ပင္လယ္ျဖဴ အေၾကာင္းသိေကာင္းစရာ

Posted on

ကမာၻေပၚက ပင္လယ္ေတြမွာ အေရာင္တဲ့ေခၚတဲ့ ပင္လယ္ ၄စင္းရွိတယ္ ဆုိတာသိၿပီးျဖစ္မွာပါ။ ပင္လယ္နီ ၊ ပင္လယ္နက္ ၊ ပင္လယ္၀ါ နဲ႔ ပင္လယ္ျဖဴတုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအထဲက ပင္လယ္နီ နဲ႔ ပင္လယ္နက္ အေၾကာင္းကိုတာ့ တင္ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ဒီတစ္ခါ သုတဇုန္ မိတ္ေဆြမ်ားကုိ ဗဟုသုတ အေနနဲ႔ မွ်ေ၀ေပးမွာကေတာ့ ပင္လယ္ျဖဴ(White Sea) အေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ပင္လယ္ျဖဴဆုိတာ ဘဲရန္စ့္ပင္လယ္ ရဲ႕ေတာင္ဘက္ပုိင္္း ၊ ရုရွားကမ္းရုိးတန္းရဲ႕အေနာက္ေျမာက္ဘက္မွာ တည္ရွိတဲ့ ေရလက္ၾကားပင္လယ္တစ္ခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပင္လယ္ျဖဴရဲ႕ အေနာက္ဘက္မွာ Karelia ေဒသ ၊ ေျမာက္ဘက္မွာ ခုိလာကြ်န္းဆြယ္ ၊ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္မွာ ကန္နင္ကြ်န္းဆြယ္တုိ႔ တည္ရွိေနပါတယ္။ ပင္လယ္ျဖဴ တစ္ခုလုံးဟာ ရုရွားနယ္ေျမထဲမွာ ရွိေနပါတယ္။

ပင္လယ္ျဖဴရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းအမ်ားစုဟာ တစ္ႏွစ္ကုိ ၆လ ကေန ၇လ အထိ ေရခဲဖုံးေနတတ္ၿပီး ျဖဴလႊလႊြေကာင္းကင္ျပင္ နဲ႔ ေရရဲ႕အေရာင္ဟာ အျဖဴေရာင္သန္းေနတာေၾကာင့္ ပင္လယ္ျဖဴ လုိ႔ေခၚၾကျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ရုရွားႏုိင္ငံရဲ႕ အေရးပါတဲ့ ပင္လယ္ျဖဴထဲက အဓိကဆိပ္ကမ္းၿမဳိ႕ကေတာ့ Arkhangelsk ၿမဳိ႕ျဖစ္ၿပီး ဒီၿမဳိ႕ဟာ သမုိင္းတေလွ်ာက္မွာ ရုရွာတုိ႔ရဲ႕ အဓိက ကုန္သြယ္ဆိပ္ကမ္းၿမဳိ႕ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ပင္လယ္ျဖဴကုိ White Sea-Baltic တူးေျမာင္းက တစ္ဆင့္ ေဘာ္လ္တစ္ပင္လယ္ကုိ ဆက္သြယ္ထားပါတယ္။

ပင္လယ္ျဖဴ တည္ရွိေၾကာင္းကို အဲဒီတစ္၀ုိက္မွာ ေနထုိင္တဲ့ Novgorod လူမ်ဳိးေတြက တစ္ဆင့္ ၁၁ရာစု၀န္းက်င္ေလာက္ကတည္းက သိရွိခဲ့ၾကၿပီး Novgorod ေတြဟာ ပင္လယ္ျဖဴကို အဲဒီကတည္းက ေရလမ္းခရီးအတြက္ အသုံးျပဳေနၾကပါၿပီ။

Arkhangelsk ၿမဳိ႕

ဒါေပမယ့္ ကမ္းရုိးတန္းတစ္ေလွ်ာက္မွာေတာ့ အတည္တက်ေနထုိင္သူ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ၁၃ရာစုေႏွာင္းပုိင္းမွာမွ Kholmogory ရြာကို ပထမဆုံးတည္ေထာင္ေနထုိင္ၾကပါတယ္။

ေအဒီ ၁၄၀၀ နဲ႔ ၁၇၀၀ ၾကားမွာေတာ့ ပင္လယ္ျဖဴဟာ ရုရွားတုိ႔ရဲ႕ အဓိက ကုန္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းျဖစ္လာခဲ့ပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ ၁၇၀၃ခုႏွစ္ စိန္႔ပီတာဘတ္စ္ၿမဳိ႕ကုိ တည္ေထာင္ခဲ့အၿပီးမွာေတာ့ ပင္လယ္ျဖဴကို အသုံးျပဳမႈနည္းပါးသြားပါတယ္။ စိန္႔ပီတာဘတ္စ္က တစ္ဆင့္ ေရခဲျပင္ကုိ ျဖတ္ၿပီး အေနာက္ဥေရာပကုိ သြားတဲ့လမ္းေၾကာင္းဟာ ပင္လယ္ျဖဴလမ္းေၾကာင္းထက္ ပုိလြယ္ၿပီး ခရီးပိုေပါက္လုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက အဓိက ေဒသျဖစ္တဲ့ Arkhangelsk ကေတာ့ ယေန႔အခါမွာ ရုရွားေရငုပ္သေဘၤာေတြနဲ႔ ေရတပ္အတြက္ အေျခစုိက္စခန္းျဖစ္လာပါတယ္။

ပင္လယ္ျဖဴရဲ႕ ဧရိယာဟာ ၃၄၇၀၀ စတုရန္းမုိင္ရွိပါတယ္။ ပ်မ္းမွ်အနက္ကေတာ့ ၁၉၇ေပ ပဲ ရွိေပမယ့္ အနက္ဆုံးေနရာကေတာ့ ၁၁၁၅ေပ ေတာင္ရွိပါတယ္။

ပင္လယ္ျဖဴမွာ အဓိက ပင္လယ္ေကြ႔ ၄ခု ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကေတာ့ Mezen Bay, Dvina Bay, Onega Bay, and Kandalaksha Gulf တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ အေပၚမွာေျပာခဲ့တဲ့ ၁၁၁၅ေပအထိေတာင္နက္တဲ့ အနက္ဆုံးအပုိင္းကေတာ့ Kandalaksha Gulf အပိုင္းျဖစ္ပါတယ္။

မ်ားျပားလွတဲ့ ျမစ္မ်ားစြာဟာလည္း ပင္လယ္ျဖဴထဲကုိ စီး၀င္ေနၾကပါတယ္။ ဒီအထဲက အဓိက ျမစ္ေတြကေတာ့ မယ္ဇန္ျမစ္ ၊ ကူလြဳိင္ျမစ္ ၊ Vyg ျမစ္ ၊ နီဗာျမစ္ ၊ အမ္ဘာျမစ္ ၊ ဗာဇူဂါျမစ္ နဲ႔ ပုိႏြဳိင္းျမစ္ တုိ႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေဘာ္လ္တစ္ပင္လယ္ ႏွင့္ ဆက္သြယ္ထားေသာ တူးေျမာင္း

ပင္လယ္ျဖဴထဲမွာ ကြ်န္းေပါင္းရာနဲ႔ခ်ီၿပီး ရွိေပမယ့္ အားလုံးနီးပါးဟာ ကြ်န္းငယ္ေလးေတြသာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကကြ်န္းစုျဖစ္တဲ့ ဆုိလုိဗက္စကီးကြ်န္းစုဟာ ပင္လယ္ျဖဴရဲ႕ အလယ္တည့္တည္မွာရွိေနၿပီး ကြ်န္း ၆ကြ်န္းနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားပါတယ္။ ဒီကြ်န္းစုရဲ႕ ဧရိယာကေတာ့ ၁၃၄ စတုန္ရန္းမုိင္ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထင္ရွားတဲ့ ကြ်န္းကေတာ့ Kiy ကြ်န္းျဖစ္ၿပီး ဒီကြ်န္းေပၚမွာေတာ့ ၁၆၃၂ခုႏွစ္က တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ သမုိင္း၀င္ ဘုရားေက်ာင္းတစ္ခု တည္ရွိေနပါတယ္။

Solovetsky Monastery

ပင္လယ္ျဖဴထဲမွာ ေက်ာရုိးမဲ့ တိရစာၦန္မ်ဳိးစိတ္ေပါင္း ၇၀၀ခန္႔က်က္စားေနထုိင္ပါတယ္။ ပင္လယ္ငါးသေလာက္ ၊ ဆာဖရြန္ပင္လယ္ငါး ၊ အတၱလန္တစ္ပင္လယ္ငါး ၊ အတၱလန္တစ္ေဆာ္လမြန္ ၊ ဥေရာပ ပင္လယ္ငါးသေလာက္ အစရွိတဲ့ ငါးမ်ဳိးစိတ္ေပါင္း ၆၀ ခန္႔လည္း ရွိပါတယ္။ ေ၀လငါးျဖဴ ၊ beluga ေ၀လငါး၊ humpback ေ၀လငါးေတြအျပင္ လင္းပိုင္မ်ဳိးစိတ္ ေတြကိုလည္း ပင္လယ္ျဖဴမွာျမင္ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။

ေရာင္းအားေကာင္းလွတဲ့ ပင္လယ္ျဖဴရဲ႕ အဓိကထုတ္ကုန္တစ္ခုကေတာ့ ပင္လယ္ေက်ာက္ပြင့္ေတြျဖစ္ပါတယ္။

ရာသီဥတုကေတာ့ သူ႔ေဒသနဲ႔ သူအမ်ဳိးမ်ဳိးရွိႏုိင္ပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ေတာ့ ျမဴ နဲ႔ တိမ္ေတြထူထပ္ေနေလ့ရွိပါတယ္။ ပ်မ္းမွ်အပူခ်ိန္ကေတာ့ ၁၀ဒီဂရီ နဲ႔ ၁၅ဒီဂရီ ဆဲစီးယပ္စ္ၾကားမွာရွိၿပီး ေႏြရာသီမွာေတာ့ တခါတရံ ၃၀ဒီဂရီ ဆဲစီးယပ္စ္အထိ ရွိတတ္ပါတယ္။

ၿဂဳိဟ္တုမွ ရုိက္ယူထားေသာဓာတ္ပုံ ၊ ၂၀၀၀ ၊ ၂၀၀၁


ပင်လယ်ဖြူ အကြောင်းသိကောင်းစရာ (unicode)

ကမ္ဘာပေါ်က ပင်လယ်တွေမှာ အရောင်တဲ့ခေါ်တဲ့ ပင်လယ် ၄စင်းရှိတယ် ဆိုတာသိပြီးဖြစ်မှာပါ။ ပင်လယ်နီ ၊ ပင်လယ်နက် ၊ ပင်လယ်ဝါ နဲ့ ပင်လယ်ဖြူတို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအထဲက ပင်လယ်နီ နဲ့ ပင်လယ်နက် အကြောင်းကိုတာ့ တင်ခဲ့ပြီးပါပြီ။ ဒီတစ်ခါ သုတဇုန် မိတ်ဆွေများကို ဗဟုသုတ အနေနဲ့ မျှဝေပေးမှာကတော့ ပင်လယ်ဖြူ(White Sea) အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပင်လယ်ဖြူဆိုတာ ဘဲရန်စ့်ပင်လယ် ရဲ့တောင်ဘက်ပိုင်း ၊ ရုရှားကမ်းရိုးတန်းရဲ့အနောက်မြောက်ဘက်မှာ တည်ရှိတဲ့ ရေလက်ကြားပင်လယ်တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ပင်လယ်ဖြူရဲ့ အနောက်ဘက်မှာ Karelia ဒေသ ၊ မြောက်ဘက်မှာ ခိုလာကျွန်းဆွယ် ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်မှာ ကန်နင်ကျွန်းဆွယ်တို့ တည်ရှိနေပါတယ်။ ပင်လယ်ဖြူ တစ်ခုလုံးဟာ ရုရှားနယ်မြေထဲမှာ ရှိနေပါတယ်။

ပင်လယ်ဖြူရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအများစုဟာ တစ်နှစ်ကို ၆လ ကနေ ၇လ အထိ ရေခဲဖုံးနေတတ်ပြီး ဖြူလွှလွကောင်းကင်ပြင် နဲ့ ရေရဲ့အရောင်ဟာ အဖြူရောင်သန်းနေတာကြောင့် ပင်လယ်ဖြူ လို့ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ အရေးပါတဲ့ ပင်လယ်ဖြူထဲက အဓိကဆိပ်ကမ်းမြို့ကတော့ Arkhangelsk မြို့ဖြစ်ပြီး ဒီမြို့ဟာ သမိုင်းတလျှောက်မှာ ရုရှာတို့ရဲ့ အဓိက ကုန်သွယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ပင်လယ်ဖြူကို White Sea-Baltic တူးမြောင်းက တစ်ဆင့် ဘော်လ်တစ်ပင်လယ်ကို ဆက်သွယ်ထားပါတယ်။

ပင်လယ်ဖြူ တည်ရှိကြောင်းကို အဲဒီတစ်ဝိုက်မှာ နေထိုင်တဲ့ Novgorod လူမျိုးတွေက တစ်ဆင့် ၁၁ရာစုဝန်းကျင်လောက်ကတည်းက သိရှိခဲ့ကြပြီး Novgorod တွေဟာ ပင်လယ်ဖြူကို အဲဒီကတည်းက ရေလမ်းခရီးအတွက် အသုံးပြုနေကြပါပြီ။

ဒါပေမယ့် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်မှာတော့ အတည်တကျနေထိုင်သူ မရှိခဲ့ပါဘူး။ ၁၃ရာစုနှောင်းပိုင်းမှာမှ Kholmogory ရွာကို ပထမဆုံးတည်ထောင်နေထိုင်ကြပါတယ်။

အေဒီ ၁၄၀၀ နဲ့ ၁၇၀၀ ကြားမှာတော့ ပင်လယ်ဖြူဟာ ရုရှားတို့ရဲ့ အဓိက ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်လာခဲ့ပါပြီ။ ဒါပေမယ့် ၁၇၀၃ခုနှစ် စိန့်ပီတာဘတ်စ်မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့အပြီးမှာတော့ ပင်လယ်ဖြူကို အသုံးပြုမှုနည်းပါးသွားပါတယ်။ စိန့်ပီတာဘတ်စ်က တစ်ဆင့် ရေခဲပြင်ကို ဖြတ်ပြီး အနောက်ဥရောပကို သွားတဲ့လမ်းကြောင်းဟာ ပင်လယ်ဖြူလမ်းကြောင်းထက် ပိုလွယ်ပြီး ခရီးပိုပေါက်လို့ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီအချိန်တုန်းက အဓိက ဒေသဖြစ်တဲ့ Arkhangelsk ကတော့ ယနေ့အခါမှာ ရုရှားရေငုပ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ရေတပ်အတွက် အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်လာပါတယ်။

ပင်လယ်ဖြူရဲ့ ဧရိယာဟာ ၃၄၇၀၀ စတုရန်းမိုင်ရှိပါတယ်။ ပျမ်းမျှအနက်ကတော့ ၁၉၇ပေ ပဲ ရှိပေမယ့် အနက်ဆုံးနေရာကတော့ ၁၁၁၅ပေ တောင်ရှိပါတယ်။

ပင်လယ်ဖြူမှာ အဓိက ပင်လယ်ကွေ့ ၄ခု ရှိပါတယ်။ ဒါတွေကတော့ Mezen Bay, Dvina Bay, Onega Bay, and Kandalaksha Gulf တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။ အပေါ်မှာပြောခဲ့တဲ့ ၁၁၁၅ပေအထိတောင်နက်တဲ့ အနက်ဆုံးအပိုင်းကတော့ Kandalaksha Gulf အပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။

များပြားလှတဲ့ မြစ်များစွာဟာလည်း ပင်လယ်ဖြူထဲကို စီးဝင်နေကြပါတယ်။ ဒီအထဲက အဓိက မြစ်တွေကတော့ မယ်ဇန်မြစ် ၊ ကူလွိုင်မြစ် ၊ Vyg မြစ် ၊ နီဗာမြစ် ၊ အမ်ဘာမြစ် ၊ ဗာဇူဂါမြစ် နဲ့ ပိုနွိုင်းမြစ် တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။

ပင်လယ်ဖြူထဲမှာ ကျွန်းပေါင်းရာနဲ့ချီပြီး ရှိပေမယ့် အားလုံးနီးပါးဟာ ကျွန်းငယ်လေးတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိကကျွန်းစုဖြစ်တဲ့ ဆိုလိုဗက်စကီးကျွန်းစုဟာ ပင်လယ်ဖြူရဲ့ အလယ်တည့်တည်မှာရှိနေပြီး ကျွန်း ၆ကျွန်းနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။ ဒီကျွန်းစုရဲ့ ဧရိယာကတော့ ၁၃၄ စတုန်ရန်းမိုင်ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ထင်ရှားတဲ့ ကျွန်းကတော့ Kiy ကျွန်းဖြစ်ပြီး ဒီကျွန်းပေါ်မှာတော့ ၁၆၃၂ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းဝင် ဘုရားကျောင်းတစ်ခု တည်ရှိနေပါတယ်။

ပင်လယ်ဖြူထဲမှာ ကျောရိုးမဲ့ တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၇၀ဝခန့်ကျက်စားနေထိုင်ပါတယ်။ ပင်လယ်ငါးသလောက် ၊ ဆာဖရွန်ပင်လယ်ငါး ၊ အတ္တလန်တစ်ပင်လယ်ငါး ၊ အတ္တလန်တစ်ဆော်လမွန် ၊ ဥရောပ ပင်လယ်ငါးသလောက် အစရှိတဲ့ ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၆၀ ခန့်လည်း ရှိပါတယ်။ ဝေလငါးဖြူ ၊ beluga ဝေလငါး၊ humpback ဝေလငါးတွေအပြင် လင်းပိုင်မျိုးစိတ် တွေကိုလည်း ပင်လယ်ဖြူမှာမြင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ရောင်းအားကောင်းလှတဲ့ ပင်လယ်ဖြူရဲ့ အဓိကထုတ်ကုန်တစ်ခုကတော့ ပင်လယ်ကျောက်ပွင့်တွေဖြစ်ပါတယ်။

ရာသီဥတုကတော့ သူ့ဒေသနဲ့ သူအမျိုးမျိုးရှိနိုင်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ မြူ နဲ့ တိမ်တွေထူထပ်နေလေ့ရှိပါတယ်။ ပျမ်းမျှအပူချိန်ကတော့ ၁ဝဒီဂရီ နဲ့ ၁၅ဒီဂရီ ဆဲစီးယပ်စ်ကြားမှာရှိပြီး နွေရာသီမှာတော့ တခါတရံ ၃ဝဒီဂရီ ဆဲစီးယပ်စ်အထိ ရှိတတ်ပါတယ်။

Leave a Reply