ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာ စုိးရိမ္ရတဲ့ ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္မ်ား

Posted on

လူသားေတြေနထိုင္တဲ့ ကမာၻေျမၾကီးဟာ ပူေႏြးလာတာနဲ႔အမ်ွ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲ ျခင္းေတြ၊ ေတာေတာင္ေရေျမသဘာဝတရားေတြရဲ့ေျပာင္းလဲမႈ ေတြကိုသာ ေန႔စဥ္ ၾကားသိေနရ၊ၾကံဳေတြ႔ေနရပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာဆိုသလို ကမာၻေျမၾကီးရဲ့ အေမြအနွစ္ေတြျဖစ္တဲ့ ကမာၻေက်ာ္ေရွးေဟာင္းလက္ရာေတြဟာလည္း အထက္ မွာေဖာ္ျပတဲ့အေၾကာင္းအရာေတြအျပင္ လူသားေတြရဲ့လုပ္ရပ္ေၾကာင့္ တေျမ့ေျမ့ ပ်က္ဆီးေနပါျပီ။

ျပဳျပင္ထိမ္းသိန္းမႈေတြအားနည္းသြားခဲ့ရင္ေတာ့ ဒီအရာေတြဟာ ေနာက္ဆံုးမွာ ကမာၻေျမပံုေပၚကေတာင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားနိုင္တဲ့အေနအထားေတြရွိ ေနတာပါ။ ယခုမ်ွေဝေပးခ်င္တာကေတာ့ အနာဂတ္မွာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားနိုင္တဲ့ ကမာၻေက်ာ္ေရွးေဟာင္း အေမြအနွစ္(၁၀)ခုရဲ့ အေၾကာင္းအရာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစာရင္းမွာ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ ပုဂံေဒသကေစတီပုထိုးေတြ ပါဝင္လာလို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကိုယ္တိုင္ သတိ ထားဖို႔လိုေနျပီဆိုတဲ့အေၾကာင္း အခ်က္ျပလိုက္သလိုပါပဲ။

(၁၀) Mount Kilimanjaro,Tanzania

အာဖရိကတိုက္၊Tanzania နိုင္ငံမွာရွိတဲ့ Mount Kilimanjaro မီးေတာင္ဟာ အာဖရိကတိုက္ ရဲ့အျမင့္ဆံုးေနရာျဖစ္ျပီး ႏွင္းေတြနဲ႕အျမဲဖုံးလႊမ္းလ်က္ ပန္းခ်ီကားတစ္ခ်ပ္ပမာတည္ရွိ ေနတာပါ။ ဒါေပမဲ့ က်န္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္(၁၀၀)ေလာက္ကစလို႔ ဒီႏွင္းေတြဟာ စတင္္အရည္ေပ်ာ္လာပါတယ္။ ကၽြမ္းက်င္သူေတြရဲ့ခန္႔မွန္းခ်က္အရေတာ့ ကမာၻၾကီး ပူေႏြးလာမႈရဲ့ ဆိုးက်ိဳးတစ္ရပ္ျဖစ္ျပီး ဒီျဖစ္စဥ္ေတြဟာ ျပီးဆံုးသြားဖို႔မရွိေၾကာင္း အတည္ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။

သိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ့ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈေတြအရေတာ့ ၂၀၃၃ ခုနွစ္ေရာက္တဲ့ အခါ ဒီေတာင္မွာဖံုးလႊမ္းေနတဲ့ ႏွင္းထုေတြအားလံုးေပ်ာက္ကြယ္ သြားျပီး Mount Kilimanjaro မီးေတာင္ရဲ့ ထင္ရွားတဲ့ ပံုရိပ္ဟာထာဝရ ခ်ဳပ္ျငိမ္းသြားနိုင္တယ္လို႔ခန္႔မွန္းခဲ့ၾကပါတယ္။

(၉) Culebra Island, Puerto Rico

ေပၚတုိရီကုိ နိုင္ငံမွာရွိတဲ့ Culebra Island ဟာအလြန္လွပတဲ့ သဘာဝပထဝီဝင္ အေနအထားအရ ကမာၻေပၚမွာအလွဆံုးကမ္းေျခစာရင္းမွာ မူလကပါဝင္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အစိုးရရဲ့သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔အေမရိကန္ေရတပ္ရဲ့ စစ္ေရးေလ့က်င့္ ေရးေတြျပဳလုပ္ေနတဲ့ေဒသျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဗံုးဆံ၊အေျမာတ္ဆံတို႔ျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈမ်ားစြာကိုျပဳလုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ဒီကၽြန္းမွာရွားပါး တိရိစာၦန္နဲ႕ အပင္မ်ိဳးစိတ္ေတြမ်ားစြာ ပ်က္စီးဆံုးရႈံးခဲ့ရပါတယ္။

၁၉၇၅ ခုနွစ္မွာေတာ့ ဗံုးေဖာက္ခြဲမႈေတြကို ရပ္ဆဲခဲ့ေပမဲ့ လက္ရွိမွာေတာ့ လာေရာက္လည္ပတ္ၾကတဲ့ ခရီးသြားေတြရဲ့ အညစ္အေၾကးစြန္႔ပစ္မႈ နဲ႔ ဖ်တ္ဆီးမႈေတြေၾကာင့္ သက္ရွိနဲ႔သစ္ပင္ မ်ိဳးစိတ္မ်ားစြာဆက္လုပ္ဆံုးရႈံးေနရျပန္ပါတယ္။ ဒီအေနအထားကို အခ်ိန္မွီထိမ္းသိန္းနိုင္ျခင္းမရွိပါက Culebra Island မွာရွိတဲ့ ကမာၻရွားပါး အပင္နွင့္ သတၱဝါ မ်ိဳးစိတ္ေတြမ်ိဳးတုန္း ေပ်ာက္ကြယ္သြားေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။

(၈) Madagascar

အိႏၵိယသမုဒၵရာအတြင္းမွာရွိတဲ့ Madagascar ကၽြန္းစုနိုင္ငံဟာ ကမာၻၾကီးရဲ့ အဖိုးတန္တဲ့ သစ္ေတာမ်ားကိုပိုင္ဆုိင္ပါတယ္။ ကမာၻေပၚက ဘယ္ေနရာမွာမွ ေတြ႔ျမင္ရဖို့ခဲယဥ္းတဲ့ သားရဲတိရိစာၦန္အားလံုးရဲ့ (၉၀)ရာခိုင္ႏူန္းခန္႔ဟာ ဒီသစ္ေတာေတြထဲမွာ တည္ရွိေနတာပါ။ ေနာက္ပိုင္းမွာ လူဦးေရအလြန္ တိုးတက္လာျပီး တရားမဝင္ သစ္ထုတ္လုပ္မႈေတြ အလြန္အက်ဴးလုပ္ကိုင္လာၾကတာေၾကာင့္ သစ္ေတာမ်ားစြာျပဳန္းတီးခဲ့ျပီး သားရဲတိရိစာၦန္ေတြရဲ့ စားက်က္ေျမမ်ားစြာေလ်ာ့နည္းသြားခဲ့ရပါျပီ။

ဒီအတိုင္းဆက္လက္ျဖစ္ပြား ေနပါက ၂၀၂၅ မတိုင္ခင္မွာပဲ Madagascar ကြ်န္းရဲ့ ပံုရိပ္ဟာေပ်ာက္ကြယ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ဒါေပမဲ့ အခ်ိန္မီသစ္ေတာဧရိယာကို ျပန္လည္ခ်ဲ႕ထြင္နိုင္မယ္ဆိုရင္ ေတာ့ ရွားပါးတိရိစာၦန္ေတြမ်ိဳးတုန္းေပ်ာက္ကြယ္ျခင္းကေန ေရွာင္လႊဲနိုင္မဲ့ အခြင့္အေရး ေတာ့ရွိေသးပါတယ္။

(၇) The great Wall of China

တရုတ္နိုင္ငံရဲ့ မဟာတံတိုင္းၾကီးကိုေတာ့ ကမာၻ႔အံ့ဖြယ္ ခုႏွစ္ခုထဲက တစ္ခုအျဖစ္ အားလုံးသိၿပီးျဖစ္မွာပါ။ ဒီတံတုိင္းႀကီးရွိရာကို ႏွစ္စဥ္ လူသန္းနဲ႕ခ်ီျပီး လာေရာက္လည္ပတ္ ၾကပါတယ္။ လာေရာက္လည္ပတ္တဲ့ ခရီးသည္အမ်ားစုဟာ အမွတ္တရ အထိမ္းအမွတ္ အေနနဲ႔ မဟာတံတိုင္းကေန ေက်ာက္တံုး (၁)လံုး သို႔မဟုတ္ (၂)လံုးကို ယူေဆာင္သြား ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

မဟာတံတိုင္းက ေက်ာက္တံုးေတြဆိုျပီး ေရာင္းခ်တဲ့ ေစ်းကြက္ေတာင္ တရုတ္ျပည္မွာတည္ရွိေနတာပါ။ ဒါအျပင္ လက္သရမ္းသူအခ်ိဳ႕ရဲ့ ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ တံတိုင္းၾကီးပတ္ဝန္းက်င္မွာရွိတဲ့ လယ္သမားေတြက အကာအရံ အတြက္ေက်ာက္တုံးေတြကို ခိုးယူျခင္း၊ အပါအဝင္ သဲမုန္တိုင္းေတြေၾကာင့္ တံတိုင္းၾကီး ရဲ့ (၂၂)ရာခိုင္နူန္း (၂၀၀၀km) ေလာက္ဟာ ပ်က္စီးခဲ့ျပီးျဖစ္ပါတယ္။

(၆) Nuuk,Greenland

အာတိတ္နဲ႕ အတၱလႏၱိတ္သမုဒၵရာအၾကားမွာရွိတဲ့ ဂရင္းလန္းကၽြန္းရဲ့ျမိဳ႕ေတာ္ Nukk ဟာ ဆီႏွင္းမ်ားအစဥ္ဖံုးလႊမ္းတဲ့ လွပတဲ့ျမင္ကြင္းနဲ႕ ဝင္ရိုးစြန္းဝက္ဝံေတြေၾကာင့္ နာမည္ေက်ာ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒိန္းမတ္အစိုးရက ဒီေနရာမွာ ေက်ာက္ရိုင္းတုံုးစက္မႈဇံုတည္ေထာင္ခဲ့တာေၾကာင့္ ယင္းေဒသရဲ့ ေဂဟ စနစ္ကို ဆိုးဆိုးရြားရြားထိခိုက္ေစခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာက္ရိုင္းတံုးေတြကိုေဖာက္ခြဲရာမွာ ျပင္းထန္တဲ့မိႈင္းေတြကို အသံုးျပဳရတာေၾကာင့္ ေဒသမွာရွိတဲ့ အပင္နဲ႔ တိရိစာၦန္မ်ိဳးစိတ္ေတြရဲ့ အေျခေနကိုၾကီးမားတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတြကိုျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။

ဒါအျပင္ ကမာၻၾကီးပူေႏြးလာမႈရဲ့ ဆိုးက်ိဳးတစ္ ရပ္အေနနဲ႔ Greenlandကၽြန္းရဲ့ ေရခဲျပင္ဟာ ၂၁၀၀ အေရာက္မွာ အရည္ေပ်ာ္သြားနိုင္ တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ခန္႔မွန္းထားၾကတာပါ။ အဲအခ်ိန္ေရာက္ရင္ေတာ့ ယခု Nukk ျမိဳ႕ေတာ္ကို Greenlandကၽြန္းရဲ့ အစြန္အဖ်ားေဒသေတြဆီ ေရြေျပာင္းရပါေတာ့မယ္။

(၅) Lake Nicaragua

အလယ္အေမရိကမွာရွိတဲ့ Nicaragua ေရကန္ဟာ ကမာၻေပၚမွာ ပထမဆံုးေသာ ေရခ်ိဳငါးမန္းေတြရွင္သန္က်က္စားတဲ့ေနရာျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုနွစ္ဇူလိုင္လမွာေတာ့ Nicaraguaအစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြဟာ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာနဲ႕ အတၱလနိတ္သမုဒၵရာကို ဆက္စပ္ေပးမဲ့ Nicaragua တူးေျမာင္းကိုတည္ေဆာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီစီမံကိန္းေၾကာင့္ တူးေျမာင္းတည္ေဆာက္တဲ့ေဒသမွာရွိတဲ့ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ ရြာသားေတြဟာ မိမိတို႔ေနရပ္ကိုစြန္႔ခြာခဲ့ရပါတယ္။ ဒါအျပင္ Nicaragua ကန္ရဲ့ (0.5M) hectares အတိုင္း အတာေလာက္ရွိတဲ့ သစ္ေတာေတြနဲ႔ စိမ့္ေတာေတြဟာ လည္းေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့ရပါတယ္။

(၄)The Seychelle Islands

အိႏၵိယသမုဒၵရာအတြင္းမွာရွိတဲ့ The Seychelle Islands ကကမ္းေျခ ေတြဟာ တျဖည္းျဖည္းပင္လယ္ေရေအာက္ကို က်ေရာက္လွ်က္ရွိပါတယ္။ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ပင္လယ္ေရမ်က္နွာျပင္ျမင့္တက္ျခင္း၊သဲေက်ာက္ေတြရဲ့တိုက္စားျခင္းေၾကာင့္ သႏၱာေက်ာက္တန္းေတြဟာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့ရပါတယ္။ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ယခုလိုဆိုးရြားတဲ့အေျခေနကို ဘယ္လိုေက်ာ္ျဖတ္မလဲလို႔ ေမးခြန္း မထုတ္ရေသးခင္မွာပဲ The Seychelle ကၽြန္းေတြဟာေရေအာက္ကို ေရာက္ရွိသြားႏုိင္တဲ့ အေျခအေနပါ။

(၃) The Great Barrier Reef,Australia

ၾသစေတးလ်နိုင္ငံ Queensland ကမ္းေျခ၊မွာရွိတဲ့ The Great Barrier ေက်ာက္တန္းေတြဟာ ကမာၻေပၚမွာအၾကီးဆံုးေသာသႏၱာေက်ာက္တန္းအစုအေဝးေတြ ျဖစ္ျပီး စုစုေပါင္း ေက်ာက္တန္း(၂၉၀၀)ေလာက္နဲ႔ဖြဲ႕စည္းထားတာပါ။ကမာၻၾကီးပူေႏြး လာတာနဲ႔အမ်ွ The Great Barrier Reefေတြဟာ စိုးရိမ္စရာအေျခအေနေတြနဲ႕ၾကံဳ ေတြ႕လာရပါတယ္။

ေရေအာက္အပူခ်ိန္ဟာသာမန္ထက္ 1 ံC အထက္ရွိေနရင္ ပင္လယ္ဒိုက္ပင္ေတြဟာေျခာက္ေသြ႕လာပါတယ္။ ဒါအျပင္သႏာၱေက်ာက္တန္းေတြဟာ ျပင္းထန္တဲ့ေနအပူခ်ိန္နဲ႔ထိေတြ႔တဲ့အခါ ယင္းသႏာၱေက်ာက္တန္းေတြမွာ မွီတင္း ေနထိုင္ၾကတဲ့ သႏာၱေကာင္ေလးေတြဟာ ျပင္းထန္တဲ့ေဝဒနာကိုခံစားရျပီးေနာက္ အဆံုးမွာေပ်ာက္ကြယ္သြားနိုင္ပါတယ္။

(၂) Easter Island,Chile

ေတာင္အေမရိကတိုက္ ခ်ီလီနိုင္ငံ ေတာင္ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာအတြင္းမွာ ရွိတဲ့ Easter ကၽြန္းဟာ ယေန႔ထက္တိုင္တည္ရွိဆဲျဖစ္တဲ့ နွစ္ ၁၂၅၀ ကေန ၁၅၀၀ သက္တမ္းအၾကား သက္တမ္းရွိတဲ့ မြဳိင္လို႔ေခၚတဲ့ အေရအတြက္ ၁၀၀၀ နီးပါးရွိတဲ့ ရုပ္တုေတြေၾကာင့္ ထင္ရွားပါတယ္။ ကမာၻေျမရဲ႕ခ်က္လုိ႔ တင္စားေခၚေ၀ၚၾကတဲ့ Easter ကၽြန္းဟာ ၁၉၉၅ ခုနွစ္မွာ UNESCO အဖြဲ႕ရဲ့ကမာၻ႕အေမြအနွစ္စာရင္းဝင္ေနရာအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံခဲ့ရျပီးလည္းျဖစ္ပါတယ္။

ယေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့ Easter ကၽြန္းဟာ ခက္ခဲတဲ့အ ေနအထားေတြနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ေနရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အဆမတန္လာေရာက္ ၾကတဲ့ ကမာၻအရပ္ရပ္က ေလ့လာသူေတြဟာ လာေရာက္လည္ပတ္ျပီးခ်ိန္မွာေတာ့ မ်ားစြာေသာ အညစ္အေၾကးနဲ႔ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကို ခ်န္ခဲ့လို႔ပါ။ ဒါအျပင္ ရုပ္တုေတြကို လည္းအလြယ္တကူ ဖ်က္ဆီးမႈေတြကို ျပဳလုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ေရရွည္မွာရပ္တည္နိုင္ဖို႔ ခဲယဥ္းေနတာပါ။

(၁) Bagan,Myanmar

ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ေရွးေဟာင္းျမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္တဲ့ပုဂံဟာ(၁၁) ရာစုကေန(၁၂)ရာစုအတြင္းတည္ ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ေစတီပုထုိးေပါင္း (၂၀၀၀)ေက်ာ္ေၾကာင့္ ကမာၻမွာထင္ရွားတဲံေနရာတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ပုဂံေဒသဟာ ငလ်င္ဒဏ္ကိုမ်ားစြာခံရျပီး ၁၉၇၅ ခုနွစ္ ဇူလိုင္(၈)ရက္ေန႔ကလႈပ္ခတ္ခဲ့တဲ့ ျပင္းအား အဆင့္(၈)တဲ့ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ နာမည္ ေက်ာ္ ဘူးဘုရားအပါအဝင္ ေစတီပုထိုးမ်ားစြာ ပ်က္စီးခဲ့ရပါတယ္။ နိုင္ငံေတာ္အဆင့္ အေနနဲ႔ ၁၉၉၅ ခုနွစ္ကေန ၂၀၀၈ခုနွစ္အထိ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းမႈေတြကိုလုပ္ေဆာင္ခဲ့ ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တတ္ကြ်မ္းနားလည္သူပညာရွင္ေတြနဲ႔ စနစ္တက်မျပင္ပဲ ျဖစ္သလုိျပဳျပင္မႈေတြေၾကာင့္ တခ်ဳိ႕ေစတီပုထုိးေတြဟာ ေရွးေခတ္လက္ရာေတြ ကြယ္ေပ်ာက္ခဲ့ပါၿပီ။ ၂၀၁၆ခုႏွစ္ကလည္း ျပင္းထန္တဲ့ငလွ်င္ဒါဏ္ကို ထပ္မံခံခဲ့ရၿပီး ေစတီပုထုိးအခ်ဳိ႕ပ်က္စီးခဲ့ရျပန္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဟုိတယ္ဇုန္မ်ား အိမ္ယာမ်ားခ်ဲ႕ထြင္မႈေၾကာင့္ တခ်ဳိ႕ေရွးေဟာင္းဘုရားေတြဟာ လူမသိသူမသိျဖစ္ခဲ့ရၿပီး နာမည္ႀကီးဘုရားေတြေလာက္သာ လူေတြက သိၾကေတာ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ပုဂံေဒသကို ႏွစ္စဥ္ကမာၻလွည့္ခရီးသည္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ လာေရာက္ၾက ပါတယ္။ လာေရာက္လည္ပတ္သူေတြဟာ ပုဂံျမိဳ႕ရဲ႕ရႈခင္းေတြကို ၾကည့္ရႈရန္၊ ပုဂံရဲ႕နာမည္ေက်ာ္ ေနထြက္ခ်ိန္/ေနဝင္ခိ်န္ေတြကိုၾကည့္ရႈဖုိ႔အတြက္ ဒီဂူဘုရားေတြေပၚကို တက္ေရာက္ျပီးေလ့လာၾကပါတယ္။ ရလဒ္အေနနဲ႕ကေတာ့ ေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္ လက္ရာအေဆာက္အအံုေတြ တျဖည္းျဖည္းယိုယြင္းလာခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။(အခုဆုိရင္ေတာ့ အရင္လုိဘုရားေတြေပၚတက္ၾကည့္ျခင္းကို ကန္႔သတ္လုိက္ပါၿပီ)။ လက္ရွိမွာေတာ့ ပုဂံခ်စ္သူေတြက ပုဂံကို UNESCO ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္ စာရင္း၀င္ျဖစ္ေစဖုိ႔ အစြမ္းကုန္ႀကဳိးစားလွ်က္ရွိပါတယ္။ အကယ္၍သာ ေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္အေဆာက္အအုံေတြကို စနစ္က်က်ထိမ္းသိမ္းႏုိင္စြမ္းမရွိေတာ့ရင္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ခ်စ္တဲ့ ပုဂံရဲ႕အနာဂါတ္ဟာ စုိးရိမ္စရာပါ။

သုတဇုန္

Leave a Reply