အေအးခ်မ္းဆုံးနဲ႔ အခ်မ္းသာဆုံးႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ ျဖစ္တဲ့ ဆြစ္ဇာလန္ အေၾကာင္းသိိေကာင္းစရာ

Posted on

ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံသည္ ဥေရာပတိုက္၏ အလယ္ဗဟိုတြင္ ေတာင္မ်ားပတ္လည္ဝိုင္း လ်က္တည္ရွိေသာ သမၼတႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ဂ်ာမနီ၊ ျပင္သစ္၊ အီတလီ၊ ဩစႀတီးယား စေသာ ႏိုင္ငံႀကီးမ်ားသည္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံကို ေလးဘက္ေလးတန္မွ ၿခံရံလ်က္ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ ႏိုင္ငံႀကီးမ်ားသည္ သူတို႔၏ ကိုယ္က်ိဳးအတြက္ ေထာက္ေမၽွာ္လ်က္၊ ဤႏိုင္ငံကို စစ္ေရးစစ္ရာႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍အစဥ္ထာဝရ ၾကားေနႏိုင္ငံ ဟု အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ၾကသည္။ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံမွာ အၾကမ္းအားျဖင့္ စက္ဝိုင္းျခမ္း ပုံသဏၭာန္ရွိ၏။ တိုင္းျပည္၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံမွာ အဲ့လပေတာင္ကုန္းအဲ့လပေတာင္တန္း ေဒသျဖစ္သည္။

အေနာက္ဥေရာပတြင္ တည္ရွိၿပီး ေျမာက္ဘက္တြင္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ၊ ေတာင္ဘက္တြင္ အီတလီႏိုင္ငံ ႏွင့္ အေရွ႕ဘက္တြင္ ဩစႀတီးယားႏိုင္ငံႏွင့္ လစ္တင္ရွတိုင္းႏိုင္ငံ တို႔က ဝန္းရံထားသည္။ က်န္ ၃ ပုံ ၁ ပုံမွာေျမဩဇာေကာင္းမြန္ထက္သန္ေသာ ေျမနိမ့္လြင္ျပင္မ်ားျဖစ္သည္။ ထိုလြင္ျပင္မ်ားသည္ ကြန္စတန္႔ႏွင့္ ဂ်ီနီးဗားေရအိုင္ႀကီးႏွစ္ခုအၾကားတြင္ တည္ရွိသည္။ အဓိကရ ျမစ္ႀကီးမ်ားမွာ ႐ုန္းျမစ္၊ အားျမစ္၊ ႐ိုင္းျမစ္၊ တိခ်ီးႏိုျမစ္တို႔ ျဖစ္၏။ ရာသီဥတုမွာ ေနရာကိုလိုက္၍ ကြဲျပား ျခားနားေလရာ၊ ျမင့္ေသာေဒသမ်ား၌ ႏွစ္ပတ္လည္ဆီးႏွင္းတို႔ ျဖင့္ ဖုံးအုပ္လ်က္ရွိ၍၊ နိမ့္႐ႈိင္းရာေတာင္ၾကားမ်ား၌ကား ပူေႏြးသည္။

တိုင္းျပည္၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမွာ ေတာမ်ားဖုံးအုပ္ေနလ်က္၊ က်န္ ၄ ပုံ ၁ ပုံမွာ ထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးႏိုင္၏။ သို႔ေသာ္ ဆြစ္ လူမ်ိဳးမ်ားသည္ အလြန္အပင္ပန္းခံႏိုင္၍၊ ဝိရိယေကာင္းေသာ လူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္သည့္အတိုင္း၊ ေတာင္က်ေခ်ာင္းမ်ား၊ ေရတံခြန္မ်ားမွ အင္အားကိုယူၿပီးလၽွင္ စက္မႈအလုပ္႐ုံမ်ားကို တည္ေထာင္ၾက၏။ ကၽြဲႏြားမ်ားေမြးျမဴ၍၊ ႏြားႏို႔ထြက္ ပစၥည္းမ်ားကိုလည္း လုပ္ကိုင္ေရာင္းခ်ၾကသည္။ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံမွ ပိုးထည္၊ ျခည္ထည္၊ နာရီႏွင့္ ေက်ာက္မ်က္ ရတနာမ်ားထြက္၏။

လွပေသာသဘာဝ႐ႈခင္းမ်ား ရွိသည့္အျပင္ သန္႔ရွင္း ေအးျမေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေလေကာင္းေလသန္႔ ရႏိုင္သျဖင့္ ဆြစ္ဇာလန္ျပည္မွာ က်န္းမာေရးခ်ိဳ႕တဲ့သူမ်ား သြား ေရာက္ေနထိုင္ရာျဖစ္၏။ လူအမ်ား အပ်င္းေျပသြားေရာက္ လည္ပတ္ေသာ တိုင္းျပည္လည္းျဖစ္၏။ အယ္လ္ပ္ ေတာင္တန္းကို ေမာ္ေတာ္ကားလမ္း၊ မီးရထားလမ္းမ်ားျဖင့္ ျဖတ္ေက်ာ္ရာ၌ စိန္ ေဂါ့တတ္ႏွင့္ ဆင္ပလြန္စေသာ ထင္ရွားသည့္ ဥမင္လိုဏ္ေခါင္းႀကီးမ်ားကို ေတြ႕ရွိႏိုင္သည္။ ဆင္ပလြန္ဥမင္လိုဏ္ေခါင္းမွာ ၁၂ မိုင္ခြဲမၽွရွည္၍၊ ကမၻာေပၚတြင္ အရွည္လ်ားဆုံးေသာ လိုဏ္ေခါင္းတစ္ခုျဖစ္၏။ ထိုလိုဏ္ေခါင္းအတြင္းရွိ လမ္းမ်ားျဖင့္ အီတလီမွ မီးရထားမ်ားသည္ ဆြစ္ဇာလန္သို႔ ျဖတ္သန္းသြားရေလသည္။

ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ၏ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံစနစ္မွာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ ျဖစ္သည္။ ကန္တန္ေခၚ ေတာင္ၾကား ျပည္နယ္မ်ားကို စုေပါင္း၍ ဖြဲ႕စည္းထားျခင္းျဖစ္၏။ ၁၆၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ေရာမသာသနာေစာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ လက္ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္၍၊ လြတ္လပ္ေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္လာသည္။ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ ျပင္သစ္၊ အီတလီ ႏွင့္ ဂ်ာမန္စကားတို႔ကို ေျပာဆိုသုံးစြဲၾက၏။

၂၀၁၆ခုႏွစ္ စာရင္းအရ ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ၏ လူဦးေရမွာ ၈.၄သန္းျဖစ္သည္။ တိုင္းျပည္အတြင္း တကၠသိုလ္ႀကီး ၁၂ ခုမၽွသာရွိ၏။ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ဗန္းၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။ အျခားၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားမွာ ဇူးရစ္၊ ဗားလ၊ ဂ်ီနီးဗား၊ လူဇန္း၊ ဖရီးဗူး၊ ႏ်ဴရွားတဲၿမိဳ႕မ်ားျဖစ္၏။ လူဦးေရ ၁ဝဝဝဝ ေက်ာ္ေသာ ၿမိဳ႕ႀကီး ၂၅ ၿမိဳ႕ခန္႔ရွိ၏။ ဂ်ီနီးဗားၿမိဳ႕မွာ ယခင္က ႏိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီး တည္ရာဌာနျဖစ္ခဲ့၏။

ဆြစ္ဇာလန္ၿမဳိ႕ေတာ္ ဘန္း
ဂ်ီနီဗာၿမဳိ႕

ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံမွာ အလွအပအသုံးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ားစြာ ထြက္၍၊ နာရီအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ နာရီႏွင့္သက္ဆိုင္ေသာ ပစၥည္း၊ ဓာတ္ စက္၊ ေျခခ်င္း၊ လက္ေကာက္မ်ားမွစ၍ ႏို႔ဆီ၊ ဒိန္ခဲ၊ ေခ်ာကလက္စေသာ စားစရာမ်ားကို လုပ္ကိုင္ေရာင္းခ်၏။ ဆြစ္တိုင္းသူျပည္သားမ်ားတြင္ မိန္းမမ်ားက အိမ္မႈကိစၥႏွင့္ ရက္လုပ္ျခင္းလုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ကိုင္ၾကၿပီးလၽွင္၊ ေယာက္်ားမ်ားက အလုပ္ၾကမ္းႏွင့္ လမ္းျပအလုပ္မ်ားကို လုပ္ကိုင္ခဲ့ၾကသည္။

ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံကို ႐ုံးသုံးဘာသာစကားျဖင့္ ဆြစ္ဇ္ကြန္ဖက္ဒေရးရွင္း (ဆြစ္ဇ္ႏိုင္ငံ အဖြဲ႕အစည္း) ဟု ေခၚေဝၚေလ့ ရွိၿပီး ကန္တြန္ (ဖက္ဒရယ္ အဖြဲ႕ဝင္ျပည္နယ္) ၂၆ ခု ပါဝင္ေသာ ဖက္ဒရယ္ သမၼတႏိုင္ငံ ျဖစ္သည္။ ဘန္းသည္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အခ်က္အခ်ာ ေဒသျဖစ္သည္။ ထင္ရွားေသာၿမဳိ႕ႀကီးႏွစ္ၿမဳိ႕မွာ စီးပြားေရး အခ်က္အခ်ာ ျဖစ္ေသာ ဇူးရစ္ခ္်ၿမိဳ႕ ႏွင့္ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕ တို႔ျဖစ္သည္။ ပထဝီအေနအထားအားျဖင့္ အယ္လ္ပ္ ေတာင္တန္း ၊ အလယ္ပိုင္းေျမျပန္႔ႏွင့္ ဂ်ဴရာေတာင္ကုန္းမ်ားတြင္ ဧရိယာ အက်ယ္အဝန္း စုစုေပါင္း ၄၁,၂၈၅ ကီလိုမီတာ ( ၁၅,၉၄၀ စတုရန္းမိုင္) မၽွ ျဖန္႔က်က္တည္ရွိသည္။

 

ဆြစ္လက္ပတ္နာရီမ်ား

ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံတြင္ ဘာသာစကားႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ ကြဲျပားျခားနားေသာ အဓိက ေဒသႀကီး ၃ ခု ပါဝင္ၿပီး ဂ်ာမန္၊ ျပင္သစ္ႏွင့္ အီတလီ ဘာသာစကားတို႔ကို အသုံးျပဳၾကကာ ႐ိုမန္႔ရွ္ဘာသာစကားကို အသုံးျပဳေသာ ေတာင္ၾကားေဒသမ်ားလည္း ပါဝင္သည္။ အဂၤလိပ္စကားသည္ ရုံးသုံးဘာသာစကားမဟုတ္ေသာ္လည္း ဆြစ္လူမ်ဳိးစုစုေပါင္း၏ ၆၀% မွာ အဂၤလိပ္စကားကုိ ကြ်မ္းက်င္စြာေျပာဆုိတတ္ၾကသည္။ ထို႔အတြက္ေၾကာင့္ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံသည္ တူညီေသာ ဘာသာစကားႏွင့္ လူမ်ိဳးတို႔ကို စုစည္းထားေသာ ႏိုင္ငံမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ တူညီေသာ သမိုင္းေနာက္ခံ၊ အမ်ားလက္ခံေသာ အယူအဆ( ဖက္ဒရယ္စနစ္၊ တိုက္႐ိုက္ဒီမိုကေရစီစနစ္ ႏွင့္ ဘက္မလိုက္ျခင္း) ႏွင့္ အယ္လ္ပ္ေတာင္တန္း ေသြးခ်င္းစိတ္ဓာတ္တို႔ အေပၚတြင္ အေျခခံ၍ တည္ေထာင္ထားေသာ ႏိုင္ငံ ျဖစ္သည္။

ဘက္မလိုက္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ရွည္လ်ားေသာ သမိုင္းေၾကာင္း ရွိခဲ့သည္။ ၁၈၁၅ ခုႏွစ္မွစ၍ စစ္မက္ျဖစ္ပြားျခင္း လုံး၀မရွိခဲ့ေပ။ ကုလသမဂၢ ကိုလည္း ၂၀၀၂ ခုႏွစ္အထိ ဝင္ေရာက္ျခင္း မရွိခဲ့ေပ။ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံသည္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္း အမ်ားအျပား၏ အေျခစိုက္ရာ ၿမိဳ႕ျဖစ္ၿပီး ကုလသမဂၢ၏ ဒုတိယ အႀကီးဆုံး႐ုံး၊ ကမၻာ့ၾကက္ေျခနီအဖြဲ႕၊ ကမာၻ႔ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕၊အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားအဖြဲ႕ စသည္တို႔၏ ႐ုံးမ်ားရွိၿပီး အားကစားအဖြဲ႕အစည္းမ်ား ျဖစ္ေသာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အိုလံပစ္ေကာ္မတီႏွင့္ ကမၻာ့ေဘာလုံးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ဖီဖာ) တို႔၏ ႐ုံးမ်ားလည္း ရွိသည္။ ဥေရာပႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ဆြစ္ဇာလန္သည္ ဥေရာပ လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕ကို စတင္တည္ေထာင္သူ ျဖစ္ၿပီး ရွန္ဂန္သေဘာတူညီခ်က္၏ အစိတ္အပိုင္းလည္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ဥေရာပ သမဂၢ ႏွင့္ ဥေရာပ စီးပြားေရးဇုံတို႔၏ အဖြဲ႕ဝင္ မဟုတ္ေပ။

ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံသည္ လူတစ္ဦးခ်င္း ပ်မ္းမၽွႏွစ္စဥ္ဝင္ေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၈၀၈၃၇ ရွိသျဖင့္ တစ္ဦးခ်င္း ဝင္ေငြျဖင့္ တြက္လၽွင္ ကမာၻေပၚတြင္ အခ်မ္းသာဆုံးႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ထိပ္တန္းမွပါ၀င္လွ်က္ရွိသည္။

ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ၏ ထူးျခားခ်က္တခ်ဳိ႕

ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံသည္ ကမာၻေပၚတြင္ စတုရန္းအလံထားရွိေသာ ႏုိင္ငံႏွစ္ႏုိင္ငံထဲမွ တစ္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ (အျခားႏုိင္ငံမွာ ဗာတီကန္ ျဖစ္သည္)

ဆြစ္ဇာလန္သည္ ႏ်ဴကလီးယားစစ္ပြဲမ်ားအတြက္ ႀကဳိတင္ျပင္ဆင္ထားသည့္ ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ စစ္ေဘးေရွာင္ရန္အတြက္ ဘန္ကာမ်ားကိုေဆာက္လုပ္ထားၿပီး ထူထပ္ေသာေတာင္တန္းမ်ားေၾကာင့္ စစ္ျဖစ္လွ်င္ ထိခုိက္မႈအနည္းပါးဆုံးႏုိင္ငံအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားခံရသည္။

ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံသားမ်ားတြင္ ပါလီမန္မွတင္သြင္းေသာ မည္သည့္ဥပေဒကုိမဆုိ အတည္ျပဳႏုိင္ခြင့္ ၊ ပယ္ဖ်က္ႏုိင္ခြင့္ရွိသည္။ ထုိအတြက္လုိအပ္သည္မွာ ရက္ေပါင္း၁၀၀အတြင္း ေထာက္ခံသည့္ႏုိင္ငံသားလက္မွတ္ ၅ေသာင္းကို စုေဆာင္းရန္သာျဖစ္သည္။

ဆြစ္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ကမာၻေပၚတြင္ သက္တမ္းအရွည္ဆုံးထဲတြင္ပါ၀င္ၿပီး ၂၀၁၅ခုႏွစ္စာရင္းအရ ဆြစ္အမ်ဳိးသားမ်ား၏ ပ်မ္းမွ်သက္တမ္းမွာ ၈၁.၃ႏွစ္ျဖစ္ၿပီး ၊ အမ်ဳိးသမီးမ်ား၏ သက္တမ္းမွာ ၈၅.၃ႏွစ္ျဖစ္သည္။ (ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ျမန္မာလူမ်ဳိးမ်ား၏ ပ်မ္းမွ်သက္တမ္းမွာမူ အမ်ဳိးသားမ်ားသည္ ၆၄ႏွစ္ ျဖစ္၍ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ ၆၈ႏွစ္ ျဖစ္သည္)

အိမ္ေမြးအခ်စ္ေတာ္ေမြးရာတြင္ တစ္ေကာင္တည္းေမြးခြင့္မရွိပဲ အစုံလုိက္ေမြးမွ တရား၀င္သည္။

ေခြးပုိင္ရွင္မ်ားသည္ ေခြးအရြယ္အစားအလုိက္အခြန္ေဆာင္ရသည္ျဖစ္သလုိ ေခြးကိုဂရုစိုက္ရန္ သင္တန္းမ်ားလည္းတက္ရသည္။

ေပ်ာ္ဖုိ႔အေကာင္းဆုံး ေနထုိင္ရန္အေကာင္းဆုံး စာရင္းတြင္ အၿမဲနံပါတ္ ၅အတြင္း ၀င္ေလ့ရွိသည္။

ေပ ၁ေသာင္းေက်ာ္ ျမင့္ေသာေတာင္ ၂၀၈လုံးရွိ၍ ထုိအထဲတြင္ ၂၄လုံးမွာ ေပ ၁၃၀၀၀ေက်ာ္ျမင့္သည္။ အျမင့္ဆုံးေတာင္မွာ Monte Rosa ေတာင္ျဖစ္၍ ၁၅၂၀၃ေပ ျမင့္သည္။

ဆြစ္ဇာလန္၏ ခ်မ္းသာဆင္းရဲမႈ ပမာဏမွာ အမ်ားႀကီးမကြာျခားေပ။ အခ်မ္းသာဆုံးလူ ၂၀%၏ ၀င္ေငြမွာ အဆင္းရဲဆုံးသူ ၂၀%၏ ၄ဆ သာ ရွိသည္။

Monte Rosa ေတာင္

လူဦးေရ ၈သန္းေက်ာ္တြင္ ေသနတ္ေပါင္း ၂သန္းေက်ာ္ရွိေသာ္လည္း ဥပေဒစုိးမုိးသည့္ႏုိင္ငံျဖစ္ေသာ ဆြစ္ဇာလန္သည္ ကမာၻေပၚတြင္ ရာဇ၀တ္မႈအနည္းဆုံးႏုိင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္လွ်က္ရွိသည္။ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ လူဦးေရ ၂သိန္းတြင္ ျပစ္မႈ ၁မႈခန္႔သာျဖစ္ေလ့ရွိသည္။

ရုပေဗဒပညာရွင္ႀကီး အုိင္းစတုိင္းသည္ သူ၏ ကမာၻေက်ာ္ေဖာ္ျမဴလာျဖစ္သည့္ E=MC2 ကို ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ ဘန္းၿမဳိ႕တြင္ေနထုိင္စဥ္က ထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ဆြစ္ဇာလန္ျပည္နယ္မ်ားတြင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္မရွိပဲ အဖြဲ႔၀င္ခုႏွစ္ေယာက္ျဖင့္ဖြဲ႔စည္းထားေသာ ျပည္နယ္ေကာင္စီက ပူေပါင္းအုပ္ခ်ဳပ္ရသည္။

ကမာၻေပၚတြင္ ႏုိင္ငံျခားလူဦးေရမ်ားျပားေသာႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံလူဦးေရစုစုေပါင္းတြင္ ႏုိင္ငံျခားသားမွာ ၂၅% ခန္႔ရွိသည္။

ကမာၻေပၚတြင္ ေခ်ာကလက္အစားဆုံးႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး တစ္ဦးစီ၏ တစ္ႏွစ္လွ်င္ပ်မ္းမွ်ေခ်ာကလက္စားႏႈန္းမွာ ၁၁ကီလုိဂရမ္ျဖစ္သည္။

ေရအားလွ်ပ္စစ္ႏွင့္ ႏ်ဴကလီးယားမွ ရရွိေသာလွ်ပ္စစ္ကုိသာ အမ်ားဆုံးသုံးသည့္ ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ စုစုေပါင္း၏ ၆၀ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔ကုိ ေရအားလွ်ပ္စစ္မွရရွိၿပီး ၃၇%ကုိ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္မွ ရရွိသည္။

ပညာေရးအလြန္ေကာင္းမြန္သည့္ ႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး မူလတန္းပညာေရးမွ တကၠသုိလ္ပညာေရးထိတုိင္ အစိုးရကေထာက္ပံ့ေပးထားသည္။ မူလတန္းၿပီးသည္ႏွင့္ ကေလးမ်ားမွာ မိမိႏွစ္သက္ရာ ပညာေရးလမ္းေၾကာင္းကို ေရြးခ်ယ္တက္ေရာက္ႏုိင္သည္။

ကဲ ၅မိနစ္ဗီဒီယုိေလးကေန တစ္ဆင့္  ဆြစ္ဇာလန္ကုိ သြားလည္ၾကရေအာင္ဗ်ာ:)

သုတဇုန္


အအေးချမ်းဆုံးနဲ့ အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်တဲ့ ဆွစ်ဇာလန် အကြောင်းသိကောင်းစရာ (unicode)

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တောင်များပတ်လည်ဝိုင်း လျက်တည်ရှိသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ ဩစတြီးယား စသော နိုင်ငံကြီးများသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံကို လေးဘက်လေးတန်မှ ခြံရံလျက်ရှိသည်။ သို့သော် နိုင်ငံကြီးများသည် သူတို့၏ ကိုယ်ကျိုးအတွက် ထောက်မျှော်လျက်၊ ဤနိုင်ငံကို စစ်ရေးစစ်ရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍အစဉ်ထာဝရ ကြားနေနိုင်ငံ ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမှာ အကြမ်းအားဖြင့် စက်ဝိုင်းခြမ်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၏။ တိုင်းပြည်၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံမှာ အဲ့လပတောင်ကုန်းအဲ့လပတောင်တန်း ဒေသဖြစ်သည်။

အနောက်ဥရောပတွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီတလီနိုင်ငံ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် လစ်တင်ရှတိုင်းနိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ကျန် ၃ ပုံ ၁ ပုံမှာမြေဩဇာကောင်းမွန်ထက်သန်သော မြေနိမ့်လွင်ပြင်များဖြစ်သည်။ ထိုလွင်ပြင်များသည် ကွန်စတန့်နှင့် ဂျီနီးဗားရေအိုင်ကြီးနှစ်ခုအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကရ မြစ်ကြီးများမှာ ရုန်းမြစ်၊ အားမြစ်၊ ရိုင်းမြစ်၊ တိချီးနိုမြစ်တို့ ဖြစ်၏။ ရာသီဥတုမှာ နေရာကိုလိုက်၍ ကွဲပြား ခြားနားလေရာ၊ မြင့်သောဒေသများ၌ နှစ်ပတ်လည်ဆီးနှင်းတို့ ဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိ၍၊ နိမ့်ရှိုင်းရာတောင်ကြားများ၌ကား ပူနွေးသည်။

တိုင်းပြည်၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမှာ တောများဖုံးအုပ်နေလျက်၊ ကျန် ၄ ပုံ ၁ ပုံမှာ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်၏။ သို့သော် ဆွစ် လူမျိုးများသည် အလွန်အပင်ပန်းခံနိုင်၍၊ ဝိရိယကောင်းသော လူမျိုးများဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ တောင်ကျချောင်းများ၊ ရေတံခွန်များမှ အင်အားကိုယူပြီးလျှင် စက်မှုအလုပ်ရုံများကို တည်ထောင်ကြ၏။ ကျွဲနွားများမွေးမြူ၍၊ နွားနို့ထွက် ပစ္စည်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ရောင်းချကြသည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမှ ပိုးထည်၊ ခြည်ထည်၊ နာရီနှင့် ကျောက်မျက် ရတနာများထွက်၏။

လှပသောသဘာဝရှုခင်းများ ရှိသည့်အပြင် သန့်ရှင်း အေးမြခြောက်သွေ့သော လေကောင်းလေသန့် ရနိုင်သဖြင့် ဆွစ်ဇာလန်ပြည်မှာ ကျန်းမာရေးချို့တဲ့သူများ သွား ရောက်နေထိုင်ရာဖြစ်၏။ လူအများ အပျင်းပြေသွားရောက် လည်ပတ်သော တိုင်းပြည်လည်းဖြစ်၏။ အယ်လ်ပ် တောင်တန်းကို မော်တော်ကားလမ်း၊ မီးရထားလမ်းများဖြင့် ဖြတ်ကျော်ရာ၌ စိန် ဂေါ့တတ်နှင့် ဆင်ပလွန်စသော ထင်ရှားသည့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။

ဆင်ပလွန်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းမှာ ၁၂ မိုင်ခွဲမျှရှည်၍၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံးသော လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုဖြစ်၏။ ထိုလိုဏ်ခေါင်းအတွင်းရှိ လမ်းများဖြင့် အီတလီမှ မီးရထားများသည် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ဖြတ်သန်းသွားရလေသည်။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံစနစ်မှာ ပြည်ထောင်စုစနစ် ဖြစ်သည်။ ကန်တန်ခေါ် တောင်ကြား ပြည်နယ်များကို စုပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်၏။ ၁၆၄၈ ခုနှစ်တွင် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်၍၊ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် အများအားဖြင့် ပြင်သစ်၊ အီတလီ နှင့် ဂျာမန်စကားတို့ကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြ၏။ ၂၀၁၆ခုနှစ် စာရင်းအရ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၈.၄သန်းဖြစ်သည်။ တိုင်းပြည်အတွင်း တက္ကသိုလ်ကြီး ၁၂ ခုမျှသာရှိ၏။ မြို့တော်မှာ ဗန်းမြို့ဖြစ်သည်။ အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဇူးရစ်၊ ဗားလ၊ ဂျီနီးဗား၊ လူဇန်း၊ ဖရီးဗူး၊ နျူရှားတဲမြို့များဖြစ်၏။ လူဦးရေ ၁ဝဝဝဝ ကျော်သော မြို့ကြီး ၂၅ မြို့ခန့်ရှိ၏။ ဂျီနီးဗားမြို့မှာ ယခင်က နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး တည်ရာဌာနဖြစ်ခဲ့၏။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမှာ အလှအပအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများစွာ ထွက်၍၊ နာရီအမျိုးမျိုး၊ နာရီနှင့်သက်ဆိုင်သော ပစ္စည်း၊ ဓာတ် စက်၊ ခြေချင်း၊ လက်ကောက်များမှစ၍ နို့ဆီ၊ ဒိန်ခဲ၊ ချောကလက်စသော စားစရာများကို လုပ်ကိုင်ရောင်းချ၏။ ဆွစ်တိုင်းသူပြည်သားများတွင် မိန်းမများက အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြပြီးလျှင်၊ ယောက်ျားများက အလုပ်ကြမ်းနှင့် လမ်းပြအလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံကို ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် ဆွစ်ဇ်ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း (ဆွစ်ဇ်နိုင်ငံ အဖွဲ့အစည်း) ဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိပြီး ကန်တွန် (ဖက်ဒရယ် အဖွဲ့ဝင်ပြည်နယ်) ၂၆ ခု ပါဝင်သော ဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဘန်းသည် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသောမြို့ကြီးနှစ်မြို့မှာ စီးပွားရေး အချက်အချာ ဖြစ်သော ဇူးရစ်ခ်ျမြို့ နှင့် ဂျနီဗာမြို့ တို့ဖြစ်သည်။
ပထဝီအနေအထားအားဖြင့် အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ၊ အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်နှင့် ဂျူရာတောင်ကုန်းများတွင် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း စုစုပေါင်း ၄၁,၂၈၅ ကီလိုမီတာ ( ၁၅,၉၄၀ စတုရန်းမိုင်) မျှ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကွဲပြားခြားနားသော အဓိက ဒေသကြီး ၃ ခု ပါဝင်ပြီး ဂျာမန်၊ ပြင်သစ်နှင့် အီတလီ ဘာသာစကားတို့ကို အသုံးပြုကြကာ ရိုမန့်ရှ်ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသော တောင်ကြားဒေသများလည်း ပါဝင်သည်။ အင်္ဂလိပ်စကားသည် ရုံးသုံးဘာသာစကားမဟုတ်သော်လည်း ဆွစ်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၆၀% မှာ အင်္ဂလိပ်စကားကို ကျွမ်းကျင်စွာပြောဆိုတတ်ကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် တူညီသော ဘာသာစကားနှင့် လူမျိုးတို့ကို စုစည်းထားသော နိုင်ငံမျိုး မဟုတ်ဘဲ တူညီသော သမိုင်းနောက်ခံ၊ အများလက်ခံသော အယူအဆ( ဖက်ဒရယ်စနစ်၊ တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီစနစ် နှင့် ဘက်မလိုက်ခြင်း) နှင့် အယ်လ်ပ်တောင်တန်း သွေးချင်းစိတ်ဓာတ်တို့ အပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ထောင်ထားသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။

ဘက်မလိုက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်း လုံးဝမရှိခဲ့ပေ။ ကုလသမဂ္ဂ ကိုလည်း ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ ဝင်ရောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်း အများအပြား၏ အခြေစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ ဒုတိယ အကြီးဆုံးရုံး၊ ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၊အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ စသည်တို့၏ ရုံးများရှိပြီး အားကစားအဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီနှင့် ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (ဖီဖာ) တို့၏ ရုံးများလည်း ရှိသည်။ ဥရောပနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆွစ်ဇာလန်သည် ဥရောပ လွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်သူ ဖြစ်ပြီး ရှန်ဂန်သဘောတူညီချက်၏ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဥရောပ သမဂ္ဂ နှင့် ဥရောပ စီးပွားရေးဇုံတို့၏ အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်ပေ။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် လူတစ်ဦးချင်း ပျမ်းမျှနှစ်စဉ်ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၀၈၃၇ ရှိသဖြင့် တစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေဖြင့် တွက်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံများတွင် ထိပ်တန်းမှပါဝင်လျှက်ရှိသည်။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၏ ထူးခြားချက်တချို့

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုရန်းအလံထားရှိသော နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ (အခြားနိုင်ငံမှာ ဗာတီကန် ဖြစ်သည်)

ဆွစ်ဇာလန်သည် နျူကလီးယားစစ်ပွဲများအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ စစ်ဘေးရှောင်ရန်အတွက် ဘန်ကာများကိုဆောက်လုပ်ထားပြီး ထူထပ်သောတောင်တန်းများကြောင့် စစ်ဖြစ်လျှင် ထိခိုက်မှုအနည်းပါးဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားခံရသည်။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသားများတွင် ပါလီမန်မှတင်သွင်းသော မည်သည့်ဥပဒေကိုမဆို အတည်ပြုနိုင်ခွင့် ၊ ပယ်ဖျက်နိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ထိုအတွက်လိုအပ်သည်မှာ ရက်ပေါင်း၁၀ဝအတွင်း ထောက်ခံသည့်နိုင်ငံသားလက်မှတ် ၅သောင်းကို စုဆောင်းရန်သာဖြစ်သည်။

ဆွစ်လူမျိုးများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးထဲတွင်ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၅ခုနှစ်စာရင်းအရ ဆွစ်အမျိုးသားများ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၈၁.၃နှစ်ဖြစ်ပြီး ၊ အမျိုးသမီးများ၏ သက်တမ်းမှာ ၈၅.၃နှစ်ဖြစ်သည်။ (ကျွန်တော်တို့မြန်မာလူမျိုးများ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာမူ အမျိုးသားများသည် ၆၄နှစ် ဖြစ်၍ အမျိုးသမီးများသည် ၆၈နှစ် ဖြစ်သည်)

အိမ်မွေးအချစ်တော်မွေးရာတွင် တစ်ကောင်တည်းမွေးခွင့်မရှိပဲ အစုံလိုက်မွေးမှ တရားဝင်သည်။

ခွေးပိုင်ရှင်များသည် ခွေးအရွယ်အစားအလိုက်အခွန်ဆောင်ရသည်ဖြစ်သလို ခွေးကိုဂရုစိုက်ရန် သင်တန်းများလည်းတက်ရသည်။

ပျော်ဖို့အကောင်းဆုံး နေထိုင်ရန်အကောင်းဆုံး စာရင်းတွင် အမြဲနံပါတ် ၅အတွင်း ဝင်လေ့ရှိသည်။

ပေ ၁သောင်းကျော် မြင့်သောတောင် ၂၀၈လုံးရှိ၍ ထိုအထဲတွင် ၂၄လုံးမှာ ပေ ၁၃၀၀၀ကျော်မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ Monte Rosa တောင်ဖြစ်၍ ၁၅၂၀၃ပေ မြင့်သည်။

ဆွစ်ဇာလန်၏ ချမ်းသာဆင်းရဲမှု ပမာဏမှာ အများကြီးမကွာခြားပေ။ အချမ်းသာဆုံးလူ ၂၀%၏ ဝင်ငွေမှာ အဆင်းရဲဆုံးသူ ၂၀%၏ ၄ဆ သာ ရှိသည်။

လူဦးရေ ၈သန်းကျော်တွင် သေနတ်ပေါင်း ၂သန်းကျော်ရှိသော်လည်း ဥပဒေစိုးမိုးသည့်နိုင်ငံဖြစ်သော ဆွစ်ဇာလန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရာဇဝတ်မှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်လျှက်ရှိသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် လူဦးရေ ၂သိန်းတွင် ပြစ်မှု ၁မှုခန့်သာဖြစ်လေ့ရှိသည်။

ရုပဗေဒပညာရှင်ကြီး အိုင်းစတိုင်းသည် သူ၏ ကမ္ဘာကျော်ဖော်မြူလာဖြစ်သည့် E=MC2 ကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဘန်းမြို့တွင်နေထိုင်စဉ်က ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဆွစ်ဇာလန်ပြည်နယ်များတွင် ဝန်ကြီးချုပ်မရှိပဲ အဖွဲ့ဝင်ခုနှစ်ယောက်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်နယ်ကောင်စီက ပူပေါင်းအုပ်ချုပ်ရသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံခြားလူဦးရေများပြားသောနိုင်ငံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံလူဦးရေစုစုပေါင်းတွင် နိုင်ငံခြားသားမှာ ၂၅% ခန့်ရှိသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် ချောကလက်အစားဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တစ်ဦးစီ၏ တစ်နှစ်လျှင်ပျမ်းမျှချောကလက်စားနှုန်းမှာ ၁၁ကီလိုဂရမ်ဖြစ်သည်။

ရေအားလျှပ်စစ်နှင့် နျူကလီးယားမှ ရရှိသောလျှပ်စစ်ကိုသာ အများဆုံးသုံးသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း၏ ၆ဝရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ရေအားလျှပ်စစ်မှရရှိပြီး ၃၇%ကို နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ ရရှိသည်။

ပညာရေးအလွန်ကောင်းမွန်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး မူလတန်းပညာရေးမှ တက္ကသိုလ်ပညာရေးထိတိုင် အစိုးရကထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ မူလတန်းပြီးသည်နှင့် ကလေးများမှာ မိမိနှစ်သက်ရာ ပညာရေးလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်တက်ရောက်နိုင်သည်။

သုတဇုန်

Leave a Reply