ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၏ တရားဝင္အမည္မွာ ဩစေၾတးလ် ဓနသဟာယ ႏိုင္ငံဟု ေခၚေဝၚၿပီး ကမၻာ့ေတာင္ဖက္ျခမ္းတြင္ တည္ရွိသည္။ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံတြင္ ကမၻာ့အေသးဆုံးတိုက္ျဖစ္ေသာ ဩစေၾတးလ်တိုက္၊ တက္စေမးနီးယားကၽြန္းမႀကီး၊ အိႏၵိယသမုဒၵရာႏွင့္ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ကၽြန္းစုေပါင္းမ်ားစြာ ပါဝင္သည္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားမွာ ေျမာက္ဖက္၌ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ၊ အေရွ႕တီေမာႏိုင္ငံႏွင့္ ပါပူအာနယူးဂီနီႏိုင္ငံ၊ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္၌ ေဆာ္လမြန္ကၽြန္းစုမ်ား၊ ဗႏြားတူႏိုင္ငံႏွင့္ နယူးကယ္လီဒိုးနီးယား၊ အေရွ႕ေတာင္ဖက္တြင္ နယူးဇီလန္ႏိုင္ငံတို႔ ျဖစ္သည္။ ကမာၻေပၚတြင္ ႏိုင္ငံတစ္ခုတည္းက တိုက္တစ္ခုလုံးကို ေနရာယူထားေသာ တိုက္ဟူ၍ ဩစေၾတးလ်တစ္ခုသာ ရွိသည္။

Australia ဟူေသာစကားလုံးသည္ လက္တင္ဘာသာစကား australis မွ ဆင္းသက္ လာသည္။ ေတာင္ပိုင္း “southern” ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။ ေရာမေခတ္က “unknown land of the south” အမ်ိဳးအမည္ မသိေသးေသာ ကမၻာ့ေတာင္ပိုင္းကုန္းေျမ (terra australis incognita) ဟု ေခၚေဝၚခဲ့ၾကေၾကာင္း ဒ႑ာရီလာပုံျပင္မ်ားအရ သိရွိရသည္။ ခိုင္လုံေသာ အေထာက္အထား မွတ္တမ္းအေနျဖင့္ ၁၆၂၅ခုႏွစ္တြင္ မာစတာ ဟကၠလြတ္ ေရးသားေသာ “A note of Australia del Espíritu Santo” စာအုပ္တြင္ Australia ဟူေသာစကားလုံးကို သုံးႏႈန္းထားေၾကာင္း ပထမဆုံး ေတြ႕ရွိရသည္။

၁၆၃၈ ခုႏွစ္တြင္ ဩစေၾတးလ်ေျမေပၚသို႔ ပထမဆုံး အေျခခ်ခဲ့ေသာ ဒတ္ခ္်အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီ၏ မွတ္တမ္းမ်ားတြင္ Australische ဟု ေရးသားသုံးႏႈန္းခဲ့ၾကသည္။ ဟူေသာ စကားလုံးကို တြင္က်ယ္စြာ အသုံးျပဳလာၾကသည္မွာ ၁၈၀၄ ခုႏွစ္ေရာက္မွ ျဖစ္သည္။ မက္သယူး ဖလင္းဒါးစ္က ၁၈၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ထုတ္ေဝေသာ A Voyage to Terra Australis ဟူသည့္ စာတမ္းမ်ားႏွင့္ ေရပုံမ်ားတြင္ စတင္သုံးစြဲလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ၁၈၁၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ အဂၤလိပ္ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရး႐ုံးမွ တရားဝင္ စတင္ေခၚေဝၚသုံးစြဲခဲ့သည္။ ၁၈၂၄ ခုႏွစ္တြင္ Admiralty မွ သေဘာတူလက္ခံၿပီး ဩစေၾတးလ်တိုက္ဟု တရားဝင္ ျပဌာန္းလိုက္သည္။

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၄၀,၀၀၀ မွ ၆၀,၀၀၀ ၾကားခန္႔ေလာက္ကတည္းက ဩစေၾတးလ်တိုက္တြင္ လူသားတို႔ စတင္အေျခခ် ေနထိုင္ခဲ့ၾကသည္ဟု ပညာရွင္မ်ား တြက္ဆၾကသည္။ ကုန္းေျမ အေနအထား အနီးဆုံးျဖစ္ေသာ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသမွ ပင္လယ္ကိုျဖတ္သန္းကာ ေရာက္ရွိလာျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာဆိုၾကသည္။ ၁၈ ရာစုႏွစ္ ဥေရာပတိုက္သားမ်ား စတင္ေရာက္ရွိလာခ်ိန္အထိ အဆိုပါ ေဒသခံ ဩစေၾတးလ် တိုင္းရင္းသားမ်ားမွာ အမဲလိုက္ျခင္း၊ ယာဇ္နတ္ပူေဇာ္ပသျခင္းတို႔ျဖင့္သာ အသက္ေမြးၾကေၾကာင္း မွတ္တမ္းမ်ားအရ သိရွိရသည္။

ဥေရာပမွ ဒတ္ခ္်လူမ်ိဳး စူးစမ္းရွာေဖြသူတို႔၏ ၁၆၀၆ ခု ရွာေဖြေတြ႕ရွိမႈ အၿပီးတြင္ ဩစေၾတးလ်အေရွ႕ျခမ္းကို ၿဗိတိသၽွတို႔က ပိုင္နက္အျဖစ္ ၁၇၇၀ တြင္ ေၾကျငာခဲ့သည္။ အစကနဦးပိုင္းတြင္ ၂၆ ဇန္နဝါရီ ၁၇၈၈ မွ အစျပဳ၍ နယူး ေဆာက္ေဝး ကိုလိုနီေဒသသို႔ ရာဇဝတ္မႈ က်ဴးလြန္သူတို႔အား ပို႔လႊတ္ရာ ေဒသအျဖစ္ အသုံးျပဳျခင္းအားျဖင့္ အဂၤလိပ္တို႔ စတင္ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ လူဦးေရ တိုးပြားလာၿပီး နယ္ေျမသစ္မ်ား ရွာေဖြေတြ႕ရွိ လာသည္ႏွင့္အမၽွ ၁၉ ရာစုႏွစ္တြင္ ၿဗိတိသၽွ၏ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ရေသာ ေရေျမျခား ကိုလိုနီတိုင္းႀကီး ၅ တိုင္းကို ထပ္မံ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက္ ၁၉၀၁ တြင္ ကိုလိုနီတိုင္းႀကီး ၆ တိုင္းကို ဖက္ဒရယ္စနစ္ျဖင့္ ပူးေပါင္းခဲ့ၿပီး ဩစေၾတးလ် ဓနသဟာယႏိုင္ငံကို ထူေထာင္ခဲ့သည္။

အက်ယ္အ၀န္းအားျဖင့္ စတုရန္းကီလုိမီတာ ၇.၆၉သန္း ရွိၿပီး ကမာၻေပၚတြင္ ဆဌမေျမာက္အႀကီးဆုံးႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ၂၀၁၈ခုႏွစ္အရ လူဦးေရ ၂၅သန္းနီးပါးရွိၿပီး ႏုိင္ငံသားတစ္ဦးစီ၏ ႏွစ္စဥ္၀င္ေငြမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅၂၁၉၁ ျဖစ္သည္။ ဖြံ႔ၿဖဳိးၿပီးႏုိင္ငံႀကီးတစ္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ စီးပြားေရးမွာလည္း အလြန္ဖြံ႔ၿဖဳိးတုိးတက္လွၿပီး ၾသစေၾတးလ်ေဒၚလာ(AUD) ကိုသုံးသည္။ အဓိကလုပ္ငန္းမ်ားမွာ ဘဏ္လုပ္ငန္း ၊ က်န္းမာေရး ၊ ေဆာက္လုပ္ေရး ၊ သတၱဳတူးေဖာ္ေရး ၊ သိပၸံႏွင့္နည္းပညာ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း ၊ စက္မူလုပ္ငန္း ၊ စုိက္ပ်ဳိးေရးလုန္ငန္းတုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။ ၂၀၁၇ခုႏွစ္စာရင္းအရ ကမာၻ႔အခ်မ္းသာဆုံးႏုိင္ငံစာရင္းတြင္ နံပါ ၁၈ေနရာတြင္ ရပ္တည္ေနသည္။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရး

ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုအေပၚအေျခခံထားေသာ စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စနစ္ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အႀကီးအကဲမွာ ဒုတိယေျမာက္ အဲလီဇဘက္ ဘုရင္မႀကီး ျဖစ္သည္။ ဘုရင္ခံခ်ဳပ္တြင္ အာဏာရွိေသာ္လည္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္မွသာ ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဘုရင္ခံခ်ဳပ္သည္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကို ေက်ာ္လြန္၍ အာဏာသုံးပိုင္ခြင့္ ရွိေၾကာင္းကို ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ အက်ပ္အတည္းျဖစ္ခ်ိန္တြင္ ဘုရင္ခံခ်ဳပ္က ဝတၱလမ္အစိုးရအဖြဲ႕ကို ဖ်က္သိမ္းပစ္ခဲ့ျခင္းျဖင့္ ျပသခဲ့သည္။ အစိုးရတြင္ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕အစည္း သုံးရပ္ရွိသည္။ ဥပေဒျပဳေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ တရားစီရင္ေရးတို႔ျဖစ္ၾကသည္။

ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသည္ အစိုးရ၏အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးတစ္ေယာက္ သို႔မဟုတ္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ဖြဲ႕က ခ်ဳပ္ကိုင္ျခင္းမရွိေစရန္ ေအာက္ပါအတိုင္း အစိုးရ၏ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ သုံးခုၾကားတြင္ ခြဲေဝအုပ္ခ်ဳပ္ေစသည္။ ထိုအစိုးရ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ သုံးဖြဲ႕၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားမွာ ဥပေဒျပဳေရး အာဏာ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာ ႏွင့္ တရားစီရင္ေရး အာဏာတို႔ျဖစ္ၾကသည္။

ဥပေဒျပဳေရး အာဏာ

လႊတ္ေတာ္သည္ ဥပေဒျပဳေရး ႏွင့္ ဥပေဒျပင္ဆင္ေရး ဆိုင္ရာလုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာရွိသည္။ ၎ လႊတ္ေတာ္ကို ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ျပည္သူလူထုက ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ထားေသာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည္။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာ

ဥပေဒျပဳေရးကျပဌာန္းထားေသာ တရားဥပေဒမ်ားကို အေကာင္ထည္ေဖာ္ အသက္သြင္းရန္အလုပ္မွာ အုပ္ခ်ပ္ေရးအာဏာြဖစ္သည္။ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕တြင္ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ဝန္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ဘုရင္ခံခ်ဳပ္တို႔ပါဝင္သည္။ ဝန္ႀကီးတစ္ဦးစီသည္ အစိုးရဌာနတစ္ခု၊ သို႔မဟုတ္ တစ္ခုထက္ပိုေသာဌာနမ်ားကို တာဝန္ယူၾကရသည္။

တရားစီရင္ေရး အာဏာ

ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံတြင္ တရားသူႀကီးမ်ားသည္ တရားဥပေဒကို အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုရန္ႏွင့္ လက္ေတြ႕က်င့္သုံးေဖာ္ေဆာင္ရန္ အခြင့္အာဏာရွိသည္။ တရား႐ုံးႏွင့္ တရားသူႀကီးမ်ားသည္ လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အစိုးတို႔၏ ဩဇာလႊမ္းမိုးမႈေအာက္တြင္မရွိေသာ တရားစီရင္ေရးအတြက္ သီးသန္႔တည္ရွိေသာအဖြဲ႕ျဖစ္သည္။

ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ ေဒသႀကီးမ်ား

ျပည္နယ္ (၆)ခုရွိသည္။ နယူးေဆာက္သ္ေဝးလ္စ္ (New South Wales – NSW)၊ ကြင္းစ္လန္ (Queensland – QLD)၊ ေတာင္ပိုင္း ဩစေၾတးလ် (South Australia – SA)၊ တက္စ္ေမးနီးယား (Tasmania – TAS)၊ ဝိတိုရိယ (Victoria – VIC)၊ အေနာက္ပိုင္း ဩစေၾတးလ် (Western Australia – WA) တို႔ျဖစ္ၾကသည္။ ထို႔အျပင္ အဓိက ေဒသႀကီး ႏွစ္ခုရွိသည္။ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းေဒသႀကီး (Northern Territory – NT) ႏွင့္ ဩစေၾတးလ် ၿမိဳ႕ေတာ္ ေဒသႀကီး (Australian Capital Territory – ACT) တို႔ျဖစ္သည္။

နယူးေဆာက္သ္ေဝးလ္စ္ျပည္နယ္

နယူးေဆာက္သ္ေဝးလ္စ္ျပည္နယ္သည္ ၿဗိတိသၽွလူမ်ိဳးတို႔ ကိုလိုနီနယ္ေျမ စတင္ထူေထာင္ခဲ့ေသာ ျပည္နယ္တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၏ အႀကီးဆုံးၿမိဳ႕ေတာ္ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕သည္ နယူးေဆာက္သ္ေဝးလ္စ္ျပည္နယ္တြင္း ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည္။ ကမၻာေက်ာ္ ဆစ္ဒနီ ဟာဘာဘရစ္ဂ္် (Harbour Bridge) – ဆိပ္ကမ္းတံတား ႏွင့္ ဆစ္ဒနီ ေအာ္ပရာဟာက္စ္ (Opera House) ျပဇာတ္႐ုံတို႔မွာ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕ေတာ္၏ အထင္ကရေနရာမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ၎ျပည္နယ္တြင္း၌ အက္ေဘာ္ရစ္ဂ်င္နယ္ (Aboriginal) တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုႏြယ္မ်ား အမ်ားဆုံးေနထိုင္ၾကသည္။

ကြင္းစလန္ျပည္နယ္

ကြင္းစလန္ျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ဘရစ္စဘန္ (Brisbane) ၿမိဳ႕ ျဖစ္သည္။ ဒုတိယ အႀကီးဆုံး ကြင္းစလန္ျပည္နယ္၏ ေျမာက္ဘက္တြင္ ေတာရက္စ္ ေရလက္ၾကားကၽြန္းမ်ား၊ အပူပိုင္းအၿမဲစိမ္းသစ္ေတာမ်ား၊ အပူခ်ိန္ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္ေသာ ကမ္း႐ိုးတမ္း ေနရာမ်ား ႏွင့္ ရာသီလိုက္ ေျခာက္ေသြ႕ကုန္းတြင္းပိုင္း တို႔ ရွိၾကသည္။ ဤ ျပည္နယ္တြင္း၌ ကမၻာတြင္နာမည္ႀကီးေသာ မဟာ ဘယ္ရီယာ သႏၲာေက်ာက္တန္းႀကီး (Great Barrier Reef) သည္ အေရွ႕ဖက္ကမ္း႐ိုးတမ္းတစ္ေလၽွာက္ သြယ္တန္းလ်က္ရွိသည္။

ေတာင္ပိုင္း ဩစေၾတးလ် ျပည္နယ္

ေတာင္ပိုင္း ဩစေၾတးလ် ျပည္နယ္သည္ ေက်ာက္ေဆာင္ကမ္းပါး ေပါမ်ားထူထပ္သည္။ လူသိမ်ားေက်ာ္ၾကားေသာ ဝိုင္အရက္မ်ား ထြက္သည့္ ေနရာမ်ားရွိသည္။ ၎ျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ အယ္ဒန္(လ္)ေလ (Adelaide) ျဖစ္ၿပီး ကိုလိုနီေခတ္ခ်ိန္က တည္ေဆာက္ထားခဲ့ေသာ ဗိသုကာလက္ရာမြန္မ်ားစြာ က်န္ရစ္တည္ရွိဆဲျဖစ္သည္။

တက္စ္ေမးနီးယား ျပည္နယ္

တက္စ္ေမးနီးယား ျပည္နယ္သည္ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၏ အေသးဆုံးျပည္နယ္ျဖစ္ၿပီး၊ ‘ေဘ့စ္ စထရိတ္’ ေရလက္ၾကား (Bass Strait)က ထိုျပည္နယ္ႏွင့္ ပင္မ ဩစေၾတးလ်တိုက္ကုန္းေျမကို ပိုင္းျခားထားသည္။ တက္စ္ေမးနီးယားကၽြန္းေျမေပၚတြင္ လူအနည္းစုသာေနထိုင္သည့္ အျပင္လူသူ အေရာက္အေပါက္ နည္းသျဖင့္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ကုန္းေျမမ်ားမွာ သဘာဝ အတိုင္းရွိ၍ လူတို႔၏ဒဏ္ မခံရေပ။ တက္စ္ေမးနီးယား ျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ဟိုးဘတ္ထ္ (Hobart) ျဖစ္သည္။

ဝိတိုရိယ ျပည္နယ္

ဝိတိုရိယ ျပည္နယ္မွာ ဩစေၾတးလ်တိုက္၏ ကုန္းတြင္းပိုင္းျပည္နယ္မ်ားတြင္ အေသးဆုံးျပည္နယ္ တစ္ခုျဖစ္သည္။ ထိုျပည္နယ္တြင္ ၁၈၅၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္း ေ႐ႊထြက္စဥ္ကာလမ်ားက တည္ေဆာက္ထားခဲ့ေသာ အလြန္ေကာင္းမြန္လွသည့္ ဗိသုကာလက္ရာမ်ား လည္းရွိသည္။ ဝိတိုရိယ ျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ မဲလ္ဘန္း (Melbourne) ျဖစ္သည္။

အေနာက္ပိုင္း ဩစေၾတးလ် ျပည္နယ္

အေနာက္ပိုင္း ဩစေၾတးလ် ျပည္နယ္သည္ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၏ အႀကီးဆုံးျပည္နယ္ျဖစ္သည္။ ျပည္နယ္၏ အေရွ႕ဘက္တြင္ သဲကႏၲာရႀကီးမ်ားရွိၿပီး၊ အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္မူ ေျမဩဇာေကာင္း၍ ေကာက္ပဲသီးႏွံ စိုက္ပ်ိဳးရန္ သင့္ေတာ္သည့္အျပင္၊ ဝိုင္အရက္ခ်က္သည့္ စပ်စ္ေပါရာတည္ေနရာျဖစ္သည္။ ထိုျပည္နယ္တြင္ အဓိကအားျဖင့္ သတၱဳတြင္းလုပ္ငန္း လုပ္ကြက္မ်ားကိုလုပ္ၾကသည္။ ျပည္နယ္လူဦးေရ စုစုေပါင္း၏ ေလးပုံသုံးပုံမွာ ၎ျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ေသာ ပတ္သ္ၿမိဳ႕ (Perth) တြင္ မွီတင္းေနထိုင္ၾကသည္။

ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းေဒသႀကီး

ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းေဒသႀကီး၏ ေျမာက္ဘက္တြင္ အပူပိုင္းကုန္းေျမႏွင့္ ေတာင္ဘက္တြင္ ေျမနီ သဲကႏၲာရတို႔ရွိၾကသည္။ လူဦးေရနည္းၿပီး အမ်ားစုမွာ ထိုျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဒါရ္ဝင္ၿမိဳ႕ (Darwin)တြင္ ေနထိုင္သည့္အျပင္ ၎ဒါရ္ဝင္ၿမိဳ႕ ႏွင့္ အဲလစ္စပရင္းစ္ (Alice Springs)ၿမိဳ႕ၾကားရွိ အေဝးေျပးကားလမ္းႀကီးတေလ်ာက္တြင္ ေနထိုင္ၾကသည္။ အဲလစ္စပရင္းစ္ (Alice Springs)ၿမိဳ႕သည္ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံအလယ္တဝိုက္တြင္ ခရီးသြားမ်ား အလည္သြားရာ နာမည္ႀကီး ၿမိဳ႕ေလးတစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။

ဩစေၾတးလ် ၿမိဳ႕ေတာ္ ေဒသႀကီး

ဩစေၾတးလ် ၿမိဳ႕ေတာ္ ေဒသႀကီး၏တည္ေနရာသည္ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕ ႏွင့္ မဲလ္ဘန္းၿမိဳ႕ၾကားတြင္တည္ရွိသည္။ ဩစေၾတးလ် ၿမိဳ႕ေတာ္ ေဒသႀကီးဟုဆိုသည့္အတိုင္း ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ၿမိဳ႕ေတာ္ ကန္ဘာရာ တည္ရွိရာျပည္နယ္ျဖစ္သည္။ ၎ၿမိဳ႕ေတာ္ ကန္ဘာရာသည္ လႊတ္ေတာ္ ‘ပါလီမန္ ေဟာက္စ္’ (Parliament House) ႏွင့္ ဗဟိုတရား႐ုံး ‘ဟိုင္းေကာ့တ္’ (High Court) တို႔ကဲ့သို႔ေသာ အေရးႀကီးသည့္ ႏိုင္ငံေတာ္ အထင္ကရ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ႐ုံးစိုက္ရာ အရပ္ျဖစ္သည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ အခ်က္တခ်ဳိ႕

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ အျမင့္ဆုံးေတာင္မွာ Kosciuszko ေတာင္ျဖစ္ၿပီး အျမင့္ေပ ၇၃၀၁ေပ ရွိသည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံရဲ႕ အထင္ကရတစ္ခုျဖစ္တဲ့ Uluru ေခၚ Ayers Rock ဟာ ႏုိင္ငံအလယ္ဗဟုိမွာတည္ရွိေနၿပီး တစ္ခုတည္းရပ္တည္လွ်က္ရွိေသာ ကမာၻ႔အႀကီးဆုံးေက်ာက္ေဆာင္ျဖစ္သည္။

ၾသစေၾတးလ်၏ အရွည္ဆုံးျမစ္မွာ Murray ျမစ္ျဖစ္ၿပီး၁၅၅၈မုိင္ ရွည္လ်ားသည္။

ၾသစေၾတးလ် အေရွ႕ပိုင္းတြင္ရွိသည့္ မဟာသႏာၱေက်ာက္တန္းႀကီးမွာ ကမာၻ႔အႀကီးဆုံးသႏာၱေက်ာက္တန္းႀကီးျဖစ္သည္။ ထုိသႏာၱေက်ာက္တန္းႀကီးကို
ေက်ာက္တန္းေပါင္း ၃ေထာင္ေက်ာ္ျဖင့္ဖြဲ႔စည္းထားၿပီး သႏာၱေကာင္မ်ဳိးစိတ္ ၃၅၀ေက်ာ္ ႏွင့္ ငါးအမ်ဳိးအစားေပါင္း ၁၅၀၀ခန္႔ေနထုိင္သည္။

တုိင္းရင္းသားဘာသာစကား၄၅အပါအ၀င္ ဘာသာစကားေပါင္း ၂၀၀ေက်ာ္ကိုသုံးစြဲၾကသည္။ ရုံးသုံးဘာသာစကားမွာ Australian Englishဘာသာစကားျဖစ္ၿပီး အျခားအမ်ားဆုံးသုံးစြဲၾကသည့္ဘာသာစကားမွာ Italian, Greek, Cantonese, Arabic, Vietnamese ႏွင့္ Mandarin တုိ႔ျဖစ္သည္။

ကမာၻေပၚတြင္ အျခားမည္သည့္ႏုိင္ငံတြင္မွ မရွိသည့္ တြားသြားသတၱ၀ါမ်ဳိးစိတ္ေပါင္း ၇၅၀ခန္႔သည္ ၾသစေၾတးလ်တြင္ရွိသည္။

ၾသစေၾတးလ်လူမ်ဳိးမ်ား၏ ပ်မ္းမွ်သက္တမ္းမွာ ၈၂.၈ႏွစ္ျဖစ္ၿပီး ကမာၻေပၚတြင္ စတုတၱေျမာက္အသက္အရွည္ဆုံးျဖစ္သည္။

သုိးအလြန္ေပါေသာႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး စုစုေပါင္းသုိးေကာင္ေရမွာ ႏုိင္ငံလူဦးေရ၏ ၂ဆေက်ာ္ျဖစ္သည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံအေနာက္ပိုင္းရွိ The Great Victoria သဲကႏာၱရသည္ စတုရန္းကီလုိမီတာ ၃၄၈၇၅၀က်ယ္၀န္းၿပီး UK ႏုိင္ငံထက္ပုိ၍ႀကီးမားသည္။

ၾသစေၾတးလ်သည္ မီးေတာင္ရွင္မရွိသည့္ တစ္ခုတည္းေသာတုိက္ျဖစ္သည္။

သားပုိက္ေကာင္သည္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ အမွတ္အသားျဖစ္သည္။ ၂၀၁၁ခုႏွစ္စာရင္းအရပင္ သားပုိင္ေကာင္ေပါင္း ၃၄သန္းေက်ာ္ရွိသည္။

ကမာၻ႔အရွည္ဆုံး ၿခံစည္းရိုးျဖစ္သည့္ dingo ၿခံစည္းရုိးသည္ ၾသစေၾတးလ်တြင္ရွိၿပီး အရွည္ ၅၅၃၀ကီလုိမီတာရွိသည္။

ကမာၻ႔အျမင့္ဆုံး စတီးေကြးတံတားျဖစ္သည့္ Harbor Bridge သည္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ ဆစ္ဒနီတြင္တည္ရွိသည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ထူးဆန္းသည့္ၿမဳိ႕တစ္ခုအမည္မွာ ‘၁၇၇၀’ ျဖစ္ၿပီး ကြင္းစလန္ျပည္နယ္တြင္တည္ရွိေနသည္။

ကမ္းေျခေပါင္း ၁ေသာင္းေက်ာ္ရွိၿပီး ကမာၻေပၚတြင္ကမ္းေျခအမ်ားဆုံးႏုိင္ငံျဖစ္သည္။

ဆစ္ဒနီ ေအာ္ပရာ ျပဇာတ္႐ုံ သည္ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ နယူးေဆာက္ေဝးျပည္နယ္ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕ ရွိ ေဖ်ာ္ေျဖရာ ေနရာ အမ်ားအျပားရွိေသာ ဇာတ္႐ုံ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ထို အေဆာက္အဦးသည္ ၂၀ရာစု၏ အေက်ာ္ၾကားဆုံးႏွင့္ ထူးျခားမႈ အရွိဆုံး အေဆာက္အဦး စာရင္းတြင္ တစ္ခု အပါအဝင္ ျဖစ္သည္။

ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံကို အစိမ္းေရာင္ႏွင့္ ေ႐ႊဝါေရာင္ တို႔ကကိုယ္စားျပဳသည္။ ထို ေ႐ႊဝါေရာင္မွာ ‘ဂိုးလ္ဒန္း ဝါထယ္လ္'(Golden Wattle)ပန္းပြင့္၏ အေရာင္လည္းျဖစ္သည္။ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ကိုယ္စားျပဳ အားကစားအသင္းမ်ား၏ ဝတ္စုံသည္ အမ်ားအားျဖင့္ ထို အစိမ္းေရာင္ ႏွင့္ ေ႐ႊဝါေရာင္ တို႔ကို အသုံးျပဳထားၾကသည္။

မဟူရာဖလား ေခၚ ‘အိုပယ္လ္’ (Opal) သည္ ဩစေၾတးလ်ႏိုင္ငံကို ကိုယ္စားျပဳေသာ ေက်ာက္မ်က္တစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ အက္ေဘာ္ရစ္ဂ်င္နယ္ (Aboriginal) လူမ်ိဳးတို႔ ဒ႑ာရီတြင္ကား မိုးေကာင္းကင္မွ သက္တန္႔ေရာင္စင္သည္ ဤကမၻာေျမႀကီးကိုထိမိေသာအခါဝယ္ ေျမႀကီးတြင္တည္ရွိေနၾကေသာ ေက်ာက္စိုင္ေက်ာက္ခဲမ်ားက အေရာင္ကူးကာ ထိုမဟူရာဖလား ေခၚ ‘အိုပယ္လ္’ေက်ာက္ ျဖစ္လာသည္ဟုလည္း ယုံၾကည္ၾကသည္။

ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း
သုတဇုန္


ဩစေတြးလျနိုင်ငံအေကြာင်း သိကောင်းစရာ (unicode)

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ နိုင်ငံဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး ကမ္ဘာ့တောင်ဖက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် ကမ္ဘာ့အသေးဆုံးတိုက်ဖြစ်သော ဩစတြေးလျတိုက်၊ တက်စမေးနီးယားကျွန်းမကြီး၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းစုပေါင်းများစွာ ပါဝင်သည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ မြောက်ဖက်၌ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တီမောနိုင်ငံနှင့် ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဖက်၌ ဆော်လမွန်ကျွန်းစုများ၊ ဗနွားတူနိုင်ငံနှင့် နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား၊ အရှေ့တောင်ဖက်တွင် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတစ်ခုတည်းက တိုက်တစ်ခုလုံးကို နေရာယူထားသော တိုက်ဟူ၍ ဩစတြေးလျတစ်ခုသာ ရှိသည်။

Australia ဟူသောစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား australis မှ ဆင်းသက် လာသည်။ တောင်ပိုင်း “southern” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ရောမခေတ်က “unknown land of the south” အမျိုးအမည် မသိသေးသော ကမ္ဘာ့တောင်ပိုင်းကုန်းမြေ (terra australis incognita) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြကြောင်း ဒဏ္ဍာရီလာပုံပြင်များအရ သိရှိရသည်။ ခိုင်လုံသော အထောက်အထား မှတ်တမ်းအနေဖြင့် ၁၆၂၅ခုနှစ်တွင် မာစတာ ဟက္ကလွတ် ရေးသားသော “A note of Australia del Espíritu Santo” စာအုပ်တွင် Australia ဟူသောစကားလုံးကို သုံးနှုန်းထားကြောင်း ပထမဆုံး တွေ့ရှိရသည်။

၁၆၃၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျမြေပေါ်သို့ ပထမဆုံး အခြေချခဲ့သော ဒတ်ခ်ျအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ မှတ်တမ်းများတွင် Australische ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။ ဟူသော စကားလုံးကို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်မှာ ၁၈၀၄ ခုနှစ်ရောက်မှ ဖြစ်သည်။ မက်သယူး ဖလင်းဒါးစ်က ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော A Voyage to Terra Australis ဟူသည့် စာတမ်းများနှင့် ရေပုံများတွင် စတင်သုံးစွဲလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှ တရားဝင် စတင်ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် Admiralty မှ သဘောတူလက်ခံပြီး ဩစတြေးလျတိုက်ဟု တရားဝင် ပြဌာန်းလိုက်သည်။

လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ မှ ၆၀,၀၀၀ ကြားခန့်လောက်ကတည်းက ဩစတြေးလျတိုက်တွင် လူသားတို့ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ပညာရှင်များ တွက်ဆကြသည်။ ကုန်းမြေ အနေအထား အနီးဆုံးဖြစ်သော အရှေ့တောင်အာရှဒေသမှ ပင်လယ်ကိုဖြတ်သန်းကာ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ် ဥရောပတိုက်သားများ စတင်ရောက်ရှိလာချိန်အထိ အဆိုပါ ဒေသခံ ဩစတြေးလျ တိုင်းရင်းသားများမှာ အမဲလိုက်ခြင်း၊ ယာဇ်နတ်ပူဇော်ပသခြင်းတို့ဖြင့်သာ အသက်မွေးကြကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်။

ဥရောပမှ ဒတ်ခ်ျလူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူတို့၏ ၁၆၀၆ ခု ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အပြီးတွင် ဩစတြေးလျအရှေ့ခြမ်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပိုင်နက်အဖြစ် ၁၇၇၀ တွင် ကြေငြာခဲ့သည်။ အစကနဦးပိုင်းတွင် ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၈ မှ အစပြု၍ နယူး ဆောက်ဝေး ကိုလိုနီဒေသသို့ ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူတို့အား ပို့လွှတ်ရာ ဒေသအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ လူဦးရေ တိုးပွားလာပြီး နယ်မြေသစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိ လာသည်နှင့်အမျှ ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ၏ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရသော ရေမြေခြား ကိုလိုနီတိုင်းကြီး ၅ တိုင်းကို ထပ်မံ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် ၁၉၀၁ တွင် ကိုလိုနီတိုင်းကြီး ၆ တိုင်းကို ဖက်ဒရယ်စနစ်ဖြင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သည်။

အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇.၆၉သန်း ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆဌမမြောက်အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်အရ လူဦးရေ ၂၅သန်းနီးပါးရှိပြီး နိုင်ငံသားတစ်ဦးစီ၏ နှစ်စဉ်ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂၁၉၁ ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်နှင့်အညီ စီးပွားရေးမှာလည်း အလွန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လှပြီး ဩစတြေးလျဒေါ်လာ(AUD) ကိုသုံးသည်။ အဓိကလုပ်ငန်းများမှာ ဘဏ်လုပ်ငန်း ၊ ကျန်းမာရေး ၊ ဆောက်လုပ်ရေး ၊ သတ္တုတူးဖော်ရေး ၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ၊ စက်မူလုပ်ငန်း ၊ စိုက်ပျိုးရေးလုန်ငန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၇ခုနှစ်စာရင်းအရ ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံစာရင်းတွင် နံပါ ၁၈နေရာတွင် ရပ်တည်နေသည်။

အုပ်ချုပ်ရေး

ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအပေါ်အခြေခံထားသော စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲမှာ ဒုတိယမြောက် အဲလီဇဘက် ဘုရင်မကြီး ဖြစ်သည်။ ဘုရင်ခံချုပ်တွင် အာဏာရှိသော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်မှသာ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သည်။ သို့ရာတွင် ဘုရင်ခံချုပ်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ကို ကျော်လွန်၍ အာဏာသုံးပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်းကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အကျပ်အတည်းဖြစ်ချိန်တွင် ဘုရင်ခံချုပ်က ဝတ္တလမ်အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပြသခဲ့သည်။ အစိုးရတွင် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း သုံးရပ်ရှိသည်။ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ဖြစ်ကြသည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် အစိုးရ၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ဖွဲ့က ချုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိစေရန် အောက်ပါအတိုင်း အစိုးရ၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ သုံးခုကြားတွင် ခွဲဝေအုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအစိုးရ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ သုံးဖွဲ့၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာများမှာ ဥပဒေပြုရေး အာဏာ၊ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာ နှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာတို့ဖြစ်ကြသည်။

ဥပဒေပြုရေး အာဏာ
လွှတ်တော်သည် ဥပဒေပြုရေး နှင့် ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး ဆိုင်ရာလုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသည်။ ၎င်း လွှတ်တော်ကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ပြည်သူလူထုက ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာ
ဥပဒေပြုရေးကပြဌာန်းထားသော တရားဥပဒေများကို အကောင်ထည်ဖော် အသက်သွင်းရန်အလုပ်မှာ အုပ်ချပ်ရေးအာဏာြဖစ်သည်။ ထိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများနှင့် ဘုရင်ခံချုပ်တို့ပါဝင်သည်။ ဝန်ကြီးတစ်ဦးစီသည် အစိုးရဌာနတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသောဌာနများကို တာဝန်ယူကြရသည်။

တရားစီရင်ရေး အာဏာ
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တရားသူကြီးများသည် တရားဥပဒေကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန်နှင့် လက်တွေ့ကျင့်သုံးဖော်ဆောင်ရန် အခွင့်အာဏာရှိသည်။ တရားရုံးနှင့် တရားသူကြီးများသည် လွှတ်တော်နှင့် အစိုးတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင်မရှိသော တရားစီရင်ရေးအတွက် သီးသန့်တည်ရှိသောအဖွဲ့ဖြစ်သည်။

ပြည်နယ်များနှင့် ဒေသကြီးများ

ပြည်နယ် (၆)ခုရှိသည်။ နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ် (New South Wales – NSW)၊ ကွင်းစ်လန် (Queensland – QLD)၊ တောင်ပိုင်း ဩစတြေးလျ (South Australia – SA)၊ တက်စ်မေးနီးယား (Tasmania – TAS)၊ ဝိတိုရိယ (Victoria – VIC)၊ အနောက်ပိုင်း ဩစတြေးလျ (Western Australia – WA) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် အဓိက ဒေသကြီး နှစ်ခုရှိသည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းဒေသကြီး (Northern Territory – NT) နှင့် ဩစတြေးလျ မြို့တော် ဒေသကြီး (Australian Capital Territory – ACT) တို့ဖြစ်သည်။

နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်
နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်သည် ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့ ကိုလိုနီနယ်မြေ စတင်ထူထောင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့တော် ဆစ်ဒနီမြို့သည် နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်တွင်း မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာကျော် ဆစ်ဒနီ ဟာဘာဘရစ်ဂ်ျ (Harbour Bridge) – ဆိပ်ကမ်းတံတား နှင့် ဆစ်ဒနီ အော်ပရာဟာက်စ် (Opera House) ပြဇာတ်ရုံတို့မှာ ဆစ်ဒနီမြို့တော်၏ အထင်ကရနေရာများဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းပြည်နယ်တွင်း၌ အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ် (Aboriginal) တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုနွယ်များ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။

ကွင်းစလန်ပြည်နယ်

ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဘရစ်စဘန် (Brisbane) မြို့ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ အကြီးဆုံး ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းများ၊ အပူပိုင်းအမြဲစိမ်းသစ်တောများ၊ အပူချိန် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ကမ်းရိုးတမ်း နေရာများ နှင့် ရာသီလိုက် ခြောက်သွေ့ကုန်းတွင်းပိုင်း တို့ ရှိကြသည်။ ဤ ပြည်နယ်တွင်း၌ ကမ္ဘာတွင်နာမည်ကြီးသော မဟာ ဘယ်ရီယာ သန္တာကျောက်တန်းကြီး (Great Barrier Reef) သည် အရှေ့ဖက်ကမ်းရိုးတမ်းတစ်လျှောက် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။

တောင်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်

တောင်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်သည် ကျောက်ဆောင်ကမ်းပါး ပေါများထူထပ်သည်။ လူသိများကျော်ကြားသော ဝိုင်အရက်များ ထွက်သည့် နေရာများရှိသည်။ ၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ အယ်ဒန်(လ်)လေ (Adelaide) ဖြစ်ပြီး ကိုလိုနီခေတ်ချိန်က တည်ဆောက်ထားခဲ့သော ဗိသုကာလက်ရာမွန်များစွာ ကျန်ရစ်တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်။

တက်စ်မေးနီးယား ပြည်နယ်

တက်စ်မေးနီးယား ပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး၊ ‘ဘေ့စ် စထရိတ်’ ရေလက်ကြား (Bass Strait)က ထိုပြည်နယ်နှင့် ပင်မ ဩစတြေးလျတိုက်ကုန်းမြေကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တက်စ်မေးနီးယားကျွန်းမြေပေါ်တွင် လူအနည်းစုသာနေထိုင်သည့် အပြင်လူသူ အရောက်အပေါက် နည်းသဖြင့် တော်တော်များများ ကုန်းမြေများမှာ သဘာဝ အတိုင်းရှိ၍ လူတို့၏ဒဏ် မခံရပေ။ တက်စ်မေးနီးယား ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဟိုးဘတ်ထ် (Hobart) ဖြစ်သည်။

ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်

ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်မှာ ဩစတြေးလျတိုက်၏ ကုန်းတွင်းပိုင်းပြည်နယ်များတွင် အသေးဆုံးပြည်နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုပြည်နယ်တွင် ၁၈၅၀ ခုနှစ်များတွင်း ရွှေထွက်စဉ်ကာလများက တည်ဆောက်ထားခဲ့သော အလွန်ကောင်းမွန်လှသည့် ဗိသုကာလက်ရာများ လည်းရှိသည်။ ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ မဲလ်ဘန်း (Melbourne) ဖြစ်သည်။

အနောက်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်

အနောက်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် သဲကန္တာရကြီးများရှိပြီး၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင်မူ မြေဩဇာကောင်း၍ ကောက်ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုးရန် သင့်တော်သည့်အပြင်၊ ဝိုင်အရက်ချက်သည့် စပျစ်ပေါရာတည်နေရာဖြစ်သည်။ ထိုပြည်နယ်တွင် အဓိကအားဖြင့် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း လုပ်ကွက်များကိုလုပ်ကြသည်။ ပြည်နယ်လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ လေးပုံသုံးပုံမှာ ၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ပတ်သ်မြို့ (Perth) တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းဒေသကြီး

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းဒေသကြီး၏ မြောက်ဘက်တွင် အပူပိုင်းကုန်းမြေနှင့် တောင်ဘက်တွင် မြေနီ သဲကန္တာရတို့ရှိကြသည်။ လူဦးရေနည်းပြီး အများစုမှာ ထိုပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဒါရ်ဝင်မြို့ (Darwin)တွင် နေထိုင်သည့်အပြင် ၎င်းဒါရ်ဝင်မြို့ နှင့် အဲလစ်စပရင်းစ် (Alice Springs)မြို့ကြားရှိ အဝေးပြေးကားလမ်းကြီးတလျောက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ အဲလစ်စပရင်းစ် (Alice Springs)မြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံအလယ်တဝိုက်တွင် ခရီးသွားများ အလည်သွားရာ နာမည်ကြီး မြို့လေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။

ဩစတြေးလျ မြို့တော် ဒေသကြီး

ဩစတြေးလျ မြို့တော် ဒေသကြီး၏တည်နေရာသည် ဆစ်ဒနီမြို့ နှင့် မဲလ်ဘန်းမြို့ကြားတွင်တည်ရှိသည်။ ဩစတြေးလျ မြို့တော် ဒေသကြီးဟုဆိုသည့်အတိုင်း ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြို့တော် ကန်ဘာရာ တည်ရှိရာပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြို့တော် ကန်ဘာရာသည် လွှတ်တော် ‘ပါလီမန် ဟောက်စ်’ (Parliament House) နှင့် ဗဟိုတရားရုံး ‘ဟိုင်းကော့တ်’ (High Court) တို့ကဲ့သို့သော အရေးကြီးသည့် နိုင်ငံတော် အထင်ကရ အဖွဲ့အစည်းများ ရုံးစိုက်ရာ အရပ်ဖြစ်သည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အချက်တချို့

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ Kosciuszko တောင်ဖြစ်ပြီး အမြင့်ပေ ၇၃၀၁ပေ ရှိသည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံရဲ့ အထင်ကရတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Uluru ခေါ် Ayers Rock ဟာ နိုင်ငံအလယ်ဗဟိုမှာတည်ရှိနေပြီး တစ်ခုတည်းရပ်တည်လျှက်ရှိသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးကျောက်ဆောင်ဖြစ်သည်။

ဩစတြေးလျ၏ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ Murray မြစ်ဖြစ်ပြီး၁၅၅၈မိုင် ရှည်လျားသည်။

ဩစတြေးလျ အရှေ့ပိုင်းတွင်ရှိသည့် မဟာသန္တာကျောက်တန်းကြီးမှာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးသန္တာကျောက်တန်းကြီးဖြစ်သည်။ ထိုသန္တာကျောက်တန်းကြီးကို
ကျောက်တန်းပေါင်း ၃ထောင်ကျော်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး သန္တာကောင်မျိုးစိတ် ၃၅၀ကျော် နှင့် ငါးအမျိုးအစားပေါင်း ၁၅၀ဝခန့်နေထိုင်သည်။

တိုင်းရင်းသားဘာသာစကား၄၅အပါအဝင် ဘာသာစကားပေါင်း ၂၀၀ကျော်ကိုသုံးစွဲကြသည်။ ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ Australian Englishဘာသာစကားဖြစ်ပြီး အခြားအများဆုံးသုံးစွဲကြသည့်ဘာသာစကားမှာ Italian, Greek, Cantonese, Arabic, Vietnamese နှင့် Mandarin တို့ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြားမည်သည့်နိုင်ငံတွင်မှ မရှိသည့် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစိတ်ပေါင်း ၇၅ဝခန့်သည် ဩစတြေးလျတွင်ရှိသည်။

ဩစတြေးလျလူမျိုးများ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၈၂.၈နှစ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္တမြောက်အသက်အရှည်ဆုံးဖြစ်သည်။

သိုးအလွန်ပေါသောနိုင်ငံဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်းသိုးကောင်ရေမှာ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၂ဆကျော်ဖြစ်သည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ The Great Victoria သဲကန္တာရသည် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၃၄၈၇၅ဝကျယ်ဝန်းပြီး UK နိုင်ငံထက်ပို၍ကြီးမားသည်။

ဩစတြေးလျသည် မီးတောင်ရှင်မရှိသည့် တစ်ခုတည်းသောတိုက်ဖြစ်သည်။

သားပိုက်ကောင်သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ်စာရင်းအရပင် သားပိုင်ကောင်ပေါင်း ၃၄သန်းကျော်ရှိသည်။

ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံး ခြံစည်းရိုးဖြစ်သည့် dingo ခြံစည်းရိုးသည် ဩစတြေးလျတွင်ရှိပြီး အရှည် ၅၅၃ဝကီလိုမီတာရှိသည်။

ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး စတီးကွေးတံတားဖြစ်သည့် Harbor Bridge သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဆစ်ဒနီတွင်တည်ရှိသည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ထူးဆန်းသည့်မြို့တစ်ခုအမည်မှာ ‘၁၇၇၀’ ဖြစ်ပြီး ကွင်းစလန်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိနေသည်။

ကမ်းခြေပေါင်း ၁သောင်းကျော်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်ကမ်းခြေအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။

ဆစ်ဒနီ အော်ပရာ ပြဇာတ်ရုံ သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ် ဆစ်ဒနီမြို့ ရှိ ဖျော်ဖြေရာ နေရာ အများအပြားရှိသော ဇာတ်ရုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို အဆောက်အဦးသည် ၂ဝရာစု၏ အကျော်ကြားဆုံးနှင့် ထူးခြားမှု အရှိဆုံး အဆောက်အဦး စာရင်းတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံကို အစိမ်းရောင်နှင့် ရွှေဝါရောင် တို့ကကိုယ်စားပြုသည်။ ထို ရွှေဝါရောင်မှာ ‘ဂိုးလ်ဒန်း ဝါထယ်လ်'(Golden Wattle)ပန်းပွင့်၏ အရောင်လည်းဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြု အားကစားအသင်းများ၏ ဝတ်စုံသည် အများအားဖြင့် ထို အစိမ်းရောင် နှင့် ရွှေဝါရောင် တို့ကို အသုံးပြုထားကြသည်။

မဟူရာဖလား ခေါ် ‘အိုပယ်လ်’ (Opal) သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသော ကျောက်မျက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ် (Aboriginal) လူမျိုးတို့ ဒဏ္ဍာရီတွင်ကား မိုးကောင်းကင်မှ သက်တန့်ရောင်စင်သည် ဤကမ္ဘာမြေကြီးကိုထိမိသောအခါဝယ် မြေကြီးတွင်တည်ရှိနေကြသော ကျောက်စိုင်ကျောက်ခဲများက အရောင်ကူးကာ ထိုမဟူရာဖလား ခေါ် ‘အိုပယ်လ်’ကျောက် ဖြစ်လာသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း
သုတဇုန်

Leave a Reply