မဟာကြန္စတန္တိုင္း (သုိ႔) ပထမဆုံး ခရစ္ယန္ဘာသာ၀င္ ေရာမဧကရာဇ္

Posted on

မဟာကြန္စတန္တိုင္း(Constantine the Great) သည္ ေရာမဧကရာဇ္မ်ားအနက္ ပထမဆုံးခရစ္ယာန္ဘာသာကို အစျပဳသက္ဝင္ယုံၾကည္သူ ျဖစ္သည္။သူ၏ ဘာသာကူးေျပာင္းယုံၾကည္မႈေၾကာင့္ ယခင္က ဖိႏွိပ္သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရသည့္ ဘာသာမွာ ေနာင္တစ္ခ်ိန္ ဥေရာပမွအစျပဳကာ ကမၻာတစ္ဝွမ္းတြင္ ေရွ႕ေဆာင္ဘာသာတစ္ရပ္အျဖစ္ ရပ္တည္လာႏိုင္ခဲ့သည္။ ၎လက္ထက္တြင္ ထူးျခားခ်က္ႏွစ္ရပ္ ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ယင္းတို႔မွာ ခရစ္ယန္အယူဝါဒကို ႏိုင္ငံေတာ္အယူဝါဒအျဖစ္ျဖင့္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းႏွင့္ ေရာမႏိုင္ငံေတာ္ အေရွ႕ပိုင္းတြင္ ၿမိဳ႕ေတာ္သစ္ ကြန္စတန္တီႏိုပယ္ၿမိဳ႕ကို တည္ခဲ့ျခင္းတို႔ပင္ ျဖစ္သည္။

ကြန္စတန္တိုင္းအား ေအဒီ ၂၇၂ ယေန႔ဆားဘီးယားႏိုင္ငံ(ယခင္ယူဂိုဆလားဘီးယား)၊နစ္စ္ၿမိဳ႕တြင္ ပထမကြန္စတင္ရွပ္ဘုရင္ႏွင့္ ဟယ္လီနာမိဖုရားတို႔၏ဖြားျမင္သည္။ ဖခင္မွာ စစ္တပ္မွအရာရွိႀကီးျဖစ္ၿပီးေနာင္တြင္ ေဂါလႏွင့္ ၿဗိတိန္တို႔၏ ဘုရင္ခံျဖစ္သည္။ ဟယ္လီနာသည္ ေနာင္အခါ သူေတာ္စင္အမ်ိဳးသမီး စိန္႔ဟယ္လီနာ ျဖစ္လာသည္။ ငယ္စဥ္ဘဝအခ်ိန္ကို နိေကာေမယာတြင္ အက်ယ္ခ်ဳပ္ သေဘာျဖင့္ ေနထိုင္ခဲ့ရ၏။ ထိုၿမိဳ႕မွာ ေရာမဧကရာဇ္ အိုကေလတန္ နန္းစိုက္ရာၿမိဳ႕လည္းျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေနခဲ့ရရာမွ ေအဒီ ၃၀၅ တြင္ အိုကေလ ထီးနန္းစြန္႔ေသာေၾကာင့္ ဖခင္ကြန္စတန္တိယက္စ္သည္ ေရာမအင္ပါယာ၏အေနာက္ျခမ္းကို အုပ္ခ်ဳပ္ရသူျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဖ႐ိုဖရဲအေျခအေနတြင္ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္လာၿပီးလၽွင္ ခမည္းေတာ္ထံသို႔ ျပန္လည္ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။

တစ္ႏွစ္အၾကာတြင္ ဖခင္ကြယ္လြန္သျဖင့္ သူ႕ဖခင္တပ္မွ တပ္သားမ်ားက ကြန္စတန္တိုင္းအား ဧကရာဇ္အျဖစ္ ဝိုင္းဝန္းတင္ေျမႇာက္ၾကရာ အျခားစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားက ကန္႔ကြက္ရာမွ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္သည္။ ကြန္စတင္းသည္ ေရာမႏိုင္ငံေတာ္ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္းျဖစ္ ေသာ ေဂါလ၊ စပိန္ႏွင့္ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံတို႔ကို ငါးႏွစ္မၽွ အုပ္စိုးၿပီး ေနာက္၊ အီတလီႏိုင္ငံကို လုပ္ႀကံရန္ ေရာမၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ တန္းတန္းမတ္မတ္ ခ်ီတက္ခဲ့ေလသည္။ ၃၁၂တြင္ တိုင္းဗားျမစ္သို႔ ေရာက္ ေသာအခါ၊ ကြန္စတန္တင္းသည္ မြန္းတိမ္းခ်ိန္ ေကာင္းကင္ တြင္ ၿပိဳးၿပိဳးျပက္ျပက္လက္ေနေသာ လက္ဝါးကပ္တိုင္တစ္ခု ကို ေတြ႕ျမင္ရသည္ဟု ဆိုသည္။ ထိုလက္ဝါးကပ္တိုင္ေပၚတြင္ ‘ဤအမွတ္အသားျဖင့္ ရန္အေပါင္းကို ႏွိမ္နင္းေလာ့’ဟူေသာ စာတမ္းလည္း ပါရွိသည္ဟု ဆိုသည္။ ထိုည၌ မက္ေသာ အိပ္မက္ထဲ၌လည္း လက္ဝါးကပ္တိုင္ကို ေအာင္လံေတာ္ပမာ ဝင့္၍ ရန္သူတို႔အား တိုက္ခိုက္ရန္ ေကာင္းကင္းတမန္ေတာ္ တစ္ဦးက ႏႈိးေဆာ္လာသည္ဟု ဆိုသည္။

ဤသို႔ျဖင့္ လက္ဝါး ကပ္တိုင္ကို အေဆာင္ျပဳ၍ တိုက္ခိုက္သည္တြင္ အင္အားအဆ မတန္ႀကီးမားေသာ ေရာမဘုရင္ မန္ဇဲတိယက္စ္၏ တပ္မ်ားသည္ ပ်က္ျပဳန္းၾကေတာ့သည္။ ေရာမဘုရင္လည္း တိုင္းဗားျမစ္ အတြင္း၌ ေရနစ္၍ ကံကုန္ရွာေလသည္။ ထိုေအာင္ပြဲကို အမွတ္ တရ ျဖစ္စိမ့္ေသာငွာ ကြန္စတန္တင္း မုတ္ဝကို တည္ေဆာက္ ခဲ့၏။ ထိုအေဆာက္အုံကား ယေန႔တိုင္ေအာင္ တည္ရွိေနေပ သည္။ အေရွ႕ျခမ္းကိုမူ လီစီနီယမ္ အမည္ရဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးက သိမ္းပိုက္အုပ္ခ်ဳပ္ေနဆဲျဖစ္ရာ ေနာက္ဆုံး ေအဒီ ၃၂၃တြင္ လီစီနီယမ္ကိုပါ ေအာင္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ေရာမအင္ပါယာတစ္ခုလုံး၏ ဧကရာဇ္အျဖစ္ ကြယ္လြန္သည့္ ၃၃၇ခုႏွစ္အထိ ကြန္စတန္တိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္သည္။

ခရစ္ယာန္ဘာသာဝင္အျဖစ္ မည္သည့္အခ်ိန္က ကြန္စတန္တိုင္းကူးေျပာင္းသက္ဝင္သည္ကို အတိအက်မသိၾကရေပေသာ္လည္း ခရစ္ယာန္ဘာသာေရးျပန္႔ပြားရန္ အထူးပင္လုံ႔လထုတ္သည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ေရွးဦးစြာ မီလန္အမိန္႔ျပန္တမ္းကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာၿပီး ခရစ္ယာန္ဘာသာကို ဖိႏွိပ္ျခင္းမွ ကင္းေဝးေစသည္။ ထိုအမိန္႔အရပင္ ယခင္က ရွာေဖြဖမ္းဆီးထားသည့္ ခရစ္ယာန္ဘာသာေရးေက်ာင္းမွ ပစၥည္းမ်ားကို ျပန္လည္ထုတ္ေပးေစသည္။ ထို႔ျပင္ တနဂၤေႏြေန႔ကိုလည္း ဘာသာေရးဝတ္ျပဳရန္ေန႔အျဖစ္ သတ္မွတ္ေပးသည္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာသို႔ ကူးေျပာင္းယုံၾကည္သည့္တိုင္ ေသသည္အထိ ႏွစ္ျခင္းမခံသြားခဲ့ေပ။ ထို႔ျပင္ ဘာသာေရး၏ အႏွစ္အရသာျဖစ္သည့္ သည္းခံျခင္း ၊ၾကင္နာသနားျခင္း တို႔ကိုကြန္စတန္တိုင္းတြင္ မေတြ႕ရျခင္းျဖစ္သည္။ ရက္စက္လြန္းသည္ဟု နာမည္ေက်ာ္ၿပီး ဇနီးႏွင့္ သားႀကီးတို႔ကိုပါ ၃၂၆တြင္ ကြပ္မ်က္ခဲ့သည္။

ထိုသို႔ခရစ္ယာန္ဘာသာကို ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာသဖြယ္ျပဌာန္းလိုက္ၿပီးေနာက္တြင္ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာျမႇင့္သည့္ ဂ်ဴးဘာသာ(ဟီးဘ႐ူး)ဝင္မ်ားကို ႏွိပ္ကြပ္ေရး စတင္သည္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာကို ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္ အတိအလင္းျပဌာန္းျခင္း မရွိေသာ္လည္း သူထုတ္ျပန္သည့္ အမိန္႔၊ဥပေဒမ်ားမွာ ခရစ္ယာန္ဘာသာကို တိုးတက္ျပန္႔ပြားေအာင္ အားေပးခဲ့သည္ကိုမူ ထင္ရွားစြာေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါသည္။ သို႔အားျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္း ၃ဝဝ ေက်ာ္မၽွ ၫွဥ္းပန္းသတ္ျဖတ္ျခင္း ခံခဲ့ရေသာ ခရစ္ယန္အယူဝါဒီတို႔သည္ ခ်မ္းသာခြင့္ရလာၾကၿပီးလၽွင္၊ ခရစ္ယာန္သာသနာလည္း ထြန္းကားျပန္႔ပြားလာေတာ့သည္။

သူ႕အမိန္႔ျဖင့္ ခရစ္ယာန္ေက်ာင္းေတာ္သည္ အခြင့္အေရးမ်ားစြာရရွိ႐ုံမၽွမက ဘီလ္တယ္လ္ဟမ္ရွိ ဖြားေတာ္မူရာေက်ာင္း ႏွင့္ ေဂ်႐ူးစလမ္ၿမိဳ႕တြင္ သခ်ႋဳင္းေတာ္ရာေက်ာင္း ကဲ့သို႔ေသာ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးမ်ားကို ေဆာက္လုပ္ခြင့္ရခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ခရစ္ယန္အယူဝါဒ၌ အယူအဆကြဲလြဲ၍ အျငင္းပြားၿပီးလၽွင္ သင္းကြဲမည့္ အရိပ္အေယာင္မ်ား ေပၚေပါက္လာသျဖင့္ ေအဒီ ၃၂၅ ခုႏွစ္တြင္ အာရွမိုင္းနားရွိ ႏိုင္စီးယားၿမိဳ႕၌ သာသနာေရးေကာင္စီတစ္ရပ္ ေခၚယူ က်င္းပခဲ့၏။ ထိုေကာင္စီတြင္ ကိုယ္တိုင္ဥကၠ႒အျဖစ္ျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္၍ သာသနာေရးညီၫြတ္မႈကို ျဖစ္ေစခဲ့သည္။ ႏိုင္စင္းဝါဒသည္ ထိုအခ်ိန္မွ စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့၏။

ကြန္စတန္တင္းလက္ထက္တြင္ အာရွမိုင္းနားရွိ လက္ေအာက္ခံနယ္မ်ားသည္ ရံဖန္ရံခါ ထႂကြၾကသျဖင့္၊ ႏိုင္ငံေတာ္ အေရွ႕ပိုင္းနယ္မ်ားႏွင့္ နီးကပ္စိမ့္ေသာငွာအင္ပါယာ အေရွ႕ပိုင္းရွိ ဘန္ဇိုင္တီယမ္ၿမိဳ႕ေတာ္ကို မိမိအမည္ျဖင့္ ကြန္စတန္တီႏိုပယ္ ဟုေျပာင္းေခၚေစၿပီး အသစ္ျပန္လည္တိုးခ်ဲ႕တည္ေဆာက္ကာ မင္းေနျပည္ေတာ္အျဖစ္ သတ္မွတ္သည္။(ယေန႔ အီစတန္ဘူလ္၊တူရကီႏိုင္ငံ) ထိုၿမိဳ႕ေတာ္သစ္သည္ ေအဒီ ၁၄၅၃ အထိအေရွ႕ေရာမအင္ပါယာ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္တည္ရွိေနခဲ့သလို ေနာက္ရာစုႏွစ္မ်ားစြာတိုင္ေအာင္ပင္ ေအာ္တိုမန္အင္ပါယာ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္လည္း ဆက္လက္ေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။ (ေနျပည္ေတာ္ေဟာင္း ေရာမၿမိဳ႕မွာမူ ႏွစ္ ၁၅ဝ ခန္႔အတြင္း၌ပင္ ရန္သူတို႔၏ တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးမႈေၾကာင့္ ပ်က္သုန္းခဲ့ရေလသည္။ ေရာမၿမိဳ႕တြင္ တိုက္႐ိုက္ အုပ္စိုးေသာ ဧကရာဇ္မရွိသည့္ေနာက္ ပုပ္ရဟန္းမင္း၏ တန္ခိုးအာဏာတို႔သည္ အီတလီႏိုင္ငံႏွင့္တကြ အေနာက္ဥေရာပတစ္လႊားတြင္ တျဖည္းျဖည္း တိုးတက္က်ယ္ျပန္႔လာေလသည္။)

ကြန္စတန္တိုင္းမတိုင္မွီက ေရာမဧကရာဇ္ ဒိုင္အိုကလီတန္(၂၈၄-၃၀၅)က ခရစ္ယာန္ဘာသာဝင္မ်ားကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ႏွိပ္ကြပ္သည့္တိုင္ ခရစ္ယာန္ဘာသာအေနျဖင့္ ဆုတ္ယုတ္သြားျခင္းမရွိသည္ကိုေထာက္၍အခ်ိဳ႕ေသာသမိုင္းပညာရွင္မ်ားက ကြန္စတန္တိုင္းအေနျဖင့္ ခရစ္ဘာသာသို႔ကူးေျပာင္းၿပီး အားေပးခဲ့ျခင္းမ်ိဳးမရွိလၽွင္လည္း ခရစ္ယာန္ဘာသာမွာ အမ်ားယုံၾကည္မႈရရန္မခက္ခဲသည့္ အေျခအေနတြင္ရွိေနၿပီျဖစ္သျဖင့္ ကြန္စတန္တိုင္းေပၚထြက္မလာလၽွင္လည္း အေႏွးႏွင့္အျမန္ ဆိုသလိုပင္ ခရစ္ယာန္ဘာသာအေနျဖင့္ ေအာင္ပြဲခံရန္ ရွိေနသည္ဟုဆိုၾကသည္။မည္သို႔ဆိုေစကာမူ ကြန္စတန္တိုင္းသည္ ေရာမအင္ပါယာ၏ ဧကရာဇ္အေနျဖင့္ ခရစ္ယာန္ဘာသာကို အားေပးခဲ့ျခင္းမွာ ကမၻာ့သမိုင္းတြင္ ႀကီးမားေသာ ဘာသာေရးအေျပာင္းအလဲ၊ႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲကို ျဖစ္ေစခဲ့သည္မွာ ျငင္းမရႏိုင္သည့္အခ်က္ျဖစ္သည္။

ကြန္စတန္တိုင္းသည္ အေရွ႕တိုင္းထုံးစံတို႔ကို ႏွစ္ၿခိဳက္၍ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စံနစ္ျဖင့္ အုပ္စိုးခဲ့၏။ သို႔ရာတြင္ အေျခအေနႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီစြာ ခ်င့္ခ်ိန္ေဆာင္႐ြက္တတ္သျဖင့္ အေျမာ္အျမင္ႀကီးေသာ ဧကရာဇ္တစ္ပါး ျဖစ္သည္ဟု ဆိုႏိုင္ေပသည္။ သာသနာ႔ဝန္ထမ္း ဂိုဏ္းအုပ္ႀကီးမ်ားအား အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေကာင္စီအဖြဲ႕ဝင္ ဘုရင့္အတိုင္ပင္ခံမ်ားအျဖစ္ျဖင့္ ခန္႔အပ္ခဲ့၏။ တရားဥပေဒမ်ားကိုလည္း ခရစ္ယန္အယူဝါဒတရားႏွင့္ အညီ အၫြတ္ျဖစ္ေစရန္ ျပဳျပင္စီရင္ခဲ့ေလသည္။ ၃၃၇ ခုႏွစ္တြင္ ပါးရွန္းတို႔၏ ထိပါးျခင္းကို ခုခံတိုက္ခိုက္ရန္ စစ္ထြက္ရင္းလမ္းခရီး၌ နာမက်န္းျဖစ္၍ ကံကုန္ေလသည္။ ထိုေနာက္ဆုံး နာမက်န္းျဖစ္ေသာ အခ်ိန္ေရာက္မွပင္ နန္းတက္သည့္အခါမွစ၍ ျပဳစုအားေပးခဲ့ေသာ ခရစ္ယန္သာသနာကို အႂကြင္းမဲ့ သက္ဝင္ယုံၾကည္လ်က္ ဗတၱိဇံမဂၤလာ (ဝါ) ေရႏွစ္မဂၤလာကို ခံယူခဲ့သည္ဟု ဆိုၾကသည္။ ကြန္စတန္တိုင္းမရွိသည့္ေနာက္ သူထူေထာင္ခဲ့ေသာ အင္ပါယာႏိုင္ငံႀကီးသည္ က်န္ခဲ့ေသာ သားေတာ္သုံးပါး၏လက္ထက္၌ အစိတ္စိတ္ကြဲ၍ အင္အားနည္းပါးသြား ေလေတာ့သည္။

ေက်ာ္စြာ၁၀၀-ေဒါက္တာသန္းထြန္း
ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း၊ အတြဲ(၁)
Myanmar Wikipedia

———————

မဟာကွန်စတန်တိုင်း (သို့) ပထမဆုံး ခရစ်ယန်ဘာသာဝင် ရောမဧကရာဇ် (unicode)

မဟာကွန်စတန်တိုင်း(Constantine the Great) သည် ရောမဧကရာဇ်များအနက် ပထမဆုံးခရစ်ယာန်ဘာသာကို အစပြုသက်ဝင်ယုံကြည်သူ ဖြစ်သည်။သူ၏ ဘာသာကူးပြောင်းယုံကြည်မှုကြောင့် ယခင်က ဖိနှိပ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည့် ဘာသာမှာ နောင်တစ်ချိန် ဥရောပမှအစပြုကာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ရှေ့ဆောင်ဘာသာတစ်ရပ်အဖြစ် ရပ်တည်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းလက်ထက်တွင် ထူးခြားချက်နှစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့မှာ ခရစ်ယန်အယူဝါဒကို နိုင်ငံတော်အယူဝါဒအဖြစ်ဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် ရောမနိုင်ငံတော် အရှေ့ပိုင်းတွင် မြို့တော်သစ် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို တည်ခဲ့ခြင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။

ကွန်စတန်တိုင်းအား အေဒီ ၂၇၂ ယနေ့ဆားဘီးယားနိုင်ငံ(ယခင်ယူဂိုဆလားဘီးယား)၊နစ်စ်မြို့တွင် ပထမကွန်စတင်ရှပ်ဘုရင်နှင့် ဟယ်လီနာမိဖုရားတို့၏ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ စစ်တပ်မှအရာရှိကြီးဖြစ်ပြီးနောင်တွင် ဂေါလနှင့် ဗြိတိန်တို့၏ ဘုရင်ခံဖြစ်သည်။ ဟယ်လီနာသည် နောင်အခါ သူတော်စင်အမျိုးသမီး စိန့်ဟယ်လီနာ ဖြစ်လာသည်။ ငယ်စဉ်ဘဝအချိန်ကို နိကောမေယာတွင် အကျယ်ချုပ် သဘောဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ရ၏။ ထိုမြို့မှာ ရောမဧကရာဇ် အိုကလေတန် နန်းစိုက်ရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့နေခဲ့ရရာမှ အေဒီ ၃၀၅ တွင် အိုကလေ ထီးနန်းစွန့်သောကြောင့် ဖခင်ကွန်စတန်တိယက်စ်သည် ရောမအင်ပါယာ၏အနောက်ခြမ်းကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖရိုဖရဲအခြေအနေတွင် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာပြီးလျှင် ခမည်းတော်ထံသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့သည်။

တစ်နှစ်အကြာတွင် ဖခင်ကွယ်လွန်သဖြင့် သူ့ဖခင်တပ်မှ တပ်သားများက ကွန်စတန်တိုင်းအား ဧကရာဇ်အဖြစ် ဝိုင်းဝန်းတင်မြှောက်ကြရာ အခြားစစ်ဗိုလ်ချုပ်များက ကန့်ကွက်ရာမှ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သည်။ ကွန်စတင်းသည် ရောမနိုင်ငံတော် အနောက်မြောက်ပိုင်းဖြစ် သော ဂေါလ၊ စပိန်နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့ကို ငါးနှစ်မျှ အုပ်စိုးပြီး နောက်၊ အီတလီနိုင်ငံကို လုပ်ကြံရန် ရောမမြို့တော်သို့ တန်းတန်းမတ်မတ် ချီတက်ခဲ့လေသည်။ ၃၁၂တွင် တိုင်းဗားမြစ်သို့ ရောက် သောအခါ၊ ကွန်စတန်တင်းသည် မွန်းတိမ်းချိန် ကောင်းကင် တွင် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက်လက်နေသော လက်ဝါးကပ်တိုင်တစ်ခု ကို တွေ့မြင်ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုလက်ဝါးကပ်တိုင်ပေါ်တွင် ‘ဤအမှတ်အသားဖြင့် ရန်အပေါင်းကို နှိမ်နင်းလော့’ဟူသော စာတမ်းလည်း ပါရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုည၌ မက်သော အိပ်မက်ထဲ၌လည်း လက်ဝါးကပ်တိုင်ကို အောင်လံတော်ပမာ ဝင့်၍ ရန်သူတို့အား တိုက်ခိုက်ရန် ကောင်းကင်းတမန်တော် တစ်ဦးက နှိုးဆော်လာသည်ဟု ဆိုသည်။

ဤသို့ဖြင့် လက်ဝါး ကပ်တိုင်ကို အဆောင်ပြု၍ တိုက်ခိုက်သည်တွင် အင်အားအဆ မတန်ကြီးမားသော ရောမဘုရင် မန်ဇဲတိယက်စ်၏ တပ်များသည် ပျက်ပြုန်းကြတော့သည်။ ရောမဘုရင်လည်း တိုင်းဗားမြစ် အတွင်း၌ ရေနစ်၍ ကံကုန်ရှာလေသည်။ ထိုအောင်ပွဲကို အမှတ် တရ ဖြစ်စိမ့်သောငှာ ကွန်စတန်တင်း မုတ်ဝကို တည်ဆောက် ခဲ့၏။ ထိုအဆောက်အုံကား ယနေ့တိုင်အောင် တည်ရှိနေပေ သည်။ အရှေ့ခြမ်းကိုမူ လီစီနီယမ် အမည်ရဗိုလ်ချုပ်ကြီးက သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်နေဆဲဖြစ်ရာ နောက်ဆုံး အေဒီ ၃၂၃တွင် လီစီနီယမ်ကိုပါ အောင်နိုင်သောကြောင့် ရောမအင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ ဧကရာဇ်အဖြစ် ကွယ်လွန်သည့် ၃၃၇ခုနှစ်အထိ ကွန်စတန်တိုင်း အုပ်ချုပ်သည်။

ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်အဖြစ် မည်သည့်အချိန်က ကွန်စတန်တိုင်းကူးပြောင်းသက်ဝင်သည်ကို အတိအကျမသိကြရပေသော်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာရေးပြန့်ပွားရန် အထူးပင်လုံ့လထုတ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ ရှေးဦးစွာ မီလန်အမိန့်ပြန်တမ်းကို ထုတ်ပြန်ကြေညာပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဖိနှိပ်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေသည်။ ထိုအမိန့်အရပင် ယခင်က ရှာဖွေဖမ်းဆီးထားသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာရေးကျောင်းမှ ပစ္စည်းများကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးစေသည်။ ထို့ပြင် တနင်္ဂနွေနေ့ကိုလည်း ဘာသာရေးဝတ်ပြုရန်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းယုံကြည်သည့်တိုင် သေသည်အထိ နှစ်ခြင်းမခံသွားခဲ့ပေ။ ထို့ပြင် ဘာသာရေး၏ အနှစ်အရသာဖြစ်သည့် သည်းခံခြင်း ၊ကြင်နာသနားခြင်း တို့ကိုကွန်စတန်တိုင်းတွင် မတွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ရက်စက်လွန်းသည်ဟု နာမည်ကျော်ပြီး ဇနီးနှင့် သားကြီးတို့ကိုပါ ၃၂၆တွင် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။

ထိုသို့ခရစ်ယာန်ဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာသဖွယ်ပြဌာန်းလိုက်ပြီးနောက်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာမြှင့်သည့် ဂျူးဘာသာ(ဟီးဘရူး)ဝင်များကို နှိပ်ကွပ်ရေး စတင်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် အတိအလင်းပြဌာန်းခြင်း မရှိသော်လည်း သူထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်၊ဥပဒေများမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တိုးတက်ပြန့်ပွားအောင် အားပေးခဲ့သည်ကိုမူ ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။ သို့အားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှ ညှဉ်းပန်းသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသော ခရစ်ယန်အယူဝါဒီတို့သည် ချမ်းသာခွင့်ရလာကြပြီးလျှင်၊ ခရစ်ယာန်သာသနာလည်း ထွန်းကားပြန့်ပွားလာတော့သည်။

သူ့အမိန့်ဖြင့် ခရစ်ယာန်ကျောင်းတော်သည် အခွင့်အရေးများစွာရရှိရုံမျှမက ဘီလ်တယ်လ်ဟမ်ရှိ ဖွားတော်မူရာကျောင်း နှင့် ဂျေရူးစလမ်မြို့တွင် သင်္ချိုင်းတော်ရာကျောင်း ကဲ့သို့သော ကျောင်းတော်ကြီးများကို ဆောက်လုပ်ခွင့်ရခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယန်အယူဝါဒ၌ အယူအဆကွဲလွဲ၍ အငြင်းပွားပြီးလျှင် သင်းကွဲမည့် အရိပ်အယောင်များ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် အေဒီ ၃၂၅ ခုနှစ်တွင် အာရှမိုင်းနားရှိ နိုင်စီးယားမြို့၌ သာသနာရေးကောင်စီတစ်ရပ် ခေါ်ယူ ကျင်းပခဲ့၏။ ထိုကောင်စီတွင် ကိုယ်တိုင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်၍ သာသနာရေးညီညွတ်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နိုင်စင်းဝါဒသည် ထိုအချိန်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့၏။

ကွန်စတန်တင်းလက်ထက်တွင် အာရှမိုင်းနားရှိ လက်အောက်ခံနယ်များသည် ရံဖန်ရံခါ ထကြွကြသဖြင့်၊ နိုင်ငံတော် အရှေ့ပိုင်းနယ်များနှင့် နီးကပ်စိမ့်သောငှာအင်ပါယာ အရှေ့ပိုင်းရှိ ဘန်ဇိုင်တီယမ်မြို့တော်ကို မိမိအမည်ဖြင့် ကွန်စတန်တီနိုပယ် ဟုပြောင်းခေါ်စေပြီး အသစ်ပြန်လည်တိုးချဲ့တည်ဆောက်ကာ မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။(ယနေ့ အီစတန်ဘူလ်၊တူရကီနိုင်ငံ) ထိုမြို့တော်သစ်သည် အေဒီ ၁၄၅၃ အထိအရှေ့ရောမအင်ပါယာ၏ မြို့တော်အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့သလို နောက်ရာစုနှစ်များစွာတိုင်အောင်ပင် အော်တိုမန်အင်ပါယာ၏ မြို့တော်အဖြစ်လည်း ဆက်လက်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ (နေပြည်တော်ဟောင်း ရောမမြို့မှာမူ နှစ် ၁၅ဝ ခန့်အတွင်း၌ပင် ရန်သူတို့၏ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် ပျက်သုန်းခဲ့ရလေသည်။ ရောမမြို့တွင် တိုက်ရိုက် အုပ်စိုးသော ဧကရာဇ်မရှိသည့်နောက် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ တန်ခိုးအာဏာတို့သည် အီတလီနိုင်ငံနှင့်တကွ အနောက်ဥရောပတစ်လွှားတွင် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကျယ်ပြန့်လာလေသည်။)

ကွန်စတန်တိုင်းမတိုင်မှီက ရောမဧကရာဇ် ဒိုင်အိုကလီတန်(၂၈၄-၃၀၅)က ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိပ်ကွပ်သည့်တိုင် ခရစ်ယာန်ဘာသာအနေဖြင့် ဆုတ်ယုတ်သွားခြင်းမရှိသည်ကိုထောက်၍အချို့သောသမိုင်းပညာရှင်များက ကွန်စတန်တိုင်းအနေဖြင့် ခရစ်ဘာသာသို့ကူးပြောင်းပြီး အားပေးခဲ့ခြင်းမျိုးမရှိလျှင်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာမှာ အများယုံကြည်မှုရရန်မခက်ခဲသည့် အခြေအနေတွင်ရှိနေပြီဖြစ်သဖြင့် ကွန်စတန်တိုင်းပေါ်ထွက်မလာလျှင်လည်း အနှေးနှင့်အမြန် ဆိုသလိုပင် ခရစ်ယာန်ဘာသာအနေဖြင့် အောင်ပွဲခံရန် ရှိနေသည်ဟုဆိုကြသည်။မည်သို့ဆိုစေကာမူ ကွန်စတန်တိုင်းသည် ရောမအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်အနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အားပေးခဲ့ခြင်းမှာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ကြီးမားသော ဘာသာရေးအပြောင်းအလဲ၊နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲကို ဖြစ်စေခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရနိုင်သည့်အချက်ဖြစ်သည်။

ကွန်စတန်တိုင်းသည် အရှေ့တိုင်းထုံးစံတို့ကို နှစ်ခြိုက်၍ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စံနစ်ဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့၏။ သို့ရာတွင် အခြေအနေနှင့် လိုက်လျောညီစွာ ချင့်ချိန်ဆောင်ရွက်တတ်သဖြင့် အမြော်အမြင်ကြီးသော ဧကရာဇ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ သာသနာ့ဝန်ထမ်း ဂိုဏ်းအုပ်ကြီးများအား အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဘုရင့်အတိုင်ပင်ခံများအဖြစ်ဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့၏။ တရားဥပဒေများကိုလည်း ခရစ်ယန်အယူဝါဒတရားနှင့် အညီ အညွတ်ဖြစ်စေရန် ပြုပြင်စီရင်ခဲ့လေသည်။ ၃၃၇ ခုနှစ်တွင် ပါးရှန်းတို့၏ ထိပါးခြင်းကို ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် စစ်ထွက်ရင်းလမ်းခရီး၌ နာမကျန်းဖြစ်၍ ကံကုန်လေသည်။ ထိုနောက်ဆုံး နာမကျန်းဖြစ်သော အချိန်ရောက်မှပင် နန်းတက်သည့်အခါမှစ၍ ပြုစုအားပေးခဲ့သော ခရစ်ယန်သာသနာကို အကြွင်းမဲ့ သက်ဝင်ယုံကြည်လျက် ဗတ္တိဇံမင်္ဂလာ (ဝါ) ရေနှစ်မင်္ဂလာကို ခံယူခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကွန်စတန်တိုင်းမရှိသည့်နောက် သူထူထောင်ခဲ့သော အင်ပါယာနိုင်ငံကြီးသည် ကျန်ခဲ့သော သားတော်သုံးပါး၏လက်ထက်၌ အစိတ်စိတ်ကွဲ၍ အင်အားနည်းပါးသွား လေတော့သည်။

ကျော်စွာ၁၀၀-ဒေါက်တာသန်းထွန်း
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)
Myanmar Wikipedia

Leave a Reply