အိႏၵိယသမုဒၵရာထဲက အာရွတုိက္ရဲ႕ အေသးဆုံးႏုိင္ငံငယ္ေလး အေၾကာင္း

Posted on

ေမာ္လဒိုက္ႏိုင္ငံ၏ တရားဝင္အမည္မွာ ေမာ္လဒိုက္သမၼတႏိုင္ငံ ျဖစ္ၿပီး အိႏၵိယသမုဒၵရာ အတြင္းမွ ကၽြန္းႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္သည္။ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ ၏ အေနာက္ေတာင္ဘက္ ၄၃၅မိုင္ (၇၀၀ ကီလိုမီတာ အကြာ) ႏွင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ၏အေနာက္ေတာင္ဘက္ ၂၅၀ မိုင္ အကြာတြင္ တည္ရွိသည္။ ၎သည္ အိႏၵိယႏွင့္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ၏ အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ေက်ာက္‌ခတ္ကၽြန္းဝိုင္း ၂၆ ခုတြဲသည္ ေျမာက္ဘက္ အီဟာဗန္ဓိပၸိဳဟူကၽြန္းဝိုင္းမွ ေတာင္ဘက္ အဒၵဴၿမိဳ႕ထိ ျဖန္႔က်က္ တည္ရွိသည္။

ေမာ္လ္ဒုိက္ႏုိင္ငံသည္ ကြ်န္းႀကီးကြ်န္းငယ္ စုစုေပါင္း ၁၂၀၀ခန္႔ျဖင့္ဖြဲ႔စည္းထားၿပီး ထုိအထဲတြင္ ကြ်န္း ၈၀၀ခန္႔မွာ လူမေနသည့္ကြ်န္းမ်ားျဖစ္သည္။ ကြ်န္းေပါင္း ၈၀ခန္႔မွာမူ ကုိယ္ပုိင္ကြ်န္းမ်ား ႏွင့္ အပန္းေျဖစခန္းမ်ားျဖစ္သည္။ ဧရိယာစုစုေပါင္း ၂၉၈ စတုရန္းကီလိုမီတာ (၁၁၅ စတုရန္းမိုင္) ခန္႔သာရွိေသာ ေမာ္လဒိုက္သည္ ကမာၻတြင္ ပထဝီဝင္အရ အကြဲကြဲအျပားျပား အျဖစ္ေနဆုံး ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ တခု ျဖစ္သကဲ့သို႔ ၄၂၇၇၅၆ ေယာက္(၂၀၁၆ စာရင္းအရ) သာ ရွိေသာ ေနထိုင္သူ ပမာဏ အနည္းငယ္ေၾကာင့္ ကုန္းေျမဧရိယာ အရေကာ၊ ‌လူဦးေရအရပါ အေသးငယ္ဆုံး အာရွ ႏိုင္ငံလည္း ျဖစ္သည္။ မာေလ(Malé)သည္ ၿမိဳ႕ေတာ္ ျဖစ္ၿပီး၊ လူေနထူထပ္ဆုံး ၿမိဳ႕ ျဖစ္သည္။ အလယ္ပိုင္းေနရာတြင္ ရွ‌ိ၍ အစဥ္အဆက္ ဘုရင့္ကြ်န္းဟု ေခၚဆိုခဲ့ၾကသည္။ မာေလၿမဳိိ႕သည္ အလ်ား ၁မုိင္ အနံ ၀.၆မုိင္သာ က်ယ္သည္။

ေမာ္လဒိုက္ကၽြန္းဆြယ္မ်ားသည္ ခါေဂါ့ႏွင့္ လက္ရွက္ဝိ ေက်ာက္‌ခ်ပ္တို႔ကို ေပါင္းစည္းကာ ကမာၻ၏ ဇီဝေဒသ ျဖစ္ေပၚေစေသာ၊ ထို႔ျပင္ အိႏၵိယသမုဒၵရာတြင္ က်ယ္ေျပာေသာ ေရေအာက္ ေတာင္တန္းႀကီး ျဖစ္သည့္ ခါေဂါ့-ေမာ္လဒိုက္-လကၠာဒိုက္ ေတာင္စြန္းႀကီး ထိပ္တြင္ တည္ရွိေနသည္။ ပ်မ္းမၽွ ေျမျပင္အျမင့္သည္ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္မွေန၍ ၁.၅ မီတာ (၄ ေပ ၁၁ လက္မ) ရွိ၍ ကမာၻေပၚတြင္ အနိမ့္ဆုံး တိုင္းျပည္ ျဖစ္ၿပီး၊ ထိုႏိုင္ငံ၏ အျမင့္ဆုံးေနရာ အမွတ္သည္ပင္ ၂.၄ မီတာ (၇ ေပ ၁၀ လက္မ)သာ ရွိသည္။ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာမႈေၾကာင့္ အႏၲရာယ္ မၾကာခဏ ေတြ႕ေနရာ၊ အစိုးရက ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အေရာက္တြင္ ေမာ္လဒိုက္ကို ကာဘြန္ ကင္းစင္ေသာ ႏိုင္ငံ ျဖစ္ေစရမည္ဟု ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ကတည္းက ကတိေပးထားခဲ့သည္။

ေမာ္လ္ဒုိက္ၿမဳိ႕ေတာ္ Male
ေမာ္လ္ဒုိက္ၿမဳိ႕ေတာ္ Male

ေမာ္လဒိုက္ကၽြန္းႏိုင္ငံသည္ ဘီစီ ၄ရာစုကတည္းကပင္ အိႏၵိယတိုက္ငယ္ႏွင့္ သမိုင္းေၾကာင္းအရ၊ ယဥ္ေက်းမႈအရ ကူးလူးဆက္ဆံမႈ ရွိၿပီး ျဖစ္သည္။ ေမာ္လဒိုက္ကၽြန္းဆြယ္သည္ ၁၂ ရာစုတြင္ အစၥလာမ္ ဘာသာ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ဆူလတန္မ်ား အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ အာရွႏွင့္ အာဖရိကတို႔ႏွင့္ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈဖလွယ္ျခင္းတို႔၌ ဖြံ႕ၿဖိဳးခဲ့သည္။ ၁၆ ရာစုအလယ္ပိုင္းမွ စ၍၊ ဥေရာပ ကိုလိုနီျပဳ ႏိုင္ငံမ်ား၏ လႊမ္းမိုးမႈကို ခံရၿပီး၊ ၁၈၈၇ တြင္ ၿဗိတိသၽွ ကိုလိုနီ လက္ေအာက္ခံ ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာသည္။ ၁၉၆၅ တြင္ ၿဗိတိန္က လြတ္လပ္ေရးေပးၿပီး သမၼတ ေ႐ြးေကာက္ကာ သမၼတႏိုင္ငံ ထူေထာင္သည္။ ေနာင္ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာတြင္ ႏိုင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္ျခင္း၊ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနၾကျခင္းႏွင့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းေၾကာင့္ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရျခင္းတို႔ေၾကာင့္ လူသိမ်ားလာသည္။

ေမာ္လ္ဒုိက္ ေလဆိပ္

ရုံးသုံးဘာသာစကားမွာ Dhivehi ျဖစ္သည္။ ၿဗိတိန္ပညာေရးစနစ္ကုိက်င့္သုံးၿပီး စတတ္ေျမာက္မႈႏႈန္းမွာ ၉၈% ျဖစ္သည္။ အုန္းပင္သည္ ေမာ္လ္ဒုိက္၏ အမွတ္အသားျဖစ္၍ ႏုိင္ငံအထိမ္းအမွတ္တံဆိပ္တြင္ပင္ ထည့္သြင္းရုိက္ႏွိပ္ထားသည္။ ဒရမ္သံေပၚအေျခခံထားသည့္ Bodu Beru မွာ ေမာ္လဒိုက္လူမ်ဳိးတုိ႔၏ ရုိးရာဂီတျဖစ္သည္။ ၿမဳိ႕မွာအလြန္ေသးငယ္ေသာ္လည္း အဆင့္ျမင့္ဟုိတယ္ေပါင္း ၁၀၀ေက်ာ္ရွိသည္။ Velana ႏုိင္ငံတကာေလဆိပ္သည္ အၿမဲေနထုိင္သူမရွိသည့္ မာေလၿမဳိ႕အနီးမွ Hulhulé ကြ်န္းေပၚတြင္ရွိေနသည္။ ၿမဳိ႕ေတာ္သုိ႔ သေဘၤာတက္စီမ်ား ထပ္မံစီးရမည္ျဖစ္သည္။

ေမာ္လဒိုက္သည္ ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ား ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္ေရး အသင္း (South Asian Association for Regional Cooperation – SAARC) တို႔၏ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ကုလသမဂၢ၊ အစၥလာမ္ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရးအဖြဲ႕ (Organization of Islamic Cooperation)ႏွင့္ ဘက္မလိုက္ လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕(Non Aligned Movement) တို႔တြင္လည္း အဖြဲ႕ဝင္ ျဖစ္သည္။ ကမၻာ့ဘဏ္က ေမာ္လဒိုက္ကို အလယ္အလတ္ ဝင္ေငြ ရရွိေသာ အထက္တန္း စီးပြားေရး ရွိသည္ဟု သတ္မွတ္သည္။ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းကို ေရွးယခင္ကတည္းက ႀကီးက်ယ္စြာ လုပ္ကိုင္လာၿပီး၊ ယခုအခါ ခရီးသြားလုပ္ငန္းလည္း အရွိန္အဟုန္ျပင္းစြာ တိုးတက္လာခဲ့သည္။

လူသားဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအၫႊန္းကိန္း ျမင့္မားသည္ဟု သတ္မွတ္ခံရေသာ ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံ ၂ ႏိုင္ငံတြင္ ပါဝင္ၿပီး၊ သီရိလကၤာႏွင့္ အၿပိဳင္ ျဖစ္သည္။ေမာ္လဒိုက္သည္ ဇူလိုင္ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ကတည္းက ဓနသဟာယအဖြဲ႕ဝင္ ႏိုင္ငံ (Commonwealth republic) ျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း၊ အက်င့္ပ်က္ျခစားျခင္းႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၎၏ မွတ္တမ္းမ်ားကို ႏိုင္ငံတကာက ေဝဖန္သည့္အခါ ဆန္႔က်င္သည့္အေနျဖင့္ ေအာက္တိုဘာ ၂၀၁၆ တြင္ ဓနသဟာယ အဖြဲ႕မွ ႏႈတ္ထြက္လိုက္သည္။

ၾကည္လင္ေသာေရႏွင့္ လွပေသာ သႏာၱေက်ာက္တန္း ၊ အျဖဴေရာင္သဲမ်ားေၾကာင့္ ေမာ္လ္ဒုိက္ ကမ္းေျခသည္ ကမာၻေပၚတြင္ လူႀကဳိက္အမ်ားဆုံးကမ္းေျခစာရင္းတြင္ပါ၀င္ေနၿပီး အပန္းေျဖခရီးသြားရန္ အေကာင္းဆုံးေနရာမ်ားစာရင္းတြင္ အၿမဲလုိလုိပါ၀င္ေနေလ့ရွိသည္။

ေမာ္လ္ဒုိက္ၿမဳိ႕ေတာ္ Male ဗီဒီယုိ

Myanmar Wikipedia
Dreaming of Maldives


သမုဒ္ဒရာထဲမှ အာရှတိုက်ရဲ့ အသေးဆုံးနိုင်ငံငယ်လေး အကြောင်း (unicode)

မော်လဒိုက်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ မော်လဒိုက်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်းမှ ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ၏ အနောက်တောင်ဘက် ၄၃၅မိုင် (၇၀၀ ကီလိုမီတာ အကွာ) နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏အနောက်တောင်ဘက် ၂၅၀ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒိယနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်‌ခတ်ကျွန်းဝိုင်း ၂၆ ခုတွဲသည် မြောက်ဘက် အီဟာဗန်ဓိပ္ပိုဟူကျွန်းဝိုင်းမှ တောင်ဘက် အဒ္ဒူမြို့ထိ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။

မော်လ်ဒိုက်နိုင်ငံသည် ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ် စုစုပေါင်း ၁၂၀ဝခန့်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး ထိုအထဲတွင် ကျွန်း ၈၀ဝခန့်မှာ လူမနေသည့်ကျွန်းများဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါင်း ၈ဝခန့်မှာမူ ကိုယ်ပိုင်ကျွန်းများ နှင့် အပန်းဖြေစခန်းများဖြစ်သည်။ ဧရိယာစုစုပေါင်း ၂၉၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၅ စတုရန်းမိုင်) ခန့်သာရှိသော မော်လဒိုက်သည် ကမ္ဘာတွင် ပထဝီဝင်အရ အကွဲကွဲအပြားပြား အဖြစ်နေဆုံး နိုင်ငံများတွင် တခု ဖြစ်သကဲ့သို့ ၄၂၇၇၅၆ ယောက်(၂၀၁၆ စာရင်းအရ) သာ ရှိသော နေထိုင်သူ ပမာဏ အနည်းငယ်ကြောင့် ကုန်းမြေဧရိယာ အရကော၊ ‌လူဦးရေအရပါ အသေးငယ်ဆုံး အာရှ နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ မာလေ(Malé)သည် မြို့တော် ဖြစ်ပြီး၊ လူနေထူထပ်ဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ အလယ်ပိုင်းနေရာတွင် ရှ‌ိ၍ အစဉ်အဆက် ဘုရင့်ကျွန်းဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ မာလေမြို့သည် အလျား ၁မိုင် အနံ ၀.၆မိုင်သာ ကျယ်သည်။

မော်လဒိုက်ကျွန်းဆွယ်များသည် ခါဂေါ့နှင့် လက်ရှက်ဝိ ကျောက်‌ချပ်တို့ကို ပေါင်းစည်းကာ ကမ္ဘာ၏ ဇီဝဒေသ ဖြစ်ပေါ်စေသော၊ ထို့ပြင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် ကျယ်ပြောသော ရေအောက် တောင်တန်းကြီး ဖြစ်သည့် ခါဂေါ့-မော်လဒိုက်-လက္ကာဒိုက် တောင်စွန်းကြီး ထိပ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ပျမ်းမျှ မြေပြင်အမြင့်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှနေ၍ ၁.၅ မီတာ (၄ ပေ ၁၁ လက်မ) ရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနိမ့်ဆုံး တိုင်းပြည် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာ အမှတ်သည်ပင် ၂.၄ မီတာ (၇ ပေ ၁၀ လက်မ)သာ ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်လာမှုကြောင့် အန္တရာယ် မကြာခဏ တွေ့နေရာ၊ အစိုးရက ၂၀၁၉ ခုနှစ် အရောက်တွင် မော်လဒိုက်ကို ကာဘွန် ကင်းစင်သော နိုင်ငံ ဖြစ်စေရမည်ဟု ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက ကတိပေးထားခဲ့သည်။

မော်လဒိုက်ကျွန်းနိုင်ငံသည် ဘီစီ ၄ရာစုကတည်းကပင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ၊ ယဉ်ကျေးမှုအရ ကူးလူးဆက်ဆံမှု ရှိပြီး ဖြစ်သည်။ မော်လဒိုက်ကျွန်းဆွယ်သည် ၁၂ ရာစုတွင် အစ္စလာမ် ဘာသာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆူလတန်များ အုပ်ချုပ်သည်။ အာရှနှင့် အာဖရိကတို့နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ခြင်းတို့၌ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ၁၆ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှ စ၍၊ ဥရောပ ကိုလိုနီပြု နိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံရပြီး၊ ၁၈၈၇ တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ လက်အောက်ခံ နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၅ တွင် ဗြိတိန်က လွတ်လပ်ရေးပေးပြီး သမ္မတ ရွေးကောက်ကာ သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်သည်။ နောင်ဆယ်စုနှစ်များစွာတွင် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ ဒီမိုကရေစီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ရန် ကြိုးပမ်းနေကြခြင်းနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရခြင်းတို့ကြောင့် လူသိများလာသည်။

ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ Dhivehi ဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်ပညာရေးစနစ်ကိုကျင့်သုံးပြီး စတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၈% ဖြစ်သည်။ အုန်းပင်သည် မော်လ်ဒိုက်၏ အမှတ်အသားဖြစ်၍ နိုင်ငံအထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တွင်ပင် ထည့်သွင်းရိုက်နှိပ်ထားသည်။ ဒရမ်သံပေါ်အခြေခံထားသည့် Bodu Beru မှာ မော်လဒိုက်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဂီတဖြစ်သည်။ မြို့မှာအလွန်သေးငယ်သော်လည်း အဆင့်မြင့်ဟိုတယ်ပေါင်း ၁၀၀ကျော်ရှိသည်။ Velana နိုင်ငံတကာလေဆိပ်သည် အမြဲနေထိုင်သူမရှိသည့် မာလေမြို့အနီးမှ Hulhulé ကျွန်းပေါ်တွင်ရှိနေသည်။ မြို့တော်သို့ သင်္ဘောတက်စီများ ထပ်မံစီးရမည်ဖြစ်သည်။

မော်လဒိုက်သည် တောင်အာရှနိုင်ငံများ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အသင်း (South Asian Association for Regional Cooperation – SAARC) တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၊ အစ္စလာမ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (Organization of Islamic Cooperation)နှင့် ဘက်မလိုက် လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့(Non Aligned Movement) တို့တွင်လည်း အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က မော်လဒိုက်ကို အလယ်အလတ် ဝင်ငွေ ရရှိသော အထက်တန်း စီးပွားရေး ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကို ရှေးယခင်ကတည်းက ကြီးကျယ်စွာ လုပ်ကိုင်လာပြီး၊ ယခုအခါ ခရီးသွားလုပ်ငန်းလည်း အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။

လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုအညွှန်းကိန်း မြင့်မားသည်ဟု သတ်မှတ်ခံရသော တောင်အာရှ နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံတွင် ပါဝင်ပြီး၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အပြိုင် ဖြစ်သည်။မော်လဒိုက်သည် ဇူလိုင် ၁၉၈၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ (Commonwealth republic) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားခြင်းနှင့် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်း၏ မှတ်တမ်းများကို နိုင်ငံတကာက ဝေဖန်သည့်အခါ ဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆ တွင် ဓနသဟာယ အဖွဲ့မှ နှုတ်ထွက်လိုက်သည်။

ကြည်လင်သောရေနှင့် လှပသော သန္တာကျောက်တန်း ၊ အဖြူရောင်သဲများကြောင့် မော်လ်ဒိုက် ကမ်းခြေသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူကြိုက်အများဆုံးကမ်းခြေစာရင်းတွင်ပါဝင်နေပြီး အပန်းဖြေခရီးသွားရန် အကောင်းဆုံးနေရာများစာရင်းတွင် အမြဲလိုလိုပါဝင်နေလေ့ရှိသည်။

Myanmar Wikipedia
Dreaming of Maldives

Leave a Reply