 26000 စသည့် အမည်များရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့ကို အိုဟိုင်းရိုးပြည်နယ် ၊ဒါတွန်ရှိ အမေရိကန် လေတပ် အမျိုးသား ပြတိုက်၊ သမ္မတ လေယာဉ်ရုံ များနှင့် ဝါရှင်တန်၊ ဆီတယ်လ်ရှိ လေယာဉ် ပြတိုက်တို့တွင် ပြသထားသည်။ အမေရိကန်သမ္မတ နစ်ဆင်လက်ထက်မှ ဂျော့ဘုခ်ျလက်ထက်အထိ အသုံးပြုခဲ့သည့် အဲဖို့စ်ဝမ်း ဘိုးရင်း VC 137 C လေ ယာဉ်ကို ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ဆီမီတောင်ကြားဒေသရှိ ရော်နယ်ရေဂင် သမ္မတစာကြည့်တိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။

ယင်းစာကြည့်တိုက်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့အတူပင် လန်ဒန်ဂျွန်ဆင်၏ လောဟိဂျက်စတား လေယာဉ် ကို တက္ကဆက်ပြည်နယ်တွင်လည်းကောင်း၊သမ္မက ကနေဒီ ၏ အဲဖို့စ်ဝမ်းကို အာရီဇိုးနား ပြည်နယ် ရှိ ပီမာ လေကြောင်းနှင့် အာကာသ ပြတိုက်တွင် လည်းကောင်းပြသထားသည်။

လူတစ်ယောက်ပြေးထွက်လွတ်မြောက်နိုင်သည့် အသက်ကယ် အိတ်ရှည်တစ်ခုနှင့် အရေးပေါ် အသုံးပြုနိုင်သည့် လေထီး များပါဝင်သည့် အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်များကို Escape from New York, Air Force One, Bermuda Tentacles and Big Game ရုပ်ရှင်ကား လေးကား တွင်ရိုက်ကူးပြသခဲ့သည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံဥပဒေအရ အမေရိကန်သမ္မတသည် အမေရိကန် ကြည်းရေလေမရိန်းတပ်မတော် ပေါင်းစု၏ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင် တပ်မတော် အကြီးအကဲ စီးနင်းမည့် လေယာဉ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးသော လေယာဉ်ဖြစ်မည်ဆိုသည်မှာ ယုံမှားဘွယ်မရှိပါချေ။ထို့အတူပင် လုံခြုံစိတ်ချရမှု ကောင်းသည်ထက်ကောင်း သည့် အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်များသည် ဆက်လက် ပေါ်ထွက်နေဦးမည်သာဖြစ်ပေသည်။

မောင်သာ(ရှေးဟောင်းသုတေသန)

Leave a Reply