ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ႏုိင္ငံ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ႏုိင္ငံ ၏ တရားဝင္အမည္မွာ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ ဘုရင့္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ အေနာက္ဥေရာပရွိ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ တိုင္းျပည္တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ဥေရာပသမဂၢ ကို စတင္ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ၾကေသာတိုင္းျပည္မ်ားထဲမွ တစ္ခုအပါအဝင္ျဖစ္သည္။ ဥေရာပသမဂၢ၊ ေနတိုး ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားစြာတို႔အတြက္ ဌာနခ်ဳပ္႐ုံးမ်ား တည္ရွိရာ တိုင္းျပည္လည္းျဖစ္သည္။

ဧရိယာစတုရန္းမုိင္ေပါင္း ၁၁၇၈၇ က်ယ္ဝန္းၿပီး၊ လူဦးေရ စုစုေပါင္း ၁၁.၄သန္းခန္႔ ေနထိုင္သည္။ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ ႏွင့္ နယ္စပ္ခ်င္းထိစပ္ေနေသာ ႏုိင္ငံမ်ားမွာ ျပင္သစ္ ၊ လူဇင္ဘတ္ ၊ ဂ်ာမနီ ႏွင့္ နယ္သာလန္တုိ႔ျဖစ္ၿပီး အေနာက္ေျမာက္ဘက္တြင္မူ ေျမာက္ပင္လယ္(North Sea) ႏွင့္ ထိစပ္ေနသည္။

ဂ်ာမန္ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ လက္တင္ဥေရာပ ယဥ္ေက်းမႈႏွစ္ရပ္ၾကားရွိႏိုင္ငံျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္သားတို႔တြင္ ဘာသာစကားမ်ိဳးစုံ ေျပာဆိုၾကသည္။ အဓိကအားျဖင့္ ဒတ္ခ္်စကားေျပာ ဖလင္းမစ္ရွ္လူမ်ိဳး ႏွင့္ ျပင္သစ္စကားေျပာ ဝါလြန္း လူမ်ိဳး တို႔ျဖစ္ၿပီး ဂ်ာမန္စကားေျပာမ်ားလည္း အနည္းငယ္ရွိေသးသည္။ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္၏ အႀကီးဆုံးေဒသႀကီးမ်ားမွာ ဒတ္ခ္်စကားေျပာ ဖလင္းမစ္ရွ္လူမ်ိဳးမ်ားေနထိုင္ရာ ႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းရွိ ဖလန္းဒါးစ္နယ္ ႏွင့္ ျပင္သစ္စကားေျပာ ဝါလြန္းလူမ်ိဳးမ်ားေနထိုင္ရာ ႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္းရွိ ဝါလိုနီးယားနယ္ တို႔ျဖစ္ၾကသည္။

ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ေသာ ဘရပ္ဆဲလ္တြင္ ျပင္သစ္စကားေျပာ ဖလင္းမစ္ရွ္လူမ်ိဳးက အမ်ားစုျဖစ္သည္။ ဂ်ာမန္စကားေျပာ လူနည္းစုကမူ ဝါလိုနီးယားနယ္၏ အေရွ႕ပိုင္းတြင္ ေနထိုင္ၾကသည္။ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္၏ ဘာသာစကားကြဲျပားမႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ယဥ္ေက်းမႈပဋိပကၡမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစၿပီး အစိုးရအဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပုံႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ပုံမ်ားမွာ အနည္းငယ္ ႐ႈပ္ေထြးသည္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ဟူေသာ ေဝါဟာရမွာ ဂယ္လီယာ ဘယ္လ္ဂ်ီကာ (Gallia Belgica) ဟူေသာ စကားလုံးမွ ဆင္းသက္လာခဲ့သည္။ ေရာမအင္ပါယာေခတ္က ေျမာက္ဘက္အစြန္ဆုံးက်ေသာ ဘယ္လ္ေဂ်းလူမ်ိဳးမ်ား ေနထိုင္ရာ ေဂါလ္နယ္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ယင္းသို႔ေခၚဆိုခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ဘယ္လ္ေဂ်းလူမ်ိဳးဟူသည္မွာ ဆဲ့လ္ထ္ လူမ်ိဳးႏွင့္ ဂ်ာမန္အႏြယ္ လူမ်ိဳးမ်ား ေသြးေႏွာရာမွ ေပါက္ပြားလာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သမိုင္းေၾကာင္းအရ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္၊ နယ္သာလန္ႏိုင္ငံႏွင့္ လူဇင္ဘတ္ႏိုင္ငံ(၃)ႏိုင္ငံကို Low Countries ဟုေခၚဆိုခဲ့ၾကသည္။

အလယ္ေခတ္အကုန္မွ ၁၇ရာစုႏွစ္အေတာအတြင္း ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ ဖြံ႕ၿဖိဳးစည္ကားရာ ေဒသျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၆ရာစုႏွစ္မွ ၁၈၃၀ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ေတာ္လွန္ေရး ကာလအထိ ယင္းေဒသတြင္ ဥရာပမွ အင္အားႀကီးႏိုင္ငံတို႔၏ စစ္မက္ျဖစ္ပြားရာ စစ္တလင္းျပင္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ကမၻာစစ္ႀကီးႏွစ္ခုျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္သည္ ကမၻာ့အလယ္တြင္ ဂုဏ္ပိုတက္လာခဲ့သည္။

လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္တြင္ စက္မႈေတာ္လွန္ေရးကို တက္ႂကြစြာဆင္ႏႊဲခဲ့သည္။ ၂၀ရာစုေခတ္တြင္ အာဖရိကတြင္ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ကိုလိုနီနယ္မ်ား အမ်ားအျပားပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။၂၀ရာစုေနာက္ပိုင္းတြင္ ယဥ္ေက်းမႈ မတူျခင္းႏွင့္ ဖလန္းဒါးစ္နယ္၏ စီးပြားေရး မညီမၽွျခင္းတို႔ေၾကာင့္ Flemings(ဖလင္းမစ္ရွ္) ႏွင့္ Francophones(ျပင္သစ္စကားေျပာ) တို႔ၾကား လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားလာခဲ့သည္။ ယင္းပဋိပကၡမ်ားမွာ ယခုခ်ိန္ထိ ဆက္လက္ရွိေနဆဲျဖစ္ၿပီး ယခင္က စည္းလုံးညီၫြတ္ခဲ့ေသာ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ကို ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုအျဖစ္ တည္ေဆာက္ရန္ အခက္အခဲမ်ားရွိေနေစသည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာ ဖက္ဒရယ္ ပါလီမန္ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းခံ ဘုရင္စနစ္ ျဖစ္ၿပီး လက္ရွိဘုရင္မွာ Philippe ျဖစ္ကာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က Charles Michel ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္သည္ ကမာၻ႔အခ်မ္းသာဆုံးႏုိင္ငံစာရင္းတြင္ ပါ၀င္ၿပီး ၂၀၁၇ခုႏွစ္စာအရင္းအရ အဆင့္ ၁၉ ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံသားတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ႏွစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်၀င္ေငြမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၄၇၅၆၁ ျဖစ္သည္။ အဓိကစီးပြားေရးလုပ္ငန္းမွာ အင္ဂ်င္နီယာဆုိင္ရာ သတၱဳထုတ္ကုန္မ်ား ၊ စက္မႈလုပ္ငန္းသုံးပစၥည္းမ်ား ၊ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေရး ကိရိယာမ်ား ၊ ရူပေဗဒ ႏွင့္ သိပၸံလုပ္ငန္းသုံး ကိရိယာမ်ား  ၊ အစားအစာ ႏွင့္ အေဖ်ာ္ယမကာ ၊ ခ်ည္မွ်င္ ၊ ဖန္ ႏွင့္ ေရနံလုပ္ငန္းမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္၏ အႀကီးဆုံးၿမဳိ႕ႏွင့္ ၿမဳိ႕ေတာ္မွာ ဘရပ္ဆဲ(Brussels) ျဖစ္ၿပီး လူဦးေရ ၁.၂သန္းခန္႔ေနထုိင္သည္။ ဥေရာပသမဂၢ ၿမဳိ႕ေတာ္ျဖစ္သည့္အျပင္ ေနတုိးရုံးခ်ဳပ္တည္ရွိရာ ၿမဳိ႕လည္းျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံလူဦးေရစုစုေပါင္း၏ ၉၇% ခန္႔မွာ ၿမဳိ႕ျပမ်ားတြင္သာ ေနထုိင္ၾကသည္။ အျခားထင္ရွားတဲ့ၿမဳိ႕ႀကီးေတြကေတာ့ Antwerp, Ghent, Charleroi, Liege, Brugges, Namur တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ စိန္ေစ်းကြက္အမ်ားဆုံးတည္ရွိရာ Antwerp ၿမဳိ႕ကိုေတာ့ စိန္ၿမဳိ႕ေတာ္လုိ႔ တင္စားေခၚေ၀ၚၾကပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္မွာ နာမည္ႀကီးတဲ့ၿမဳိ႕တစ္ၿမဳိ႕ကေတာ့ Spa ၿမဳိ႕ျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႔ ကမာၻ႔ႏုိင္ငံအသီးသီးမွာ နာမည္ႀကီးေနတဲ့ spa spa ဆုိတဲ့ က်န္းမာေရး နဲ႔ အလွအပဆုိင္ရာ အေညာင္းေျပ ကုသျခင္း ေတြဟာ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ Spa ၿမဳိ႕ကေန စတင္ခဲ့တာပါ။ ေရာမအင္ပါယာလက္ထက္ကတည္းက လူေတြဟာ Spa အတြက္ ဒီၿမဳိ႕ကိုလာၾကေလ့ရွိတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ကို ေနာက္ထပ္နာမည္ႀကီးေစတဲ့ တစ္ခုကေတာ့ ဘီယာပါ။ ႏုိင္ငံအတြက္ အဓိကစီးပြားေရးလုပ္ငနး္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဘီယာကို အမ်ဳိးအစား ၁၁၀၀ေက်ာ္ ထုတ္လုပ္လွ်က္ရွိၿပီး ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ဘီယာေတြဟာ ကမာၻ႔ၿပဳိင္ပြဲေတြမွာ အၿမဲလုိလုိဗုိလ္စြဲေလ့ရွိပါတယ္။ ဘီယာအလြန္ေသာက္တဲ့လူမ်ဳိးျဖစ္ကာ ဘယ္လ္ဂ်ီယံလူမ်ဳိးတစ္ေယာက္ရဲ႕ ႏွစ္စဥ္ဘီယာေသာက္ႏႈန္းဟာ ၁၅၀လီတာ ေတာင္ရွိပါတယ္။

ေနာက္ နာမည္ႀကီးတဲ့ တစ္ခုကေတာ့ ေခ်ာကလက္ျဖစ္ပါတယ္။  Praline ေခ်ာကလက္ကုိ ဘယ္လ္ဂ်ီယံလူမ်ဳိး Jean Neuhaus က ၁၉၁၂ခုႏွစ္ ဘရပ္ဆဲမွာ စတင္တီထြင္ဖန္တီးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႔မွာေတာ့ ေခ်ာကလက္တင္ပုိ႔တဲ့ေနရာမွာ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္က နံပါတ္ ၁ျဖစ္ေနၿပီး ႏွစ္စဥ္ ေခ်ာကလက္တန္ခ်ိန္ေပါင္း ၂၂၀၀၀၀ ခန္႔ကို ကမာၻအႏွံ႔သုိ႔ တင္ပုိ႔ေရာင္းခ်လွ်က္ရွိပါတယ္။

တူရိယာပစၥည္းေတြ ထုတ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာလည္း ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ဟာ နာမည္ႀကီးပါတယ္။ Saxophone ကို ၁၈၄၆ခုႏွစ္မွာ ဘယ္လ္ဂ်ီယံလူမ်ဳိး Adolphe Sax က တီထြင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္စာရင္းအရ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ႏုိင္ငံသား စုစုေပါင္းရဲ႕ ၆၀.၇% ဟာ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္ ၊ ၃၂%က ဘာသာမဲ့ ၊ ၅.၂က အစၥလမ္ နဲ႔ ၂.၁% ကေတာ့ အျခားဘာသာေတြကို ကုိးကြယ္ၾကပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ႏုိင္ငံရဲ႕ အလံမွာ အနက္ ၊ အ၀ါ ၊ အနီဆုိၿပီး ေဒါင္လုိက္အေရာင္ ၃ေရာင္ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒီအလံဟာ ေရာမအင္ပါယာလက္ထက္ Duchy of Brabant ျပည္နယ္ရဲ႕ အမွတ္တံဆိပ္ကေန ျဖစ္လာခဲ့တာပါ။ အနက္က ဒုိင္းကုိ ကုိယ္စားျပဳပါတယ္။ အ၀ါက ျခေသၤ့ကို ကုိယ္စားျပဳကာ အနီကေတာ့ ျခေသၤ့ရဲ႕လက္သည္း ေျခသည္းေတြကို ကုိယ္စားျပဳပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ကို ဥေရာပရဲ႕ စစ္ပြဲနယ္ေျမလုိ႔လည္းေခၚၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ ဥေရာပသမုိင္းတေလွ်ာက္ စစ္ပြဲႀကီးေတြ နဲ႔ ပထမ ဒုတိယကမာၻစစ္ေတြမွာ ဒီႏုိင္ငံရဲ႕နယ္ေျမအမ်ားစု ပါ၀င္ခဲ့လုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ဟာ ကမာၻေပၚမွာ ဂ်ပန္ နဲ႔ နယ္သာလန္တုိ႔ၿပီးရင္ ယာဥ္အထူထပ္ဆုံး ႏုိင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ကားလမ္း ရထားလမ္းစနစ္ အလြန္ေကာင္းမြန္သည့္ႏုိင္ငံျဖစ္ကာ ဒီႏုိင္ငံရဲ႕ဟုိင္းေ၀းလမ္းေတြကို ညာအခါမွာ ေကာင္းကင္ကေန ထင္ထင္ရွားရွားျမင္ႏုိင္ပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ဟာ တခ်ိန္က ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ဖရန္႔ေငြေၾကးစနစ္ကုိ သုံးခဲ့ေပမယ့္ ၂၀၀၂ခုႏွစ္က စလုိ႔ ယူရုိေငြကို စတင္သုံးစြဲခဲ့ပါတယ္။ ဥေရာပသမဂၢ အဖြဲ႔၀င္ႏုိင္ငံေပါင္း ၂၈ႏိုင္ငံအနက္ ၁၉ႏုိင္ငံဟာ ယူရုိေငြေၾကးစနစ္ကုိ သုံးစြဲၾကပါတယ္။ ယူရုိစနစ္ကို မသုံးတဲ့ ဥေရာပသမဂၢႏုိင္ငံေတြကေတာ့ ဘူေဂးရီးယား ၊ ခရုိေအးရွား ၊ ခ်က္ခ္ ၊ ဒိန္းမတ္ ၊ ဟန္ေဂရီ ၊ ပုိလန္ ၊ ရုိေမးနီးယား ၊ ဆြီဒင္ နဲ႔ UK ႏုိင္ငံေတြျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ရဲ႕ အျမင့္ဆုံးေနရာကေတာ့ Signal de Botrange ဆုိတဲ့ေနရာျဖစ္ၿပီး အျမင့္ေပ ၂၂၇၇ေပ သာ ျမင့္ပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ဟာ နပိုလီယမ္ရဲ႕ အာဏာကုိ အဆုံးသတ္ေစတဲ့ေနရာ ဆုိရင္လည္း မမွားပါဘူး။ နပုိလီယမ္ရဲ႕ ေနာက္ဆုံးစစ္ပြဲျဖစ္ပြားရာ ၀ါတာလူးၿမဳိ႕ဟာ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ရဲ႕ ၿမဳိ႕ျဖစ္ေနလုိ႔ပါ။ ၀ါတာလူးတုိက္ပြဲဟာ ၁၈၁၅ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၁၆ရက္ေန႔မွာ ၀ါတာလူးၿမဳိ႕ရဲ႕ေတာင္ဘက္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တာပါ။

အသက္ ၁၈ႏွစ္အထိ အသင္မေနရ ပညာေရးစနစ္ကို က်င့္သုံးပါတယ္။ Flemish, French, နဲ႔ German နယ္ေျမေတြမွာ ကုိယ္ပုိင္ေက်ာင္းေတြရွိၾကၿပီး ကုိယ္ပုိင္စနစ္နဲ႔ သင္ၾကားရတာေၾကာင့္ တစ္ေက်ာင္းနဲ႔ တစ္ေက်ာင္းရဲ႕ သင္ရုိးဟာ အနည္းငယ္စီကြဲျပားပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ရဲ႕ အရွည္ဆုံးျမစ္ကေတာ့ Meuse ျမစ္ျဖစ္ၿပီး အရွည္ ၅၇၅မုိင္ရွိကာ ျပင္သစ္ ၊ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ နဲ႔ နယ္သာလန္ႏုိင္ငံေတြကို ျဖတ္သန္းစီးဆင္းတဲ့ ျမစ္ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ရဲ႕ ကမာၻလွည့္ခရီးသြားအလာေရာက္ဆုံးၿမဳိ႕ေတြကေတာ့ ေခါင္းေလာင္းၿမဳိ႕ေတာ္ Mons ၊ သဘာ၀ၿမဳိ႕ေတာ္ Dinant ၊ ေရွးအက်ဆုံး ကတ္သလစ္တကၠသုိလ္ရွိရာ  Leuven ၿမဳိ႕ ၊ စိန္ၿမဳိ႕ေတာ္ Antwerp ၊ အလယ္ေခတ္သမိုင္း၀င္ၿမဳိ႕ Ghent ၊ ႏုိင္ငံၿမဳိ႕ေတာ္ ဘရပ္ဆဲ နဲ႔ အလွဆုံးၿမဳိ႕လုိ႔တင္စားၾကတဲ့ Bruges ၿမဳိ႕တုိ႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ မွာ ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္အျဖစ္ ထိမ္းသိမ္းထားတဲ့ ေနရာ ၁၁ေနရာလည္းရွိပါေသးတယ္။

ဒီေလာက္ဆုိရင္ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ ႏုိင္ငံရဲ႕အေၾကာင္းကို နည္းနည္းေလာက္ေတာ့ သိေလာက္ၿပီထင္ပါတယ္ 🙂

————————————-

ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ အကြောင်း သိကောင်းစရာ (unicode)

ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဘယ်လ်ဂျီယမ် ဘုရင့်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အနောက်ဥရောပရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ ကို စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသောတိုင်းပြည်များထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ နေတိုး နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများစွာတို့အတွက် ဌာနချုပ်ရုံးများ တည်ရှိရာ တိုင်းပြည်လည်းဖြစ်သည်။ ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၁၇၈၇ ကျယ်ဝန်းပြီး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁.၄သန်းခန့် နေထိုင်သည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ် နှင့် နယ်စပ်ချင်းထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ ပြင်သစ် ၊ လူဇင်ဘတ် ၊ ဂျာမနီ နှင့် နယ်သာလန်တို့ဖြစ်ပြီး အနောက်မြောက်ဘက်တွင်မူ မြောက်ပင်လယ်(North Sea) နှင့် ထိစပ်နေသည်။

ဂျာမန်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက်တင်ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုနှစ်ရပ်ကြားရှိနိုင်ငံဖြစ်သောကြောင့် ဘယ်လ်ဂျီယမ်သားတို့တွင် ဘာသာစကားမျိုးစုံ ပြောဆိုကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် ဒတ်ခ်ျစကားပြော ဖလင်းမစ်ရှ်လူမျိုး နှင့် ပြင်သစ်စကားပြော ဝါလွန်း လူမျိုး တို့ဖြစ်ပြီး ဂျာမန်စကားပြောများလည်း အနည်းငယ်ရှိသေးသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၏ အကြီးဆုံးဒေသကြီးများမှာ ဒတ်ခ်ျစကားပြော ဖလင်းမစ်ရှ်လူမျိုးများနေထိုင်ရာ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ဖလန်းဒါးစ်နယ် နှင့် ပြင်သစ်စကားပြော ဝါလွန်းလူမျိုးများနေထိုင်ရာ နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ဝါလိုနီးယားနယ် တို့ဖြစ်ကြသည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော ဘရပ်ဆဲလ်တွင် ပြင်သစ်စကားပြော ဖလင်းမစ်ရှ်လူမျိုးက အများစုဖြစ်သည်။ ဂျာမန်စကားပြော လူနည်းစုကမူ ဝါလိုနီးယားနယ်၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၏ ဘာသာစကားကွဲပြားမှုကြောင့် နိုင်ငံရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုပဋိပက္ခများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အုပ်ချုပ်ပုံများမှာ အနည်းငယ် ရှုပ်ထွေးသည်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ဂယ်လီယာ ဘယ်လ်ဂျီကာ (Gallia Belgica) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။ ရောမအင်ပါယာခေတ်က မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးကျသော ဘယ်လ်ဂျေးလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဂေါလ်နယ် ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းသို့ခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဘယ်လ်ဂျေးလူမျိုးဟူသည်မှာ ဆဲ့လ်ထ် လူမျိုးနှင့် ဂျာမန်အနွယ် လူမျိုးများ သွေးနှောရာမှ ပေါက်ပွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံနှင့် လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ(၃)နိုင်ငံကို Low Countries ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ အလယ်ခေတ်အကုန်မှ ၁၇ရာစုနှစ်အတောအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးစည်ကားရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၆ရာစုနှစ်မှ ၁၈၃၀ ဘယ်လ်ဂျီယမ်တော်လှန်ရေး ကာလအထိ ယင်းဒေသတွင် ဥရာပမှ အင်အားကြီးနိုင်ငံတို့၏ စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ စစ်တလင်းပြင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာစစ်ကြီးနှစ်ခုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဘယ်လ်ဂျီယမ်သည် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် ဂုဏ်ပိုတက်လာခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင် စက်မှုတော်လှန်ရေးကို တက်ကြွစွာဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၂ဝရာစုခေတ်တွင် အာဖရိကတွင် ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကိုလိုနီနယ်များ အများအပြားပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။၂ဝရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ယဉ်ကျေးမှု မတူခြင်းနှင့် ဖလန်းဒါးစ်နယ်၏ စီးပွားရေး မညီမျှခြင်းတို့ကြောင့် Flemings(ဖလင်းမစ်ရှ်) နှင့် Francophones(ပြင်သစ်စကားပြော) တို့ကြား လူမျိုးရေးပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ ယင်းပဋိပက္ခများမှာ ယခုချိန်ထိ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ယခင်က စည်းလုံးညီညွတ်ခဲ့သော ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကို ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအဖြစ် တည်ဆောက်ရန် အခက်အခဲများရှိနေစေသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ ဖက်ဒရယ် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီနှင့် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ဖြစ်ပြီး လက်ရှိဘုရင်မှာ Philippe ဖြစ်ကာ ဝန်ကြီးချုပ်က Charles Michel ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်သည် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံစာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၇ခုနှစ်စာအရင်းအရ အဆင့် ၁၉ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားတစ်ဦးချင်းစီ၏ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှဝင်ငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၇၅၆၁ ဖြစ်သည်။ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ သတ္တုထုတ်ကုန်များ ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးပစ္စည်းများ ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကိရိယာများ ၊ ရူပဗေဒ နှင့် သိပ္ပံလုပ်ငန်းသုံး ကိရိယာများ  ၊ အစားအစာ နှင့် အဖျော်ယမကာ ၊ ချည်မျှင် ၊ ဖန် နှင့် ရေနံလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်၏ အကြီးဆုံးမြို့နှင့် မြို့တော်မှာ ဘရပ်ဆဲ(Brussels) ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁.၂သန်းခန့်နေထိုင်သည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ မြို့တော်ဖြစ်သည့်အပြင် နေတိုးရုံးချုပ်တည်ရှိရာ မြို့လည်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံလူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ၉၇% ခန့်မှာ မြို့ပြများတွင်သာ နေထိုင်ကြသည်။ အခြားထင်ရှားတဲ့မြို့ကြီးတွေကတော့ Antwerp, Ghent, Charleroi, Liege, Brugges, Namur တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။ စိန်ဈေးကွက်အများဆုံးတည်ရှိရာ Antwerp မြို့ကိုတော့ စိန်မြို့တော်လို့ တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်မှာ နာမည်ကြီးတဲ့မြို့တစ်မြို့ကတော့ Spa မြို့ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှာ နာမည်ကြီးနေတဲ့ spa spa ဆိုတဲ့ ကျန်းမာရေး နဲ့ အလှအပဆိုင်ရာ အညောင်းပြေ ကုသခြင်း တွေဟာ ဘယ်လ်ဂျီယမ် Spa မြို့ကနေ စတင်ခဲ့တာပါ။ ရောမအင်ပါယာလက်ထက်ကတည်းက လူတွေဟာ Spa အတွက် ဒီမြို့ကိုလာကြလေ့ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကို နောက်ထပ်နာမည်ကြီးစေတဲ့ တစ်ခုကတော့ ဘီယာပါ။ နိုင်ငံအတွက် အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဘီယာကို အမျိုးအစား ၁၁၀၀ကျော် ထုတ်လုပ်လျှက်ရှိပြီး ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဘီယာတွေဟာ ကမ္ဘာ့ပြိုင်ပွဲတွေမှာ အမြဲလိုလိုဗိုလ်စွဲလေ့ရှိပါတယ်။ ဘီယာအလွန်သောက်တဲ့လူမျိုးဖြစ်ကာ ဘယ်လ်ဂျီယံလူမျိုးတစ်ယောက်ရဲ့ နှစ်စဉ်ဘီယာသောက်နှုန်းဟာ ၁၅ဝလီတာ တောင်ရှိပါတယ်။

နောက် နာမည်ကြီးတဲ့ တစ်ခုကတော့ ချောကလက်ဖြစ်ပါတယ်။  Praline ချောကလက်ကို ဘယ်လ်ဂျီယံလူမျိုး Jean Neuhaus က ၁၉၁၂ခုနှစ် ဘရပ်ဆဲမှာ စတင်တီထွင်ဖန်တီးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့မှာတော့ ချောကလက်တင်ပို့တဲ့နေရာမှာ ဘယ်လ်ဂျီယမ်က နံပါတ် ၁ဖြစ်နေပြီး နှစ်စဉ် ချောကလက်တန်ချိန်ပေါင်း ၂၂၀၀၀၀ ခန့်ကို ကမ္ဘာအနှံ့သို့ တင်ပို့ရောင်းချလျှက်ရှိပါတယ်။

တူရိယာပစ္စည်းတွေ ထုတ်လုပ်တဲ့နေရာမှာလည်း ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဟာ နာမည်ကြီးပါတယ်။ Saxophone ကို ၁၈၄၆ခုနှစ်မှာ ဘယ်လ်ဂျီယံလူမျိုး Adolphe Sax က တီထွင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်စာရင်းအရ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံသား စုစုပေါင်းရဲ့ ၆၀.၇% ဟာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ၊ ၃၂%က ဘာသာမဲ့ ၊ ၅.၂က အစ္စလမ် နဲ့ ၂.၁% ကတော့ အခြားဘာသာတွေကို ကိုးကွယ်ကြပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကို ဥရောပရဲ့ စစ်ပွဲနယ်မြေလို့လည်းခေါ်ကြပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ ဥရောပသမိုင်းတလျှောက် စစ်ပွဲကြီးတွေ နဲ့ ပထမ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွေမှာ ဒီနိုင်ငံရဲ့နယ်မြေအများစု ပါဝင်ခဲ့လို့ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဂျပန် နဲ့ နယ်သာလန်တို့ပြီးရင် ယာဉ်အထူထပ်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ကားလမ်း ရထားလမ်းစနစ် အလွန်ကောင်းမွန်သည့်နိုင်ငံဖြစ်ကာ ဒီနိုင်ငံရဲ့ဟိုင်းဝေးလမ်းတွေကို ညာအခါမှာ ကောင်းကင်ကနေ ထင်ထင်ရှားရှားမြင်နိုင်ပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဟာ တချိန်က ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဖရန့်ငွေကြေးစနစ်ကို သုံးခဲ့ပေမယ့် ၂၀၀၂ခုနှစ်က စလို့ ယူရိုငွေကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ပါတယ်။ ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၂၈နိုင်ငံအနက် ၁၉နိုင်ငံဟာ ယူရိုငွေကြေးစနစ်ကို သုံးစွဲကြပါတယ်။ ယူရိုစနစ်ကို မသုံးတဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံတွေကတော့ ဘူဂေးရီးယား ၊ ခရိုအေးရှား ၊ ချက်ခ် ၊ ဒိန်းမတ် ၊ ဟန်ဂေရီ ၊ ပိုလန် ၊ ရိုမေးနီးယား ၊ ဆွီဒင် နဲ့ UK နိုင်ငံတွေဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ရဲ့ အမြင့်ဆုံးနေရာကတော့ Signal de Botrange ဆိုတဲ့နေရာဖြစ်ပြီး အမြင့်ပေ ၂၂၇၇ပေ သာ မြင့်ပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဟာ နပိုလီယမ်ရဲ့ အာဏာကို အဆုံးသတ်စေတဲ့နေရာ ဆိုရင်လည်း မမှားပါဘူး။ နပိုလီယမ်ရဲ့ နောက်ဆုံးစစ်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဝါတာလူးမြို့ဟာ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ရဲ့ မြို့ဖြစ်နေလို့ပါ။ ဝါတာလူးတိုက်ပွဲဟာ ၁၈၁၅ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ရက်နေ့မှာ ဝါတာလူးမြို့ရဲ့တောင်ဘက်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။

အသက် ၁၈နှစ်အထိ အသင်မနေရ ပညာရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးပါတယ်။ Flemish, French, နဲ့ German နယ်မြေတွေမှာ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းတွေရှိကြပြီး ကိုယ်ပိုင်စနစ်နဲ့ သင်ကြားရတာကြောင့် တစ်ကျောင်းနဲ့ တစ်ကျောင်းရဲ့ သင်ရိုးဟာ အနည်းငယ်စီကွဲပြားပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ရဲ့ အရှည်ဆုံးမြစ်ကတော့ Meuse မြစ်ဖြစ်ပြီး အရှည် ၅၇၅မိုင်ရှိကာ ပြင်သစ် ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ် နဲ့ နယ်သာလန်နိုင်ငံတွေကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းတဲ့ မြစ်ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လ်ဂျီယမ်ရဲ့ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားအလာရောက်ဆုံးမြို့တွေကတော့ ခေါင်းလောင်းမြို့တော် Mons ၊ သဘာ၀မြို့တော် Dinant ၊ ရှေးအကျဆုံး ကတ်သလစ်တက္ကသိုလ်ရှိရာ  Leuven မြို့ ၊ စိန်မြို့တော် Antwerp ၊ အလယ်ခေတ်သမိုင်းဝင်မြို့ Ghent ၊ နိုင်ငံမြို့တော် ဘရပ်ဆဲ နဲ့ အလှဆုံးမြို့လို့တင်စားကြတဲ့ Bruges မြို့တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ် မှာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် ထိမ်းသိမ်းထားတဲ့ နေရာ ၁၁နေရာလည်းရှိပါသေးတယ်။

ဒီလောက်ဆိုရင် ဘယ်လ်ဂျီယမ် နိုင်ငံရဲ့အကြောင်းကို နည်းနည်းလောက်တော့ သိလောက်ပြီထင်ပါတယ် 🙂

 

Leave a Reply