ဆီလီကြန္အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

ဆီလီကြန္သည္ သတၱဳမဟုတ္ေသာ ဓာတုျဒပ္စင္တစ္ခု ျဖစ္၍ ၁၈၂၃ ခုႏွစ္တြင္ ဆြီဒင္ႏိုင္ငံသား ဗာဇီးလီယပ္အမည္ရွိ ဓာတုေဗဒပညာရွင္တစ္ဦးက စတင္ေတြ႕ရွိသည္။ ထိုဆီလီကြန္ ျဒပ္စင္ကို သဘာဝတြင္ ပစၥည္းသန္႔သန္႔အေနႏွင့္ မည္သည့္ အခါမၽွမေတြ႕ရေခ်။ သို႔ေသာ္ ေအာက္ဆီဂ်င္ဓာတ္ႏွင့္ ေပါင္းစပ္ ၿပီးလၽွင္ႏွမ္းဖတ္ေက်ာက္၊ ေက်ာက္သလင္းပြင့္၊ မီးခတ္ေက်ာက္ စသည့္ ေက်ာက္အမ်ိဳးမ်ိဳးအျပင္၊ သဲအစရွိေသာ ဆီလီကြန္ ေအာက္ဆိုက္တို႔အျဖစ္ျဖင့္မူ သဘာဝတြင္ အေျမာက္အျမား ေတြ႕ရေလသည္။ ဆစ္လီကာအမည္ျဖင့္ လူသိအမ်ားဆုံးျဖစ္ ေသာ ဆီလီကြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ (SiO2)ကို သဲအသြင္ျဖင့္ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရ၏။

ဆီလီကြန္ သည္ကမၻာ့ အေပၚယံလႊာတြင္ အေပါမ်ားဆုံး ရရွိႏိုင္သည့္ လၽွပ္ကူးပစၥည္းျဖစ္ပါသည္။ အလြန္ႂကြပ္ဆပ္ၿပီး ေတာက္ပေသာ အေရာင္ရွိေသာ သတၱဳ (metalloid ) ျဖစ္သည္။ ျဒပ္ေပါင္း၏ ဂုဏ္သတၱိသည္ tetravalent ျဖစ္သလို တခါတရံတြင္ bivalent ရွိတတ္ပါသည္။ ဓာတု ဂုဏ္သတၱိအားျဖင့္ လုံးဝလၽွပ္ကူးပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။

ဆီလီကြန္သည္ မဟူရာေက်ာက္၊ ခရမ္းေက်ာက္၊ နဂါး သြဲ႕ေက်ာက္၊ ေၾကာင္စသည့္ေက်ာက္တို႔တြင္ ပါဝင္သည္။ ဆီလီကြန္ျဒပ္ေပါင္းမ်ားသည္ စက္မႈဓာတုေဗဒ၊ ဖန္ခ်က္လုပ္ ငန္း၊ အိုးခြက္လုပ္ငန္း၊ အပူခံပစၥည္းမ်ားႏွင့္ သံရည္က်ိဳဖို အတြင္းခံ ပစၥည္းမ်ားလုပ္ကိုင္ၾကရာ၌ အလြန္ပင္အသုံးဝင္ေလ သည္။ ႐ြံ႕ေစးႏွင့္ ေျမဆီလႊာမ်ားတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ ဆီလီ ကိတ္မ်ား ပါဝင္လက္ရွိသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ဆိုဒီယမ္ ဆီလီ ကိတ္ (Na2 SiO2)ဟုေခၚေသာ ဆီလီကြန္ဓာတ္ဆားတစ္မ်ိဳး သည္ အရည္ျဖစ္၍ ေစးကပ္ေသာသတၱိရွိျခင္းေၾကာင့္ ဆစ္လီ ကိတ္ကို ကုန္ထည့္စကၠဴၾကမ္းေသတၱာမ်ား ျပဳလုပ္ၾကရာတြင္ ေကာ္အျဖစ္ျဖင့္ အသုံးျပဳၾက၏။

ဆိုဒီယမ္ဆီလီကိတ္ဓာတ္ဆား ကို ‘ဝါးတားဂလပ္’ဟု ေခၚၾကသည္။ ထိုဆိုဒီယမ္ဆီလီကိတ္ တစ္ဆႏွင့္ ေရက်က္ေအးဆယ္သား၊ ဆယ့္တစ္ဆေရာ၍ရေသာ အရည္တြင္ လတ္ဆတ္ေသာဥမ်ားကို စိမ္ထားလၽွင္ ဆိုဒီယမ္ ဆီလီကိတ္သည္ ဥကို သိုးပုပ္သြားေအာင္ ဖ်က္ဆီးတတ္ေသာ ဗက္တီးရီးယားမ်ား ဥအခြံ၏ အေပါက္ငယ္မ်ားထဲသို႔ မဝင္ႏိုင္ ေအာင္ တားဆီးပိတ္ဆို႔ေပးႏိုင္သည္။ ဤနည္းျဖင့္ ဥမ်ားကို လေပါင္းမ်ားစြာ မပုပ္ မသိုးေအာင္ တာရွည္ထားရွိႏိုင္ေလသည္။

အသုံးျပဳျခင္း

ဆီလီကြန္ သည္ ဖန္၊ အဂၤေတ(ဘိလပ္ေျမ) ႏွင့္ semiconductor devices အမ်ားစု၏ အဓိကပါဝင္ေသာ ပစၥည္းျဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆုံးေပၚ ပလပ္စတစ္ ပစၥည္းမ်ားတြင္ ဆီလီကြန္ မ်ားထည့္သြင္း သုံးစြဲၾကပါသည္။ တခ်ိဳ႕ေသာ သတၱဳထည္မ်ား၏ အဓိကပါဝင္ပစၥည္းျဖစ္ၿပီး ေႂကြထည္ေျမထည္ ပစၥည္းတြင္လည္း အဓိက ပါဝင္ပါသည္။ ေႂကြထည္မ်ား ေႂကြရည္သုတ္သည့္ ေနရာတြင္ အသုံးပါသည္။ ကုန္ၾကမ္း ဆီလီကြန္ ႏွင့္ သတၱဳတဝက္ ဓာတ္ေပါင္း မ်ားကို အလူမီနီယံ ၊ မဂၢနီဆီယမ္ ၊ ေကာ္ပါး ႏွင့္ အျခားသတၱဳမ်ား ထက္ ပိုၿပီးေတာင့္ခိုင္မာေစရန္ ေပါင္းေပးေသာ သတၱဳစပ္အေနျဖင့္ အသုံးျပဳပါသည္။

98-99% ထိ သန္႔စင္မႈရွိေသာ Metallurgic ဆီလီကြန္ မ်ားကို ေလာင္စာဆီ မ်ား ထုတ္လုပ္သည့္ ေနရာမ်ားတြင္ ကုန္ၾကမ္းအျဖစ္ အသုံးျပဳပါသည္။ Silicon chips ျပားေလးမ်ားကို အိုင္စီျပား (integrated circuits) မ်ား ျပဳလုပ္ရာတြင္ အသုံးျပဳပါသည္။ တိုက္႐ိုက္ ေနေရာင္ျခည္စြမ္းအင္ လက္ခံေပးေသာ Photovoltaic cells မ်ားအျဖစ္ ေသးသြယ္ပါးလႊာသည့္ ဆီလီကြန္သလင္းေက်ာက္မ်ားကိုသုံးပါသည္။

အရည္ေဖ်ာ္ထားသည့္ သလင္းေက်ာက္မ်ားကို ဓာတ္ခြဲခန္းႏွင့္ ဓာတုအပင္စိုက္ပ်ိဳးေရးသုံး silicon glasses အျဖစ္အသြင္ေျပာင္း အသုံးခ်ပါသည္။ Electric insulator တြင္လည္း အသုံးျပဳပါသည္။ ဆီလီကြန္၏ ေရထဲတြင္ colloidal ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈကို coating agent တခုသကဲ့သို႔ သုံးသလို တခ်ိဳ႕ေသာ ေႂကြထည္ ပစၥည္းမ်ားအတြက္ ပါဝင္ပစၥည္း အျဖစ္အသုံးျပဳပါသည္။

ဆီလီကြန္ သည္ တည္ၿမဲေသာ ျဒပ္စင္ ၉၆ ခုတြင္ ၆၄ ခုေသာ ျဒပ္စင္မ်ားႏွင့္ ဓာတ္ျပဳၿပီး ဓာတ္ေပါင္းျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ဆီလီကြန္ကို ႀကီးမားေသာ ပမာဏ အျဖစ္ သတၱဳ အရည္က်ိဳျခင္း လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အသုံးျပဳေသာ Metallic silicides မ်ားမွလြဲၿပီး hydrogen , carbon , halogens , nitrogen , oxygen and sulphur တို႔ႏွင့္ေပါင္းစပ္ၿပီး အသုံးမ်ား အေရးႀကီးေသာ compounds မ်ားျဖစ္ေပၚသည္ ။

ဆီလီကို စီပြားျဖစ္ထုတ္လုပ္ရာတြင္ သဲမွထုတ္လုပ္ပါသည္။ အနည္း ငယ္ေသာ ဆီလီကြန္ အမ်ိဳးစားမ်ားကို သတၱဳတြင္းမ်ားမွ ရရွိပါသည္။ (ဥပမာ – talc and mica) တျခား တြင္းထြက္ silicates မ်ားမွာ feldspars , nephenile , olivie , vermiculite ,perlite , kaolinite စသည္တို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။ ထို႔အျပင္ တျခား ဆီလီကြန္ ဓာတ္ေပါင္းမ်ား အေနျဖင့္ ရွားပါးစြား ေတြ႕ရွိရေသာ တန္ဖိုးရွိ ေက်ာက္မ်ားမွာ opal , agate ႏွင့္ rinestone စသည္တို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။

ဆီလီကြန္ႏွင့္ က်န္းမာေရး

ဆီလီကြန္သည္ သတၱဝါတို႔၏ အ႐ိုး ခ်ဥ္ဆီတြင္ အသုံးမျပဳႏိုင္ေသာ္လည္း အေရျပားႏွင့္ တစ္႐ႉးမ်ား ဆက္ႏြယ္ အသုံးျပဳႏိုင္သည္ကိုေတြ႕ရပါသည္။ (ေပါေပါမ်ားမ်ားရႏိုင္ ေသာ ) nameli silica ႏွင့္ silicates ၊ Silicon တို႔သည္ သဘာဝအတြင္ သက္ရွိမ်ားအတြက္ အဆိပ္ျဖစ္ေစေသာ ပစၥည္း မဟုတ္ပါ။ ဆီလီကြန္ ျဒပ္စင္သည္ ဓာတ္မျပဳေသာပစၥည္းျဖစ္ၿပီး အဆုတ္ တစ္႐ႉးထဲမွ fibrosis ကဲ့သို႔ ဂုဏ္သတၱိရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ အဆုတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာ အနည္းငယ္ရွိေၾကာင္း ဓာတ္ခြဲခန္းတြင္ တိရိစၧာန္မ်ားကိုစမ္းသပ္ျခင္းမွ သိရွိရပါသည္။

ဆီလီကြန္ အမႈန္႔မ်ားသည္ အဆုတ္အေပၚတြင္ မေကာင္းေသာ သက္ေရာက္မႈ အနည္းငယ္ရွိေသာ္လည္း ခႏၶာကိုယ္ အဂၤါရပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ သိသာသည့္ေရာဂါလကၡဏာ မေတြ႕ရပါ။ အဆိပ္ေတာက္ ျဖစ္ေသာလကၡဏာသည္ သိသာထင္ရွားမႈ မရွိႏိုင္ပါ။ ဆီလီကြန္ မ်ားသည္ အသက္႐ႉလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ လည္ေခ်ာင္းပိုင္းကို ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ရွိႏိုင္ပါသည္။

ဆီလီကြန္ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပုံေဆာင္ခဲမ်ား (Crystalline silica dioxide ) သည္ ျပင္းထန္သည့္ အသက္႐ႉလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ေပးႏိုင္ပါသည္။ ဆီလကြန္ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပုံေဆာင္ခဲမ်ား ၏ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးျဖစ္စဥ္သည္ မ်ိဳးဆက္ တစ္ခုျခားၿပီး ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိပါသည္။ ဆီလကြန္ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပုံေဆာင္ခဲမ်ား ကိုထိေတြ႕မႈရွိလၽွင္ အေရျပားႏွင့္ မ်က္လုံး ယားယံမႈ ျဖစ္ေစတတ္ပါသည္။ ၎ကို ႐ႉသြင္းမိပါက အဆုတ္ႏွင့္ ႂကြက္သားမၽွင္မ်ား ယားယံျခင္းျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

မ်က္လုံးႏွင့္ ထိမိလၽွင္ မ်က္ေၾကာမ်ား ပူေလာင္ျခင္း၊ မ်က္ရည္ပူမ်ား က်ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါသည္။ အေရျပား နီျမန္းလာျခင္း၊ ယားယံလာျခင္း တို႔သည္အေရျပားႏွင့္ မတည့္ေသာ လကၡဏာမ်ားျဖစ္ပါသည္။ အဆုတ္ကင္ဆာသည္ ဆီလကြန္ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပုံေဆာင္ခဲမ်ား အထူးသျဖင့္ သလင္းေက်ာက္ႏွင့္ cristobalite တို႔ႏွင့္ မၾကာခဏထိေတြ႕မႈႏွင့္ သက္ဆိုင္ေနပါသည္။ ၎ေရာဂါမ်ိဳးကို မိုင္းတြင္းအလုပ္သမားမ်ား၊ ေက်ာက္အလုပ္သမားမ်ား ေျမထည္အလုပ္သမားမ်ား တို႔တြင္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ေပၚေစတတ္ပါသည္။

မၾကာေသးခင္က အေရျပား ေလ့လာသူမ်ားက ဆီလကြန္ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပုံေဆာင္ခဲမ်ား ႏွင့္ မၾကာခဏထိေတြ႕မႈသည္ ေက်ာက္ကပ္ဆိုင္ရာ ေရာဂါႏွင့္ စမ္းသပ္ မေတြ႕ရွိႏိုင္ေသာ ေက်ာက္ကပ္ဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ႏွင့္ပတ္သက္ေနေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါသည္။ ဆီလကြန္ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပုံေဆာင္ခဲမ်ား သည္ ကိုယ္ခံအား စနစ္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါသည္။

Myanmar Wikipedia
ထြန္းလင္းသန္႔

Leave a Reply