ကမာၻတစ္လႊားက ထင္ရွားေက်ာ္ၾကား ရဲတိုက္ႀကီးမ်ား

Posted on

ေရးသားသူ – ေကာင္းစည္သူ (သုတစြယ္စုံမဂၢဇင္း)

ရဲတိုက္ဟုအမည္ရွိသည့္အေဆာက္အအုံမ်ားသည္ ဥေရာပအလယ္ေခတ္အတြင္းက ဥေရာပႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ ခံတပ္သဖြယ္တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည့္ အေဆာက္အဦမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ရဲတိုက္မ်ားသည္ ဘုရင္မ်ားေနထိုင္သည့္ နန္းေတာ္ႏွင့္ မတူဘဲ အကာအကြယ္ျပဳရန္ ရည္ရြယ္ေဆာက္လုပ္သည့္ အေဆာက္အအုံႀကီးမ်ားႏွင့္ တူေနခဲ့သည္။ ေေရွးအခါကရဲတိုက္ႀကီးမ်ား ကို သစ္မ်ားျဖင့္ ေဆာက္လုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေက်ာက္မ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည္။

ယေန႕ကမၻာေပၚတြင္ က်န္ရွိေနသည့္ ရဲတိုက္ႀကီးမ်ားအနက္ အႀကီးဆုံးရဲတိုက္ကို ရွာေဖြရန္အလြယ္တကူ ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိေခ်။ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဧကရာဇ္တစ္ဦးေနထိုင္ရန္ေဆာက္လုပ္သည့္ အေဆာက္အဦတစ္ခုကို ရဲတိုက္ဟုဆိုၾက ေသာ္လည္း ယင္းအေဆာက္အအုံမ်ားသည္ ရဲတိုက္ဟုတ္မဟုတ္ တိက်ရွင္းလင္းစြာသိရွိရန္ ခက္ခဲသည္။ လူအမ်ားသည္ ရုရွား ႏိုင္ငံရွိ ကရင္မလင္ကို ရဲတိုက္မဟုတ္ေၾကာင္းလက္ခံၾကေသာ္လည္း အိႏၵိယႏွင့္ ဂ်ပန္ရွိ ခံတပ္မ်ားကို မည္သို႕ယူဆၾကေၾကာင္း ကြဲျပားစြာ မသိရွိၾကပါေခ်။

ရဲတိုက္တစ္ခုကို အေဆာက္အအုံ၏ အရြယ္အစား တစ္ခုတည္းျဖင့္ ဆုံးျဖတ္၍ မရႏိုင္ေသာ္လည္း ဂင္းနစ္ မွတ္တမ္း မ်ားက ပရာ့ရဲတိုက္(Prague Castle)ကို အႀကီးဆုံးဟုဆိုခဲ့သည္။ အြန္လိုင္းစြယ္စုံက်မ္း ၀ီကီက ၀င္ဆာျပတိုက္ (Windsor Castle) ကို ကမၻာ့အႀကီးဆုံးဟု ဆိုသည္။ ယခုေဖာ္ျပသည့္ အႀကီးဆုံး ရဲတိုက္မ်ားသည္ Google Map ကို အသုံးျပဳ၍ ရဲတိုက္မ်ား၏အရြယ္အစားမ်ားကို တိုင္း ထြာကာ Google Earth ျဖင့္တိုင္းထြာသည့္ နည္းစနစ္ (KML )ကို အသုံးျပဳကာ ျပဳစုထားသည့္ ကမာၻ႔အႀကီးဆုံး ရဲတိုက္မ်ားစာရင္းျဖစ္သည္။

၁၀။ အီဒင္ဘာ့ခ္ ရဲတိုက္ (Edinburgh)

အီဒင္ဘာ့ခ္ ရဲတိုက္ကို စေကာ့တလန္ႏိုင္ငံ၊ အီဒင္ဘာ့ခ္ၿမိဳ႕ရွိ မီးေတာင္ေသတစ္ခု၏ ေက်ာက္ေဆာင္မ်က္ႏွာျပင္ေပၚ တြင္ တည္ေဆာက္ထားသည္။ အက်ယ္အ၀န္း ၃၅၇၃၇ စတုရန္းမီတာရွိသည့္ ရဲတိုက္ၾကီးသည္ အီဒင္ဘာ့ခ္ၿမိဳ႕၏ မိုးကုပ္စက္ ၀ိုင္းကိုအနားသပ္ထားသကဲ့သို႕ ျဖစ္ေနသည္။ ရဲတိုက္၏အေဆာက္အအုံအခ်ိဳ႕သည္ ၁၆ ရာစုက တည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ လက္ရာ မ်ားျဖစ္ကာ ရဲတိုက္အတြင္းရွိ စိန္႕မာဂရက္၀တ္ျပဳေဆာင္သည္ ၁၂ ရာစု အေစာပိုင္းကတည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ အေစာဆုံး အေဆာက္အအုံျဖစ္သည္။

အီဒင္ဘာ့ခ္ ရဲတိုက္သည္ စေကာ့တလန္ႏိုင္ငံ၏ အမွတ္လကၡဏာတစ္ရပ္အျဖစ္ တည္ရွိေနကာ ကမၻာလွည့္ ခရီးသည္ မ်ား အမ်ားအျပားလာေရာက္လည္ပတ္ၾကည့္ရႈၾကသည့္ ေနရာတစ္ခုျဖစ္သည္။

၉။ အယ္လ္လက္ပို ခံတပ္ရဲတိုက္(Citadel of Aleppo)

ကမၻာေပၚတြင္ သက္တမ္းအရွည္ၾကာဆုံးႏွင့္ အႀကီးဆုံး ခံတပ္ရဲတိုက္တစ္ခုဟု သတ္မွတ္ထားသည့္ အယ္လ္လက္ပို ခံတပ္ရဲတိုက္သည္ ဆီရီးယားႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းရွိ ေရွးေဟာင္းၿမိဳ႕ေတာ္ အယ္လ္လက္ပိုရွိ မီတာ ၅၀ ျမင့္သည့္ေတာင္ကုန္းထိပ္ ၏အလယ္တြင္တည္ရွိေနသည္။ အယ္လ္လက္ပိုေတာင္ကုန္းကို ခရစ္ေတာ္မေပၚမီ သုံးရာစု အလယ္ပိုင္းကာလတြင္ အသုံးျပဳခဲ့ သည္။ယင္းေနရာတြင္ ဂရိ၊ဘိုင္ဇင္တိုင္း၊အိုင္ယူဘစ္အစရွိသည့္ ယဥ္ေက်းမႈမ်ားထြန္ကားခဲ့ၿပီး ရဲတိုက္ႀကီးကို အိုင္ယူဘစ္ ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကားခဲ့ခ်ိန္တြင္ သဲေက်ာက္မ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္ဟု ယူဆရေပသည္။

အယ္လ္လက္ပိုရဲတိုက္ကို ၁၉၈၉ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢယူနက္စ္ကိုအဖြဲ႕၏ ကမၻာ့အေမြအႏွစ္အျဖစ္ သတ္ မွတ္ခဲ့ၿပီး၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွစ၍ အႀကီးစားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။သို႕ေသာ္ ဆီရီးယား ျပည္တြင္း စစ္ပြဲ ကာလမ်ားအတြင္း ရဲတိုက္ႀကီးသည္ မ်ားစြာထိခိုက္ပ်က္စီးခဲ့ရေပသည္။

၈။ ဟီေမဂ်ီ ရဲတိုက္ (Himeji Castle)

၁၄ ရာစုလက္ရာျဖစ္သည့္ ဟီေမဂ်ီ ရဲတိုက္ကို ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၏ အလွပဆုံး ရဲတိုက္ဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။ ဟီေမဂ်ီသည္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၏ ျပည္တြင္းစစ္ပြဲမ်ား၊ေျမငလ်င္ဒဏ္မ်ားႏွင့္ဗုံးဒဏ္မ်ားမွ ကင္းလြတ္ခဲ့ကာ ယခုတိုင္မူလ လက္ရာအတိုင္းနီပါးက်န္ ရွိေန ေပသည္။ ဟီေမဂ်ီသည္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၊ ဟိုဂိုျပည္နယ္၊ဟီေမဂ်ီၿမိဳ႕ရွိ ေတာင္ကုန္းထိပ္တြင္တည္ရွိၿပီး ၄၁၄၆၄ စတုရန္းမီတာက်ယ္၀န္း လ်က္ အေဆာက္အအုံ ၈၃ ခုရွိသည့္ ရဲတိုက္အစုအေ၀းျဖစ္သည္။

၁၃၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏွင့္ ၁၃၃၃ ခုႏွစ္အၾကားတြင္ အာကာမတ္စု ႏိုရီမူရာက တည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ ဟီေမဂ်ီရဲတိုက္ကို ၁၅၈၁ ခုႏွစ္ ၊၁၆၀၉ ခုႏွစ္ႏွင့္၁၆၁၈ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ အေဆာက္အအုံ မ်ားတိုး ခ်ဲ႕ခဲ့သည္။ ရဲတိုက္ကိုသစ္ ၊ေက်ာက္၊ ပလာစတာႏွင့္ ေၾကြျပားမ်ားျဖင့္တည္ေဆာက္ခဲ့ၿပီး ၁၃၃၃ ခုႏွစ္မွ ၁၈၆၈ ခုႏွစ္ အထိ အသုံး ျပဳခဲ့သည္။ ဟီေမဂ်ီရဲတိုက္သည္၁၉၇၃ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ၊ ယူနက္စ္ကိုအဖြဲ႕က ကမၻာ့အေမြအႏွစ္ေဒသတစ္ခုအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳခဲ့သည္။

၇။ ဘုဒ ရဲတိုက္(Buda Castle)

ဟန္ေဂရီႏိုင္ငံ၊ ဘူဒါပက္ၿမိဳ႕ေတာင္ပိုင္းအစြန္းေတာင္ထိပ္တြင္ တည္ထားသည့္ ဘုဒရဲတိုက္သည္ ၄၄၆၇၄ စတုရန္းမီတာ က်ယ္၀န္းကာ ၁၃ ရာစုတြင္ ဟန္ေဂရီ ပိုင္နယ္ေျမတြင္ ပထမဆုံးတည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ခံတပ္အေဆာက္အအုံျဖစ္သည္။ ရဲတိုက္ ကို ဟန္ေဂရီဘုရင္ စတုတၳေျမာက္ဘီလာက တည္ေဆာက္ခဲ့ကာ ၁၂၆၅ခုႏွစ္တြင္ ၿပီးစီးခဲ့သည္။ ဘူဒါပက္ဘုရင္မ်ားက ဘုဒကို နန္းေတာ္အျဖစ္ သာမက ရဲတိုက္အျဖစ္ပါ အသုံးျပဳခဲ့သျဖင့္ ဘုဒေတာ္၀င္နန္းေတာ္ဟုလည္းေကာင္း၊ ဘုဒေတာ္၀င္ရဲတိုက္ဟု လည္းေကာင္း ရည္ညႊန္းခဲ့ၾကသည္။

ယခုအခ်ိန္တြင္ဘုဒရဲတိုက္သည္ ဗိသုကာဟန္မ်ိဳးစုံေပါင္းစုေနသည့္ ေရွးေဟာင္းအေဆာက္ အအုံတစ္ခုအျဖစ္ တည္ရွိေနကာ ေဂါသစ္လက္ရာမွဘာရိုလက္ရာမ်ားအထိ ေခတ္အဆက္ဆက္တည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ အႏုပညာ လက္ရာမ်ားကို ေလ့လာႏိုင္ၾကေပသည္။

၆။ စပိစ္ရဲတိုက္(Spis Castle)

အက်ယ္အ၀န္း ၄၉၄၈၅ စတုရန္းမီတာရွိသည့္ စပိစ္ ရဲတိုက္သည္ စလိုေဗးကီးယားႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္း၊ စပိစ္ေဒသတြင္ တည္ရွိၿပီး အလယ္ေခတ္အတြင္းက ဥေရာပတိုက္အလယ္ပိုင္းတြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ အႀကီးဆုံးရဲတိုက္မ်ားအနက္ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ စပိစ္ရဲတိုက္၏ ပင္မအေဆာက္အအုံကို ၁၃ ရာစု၀က္ အေစာပိုင္းတြင္ ေက်ာက္တုံးနံရံမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားၿပီး ရဲတိုက္၏ ေအာက္ပိုင္းအ၀န္းအ၀ိုင္းကို ၁၅ ရာစု အလယ္တြင္တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။

စပိစ္သည္ ရဲတိုက္၀င္း၏ ထိပ္ပိုင္းတြင္ လွပစြာ တည္ရွိေနၿပီး ရုပ္ရွင္ဇာတ္လမ္းတြင္ မၾကာခဏ ျမင္ေတြ႕ၾကရသည္။ ပင္လယ္ေရျပင္အထက္ ၂၀၈၀ ေပျမင့္သည့္ စပိစ္သည္ ၁၇၆၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွစ၍ အသုံးျပဳျခင္းမရွိေတာ့ဘဲ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ တြင္ ကမၻာ့အေမြအႏွစ္ေဒသ ျဖစ္လာခဲ့သည္။၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ စပိစ္သို႕ လူေပါင္း ၂၀၈၀၀၀ လာေရာက္လည္ပတ္ခဲ့ၾကသည္။

၅။ ဟိုဟန္ေစးလ္ဘာ့ခ္ရဲတိုက္ (Hohensalzburg Castle)

ႀသစႀတီးယားႏိုင္ငံ၊ ေစးလ္ဘာ့ခ္ ၿမိဳ႕တြင္တည္ရွိသည့္ ဟိုဟန္ေစးလ္ဘာ့ခ္ရဲတိုက္သည္ ဧရိယာ ၅၄၅၂၃ စတုရန္းမီတာ က်ယ္၀န္းၿပီး ဥေရာပတိုက္ရွိ အႀကီးဆုံးရဲတိုက္မ်ားစာရင္းတြင္ပါ၀င္ၿပီး အေကာင္းဆုံး ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္သည့္ ရဲတိုက္တစ္လုံး လည္း ျဖစ္သည္။ ဟိုဟန္ေစးလ္ဘာ့ခ္ ကို ၁၀၇၇ ခုႏွစ္တြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့ကာ ၁၄၉၅ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၅၁၉ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ အႀကီး အက်ယ္တိုးခ်ဲ႕ခဲ့ကာ လက္ရွိ အေနအထားထက္ ပိုမိုႀကီးေသာ အရြယ္သို႕ ေရာက္ရွိသည္။

ဟိုဟန္ေစးလ္ဘာ့ခ္ ရဲတိုက္သည္ ေပ ၈၂၀ ရွည္၍ ေပ ၄၉၀ က်ယ္ကာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ေပ ၁၇၀၀ အျမင့္တြင္တည္ရွိသည္။ ၁၉ ရာစုေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ဟိုဟန္ေစးလ္ဘာ့ခ္ရဲတိုက္ကိုျပဳျပင္မြမ္းမံမႈမ်ားေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ၁၈၉၂ ခုႏွစ္ တြင္ ဖြင့္လွစ္ခဲ့ရာ ကမၻာလွည့္ ခရီးသည္မ်ား လာေရာက္လည္ပတ္ၾကသည့္ ထင္ရွားေသာ ေနရာတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့သည္။

၄။ ၀င္ဆာရဲတိုက္(Windsor Castle)

ကမၻာေက်ာ္၀င္ဆာရဲတိုက္သည္ ၿဗိတိန္ေတာ္၀င္ မိသားစုစံနန္းေတာ္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၁၁ ရာစုတြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ သည္။ရဲတိုက္၏ အက်ယ္အ၀န္းသည္ ၅၄၈၃၅ စတုရန္းမီတာရွိၿပီး ကမၻာေပၚတြင္ ယေန႕တိုင္ လူမ်ားေနထိုင္ အသုံးျပဳလ်က္ရွိ သည့္ အႀကီးမားဆုံးေသာ ရဲတိုက္ျဖစ္သည္။၀င္ဆာသည္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ၏ အႀကီးဆုံးရဲတိုက္လည္းျဖစ္ၿပီး ၿဗိတိသွ် ဘုရင္မႀကီး ဒုတိယေျမာက္ အဲလိဇဘက္ စံျမန္းေလ႕ရွိသည့္ တရား၀င္ နန္းေတာ္လည္းျဖစ္သည္။

ဘုရင္မႀကီးသည္၀င္ဆာရဲတိုက္တြင္ရက္သတၱပတ္ရုံးပိတ္ရက္မ်ားတြင္စံျမန္းေလ့ရွိသည္။၀င္ဆာရဲတိုက္တြင္ႏိုင္ငံေတာ္ အဆင့္ႏွင့္ ပုဂၢလိကေဖ်ာ္ေျဖပြဲမ်ားကို က်င္းပျပဳလုပ္သည္။၀င္ဆာသည္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ၏ ခရီးသြားလုပ္ငန္းဆြဲေဆာင္မႈ အမ်ား ဆုံး ေနရာတစ္ခုျဖစ္သကဲ့သို႕ ႏိုင္ငံတကာမွ ႏိုင္ငံအႀကီးအကဲမ်ား လာေရာက္လည္ပတ္ခ်ိန္တြင္ ဧည့္ခံပြဲမ်ားျပဳလုပ္ ေလ့ရွိ သည့္ ေနရာတစ္ခုလည္းျဖစ္သည္။

၃။ ပရာ့ရဲတိုက္(Prague Castle)

ဂင္းနစ္ ကမၻာ့ စံခ်ိန္မွတ္တမ္းအရ ကမၻာေပၚတြင္ အႀကီးဆုံးရဲတိုက္ျဖစ္သည့္ ပရာ့သည္ ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ ပရာ့တြင္ တည္ရွိသည္။ ၉ ရာစု လက္ရာအေဆာက္ အအုံျဖစ္သည့္ ရဲတိုက္ႀကီးသည္ ၁၈၇၀ေပ ရွည္လ်ား၍ ေပ ၄၃၀ က်ယ္၀န္း သည္။ ရဲတိုက္ကို ၈၇၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့ကာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀၀ ေက်ာ္ အတြင္း ၁၈ ရာစု ေနာက္ပိုင္းအထိ အႀကိမ္ ႀကိမ္ တိုးခ်ဲ႕ ခဲ့ၾကသည္။

ပရာ့ရဲတိုက္သည္ ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံ၏ သမၼတ ေနထိုင္သည့္ စံေတာ္အိမ္လည္းျဖစ္ကာ ခ်က္ႏိုင္ငံ၏ ခရီးသြားလုပ္ငန္းတြင္ဆြဲေဆာင္မႈအမ်ားဆုံးေနရာတစ္ခုတြင္အပါအ၀င္ျဖစ္ကာႏွစ္စဥ္ လူေပါင္း ၁၈ သိန္း လာေရာက္ လည္ပတ္ လ်က္ရွိသည္။

၂။ မယ္ဟ္ရန္ဂါး ခံတပ္ (Mehrangarh Fort)

အိႏၵိယႏိုင္ငံရွိ မယ္ဟ္ရန္ဂါးကို ခံတပ္ဟု တရား၀င္ေခၚေျပာၾကေသာ္လည္း အိႏၵိယ ရဲတိုက္တစ္ခုဟု ဆိုႏိုင္သည္။ မယ္ဟ္ရန္ဂါးကို ရာဂ်က္စတန္ျပည္နယ္၊ဂ်ိဳးဒါးၿမိဳ႕တြင္ ေပ ၄၀၀ ျမင့္သည့္ ေတာင္ကုန္းတစ္ခုေပၚတြင္တည္ေဆာက္ထားသည္။ ရဲတိုက္ကို ၁၁၈ ေပျမင့္၍ ၆၈ ေပ က်ယ္သည့္ နံရံမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားကာ ရဲတိုက္အတြင္းသို႕ ၀င္ေပါက္ ခုနစ္ေပါက္မွ ျဖတ္ သန္း ၀င္ေရာက္ၾကရသည္။

ဂ်ိဳးပါးၿမိဳ႕ကို ထူေထာင္သူ ရာသိုး လူမ်ိဳးစု ေခါင္းေဆာင္ ေရာင္းဂ်ိဳးဒါက ၿမိ႕ေတာ္ေဟာင္းမန္ဒိုးမွ ဂ်ိဳးပါးသို႕ ေျပာင္းေရႊ႕ ခဲ့ၿပီး မယ္ဟ္ရန္ဂါး ခံတပ္ကို ၁၄၅၉ ခုႏွစ္တြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္ဟု ဆိုေသာ္လည္း ၁၇ ရာစု လက္ရာမ်ားကို အမ်ားဆုံးေတြ႕ ရွိရသည္။မယ္ဟ္ရန္ဂါးသည္ အိႏၵိယႏိုင္ငံ၏ အႀကီးမားဆုံး ခံတပ္ တစ္ခုျဖစ္ကာ ခံတပ္၀င္းအတြင္း၌ နန္းေတာ္မ်ား ေဆာက္လုပ္ ထားသည္။

၁။ မဲလ္ေဘာ့ရဲတိုက္ (Malbork Castle)

ပိုလန္ႏိုင္ငံ၊ မဲလ္ေဘာ့ၿမိဳ႕တြင္ တည္ရွိေနသည့္ မဲလ္ေဘာ့ရဲတိုက္ကို ကမၻာ့ အႀကီးဆုံးရဲတိုက္ဟု ဆိုၾကသည္။ ၁၂၇၄ ခုႏွစ္တြင္ တီယူတိုနစ္ စစ္သည္ေတာ္မ်ားက ပိုလန္ရန္သူမ်ားကို တိုက္ခိုက္ရန္ႏွင့္ ယင္းေနရာမွ ေဘာလ္တစ္ပင္လယ္ ေျမာက္ ပိုင္း ကို အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ေဆာက္လုပ္ခဲ့သည္။ တီယူတိုနစ္ တို႕၏ဌာနခ်ဳပ္အျဖစ္အသုံးျပဳခဲ့သည့္ မဲလ္ေဘာ့ရဲတိုက္သည္ ၁၄၃၅၉၁ စတုရန္း မီတာ က်ယ္၀န္းကာ ရဲတိုက္ႀကီးကို ၁၄၆၆ ခုႏွစ္အထိ အႀကိမ္ႀကိမ္ တိုးခ်ဲ႕ခဲ့ၾကသည္။

မဲလ္ေဘာ့ရဲတိုက္သည္ပိုလန္ႏိုင္ငံ၏ တရား၀င္ အမ်ိဳးသား သမိုငးျပတိုက္တစ္ခုအျဖစ္ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္တြင္ သတ္မွတ္ခဲ့ ကာ ပိုလန္ အမ်ိဳးသား အေမြအႏွစ္စာရင္း၀င္ အေဆာက္အအုံလည္းျဖစ္ေပသည္။ ကမၻာ့ေနရာအႏွံ႕တြင္ တည္ရွိေနသည့္ ရဲတိုက္အမ်ားစုသည္ ယခုအခါတြင္ အသုံးျပဳျခင္းမရွိၾကေသာ္လည္း သမိုင္း၀င္ ေရွးေဟာင္း အေဆာက္အအုံမ်ားအျဖစ္ ကမၻာလွည့္ ခရီးသည္မ်ားက သြားေရာက္ေလ့လာ လည္ပတ္လ်က္ရွိေနၾကသျဖင့္ ရဲတိုက္ မ်ားတည္ရွိသည့္ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းမွ ၀င္ေငြမ်ားရရွိေနၾကေပသည္။

ေမာင္သာ (ေရွးေဟာင္းသုေတသန)
၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလထုတ္ သုတစြယ္စုံ မဂၢဇင္းမွ


ကမ္ဘာတစ်လွှားက ထင်ရှားကျော်ကြား ရဲတိုက်ကြီးများ (unicode)

ရေးသားသူ – ကောင်းစည်သူ (သုတစွယ်စုံမဂ္ဂဇင်း)

ရဲတိုက်ဟုအမည်ရှိသည့်အဆောက်အအုံများသည်ဥရောပအလယ်ခေတ်အတွင်းကဥရောပနှင့်အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် ခံတပ်သဖွယ်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည့် အဆောက်အဦများဖြစ်ကြသည်။ရဲတိုက်များသည် ဘုရင်များနေထိုင်သည့် နန်းတော်နှင့် မတူဘဲ အကာအကွယ်ပြုရန် ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်သည့် အဆောက်အအုံကြီးများနှင့် တူနေခဲ့သည်။ရှေးအခါကရဲတိုက်ကြီးများ ကို သစ်များဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။

ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် ရဲတိုက်ကြီးများအနက် အကြီးဆုံးရဲတိုက်ကို ရှာဖွေရန်အလွယ်တကူ ဆောင်ရွက် နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိချေ။ယေဘုယျအားဖြင့် ဧကရာဇ်တစ်ဦးနေထိုင်ရန်ဆောက်လုပ်သည့် အဆောက်အဦတစ်ခုကို ရဲတိုက်ဟုဆိုကြ သော်လည်း ယင်းအဆောက်အအုံများသည် ရဲတိုက်ဟုတ်မဟုတ် တိကျရှင်းလင်းစွာသိရှိရန် ခက်ခဲသည်။လူအများသည် ရုရှ နိုင်ငံရှိ ကရင်မလင်ကို ရဲတိုက်မဟုတ်ကြောင်းလက်ခံကြသော်လည်း အိန္ဒိယနှင့် ဂျပန်ရှိ ခံတပ်များကို မည်သို့ယူဆကြကြောင်း ကွဲပြားစွာ မသိရှိကြပါချေ။

ရဲတိုက်တစ်ခုကို အဆောက်အအုံ၏ အရွယ်အစား တစ်ခုတည်းဖြင့် ဆုံးဖြတ်၍ မရနိုင်သော်လည်း ဂင်းနစ် မှတ်တမ်း များက ပရာ့ရဲတိုက်(Prague Castle)ကို အကြီးဆုံးဟုဆိုခဲ့သည်။ အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်း ဝီကီက ဝင်ဆာပြတိုက် (Windsor Castle) ကို ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးဟု ဆိုသည်။ ယခုဖော်ပြသည့် အကြီးဆုံး ရဲတိုက်များသည် Google Map ကို အသုံးပြု၍ ရဲတိုက်များ၏အရွယ်အစားများကို တိုင်း ထွာကာ Google Earth ဖြင့်တိုင်းထွာသည့် နည်းစနစ် (KML )ကို အသုံးပြုကာ ပြုစုထားသည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရဲတိုက်များစာရင်းဖြစ်သည်။

၁၀။ အီဒင်ဘာ့ခ် ရဲတိုက် (Edinburgh)

အီဒင်ဘာ့ခ် ရဲတိုက်ကို စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ အီဒင်ဘာ့ခ်မြို့ရှိ မီးတောင်သေတစ်ခု၏ ကျောက်ဆောင်မျက်နှာပြင်ပေါ် တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။အကျယ်အဝန်း ၃၅၇၃၇ စတုရန်းမီတာရှိသည့် ရဲတိုက်ကြီးသည် အီဒင်ဘာ့ခ်မြို့၏ မိုးကုပ်စက် ဝိုင်းကိုအနားသပ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ရဲတိုက်၏အဆောက်အအုံအချို့သည် ၁၆ ရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့သည့် လက်ရာ များဖြစ်ကာ ရဲတိုက်အတွင်းရှိ စိန့်မာဂရက်ဝတ်ပြုဆောင်သည် ၁၂ ရာစု အစောပိုင်းကတည်ဆောက်ခဲ့သည့် အစောဆုံး အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။

အီဒင်ဘာ့ခ် ရဲတိုက်သည် စကော့တလန်နိုင်ငံ၏အမှတ်လက္ခဏာတစ်ရပ်အဖြစ်တည်ရှိနေကာ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည် များ အများအပြားလာရောက်လည်ပတ်ကြည့်ရှုကြသည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

၉။ အယ်လ်လက်ပို ခံတပ်ရဲတိုက်(Citadel of Aleppo)

ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး ခံတပ်ရဲတိုက်တစ်ခုဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အယ်လ်လက်ပို ခံတပ်ရဲတိုက်သည် ဆီရီးယားနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ရှေးဟောင်းမြို့တော် အယ်လ်လက်ပိုရှိ မီတာ ၅၀ မြင့်သည့်တောင်ကုန်းထိပ် ၏အလယ်တွင်တည်ရှိနေသည်။ အယ်လ်လက်ပိုတောင်ကုန်းကို ခရစ်တော်မပေါ်မီ သုံးရာစု အလယ်ပိုင်းကာလတွင် အသုံးပြုခဲ့ သည်။ယင်းနေရာတွင် ဂရိ၊ဘိုင်ဇင်တိုင်း၊အိုင်ယူဘစ်အစရှိသည့် ယဉ်ကျေးမှုများထွန်ကားခဲ့ပြီး ရဲတိုက်ကြီးကို အိုင်ယူဘစ် ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့ချိန်တွင် သဲကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရပေသည်။

အယ်လ်လက်ပိုရဲတိုက်ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂယူနက်စ်ကိုအဖွဲ့၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် သတ် မှတ်ခဲ့ပြီး၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ အကြီးစားထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုများဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။သို့သော် ဆီရီးယား ပြည်တွင်း စစ်ပွဲ ကာလများအတွင်း ရဲတိုက်ကြီးသည် များစွာထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရပေသည်။

၈။ ဟီမေဂျီ ရဲတိုက် (Himeji Castle)

၁၄ ရာစုလက်ရာဖြစ်သည့် ဟီမေဂျီ ရဲတိုက်ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အလှပဆုံး ရဲတိုက်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ဟီမေဂျီသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ၊မြေငလျင်ဒဏ်များနှင့်ဗုံးဒဏ်များမှ ကင်းလွတ်ခဲ့ကာ ယခုတိုင်မူလ လက်ရာအတိုင်းနီပါးကျန် ရှိနေ ပေသည်။

ဟီမေဂျီသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိုဂိုပြည်နယ်၊ဟီမေဂျီမြို့ရှိ တောင်ကုန်းထိပ်တွင်တည်ရှိပြီး ၄၁၄၆၄ စတုရန်းမီတာကျယ်ဝန်း လျက် အဆောက်အအုံ ၈၃ ခုရှိသည့် ရဲတိုက်အစုအဝေးဖြစ်သည်။၁၃၀၀ ပြည့်နှစ် နှင့် ၁၃၃၃ ခုနှစ်အကြားတွင် အာကာမတ်စု နိုရီမူရာက တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဟီမေဂျီရဲတိုက်ကို ၁၅၈၁ ခုနှစ် ၊၁၆၀၉ ခုနှစ်နှင့်၁၆၁၈ ခုနှစ်များတွင် အဆောက်အအုံ များတိုး ချဲ့ခဲ့သည်။ရဲတိုက်ကိုသစ်၊ကျောက်၊ပလာစတာနှင့် ကြွေပြားများဖြင့်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၃၃၃ ခုနှစ်မှ ၁၈၆၈ ခုနှစ် အထိ အသုံး ပြုခဲ့သည်။ ဟီမေဂျီရဲတိုက်သည်၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ၊ ယူနက်စ်ကိုအဖွဲ့က ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဒေသတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

၇။ ဘုဒ ရဲတိုက်(Buda Castle)

ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ဘူဒါပက်မြို့တောင်ပိုင်းအစွန်းတောင်ထိပ်တွင်တည်ထားသည့်ဘုဒရဲတိုက်သည် ၄၄၆၇၄ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်းကာ ၁၃ ရာစုတွင် ဟန်ဂေရီ ပိုင်နယ်မြေတွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သည့်ခံတပ်အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။ ရဲတိုက် ကို ဟန်ဂေရီဘုရင် စတုတ္ထမြောက်ဘီလာက တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၁၂၆၅ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဘူဒါပက်ဘုရင်များက ဘုဒကို နန်းတော်အဖြစ် သာမက ရဲတိုက်အဖြစ်ပါ အသုံးပြုခဲ့သဖြင့် ဘုဒတော်ဝင်နန်းတော်ဟုလည်းကောင်း၊ ဘုဒတော်ဝင်ရဲတိုက်ဟု လည်းကောင်း ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။

ယခုအချိန်တွင်ဘုဒရဲတိုက်သည် ဗိသုကာဟန်မျိုးစုံပေါင်းစုနေသည့်ရှေးဟောင်းအဆောက် အအုံတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေကာ ဂေါသစ်လက်ရာမှဘာရိုလက်ရာများအထိခေတ်အဆက်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည့်အနုပညာ လက်ရာများကို လေ့လာနိုင်ကြပေသည်။

၆။ စပိစ်ရဲတိုက်(Spis Castle)

အကျယ်အဝန်း ၄၉၄၈၅ စတုရန်းမီတာရှိသည့် စပိစ် ရဲတိုက်သည် စလိုဗေးကီးယားနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း၊ စပိစ်ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အလယ်ခေတ်အတွင်းက ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အကြီးဆုံးရဲတိုက်များအနက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စပိစ်ရဲတိုက်၏ ပင်မအဆောက်အအုံကို ၁၃ ရာစုဝက် အစောပိုင်းတွင် ကျောက်တုံးနံရံများဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ရဲတိုက်၏ အောက်ပိုင်းအဝန်းအဝိုင်းကို ၁၅ ရာစု အလယ်တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

စပိစ်သည် ရဲတိုက်ဝင်း၏ ထိပ်ပိုင်းတွင် လှပစွာ တည်ရှိနေပြီး ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွင် မကြာခဏ မြင်တွေ့ကြရသည်။ ပင်လယ်ရေပြင်အထက် ၂၀၈၀ ပေမြင့်သည့် စပိစ်သည် ၁၇၆၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ အသုံးပြုခြင်းမရှိတော့ဘဲ ၁၉၉၃ ခုနှစ် တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စပိစ်သို့ လူပေါင်း ၂၀၈၀၀၀ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။

၅။ ဟိုဟန်စေးလ်ဘာ့ခ်ရဲတိုက် (Hohensalzburg Castle)

ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ စေးလ်ဘာ့ခ် မြို့တွင်တည်ရှိသည့် ဟိုဟန်စေးလ်ဘာ့ခ်ရဲတိုက်သည်ဧရိယာ ၅၄၅၂၃ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး ဥရောပတိုက်ရှိ အကြီးဆုံးရဲတိုက်များစာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည့် ရဲတိုက်တစ်လုံး လည်း ဖြစ်သည်။ ဟိုဟန်စေးလ်ဘာ့ခ် ကို ၁၀၇၇ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၁၄၉၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၅၁၉ ခုနှစ်များတွင် အကြီး အကျယ်တိုးချဲ့ခဲ့ကာ လက်ရှိ အနေအထားထက် ပိုမိုကြီးသော အရွယ်သို့ ရောက်ရှိသည်။

ဟိုဟန်စေးလ်ဘာ့ခ် ရဲတိုက်သည် ပေ ၈၂၀ ရှည်၍ ပေ ၄၉၀ ကျယ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်ပေ ၁၇၀၀ အမြင့်တွင်တည်ရှိသည်။၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဟိုဟန်စေးလ်ဘာ့ခ်ရဲတိုက်ကိုပြုပြင်မွမ်းမံမှုများဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ် တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည့် ထင်ရှားသော နေရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။

၄။ ဝင်ဆာရဲတိုက်(Windsor Castle)

ကမ္ဘာကျော်ဝင်ဆာရဲတိုက်သည် ဗြိတိန်တော်ဝင် မိသားစုစံနန်းတော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၁ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သည်။ရဲတိုက်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၅၄၈၃၅ စတုရန်းမီတာရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယနေ့တိုင် လူများနေထိုင် အသုံးပြုလျက်ရှိ သည့် အကြီးမားဆုံးသော ရဲတိုက်ဖြစ်သည်။ဝင်ဆာသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးရဲတိုက်လည်းဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှ ဘုရင်မကြီး ဒုတိယမြောက် အဲလိဇဘက် စံမြန်းလေ့ရှိသည့် တရားဝင် နန်းတော်လည်းဖြစ်သည်။

ဘုရင်မကြီးသည်ဝင်ဆာရဲတိုက်တွင်ရက်သတ္တပတ်ရုံးပိတ်ရက်များတွင်စံမြန်းလေ့ရှိသည်။ဝင်ဆာရဲတိုက်တွင်နိုင်ငံတော် အဆင့်နှင့် ပုဂ္ဂလိကဖျော်ဖြေပွဲများကို ကျင်းပပြုလုပ်သည်။ဝင်ဆာသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဆွဲဆောင်မှု အများ ဆုံး နေရာတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတကာမှ နိုင်ငံအကြီးအကဲများ လာရောက်လည်ပတ်ချိန်တွင် ဧည့်ခံပွဲများပြုလုပ် လေ့ရှိ သည့် နေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

၃။ ပရာ့ရဲတိုက်(Prague Castle)

ဂင်းနစ် ကမ္ဘာ့ စံချိန်မှတ်တမ်းအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးရဲတိုက်ဖြစ်သည့် ပရာ့သည် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ပရာ့တွင် တည်ရှိသည်။ ၉ ရာစု လက်ရာအဆောက် အအုံဖြစ်သည့် ရဲတိုက်ကြီးသည် ၁၈၇၀ပေ ရှည်လျား၍ ပေ ၄၃၀ ကျယ်ဝန်း သည်။ ရဲတိုက်ကို ၈၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကာ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် အတွင်း ၁၈ ရာစု နောက်ပိုင်းအထိ အကြိမ် ကြိမ် တိုးချဲ့ ခဲ့ကြသည်။

ပရာ့ရဲတိုက်သည် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတ နေထိုင်သည့် စံတော်အိမ်လည်းဖြစ်ကာ ချက်နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင်ဆွဲဆောင်မှုအများဆုံးနေရာတစ်ခုတွင်အပါအဝင်ဖြစ်ကာနှစ်စဉ် လူပေါင်း ၁၈ သိန်း လာရောက် လည်ပတ် လျက်ရှိသည်။

၂။ မယ်ဟ်ရန်ဂါး ခံတပ် (Mehrangarh Fort)

အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မယ်ဟ်ရန်ဂါးကို ခံတပ်ဟု တရားဝင်ခေါ်ပြောကြသော်လည်း အိန္ဒိယ ရဲတိုက်တစ်ခုဟု ဆိုနိုင်သည်။ မယ်ဟ်ရန်ဂါးကို ရာဂျက်စတန်ပြည်နယ်၊ဂျိုးဒါးမြို့တွင် ပေ ၄၀၀ မြင့်သည့် တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်တွင်တည်ဆောက်ထားသည်။ ရဲတိုက်ကို ၁၁၈ ပေမြင့်၍ ၆၈ ပေ ကျယ်သည့် နံရံများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ ရဲတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ပေါက် ခုနစ်ပေါက်မှ ဖြတ် သန်း ဝင်ရောက်ကြရသည်။

ဂျိုးပါးမြို့ကို ထူထောင်သူ ရာသိုး လူမျိုးစု ခေါင်းဆောင် ရောင်းဂျိုးဒါက မြိ့တော်ဟောင်းမန်ဒိုးမှ ဂျိုးပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ပြီး မယ်ဟ်ရန်ဂါး ခံတပ်ကို ၁၄၅၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ၁၇ ရာစု လက်ရာများကို အများဆုံးတွေ့ ရှိရသည်။မယ်ဟ်ရန်ဂါးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး ခံတပ် တစ်ခုဖြစ်ကာ ခံတပ်ဝင်းအတွင်း၌ နန်းတော်များ ဆောက်လုပ် ထားသည်။

၁။ မဲလ်ဘော့ရဲတိုက် (Malbork Castle)

ပိုလန်နိုင်ငံ၊ မဲလ်ဘော့မြို့တွင် တည်ရှိနေသည့် မဲလ်ဘော့ရဲတိုက်ကို ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံးရဲတိုက်ဟု ဆိုကြသည်။ ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် တီယူတိုနစ် စစ်သည်တော်များက ပိုလန်ရန်သူများကို တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် ယင်းနေရာမှ ဘောလ်တစ်ပင်လယ် မြောက် ပိုင်း ကို အုပ်ချုပ်ရန် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ တီယူတိုနစ် တို့၏ဌာနချုပ်အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သည့် မဲလ်ဘော့ရဲတိုက်သည် ၁၄၃၅၉၁ စတုရန်း မီတာ ကျယ်ဝန်းကာ ရဲတိုက်ကြီးကို ၁၄၆၆ ခုနှစ်အထိ အကြိမ်ကြိမ် တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်။

မဲလ်ဘော့ရဲတိုက်သည်ပိုလန်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် အမျိုးသား သမိုငးပြတိုက်တစ်ခုအဖြစ် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့ ကာ ပိုလန် အမျိုးသား အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် အဆောက်အအုံလည်းဖြစ်ပေသည်။ ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့တွင် တည်ရှိနေသည့် ရဲတိုက်အများစုသည် ယခုအခါတွင် အသုံးပြုခြင်းမရှိကြသော်လည်း သမိုင်းဝင် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများအဖြစ် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များက သွားရောက်လေ့လာ လည်ပတ်လျက်ရှိနေကြသဖြင့် ရဲတိုက် များတည်ရှိသည့် နိုင်ငံများသည် ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ ဝင်ငွေများရရှိနေကြပေသည်။

မောင်သာ (ရှေးဟောင်းသုတေသန)
၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလထုတ် သုတစွယ်စုံ မဂ္ဂဇင်းမှ

Leave a Reply