ေျမထဲပင္လယ္ ဆိုတာ

Posted on

ေျမထဲပင္လယ္ သည္ အတၱလႏၲိတ္သမုဒၵရာ၏ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခု ျဖစ္ၿပီး ကုန္းတြင္းပိတ္လုနီးပါး ျဖစ္သည္။ ေျမထဲပင္လယ္ ဟူေသာ ပညတ္ႏွင့္အညီ ဤပင္လယ္ သည္ ကုန္းမ်ား ဝန္းရံပတ္ထားလ်က္ရွိေသာေၾကာင့္ ေရအိုင္ႀကီးႏွင့္တူေသာ ပင္လယ္ျဖစ္သည္။

ေျမထဲပင္လယ္ ကို အေရွ႕ဖက္တြင္ ဥေရာပတိုက္ ၊ ေတာင္ဖက္တြင္ အာဖရိကတိုက္တို႔ ဝန္းရံလ်က္ရွိသည္။ အက်ယ္အဝန္းအားျဖင့္ ၉၇၀၀၀၀ စတုရန္းမိုင္ခန္႔ ရွိၿပီး အတၱလႏၲိတ္ သမုဒၵရာႏွင့္ ဆက္သည့္ ဂ်ီဘေရာ္လ္တာ ေရလက္ၾကားသည္ ၁၄ ကီလိုမီတာ (၉ မိုင္) သာ က်ယ္ဝန္းသည္။ ပ်မ္းမွ်အနက္အားျဖင့္ ေပေပါင္း ၄၉၀၀ နက္ၿပီး အနက္ဆုံးေနရာမွာ ၁၇၂၈၀ေပ အထိနက္သည္။

ဤပင္လယ္တြင္း၌ ကၽြန္း အေျမာက္အျမား ရွိလ်က္ အေရးပါ အရာေရာက္ဆုံးတို႔မွာ ဂရိမွ Ionian ၊ စပိန္မွ Balearic ကၽြန္း ၊ အီတလီမွ Sardinia ကၽြန္း ၊ ဆိုက္ပရပ္ကြ်န္း ၊ ၿပင္သစ္မွ Corsica ကၽြန္း ၊ Cyclades ကြ်န္းစုမ်ား စသည္တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။ ပညာရွင္မ်ား၏ အဆုိအရမူ ေျမထဲပင္လယ္သည္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၅.၉သန္းခန္႔ကတည္းက ရွိခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္ဟု သိရသည္။

ေျမထဲပင္လယ္ကမ္းရုိးတန္းတေလွ်ာက္ တည္ရွိေနေသာ ႏုိင္ငံမ်ားမွာ တူရကီ ၊ တူနီးရွား ၊ ဆီးရီးယား ၊ ဆလုိေဗးနီးယား ၊ စပိန္ ၊ လစ္ဗ်ား ၊ အီတလီ ၊ အစၥေရး ၊ဂရိ ၊ ျပင္သစ္ ၊ အီဂ်စ္ ၊ ျပင္သစ္ ၊ ခရုိေအးရွား ႏွင့္ အျခားႏုိင္ငံအခ်ဳိ႕တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။ ကမ္းေျခတေလွ်ာက္ အဓိကၿမဳိ႕ႀကီးမ်ားမွာမူ အလက္ဇၿႏၵီးယား ၊ ဘာစီလုိနာ ၊ မာေဆး ၊ ေအသင္ ၊ တဲအဗစ္ ၊ ေရာမ ၊ ဗင္းနစ္ ၊ က်ဴးနစ္ စသည္တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။

Lepanto စစ္ပြဲ ၊ ေျမထဲပင္လယ္ ၊ ၁၅၇၁ခုႏွစ္

ဥေရာပ၊ အာရွႏွင့္ အာဖရိကတိုက္ႀကီး ၃ တိုက္အၾကား တြင္ တည္ရွိသည္ ေျမထဲပင္လယ္သည္ကား ေရွးပေဝဏီမွ စ၍ ကမၻာ့သမိုင္းတြင္ ေက်ာ္ေစာ ထင္ရွားခဲ့ေသာ ပင္လယ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ ထိုပင္လယ္ကို ဝန္းရံ လ်က္ရွိသည့္ အီတလီ ၊ ဂရိ၊ ပယ္လက္စတိုင္း၊ အီဂ်စ္စေသာ တိုင္းျပည္မ်ားတြင္ ေရွးအက်ဆုံး ယဥ္ေက်းမႈမ်ား စတင္ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ယခုအခ်ိန္၌ လည္း ေျမထဲပင္လယ္သည္ ကမာၻ႔ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရး ကိစၥမ်ား၌လည္းလည္းေကာင္း၊ လမ္းပန္းအဆက္အသြယ္ ကိစၥမ်ား၌လည္းေကာင္း၊ စစ္မက္ေရးရာ၌လည္းေကာင္း အခ်က္အျခာေဒသ ျဖစ္လ်က္ပင္ရွိသည္။

ေျမထဲပင္လယ္၏ သမိုင္းကို သုံးသပ္ရေသာ္ ေျမထဲပင္လယ္တြင္ ဦးစြာက်က္စားေသာ လူမ်ိဳးမွာ ဖီနီရွန္တို႔ ျဖစ္၏။ ဖီနီရွန္ လူမ်ိဳးတို႔သည္ ေျမထဲပင္လယ္ တစ္ေလၽွာက္ ဂ်ီဗေရာတား ေရလက္ၾကားတိုင္ေအာင္ သြားေသာဟူ၏။ ထိုေဒသသို႔ ေရာက္ ေလေသာ္ေက်ာက္ေဆင္မ်ားေပၚတြင္ ‘တိုး၍ မသြားရ’ ဟူ၍ အဓိပၸါယ္ရေသာ စာတမ္းထိုးထားသည္ကို ေတြ႕ရေသာဟူ၏။ သို႔ရာတြင္ ရဲရင့္လွေသာ ဖီနီရွန္လူမ်ိဳးတို႔သည္ အတၱလႏၲိတ္သမုဒၵရာ တြင္းသို႔ ဆက္လက္သြားၾက၏။

ေျမထဲပင္လယ္ေဒသ တစ္ခုလုံးကုိ သိမ္းပိုက္ခဲ့တဲ့ေရာမအင္ပါယာ ၊ ေအဒီ ၁၁၇

ဂရိ၊ ေရာမႏွင့္ ကားေသ့လူမ်ိဳးတို႔သည္ ဖီနီရွန္လူမ်ိဳးတို႔ သြားရာ ခရီးေၾကာင္းအတိုင္း သြားၾကသည္။ သို႔ျဖင့္ ေျမထဲပင္ လယ္သည္ ကမၻာတြင္ အေရးပါေသာ ေရေၾကာင္းျဖစ္လာသည္။ ဝင္ေပါက္မွာ ဂ်ီဗေရာတား ျဖစ္၏။ ေရာမႏိုင္ငံ ေကာင္းစားစဥ္က ေျမထဲပင္လယ္ကို ေရာမလူမ်ိဳးတို႔ ႀကီးစိုးခဲ့၏။ ခရစ္ ၁၉၃ဝ ျပည့္ ့ႏွစ္တြင္ အီတာလ်ံ လူမ်ိဳးတို႔သည္ ေျမထဲပင္လယ္ကို ႀကီးစိုးရန္ ႀကံစည္ခဲ့ၾကေသးသည္။

ယဥ္ေက်းမႈသည္ အေနာက္ဖက္ႏွင့္ ေျမာက္ဖက္သို႔ ေ႐ြ႕သြားေသာ အခ်ိန္တြင္ ေျမထဲပင္လယ္သည္ အေရးမပါလွဘဲ ရွိသြား၏။ သို႔ေသာ္ ၁၈၆၉ ခုႏွစ္၌ ဆူးအက္တူးေျမာင္းကို ေဖာက္လုပ္ ၿပီးစီးၿပီးသည့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဥေရာပတိုက္ ေတာင္ပိုင္းႏွင့္ အာရွ တိုက္တို႔ ကူးလူးဆက္ဆံရာ အဓိက ေရေၾကာင္းလမ္း ျဖစ္လာသည္။ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း သေဘၤာရာေပါင္းမ်ားစြာတို႔သည္ ဆူးအက္တူးေျမာင္းကို ကူးျဖတ္ေလသည္။

ထိုေၾကာင့္ပင္ ဥေရာပ လက္နက္ႏိုင္ငံမ်ားသည္ အာဖရိကေျမာက္ ဖက္စြန္းရွိ ဂ်ီဗေရာတားတြင္ မိမိတို႔ အေျခေတာင့္ေအာင္ စိုင္းျပင္း ၾကလ်က္ ေျမထဲပင္လယ္တြင္ ေျခကုတ္ရေအာင္ ႀကိဳးပမ္းၾကသည္။ ပထမကမၻာစစ္ႀကီးအတြင္းက ေျမထဲပင္လယ္သည္ စစ္မ်က္ႏွာတစ္ရပ္ျဖစ္ခဲ့၏။ ဒါးဒနဲ ေရလက္ၾကားကို ရရွိႏိုင္စိမ့္ေသာ ငွာ တိုက္ခိုက္ေသာ ဂလစ္ပိုလီတိုက္ပြဲသည္ ထင္ရွားေပသည္။ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီး ျဖစ္စဥ္အခါကလည္း ေအာင္ျမင္မႈ ရႏိုင္ရန္ ေျမထဲပင္လယ္ကို ႀကီးစိုးမႈသည္ လိုအပ္သည္ဟု ယူဆၾက၏။ ထိုအတြက္ေၾကာင့္ပင္ မဟာမိတ္တို႔၏ အဓိကရန္သူမွာ နာဇီဂ်ာမနီ ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း မိမိတို႔၏ စစ္တပ္မ်ားကို အာဖရိက ေျမာက္ပိုင္းႏွင့္ အီတလီႏိုင္ငံတြင္းသို႔ ေစလႊတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေလသည္။

ဆူးအက္တူးေျမာင္းသည္ ေျမထဲပင္လယ္ကို ပင္လယ္နီ၊ အာေရဗ်ပင္လယ္၊ အိႏၵိယ သမုဒၵရာတို႔ႏွင့္ ဆက္မိေစသည္။ ေျမထဲပင္လယ္ကို အၾကမ္းအားျဖင့္ အီတလီကၽြန္းဆြယ္က ႏွစ္ပိုင္း ခြဲျခားထားသကဲ့သို႔ ရွိ၏။ ဤသို႔ ခြဲျခားလိုက္ေသာ အခါေျမထဲပင္လယ္မွာ အေရွ႕ဖက္ျခမ္း အေနာက္ဖက္ျခမ္း ဟူ၍ ျဖစ္လာၿပီးလၽွင္ အေရွ႕ဖက္ျခမ္း၌ ေရသည္ပို၍ နက္ ေလသည္။ ဤပင္လယ္၌ ငါးအမ်ိဳးေပါင္း ၄ဝဝ ေက်ာ္ က်က္စား သည္ျဖစ္ရာ အျခား ပင္လယ္မ်ားထက္ ငါးမ်ိဳးေပါင္း စုံေလသည္။

ေျမထဲပင္လယ္ ႏွင့္ အလက္ဇၿႏၵီးယားၿမဳိ႕

ထို႔ျပင္ အီတလီႏိုင္ငံမွ အီဗ႐ိုျမစ္၊ ပိုျမစ္တို႔သည္လည္းေကာင္း၊ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံမွ ႐ုန္းျမစ္သည္လည္းေကာင္း၊ အာဖရိကတိုက္မွ ႏိုင္းျမစ္သည္လည္းေကာင္း ဤေျမထဲပင္လယ္ထဲသို႔စီးဝင္ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ ထိုသို႔ ျမစ္အနည္းငယ္မွ စီးဝင္လာေသာေရထက္ ပို၍ ေရခိုးေရေငြ႕အျဖစ္ျဖင့္ ေရကိုစြန္႔လႊတ္ရေသာေၾကာင့္ေျမထဲပင္လယ္ သည္ အကယ္၍သာ အတၱလႏၲိတ္ သမုဒၵရာႏွင့္ ဆက္စပ္လ်က္ မရွိပါက ဆားအိုင္ႀကီးတစ္ခု ျဖစ္သြားရန္ပင္ အေၾကာင္း ရွိေလသည္။

ေျမထဲပင္လယ္သည္ ပတ္ဝန္က်င္ရွိ ကုန္းေျမေဒသတို႔ကို ရာသီဥတု အားျဖင့္ ထူးျခားေစသည္။ ေျမထဲပင္လယ္ ရာသီဥတု ေခၚေသာ ရာသီဥတုမ်ိဳးကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ယင္းရာသီဥတုမ်ိဳးမွာ ေဆာင္အခါေႏြး၍ စြတ္စိုလ်က္၊ ေႏြအခါပူ၍ ေျခာက္ေသြ႕ၿပီးလၽွင္ ေဆာင္းကူး၊ ေဆာင္းႏွင့္ ေႏြရာသီမ်ားတြင္ မိုး႐ြာသည္။ စပ်စ္သီး၊ လိမ္ေမာ္သီး၊ မက္မြန္သီး၊ တည္သီးအစရွိေသာ အသီး မ်ားသည္ဤကဲ့သို႔ေသာ ရာသီဥတုမ်ိဳးကို ႏွစ္သက္သည္။ ေျမထဲ ပင္လယ္ကို ပတ္ရံလ်က္ရွိေသာ ကုန္းေျမမ်ားသည္ ေတာင္ထူထပ္ သည္။ သို႔အားျဖင့္ ျပာလဲ့ေသာ ပင္လယ္ေရျပင္ကို ေနာက္ခံလ်က္ ရွိေသာေၾကာင့္ သဘာဝ႐ႈခင္း လွပသျဖင့္ ထင္ရွားေပသည္။

ေျမထဲပင္လယ္ရဲ႕ satellite ျမင္ကြင္းတစ္ခု
ေျမထဲပင္လယ္အတြင္းရွိ ခရုိေအးရွားႏုိင္ငံမွ Paklinski ကြ်န္းစုမ်ား
ညဘက္မွာ ျမင္ေတြ႔ရတဲ့ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသ

SoftSchool Facts
Myanmar Wikipedia

Leave a Reply