ကမာၻ႔အႏၲရာယ္အရွိဆုံး မီးေတာင္ႀကီး ၁၀ ေတာင္

Posted on

မီးေတာင္တစ္ေတာင္ကို အေဝးကၾကည့္ၿပီး သိပ္လွတာပဲလို႔ ေတြးဖူးၾကပါလိမ့္မယ္။ ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ေတာ့ မီးေတာင္ေတြရဲ႕အလွအပေၾကာင့္ ဘဝအေမာေတြေျပခဲ့ဖူးပါတယ္။ မီးေတာင္ေတြဟာ သဘာဝအတိုင္းလွပေနေပမယ့္လည္း တခ်ဳိ႕အခ်ိန္ေတြမွာလူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕အသက္ေတြကိုယူသြားတဲ့အထိ ေျပာင္းလဲႏိုင္ပါတယ္။ သာမာန္အားျဖင့္ေတာ့ မီးေတာင္တိုင္းက အႏၲရာယ္မေပးတတ္ၾကပါဘူး။ အခုေျပာျပမယ့္ မီးေတာင္ (၁၀)ခုကေတာ့ ကမာၻေပၚမွာအႏၲရာယ္အမ်ားဆုံးမီးေတာင္ စာရင္းဝင္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

၁၀။ ကင္မရြန္းမီးေတာင္ ၊ ကင္မရြန္းႏုိင္ငံ

ကင္မ႐ြန္းႏိုင္ငံက ကင္မ႐ြန္းေတာင္လို႔ေခၚတဲ့ မီးေတာင္ဟာဆိုရင္ အေနာက္ဘက္ ဆာဟာရကႏၲာရ နဲ႔ အာဖရိက အလယ္ပိုင္းမွာ တည္ရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ Fako လို႔အမည္တြင္ၿပီး အာဖရိကရဲ႕ ေလးခုေျမာက္ အျမင့္ဆုံးေတာင္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ၁၈၀၀ခုႏွစ္ေလာက္က မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈႀကီးျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။

ေပါက္ကြဲမႈကအရမ္းျပင္းထန္ ခဲ့တာေၾကာင့္ ေခ်ာ္ရည္ေတြဟာ ေျမျပင္ကေန အျမင့္ ၂၀၀၀မီတာ ေလာက္အထိေရာက္ေအာင္ ေပါက္ကြဲထြက္ခဲ့တာပါ။ ေခ်ာ္ရည္စီးေၾကာင္းႀကီးဟာ Mapanja ႐ြာတစ္ေလၽွာက္စီးဆင္းခဲ့ပါတယ္။ ေပါက္ကြဲၿပီးေနာက္ပိုင္းေလ့လာခ်က္မ်ားအရ ေတာင္ေပၚမွာ မီးေသြးတုံးလိုအတုံးေတြအမ်ားႀကီးရွိေနတာေတြ႕ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအတုံးႀကီးေတြ ထုထည္ႀကီးမာစြာတည္ရွိေနေစတဲ့အျပင္ ျပင္းထန္တဲ့ငလ်င္ေတြကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့အစြမ္းသတၱိတဲ့ မီးေတာင္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။

၉။ Aira Caldera, ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ

Supervolcano လို႔သတ္မွတ္ထားၾကတဲ့ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံက Aira Calderna မီးေတာင္ဟာ ကမၻာ့ေျမဆီလႊာထဲက ေက်ာက္ရည္ပူ ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ေက်ာ္ေလာက္ကို ထုတ္ႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။ ဒီမီးေတာင္ရဲ႕ အႏၲရာယ္ေၾကာင့္ ကမာၻ႔အစိတ္အပုိင္းတခ်ဳိ႕ေတာင္ ပ်က္စီးသြားေစႏိုင္တယ္လို႔ သုေတသနပညာရွင္တခ်ိဳ႕က ခန္႔မွန္းထားၾကပါတယ္။ မီးေတာင္ရဲ႕အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြဟာ ေလထုဖိအားကို ကေမာက္ကမျဖစ္ေစၿပီး ဖန္လုံအိမ္နိယာမဖ်က္စီးမႈကို အားေပးေနပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ျပင္းထန္တဲ့ဖိအားေၾကာင့္ ႏ်ဳကလိယားေပါက္ကြဲထြက္သလိုမ်ိဳး ေပါက္ကြဲႏိုင္ပါေသးတယ္။Aira Caldera မီးေတာင္ကမာၻေပၚမွာရွိေနတာ ဘယ္ေလာက္ အႏၲရာယ္မ်ားလဲသိခ်င္ရင္ ႏ်ဴကလိယား ဗုံးတစ္လုံးေပါက္ကြဲထြက္တာကို စိတ္ကူးယဥ္ၾကည့္လိုက္ရင္ သိႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

၈။ Mayon, ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံ

Mayonမီးေတာင္ကေတာ့ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ၊ Bicol ျပည္နယ္က Albay နယ္ဘက္မွာတည္ရွိတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ Mayon ဆိုတဲ့နာမည္ျဖစ္လာပုံက ဒ႑ာရီထဲက မင္းသမီး Daragang Magayon ရဲ႕နာမည္ကို အစြဲျပဳၿပီးေပးထားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ မီးေတာင္ေတြထဲက အျပင္းထန္ႏုိင္ဆုံး မီးေတာင္ရွင္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ေတာင္ရဲ႕ပုံစံဟာ ကန္ေတာ့ခြ်န္ပုံစံျဖစ္ေနတာ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

၁၈၁၄ခုႏွစ္ကတည္းက စတင္ၿပီး ေပါက္ကြဲမႈအႀကိမ္ေရေပါင္း ၄၇ႀကိမ္ထိေအာင္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈတိုင္းမွာ လူေတြရဲ႕အသက္ေပါင္းမ်ားစြာ စေတးခံခဲ့ရပါတယ္။ မီးေတာင္ေပါက္ကြဲေနစဥ္မွာ ထြက္လာတဲ့ေခ်ာ္ရည္ေတြဟာ ေျမျပင္ေပၚမေရာက္ခင္ ေပ ရာေပါင္းမ်ားစြာအထိ ျမင့္တက္ေပါက္ကြဲထြက္ခဲ့ပါတယ္။ ေျမေပၚေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ အနီးနားက႐ြာေတြဆီကို ပ်ံ႕ႏွံသြားၿပီး ျပာေတြနဲ႔ မီးခိုးေတြဟာ ေလထုထဲမွာ ကီလိုမီတာ ၁၆၀ေလာက္အထိကို အေမွာင္အတိ ဖုံးလႊမ္းသြားပါေတာ့တယ္။

၇။ Taal, ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံ

Taal မီးေတာင္ဟာ ဖိလစ္ပိုင္မွာပဲတည္ရွိၿပီး ေပါက္ကြဲတဲ့ေနရာမွာေတာ့ အလြန္ျပင္းထန္ပါတယ္။ မနီလာၿမဳိအနီးမွာတည္ရွိကာ ၿမိဳ႕နဲ႔ ၅၀ကီလိုမီတာပဲေဝးပါတယ္။ မီးေတာင္ရဲ႕ အေပၚဘက္ ျမင္ကြင္းကိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ႀကီးမားတဲ့ မီးေတာင္ဝႀကီးကို အလယ္တည့္တည့္မွာျမင္ေတြ႕ရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

လူေပါင္း ၅၀၀၀ ကေန ၆၀၀၀အထိေသဆုံးေစခဲ့တဲ့မီးေတာင္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ေသမင္းတံခါးဝလို႔ေခၚေဝၚရေလာက္ေအာင္ကို အႏၲရာယ္မ်ားတဲ့ မီးေတာင္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ မီးေတာင္ရဲ႕ေခါင္းေပါက္ေပၚမွာ သဘာဝအတိုင္းျဖစ္ေနတဲ့ ေရကန္တစ္ခုလဲရွိေနပါတယ္။Taal မီးေတာင္ဟာစုစုေပါင္း အႀကိမ္ေရ ၃၃ႀကိမ္ခန္႔ေပါက္ကြဲခဲ့ၿပီးဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဒုတိယ active အျဖစ္ဆုံး မီးေတာင္တစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္။

၆။ Nevado del Ruiz, ကုိလံဘီယာႏုိင္ငံ

Nevado del Ruiz မီးေတာင္ဟာ ေခ်ာ္ရည္၊ မီးေတာင္ျပာ အမ်ားအျပားနဲ႔ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားၿပီး ကုိလံဘီယာႏုိင္ငံရဲ႕ Caldas နဲ႔ Tolima နယ္ေတြရဲ႕အစပ္မွာ တည္ရွိေနပါတယ္။ ကုိလံဘီယာႏုိင္ငံရဲ႕ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ေကာင္းတဲ့ မီးေတာင္တစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕အႏၲရာယ္ကေတာ့ “pyroclastic flows” လို႔ေခၚတဲ့ ေလပူေတြနဲ႔ မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ထြက္လာတဲ့ အေငြ႕အသက္ေတြဟာ လူေနမႈပတ္ဝန္းက်င္မွာပ်ံ႕ႏွံေနတာ ႏွစ္ေပါင္းၾကာေနတာေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၈၅ခုႏွစ္ကျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ လူေပါင္း ၂၅၀၀၀ေက်ာ္ေသဆုံးခဲ့ၿပီး အနီးနားက Armero ရဲ႕ၿမိဳ႕ေတြပ်က္ဆီးခဲ့ရပါတယ္။ Nevado del Ruiz မီးေတာင္က ထြက္ေနတဲ့ အဆိပ္ေငြ႕ေတြဟာ ေသဆုံးမႈေတြရဲ႕ သမိုင္းဝင္အေငြ႕အသက္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

၅။ Mount Pelée, ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ

ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ Martinique ေဒသရဲ႕ ေျမာက္ဘက္အဆုံးမွာတည္ရွိတဲ့ Mount Pelée မီးေတာင္ဟာ ယခုအခါ သိပ္Active မျဖစ္ေတာ့ေပမယ့္လည္း အနီးနားပတ္ဝန္းက်င္မွာ လႈပ္ခတ္ခဲ့တဲ့ ငလ်င္ေတြဟာ မီးေတာင္ရဲ႕ ယခင္ေပါက္ကြဲမႈေတြေၾကာင့္ဆိုတာ သက္ေသတည္ေနပါတယ္။ Mount Pelée မီးေတာင္ဟာ ၂၀ရာစုမွာ မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ သတ္မွတ္ခဲ့တဲ့ အႏၲရာယ္ရွိဆုံး မီးေတာင္စာရင္းရဲ႕ ေအာက္ဆုံးကိုေရာက္ခဲ့ပါတယ္။

မီးေတာင္ေတြရဲ႕ပုံစံျဖစ္တဲ့ ကန္ေတာ့ပုံသ႑ာန္မီးေတာင္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ေခ်ာ္ရည္ေတြဖြဲ႕စည္းမႈအတိုင္း တည္ရွိေနပါတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈျဖစ္စဥ္ကဆိုရင္ Saint-Pierre တစ္ၿမိဳ႕လုံးကို ရစရာမရွိေအာင္ပ်က္စီးသြားေစတဲ့အျပင္ လူေပါင္း ၃၀၀၀၀ေက်ာ္ရဲ႕ အသက္ေတြေပးခဲ့ရပါတယ္။ ၎ရဲ႕အလြန္ပူေလာင္လွတဲ့ ဓာတ္ေငြ႕ေတြနဲ႔ မီးေတာင္ေခ်ာ္ရည္ေတြကို ေရွာင္ရွားဖို႔ခက္ခဲလြန္းလွတာေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။

၄။ Michoacan-Guanajuato, မကၠဆီကုိႏုိင္ငံ

Michoacan-Guanajuato မီးေတာင္ဝရဲ႕ပတ္ဝန္းက်င္မွာဆိုရင္ေတာ့ ေတာင္ႀကီးဟာ တကယ့္ကို အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ပုံစံေပၚေနပါတယ္။မကၠဆီကိုႏိုင္ငံရဲ႕အလယ္တည့္တည့္ မွာတည္ရွိၿပီး ဧရိယာအားျဖင့္၂၀၀ကီလိုမီတာခန္႔ရွိပါတယ္။ ေတာင္ဧရိယာတစ္ခုလုံးကေတာ့ မီးေသြးခဲႀကီးလိုမဲနက္ေနပါတယ္။

ပထမဆုံးအႀကိမ္အေနနဲ႔ ၁၇၅၆ခုႏွစ္မွာ ေပါက္ကြဲခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းဆက္တိုက္ေပါက္ကြဲမႈေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ေျမာက္ဘက္မွ အေနာက္ဘက္သို႔ စီးဆင္းေနတဲ့ ေခ်ာ္ရည္စီးေၾကာင္းေတြအခုထိရွိေနတုန္းပါပဲ။ ေပါက္ကြဲမႈေတြကေတာ့ ၁၉၄၃ ခုႏွစ္ကေန ၁၉၅၂အတြင္းေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီး အနီးနားမွာရွိတဲ့႐ြာေတြကို ေခ်ာ္ရည္စီးေၾကာင္းက ဝါးၿမိဳသြားခဲ့ပါတယ္။

၃။ Mount Vesuvius , အီတလီ

ဗီဆူးဗီးယပ္မီးေတာင္သည္ ကမၻာ ေပၚတြင္ အထင္ရွားဆုံးေသာ မီးေတာင္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ဥေရာပတိုက္၏ တစ္လုံးတည္း ေသာ မီးရွင္ေတာင္ ျဖစ္သည္။ အီတလီႏိုင္ငံ ေနပယ္ပင္လယ္ ေအာ္ေပၚတြင္ တည္ရွိ၍ ေနပယ္ၿမိဳ႕မွ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ၇ မိုင္ခန္႔ ကြာေဝးေလသည္။ ဗီဆူးဗီးယပ္မီးေတာင္သည္ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေပါက္ကြဲ ခဲ့ဘူး၏။ ေအဒီ ၇၉ ခုႏွစ္မတိုင္မီက ယင္းကို မီးေတာင္ဟု လူတို႔မသိၾကေခ်။ ေအဒီ ၆၃ ခုႏွစ္မွစ၍ ၁၆ ႏွစ္လုံးလုံး ပတ္ဝန္းက်င္ေဒသမ်ားတြင္ ငလ်င္လႈပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၇၉ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ မီးေတာင္အႀကီးအက်ယ္ ေပါက္ကြဲ ခဲ့ရာ၊ ဟာက်ဴေလနီယမ္၊ ပြန္ပီယိုင္ႏွင့္ စတာဗီေယးၿမိဳ႕တို႔သည္ ျပာႏွင့္ ေခ်ာ္မ်ားေအာက္တြင္ နစ္ျမဳပ္ ပ်က္စီးၾကကုန္၏။

၄၇၂ ခုႏွစ္တြင္ မီးေတာင္ဝမွ ျပာမ်ား အႀကီးအက်ယ္ လြင့္တက္ျပန္ရာ ကြန္စတန္တီႏိုပယ္ၿမိဳ႕တိုင္ေအာင္ပင္ ျပားမ်ား ေရာက္သည္ဟု ဆိုၾကသည္။ ၁၆၃၁ ခုႏွစ္တြင္ ေခ်ာ္ရည္မ်ား ႏွင့္ ေရပူမ်ားသည္ ေတာင္ေျခရင္းသို႔ စီးဆင္းက်လာသျဖင့္ ထိုေနရာတစ္ဝိုက္ရွိ ႐ြာမ်ားမွ လူေပါင္း ၁၈ဝဝဝ ခန္႔ ေသေၾက ပ်က္စီးခဲ့ေလသည္။ ၁၇၉၄ ခုႏွစ္၊ ၁၈၂၂ ခုႏွစ္၊ ၁၈၅၅ ခုႏွစ္၊ ၁၈၇၂ ခုႏွစ္၊ ၁၈၈ဝ ျပည့္ႏွစ္၊ ၁၈၉၅ ခုႏွစ္၊ ၁၉ဝ၆ ခုႏွစ္၊ ၁၉၂၉ ခုႏွစ္၊ ၁၉၄၄ ခုႏွစ္မ်ားတြင္လည္း မီးေတာင္ေပါက္ကြဲ ခဲ့ရာ ၁၉ဝ၆ ခုႏွစ္တြင္ အေသအေၾကအပ်က္အစီး အမ်ားဆုံး ျဖစ္၏။ ထိုစဥ္က ႐ြာႏွင့္ၿမိဳ႕ေပါင္းမ်ားစြာ ပ်က္စီးခဲ့ရသည္။

ဗီဆူးဗီးယပ္မီးေတာင္ႀကီးသည္ ယင္းသို႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေပါက္ကြဲ၍ ပတ္ဝန္းက်င္ေဒသမ်ားကို ဒုကၡေပးခဲ့ေသာ္လည္း ေတာင္ေျခရင္းႏွင့္ ေအာက္ဘက္ေတာင္ေစာင္းမ်ားတြင္ ေျမဩဇာေကာင္း၍ စပ်စ္ၿခံလုပ္ငန္းအလြန္ျဖစ္ထြန္းေသာေၾကာင့္ လူမ်ား ႐ြာတည္ေနထိုင္ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ မီးေတာင္မွ မီးခိုး ထြက္သည္ကို အရိပ္အကဲၾကည့္ကာ တထိတ္ထိတ္ႏွင့္ ေနၾက ရသည္။

၂။ Krakatao, Indonesia

Krakatao မီးေတာင္ဟာ အင္ဒိုနီးရွား ပင္လယ္ေရပိုင္နက္ျဖစ္တဲ့ ဂ်ားဘားကြ်န္းနဲ႔ ဆူမားၾတားကြ်န္းၾကားမွာတည္ရွိပါတယ္။ ၁၈၈၃ခုႏွစ္မွာျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ျပင္းထန္တဲ့ ေပါက္ကြဲမႈဟာဆိုရင္ အနီးနားကလူေတြဘယ္ေတာ့မွ မေမ့ႏိုင္ေအာင္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အသံဟာဆို ႏူကလိယားဗုံးေပါက္ကြဲမႈအတိုင္း အႀကိမ္မ်ားစြာေပၚေပါက္လာၿပီး World War II မွာ က်ဲခဲ့တဲ့ Hiroshima ဗုံးသံနဲ႔ေတာင္သြားတူေနတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဒီေပါက္ကြဲသံေတြကို ၄၈၀၀ကီလိုမီတာ အကြာအေဝးကေနေတာင္ၾကားရပါတယ္တဲ့။ Krakatao မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ဆူနာမီမုန္တိုင္းေၾကာင့္ လူေပါင္း ၃၅၀၀၀ေက်ာ္ေသဆုံးခဲ့ရပါတယ္။

၁။ Mount Tambora, Indonesia

အႏၲရာယ္အမ်ားဆုံးမီးေတာင္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ Mount Tambora ဟာ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ Lesser Sunda ကၽြန္းေပၚမွာတည္ရွိပါတယ္။ အင္ဒိုနီးရွားကၽြန္းစုမွာ အျမင့္ဆုံးေတာင္တစ္ခုလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ ကာလကေတာ့ ၁၈၁၅ခုႏွစ္မွာျဖစ္ၿပီး ကီလိုမီတာ ၂၀၀၀ အကြာကေနေတာင္ ေပါက္ကြဲသံေတြေၾကာက္စရာေကာင္းေအာင္ၾကားခဲ့ရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ လူေပါင္း ၇၁၀၀၀ေလာက္ေသဆုံးခဲ့ၿပီး အဲ့ဒီထဲက ၁၂၀၀၀ခန္႔ကေတာ့ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလိုေသဆုံးခဲ့ၾကတာပါ။ မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈကထြက္ေပၚလာတဲ့ ျပာေတြရဲ႕ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ရလဒ္ကေတာ့ အနီးနားမွာရွိတဲ့႐ြာေတြက ေနထိုင္သူေတြကိုေရာဂါေတြနဲ႔အတူ ေသဆုံးျခင္းေတြ ျဖစ္ေပၚေစေတာ့တာပါပဲ။


ကမ္ဘာ့အန္တရာယ်အရှိဆုံး မီးတောင်ကြီး ၁၀ တောင် (unicode)

မီးတောင်တစ်တောင်ကို အဝေးကကြည့်ပြီး သိပ်လှတာပဲလို့ တွေးဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ ကျွန်တော့်အတွက်တော့ မီးတောင်တွေရဲ့အလှအပကြောင့် ဘဝအမောတွေပြေခဲ့ဖူးပါတယ်။ မီးတောင်တွေဟာ သဘာဝအတိုင်းလှပနေပေမယ့်လည်း တချို့အချိန်တွေမှာလူတော်တော်များများရဲ့အသက်တွေကိုယူသွားတဲ့အထိ ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။ သာမာန်အားဖြင့်တော့ မီးတောင်တိုင်းက အန္တရာယ်မပေးတတ်ကြပါဘူး။ အခုပြောပြမယ့် မီးတောင် (၁၀)ခုကတော့ ကမ္ဘာပေါ်မှာအန္တရာယ်အများဆုံးမီးတောင် စာရင်းဝင်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။

၁၀။ ကင်မရွန်းမီးတောင် ၊ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ

ကင်မရွန်းနိုင်ငံက ကင်မရွန်းတောင်လို့ခေါ်တဲ့ မီးတောင်ဟာဆိုရင် အနောက်ဘက် ဆာဟာရကန္တာရ နဲ့ အာဖရိက အလယ်ပိုင်းမှာ တည်ရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ Fako လို့အမည်တွင်ပြီး အာဖရိကရဲ့ လေးခုမြောက် အမြင့်ဆုံးတောင်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၀ဝခုနှစ်လောက်က မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြီးဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုကအရမ်းပြင်းထန် ခဲ့တာကြောင့် ချော်ရည်တွေဟာ မြေပြင်ကနေ အမြင့် ၂၀၀ဝမီတာ လောက်အထိရောက်အောင် ပေါက်ကွဲထွက်ခဲ့တာပါ။ ချော်ရည်စီးကြောင်းကြီးဟာ Mapanja ရွာတစ်လျှောက်စီးဆင်းခဲ့ပါတယ်။ ပေါက်ကွဲပြီးနောက်ပိုင်းလေ့လာချက်များအရ တောင်ပေါ်မှာ မီးသွေးတုံးလိုအတုံးတွေအများကြီးရှိနေတာတွေ့ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီအတုံးကြီးတွေ
ထုထည်ကြီးမာစွာတည်ရှိနေစေတဲ့အပြင် ပြင်းထန်တဲ့ငလျင်တွေကိုဖြစ်ပေါ်စေတဲ့အစွမ်းသတ္တိတဲ့ မီးတောင်ကြီးဖြစ်ပါတယ်။

၉။ Aira Caldera, ဂျပန်နိုင်ငံ

Supervolcano လို့သတ်မှတ်ထားကြတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက Aira Calderna မီးတောင်ဟာ ကမ္ဘာ့မြေဆီလွှာထဲက ကျောက်ရည်ပူ ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ကျော်လောက်ကို ထုတ်နိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။ ဒီမီးတောင်ရဲ့ အန္တရာယ်ကြောင့် ကမ္ဘာ့အစိတ်အပိုင်းတချို့တောင် ပျက်စီးသွားစေနိုင်တယ်လို့ သုတေသနပညာရှင်တချို့က ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ မီးတောင်ရဲ့အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေဟာ လေထုဖိအားကို ကမောက်ကမဖြစ်စေပြီး ဖန်လုံအိမ်နိယာမဖျက်စီးမှုကို အားပေးနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြင်းထန်တဲ့ဖိအားကြောင့် နျုကလိယားပေါက်ကွဲထွက်သလိုမျိုး ပေါက်ကွဲနိုင်ပါသေးတယ်။Aira Caldera မီးတောင်ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိနေတာ ဘယ်လောက် အန္တရာယ်များလဲသိချင်ရင် နျူကလိယား ဗုံးတစ်လုံးပေါက်ကွဲထွက်တာကို စိတ်ကူးယဉ်ကြည့်လိုက်ရင် သိနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

၈။ Mayon, ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ

Mayonမီးတောင်ကတော့ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ Bicol ပြည်နယ်က Albay နယ်ဘက်မှာတည်ရှိတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ Mayon ဆိုတဲ့နာမည်ဖြစ်လာပုံက ဒဏ္ဍာရီထဲက မင်းသမီး Daragang Magayon ရဲ့နာမည်ကို အစွဲပြုပြီးပေးထားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ မီးတောင်တွေထဲက အပြင်းထန်နိုင်ဆုံး မီးတောင်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုများကြောင့် တောင်ရဲ့ပုံစံဟာ ကန်တော့ချွန်ပုံစံဖြစ်နေတာ အချိန်တော်တော်ကြာနေပြီဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၁၄ခုနှစ်ကတည်းက စတင်ပြီး ပေါက်ကွဲမှုအကြိမ်ရေပေါင်း ၄၇ကြိမ်ထိအောင်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုတိုင်းမှာ လူတွေရဲ့အသက်ပေါင်းများစွာ စတေးခံခဲ့ရပါတယ်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲနေစဉ်မှာ ထွက်လာတဲ့ချော်ရည်တွေဟာ မြေပြင်ပေါ်မရောက်ခင် ပေ ရာပေါင်းများစွာအထိ မြင့်တက်ပေါက်ကွဲထွက်ခဲ့ပါတယ်။ မြေပေါ်ရောက်တဲ့အခါမှာတော့ အနီးနားကရွာတွေဆီကို ပျံ့နှံသွားပြီး ပြာတွေနဲ့ မီးခိုးတွေဟာ လေထုထဲမှာ ကီလိုမီတာ ၁၆၀လောက်အထိကို အမှောင်အတိ ဖုံးလွှမ်းသွားပါတော့တယ်။

၇။ Taal, ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ

Taal မီးတောင်ဟာ ဖိလစ်ပိုင်မှာပဲတည်ရှိပြီး ပေါက်ကွဲတဲ့နေရာမှာတော့ အလွန်ပြင်းထန်ပါတယ်။ မနီလာမြိုအနီးမှာတည်ရှိကာ မြို့နဲ့ ၅ဝကီလိုမီတာပဲဝေးပါတယ်။ မီးတောင်ရဲ့ အပေါ်ဘက် မြင်ကွင်းကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် ကြီးမားတဲ့ မီးတောင်ဝကြီးကို အလယ်တည့်တည့်မှာမြင်တွေ့ရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ လူပေါင်း ၅၀၀၀ ကနေ ၆၀၀ဝအထိသေဆုံးစေခဲ့တဲ့မီးတောင်ဖြစ်တာကြောင့် သေမင်းတံခါးဝလို့ခေါ်ဝေါ်ရလောက်အောင်ကို အန္တရာယ်များတဲ့ မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မီးတောင်ရဲ့ခေါင်းပေါက်ပေါ်မှာ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်နေတဲ့ ရေကန်တစ်ခုလဲရှိနေပါတယ်။Taal မီးတောင်ဟာစုစုပေါင်း အကြိမ်ရေ ၃၃ကြိမ်ခန့်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီးဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရဲ့ ဒုတိယ active အဖြစ်ဆုံး မီးတောင်တစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။

၆။ Nevado del Ruiz, ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ

Nevado del Ruiz မီးတောင်ဟာ ချော်ရည်၊ မီးတောင်ပြာ အများအပြားနဲ့ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားပြီး ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရဲ့ Caldas နဲ့ Tolima နယ်တွေရဲ့အစပ်မှာ တည်ရှိနေပါတယ်။ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရဲ့ ထိတ်လန့်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ မီးတောင်တစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့အန္တရာယ်ကတော့ “pyroclastic flows” လို့ခေါ်တဲ့ လေပူတွေနဲ့ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့်ထွက်လာတဲ့ အငွေ့အသက်တွေဟာ လူနေမှုပတ်ဝန်းကျင်မှာပျံ့နှံနေတာ နှစ်ပေါင်းကြာနေတာကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၈၅ခုနှစ်ကဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် လူပေါင်း ၂၅၀၀၀ကျော်သေဆုံးခဲ့ပြီး အနီးနားက Armero ရဲ့မြို့တွေပျက်ဆီးခဲ့ရပါတယ်။ Nevado del Ruiz မီးတောင်က ထွက်နေတဲ့ အဆိပ်ငွေ့တွေဟာ သေဆုံးမှုတွေရဲ့ သမိုင်းဝင်အငွေ့အသက်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။

၅။ Mount Pelée, ပြင်သစ်နိုင်ငံ

ပြင်သစ်နိုင်ငံ Martinique ဒေသရဲ့ မြောက်ဘက်အဆုံးမှာတည်ရှိတဲ့ Mount Pelée မီးတောင်ဟာ ယခုအခါ သိပ်Active မဖြစ်တော့ပေမယ့်လည်း အနီးနားပတ်ဝန်းကျင်မှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ငလျင်တွေဟာ မီးတောင်ရဲ့ ယခင်ပေါက်ကွဲမှုတွေကြောင့်ဆိုတာ သက်သေတည်နေပါတယ်။ Mount Pelée မီးတောင်ဟာ ၂ဝရာစုမှာ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ အန္တရာယ်ရှိဆုံး မီးတောင်စာရင်းရဲ့ အောက်ဆုံးကိုရောက်ခဲ့ပါတယ်။မီးတောင်တွေရဲ့ပုံစံဖြစ်တဲ့ ကန်တော့ပုံသဏ္ဍာန်မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ချော်ရည်တွေဖွဲ့စည်းမှုအတိုင်း တည်ရှိနေပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကဆိုရင် Saint-Pierre တစ်မြို့လုံးကို ရစရာမရှိအောင်ပျက်စီးသွားစေတဲ့အပြင် လူပေါင်း ၃၀၀၀၀ကျော်ရဲ့ အသက်တွေပေးခဲ့ရပါတယ်။ ၎င်းရဲ့အလွန်ပူလောင်လှတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေနဲ့ မီးတောင်ချော်ရည်တွေကို ရှောင်ရှားဖို့ခက်ခဲလွန်းလှတာကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ Michoacan-Guanajuato, မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ

Michoacan-Guanajuato မီးတောင်ဝရဲ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာဆိုရင်တော့ တောင်ကြီးဟာ တကယ့်ကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့ပုံစံပေါ်နေပါတယ်။မက္ကဆီကိုနိုင်ငံရဲ့အလယ်တည့်တည့် မှာတည်ရှိပြီး ဧရိယာအားဖြင့်၂၀ဝကီလိုမီတာခန့်ရှိပါတယ်။ တောင်ဧရိယာတစ်ခုလုံးကတော့ မီးသွေးခဲကြီးလိုမဲနက်နေပါတယ်။ ပထမဆုံးအကြိမ်အနေနဲ့ ၁၇၅၆ခုနှစ်မှာ ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းဆက်တိုက်ပေါက်ကွဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။မြောက်ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေတဲ့ ချော်ရည်စီးကြောင်းတွေအခုထိရှိနေတုန်းပါပဲ။ ပေါက်ကွဲမှုတွေကတော့ ၁၉၄၃ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၅၂အတွင်းပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အနီးနားမှာရှိတဲ့ရွာတွေကို ချော်ရည်စီးကြောင်းက ဝါးမြိုသွားခဲ့ပါတယ်။

၃။ Mount Vesuvius , အီတလီ

ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်သည် ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် အထင်ရှားဆုံးသော မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဥရောပတိုက်၏ တစ်လုံးတည်း သော မီးရှင်တောင် ဖြစ်သည်။ အီတလီနိုင်ငံ နေပယ်ပင်လယ် အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ နေပယ်မြို့မှ အရှေ့တောင်ဘက် ၇ မိုင်ခန့် ကွာဝေးလေသည်။ ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်သည် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပေါက်ကွဲ ခဲ့ဘူး၏။ အေဒီ ၇၉ ခုနှစ်မတိုင်မီက ယင်းကို မီးတောင်ဟု လူတို့မသိကြချေ။ အေဒီ ၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၆ နှစ်လုံးလုံး ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ငလျင်လှုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၇၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီးတောင်အကြီးအကျယ် ပေါက်ကွဲ ခဲ့ရာ၊ ဟာကျူလေနီယမ်၊ ပွန်ပီယိုင်နှင့် စတာဗီယေးမြို့တို့သည် ပြာနှင့် ချော်များအောက်တွင် နစ်မြုပ် ပျက်စီးကြကုန်၏။

၄၇၂ ခုနှစ်တွင် မီးတောင်ဝမှ ပြာများ အကြီးအကျယ် လွင့်တက်ပြန်ရာ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တိုင်အောင်ပင် ပြားများ ရောက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၁၆၃၁ ခုနှစ်တွင် ချော်ရည်များ နှင့် ရေပူများသည် တောင်ခြေရင်းသို့ စီးဆင်းကျလာသဖြင့် ထိုနေရာတစ်ဝိုက်ရှိ ရွာများမှ လူပေါင်း ၁၈ဝဝဝ ခန့် သေကြေ ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ ၁၇၉၄ ခုနှစ်၊ ၁၈၂၂ ခုနှစ်၊ ၁၈၅၅ ခုနှစ်၊ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်၊ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်၊ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်များတွင်လည်း မီးတောင်ပေါက်ကွဲ ခဲ့ရာ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် အသေအကြေအပျက်အစီး အများဆုံး ဖြစ်၏။ ထိုစဉ်က ရွာနှင့်မြို့ပေါင်းများစွာ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။

ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်ကြီးသည် ယင်းသို့ အကြိမ်ကြိမ် ပေါက်ကွဲ၍ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို ဒုက္ခပေးခဲ့သော်လည်း တောင်ခြေရင်းနှင့် အောက်ဘက်တောင်စောင်းများတွင် မြေဩဇာကောင်း၍ စပျစ်ခြံလုပ်ငန်းအလွန်ဖြစ်ထွန်းသောကြောင့် လူများ ရွာတည်နေထိုင်ကြသည်။ သို့ရာတွင် မီးတောင်မှ မီးခိုး ထွက်သည်ကို အရိပ်အကဲကြည့်ကာ တထိတ်ထိတ်နှင့် နေကြ ရသည်။

၂။ Krakatao, Indonesia

Krakatao မီးတောင်ဟာ အင်ဒိုနီးရှား ပင်လယ်ရေပိုင်နက်ဖြစ်တဲ့ ဂျားဘားကျွန်းနဲ့ ဆူမားတြားကျွန်းကြားမှာတည်ရှိပါတယ်။ ၁၈၈၃ခုနှစ်မှာဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ပေါက်ကွဲမှုဟာဆိုရင် အနီးနားကလူတွေဘယ်တော့မှ မမေ့နိုင်အောင်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အသံဟာဆို နူကလိယားဗုံးပေါက်ကွဲမှုအတိုင်း အကြိမ်များစွာပေါ်ပေါက်လာပြီး World War II မှာ ကျဲခဲ့တဲ့ Hiroshima ဗုံးသံနဲ့တောင်သွားတူနေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဒီပေါက်ကွဲသံတွေကို ၄၈၀ဝကီလိုမီတာ အကွာအဝေးကနေတောင်ကြားရပါတယ်တဲ့။ Krakatao မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ဆူနာမီမုန်တိုင်းကြောင့် လူပေါင်း ၃၅၀၀၀ကျော်သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။

၁။ Mount Tambora, Indonesia

အန္တရာယ်အများဆုံးမီးတောင်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Mount Tambora ဟာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ Lesser Sunda ကျွန်းပေါ်မှာတည်ရှိပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားကျွန်းစုမှာ အမြင့်ဆုံးတောင်တစ်ခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ ကာလကတော့ ၁၈၁၅ခုနှစ်မှာဖြစ်ပြီး ကီလိုမီတာ ၂၀၀၀ အကွာကနေတောင် ပေါက်ကွဲသံတွေကြောက်စရာကောင်းအောင်ကြားခဲ့ရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူပေါင်း ၇၁၀၀၀လောက်သေဆုံးခဲ့ပြီး အဲ့ဒီထဲက ၁၂၀၀ဝခန့်ကတော့ ချက်ချင်းဆိုသလိုသေဆုံးခဲ့ကြတာပါ။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကထွက်ပေါ်လာတဲ့ ပြာတွေရဲ့ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ရလဒ်ကတော့ အနီးနားမှာရှိတဲ့ရွာတွေက နေထိုင်သူတွေကိုရောဂါတွေနဲ့အတူ သေဆုံးခြင်းတွေ ဖြစ်ပေါ်စေတော့တာပါပဲ။

Leave a Reply