ကြန္မန္ဒုိ ဆုိသည္မွာ

Posted on

ကြန္မန္ဒို ဟူေသာ မူရင္းဘာသာစကားမွာ အဂၤလိပ္ဘာသာစကား Commando မွ ဆင္းသက္လာသည့္ ေဝါဟာရျဖစ္သည္။ ယင္း၏ အဓိပၸါယ္မွာ အလစ္တြင္ ႐ုတ္တရက္ လၽွပ္တစ္ျပက္ဝင္ေရာက္ တိုက္ခိုက္သည့္ တပ္ဖြဲ႕ငယ္တစ္ခုမွ တပ္သားဟူ၍ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီး အတြင္းက ေပၚေပါက္လာခဲ့ေသာ ကြန္မန္ဒိုဟူသည့္ ေဝါဟာရသည္ ယခုအခါ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအသီးသီးမွ လက္ခံသုံးစြဲလာၾကသည္။

ကြန္မန္ဒို ဟူေသာ စကားလုံးကို ေစာေစာပိုင္းက ျမန္မာသတင္းစာမ်ားႏွင့္ ဂ်ာနယ္မဂၢဇင္း၌ အေသခံတပ္သားမ်ားဟူ၍ သုံးစြဲခဲ့ၾကရာမွ ယခုအခါ မူရင္းဘာသာစကား အသံထြက္အတိုင္း ကြန္မန္ဒို ဟူ၍ပင္ တိုက္႐ိုက္သုံးစြဲလာခဲ့ၾကသည္။ (ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္ ဇာတ္ကားတစ္ကား၏ အမည္ကို မိုမိုခ်စ္တဲ့ ကြန္မန္ဒို ဟူ၍ သုံးစြဲလာသည္အထိ က်ယ္ျပန္႔လာခဲ့သည္။)

Kommandos ဟုေခၚခဲ့သည့္ Dutch Afrikaner ေျပာက္က်ားတပ္ဖြဲ႔

မူလက ကြန္မန္ဒိုကို အေသခံတပ္သား ဟူ၍ ျမန္မာျပန္ဆို သုံးစြဲခဲ့ၾကရာမွ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ မူရင္းအဓိပၸာယ္အရ ႐ုတ္တရက္ အလစ္တြင္ လၽွပ္တစ္ျပက္ဝင္ေရာက္ တိုက္ခိုက္သည့္ တပ္ဖြဲ႕ငယ္တစ္ခုမွ တပ္သား ဟူ၍ နားလည္ထားခဲ့ၾကရာမွ ထိုသို႔ လၽွပ္တစ္ျပက္ ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ရာတြင္ မိမိအသက္ကို ပဓာနမထားပဲ သက္စြန္႔ဆံဖ်ား အေသခံ၍ တိုက္ခိုက္ၾကရသည့္အတြက္ ကြန္မန္ဒိုဆိုသည္မွာ အေသခံတပ္သားဟူ၍ အလြယ္တကူ ေခၚေဝၚလာခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

ကြန္မန္ဒုိဟူေသာ စကားလုံးကို ပထမဆုံးသုံးစြဲသူမ်ားမွာ အာဖရိကေတာင္ပုိင္းတြင္ ၁၇ရာစုခန္႔က ေရာက္ရကာ အေျခခ်ေနထုိင္ခဲ့ေသာ Afrikaner မ်ားျဖစ္သည္။ ေတာင္အာဖရိက၌ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ဒုတိယ Boer စစ္ပြဲ(၁၈၉၉-၁၉၀၂) တြင္ ပါ၀င္ခဲ့ေသာ Afrikaner ေျပာက္က်ားတပ္ဖြဲ႔ကို Kommandos ဟု ပထမဆုံးေခၚခဲ့ၾကသည္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ပြဲတြင္ပါ၀င္ခဲ့ေသာ ၿဗိတိသွ် အထူးတပ္ဖြဲ႔အား British Commandos ဟု ေခၚခဲ့ဖူးသည္။

ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္းက ၿဗိတိသွ်ကြန္မန္ဒုိတပ္ဖြဲ႔

သို႔ေသာ္ ကြန္မန္ဒို (ဝါ) အေသခံတပ္သား ဟူေသာ ေဝါဟာရသည္ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီးအတြင္းက မထင္ရွားေသးပဲ စစ္ၿပီးကာလ ၁၉၇၀-ျပည့္ လြန္ႏွစ္မ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေပၚေပါက္ခဲ့သည့္ ေလယာဥ္အပိုင္စီးမႈမ်ား ႏွင့္ ျပန္ေပးဆြဲမႈမ်ားကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ပါလစတိုင္း ေျပာက္က်ားမ်ားက စတင္သုံးစြဲ လာခဲ့ရာမွ ပိုမိုထင္ရွားလာခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ ၁၉၇၆-ခုႏွစ္က ယူဂန္ဒါႏိုင္ငံ အင္တက္ဘီ ေလဆိပ္၌ ခရီးသည္ ၁၀၀ေက်ာ္တို႔အား ျပင္သစ္ေလယာဥ္ႀကီးႏွင့္အတူ ျပန္ေပးဆြဲထားခဲ့သည့္ ပါလစတိုင္း ေျပာက္က်ားမ်ားအား အစၥေရးကြန္မန္ဒို (အေသခံတပ္သား)မ်ားက လၽွပ္တစ္ျပက္ဝင္ေရာက္ စီးနင္းကယ္တင္ခဲ့ၾကရာမွ ကြန္မန္ဒိုဟူေသာ ေဝါဟာရသည္ ပိုမိုေက်ာ္ၾကား လူသိမ်ားလာခဲ့ၾကသည္။

ထိုမွတဖန္ ၁၉၇၇-ခုႏွစ္တြင္ ဂ်ပန္တပ္နီမ်ားက ဂ်ပန္ေလယာဥ္ႀကီးတစ္စင္းကို အပိုင္စီးခဲ့ၾက၍၊ ဂ်ာမာန္ၿမိဳ႕ျပ ေျပာက္က်ားမ်ားကလည္း အေနာက္ဂ်ာမန္ေလယာဥ္ႀကီးတစ္စင္းကို အပိုင္စီးခဲ့ၾကၿပီးေနာက္ ကြန္မန္ဒိုဟူေသာ ေဝါဟာရသည္ (ေမာ္ေတာ္ကား၊ ေရဒီယို၊ တီဗြီ၊ ကက္ဆက္) စေသာ အဂၤလိပ္စာလုံးမ်ားကဲ့သို႔ ျမန္မာစာနယ္ဇင္းမ်ားက ေဖာေဖာသီသီ သုံးစြဲလာၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ ကြန္မန္ဒိုဟူေသာ အဂၤလိပ္စကားလုံးကိုပင္ မသုံးစြဲၾကေတာ့ဘဲ မူရင္းအဓိပၸါယ္အတိုင္း အေသခံတပ္သားဟူ၍ ေျပာင္းလြဲသုံးစြဲလာခဲ့ၾကသည္မွာ ရာစုႏွစ္ ထက္ဝက္ေက်ာ္မၽွပင္ ရွိခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။


ေအာ္တို စေကာ္ဇနီ

သို႔ေသာ္ ကြန္မန္ဒိုဟူေသာ အမည္ကို သုံးစြဲခဲ့၍ အေသခံတပ္သားအျဖစ္ သက္စြန္႔ဆံဖ်ား ေဆာင္႐ြက္ခဲ့သည့္ ကမၻာေက်ာ္ ကြန္မန္ဒိုတစ္ေယာက္ ၁၉၄၄-ခုႏွစ္ေလာက္က အထင္အရွား ေပၚေပါက္ခဲ့ဘူးသည္။ အဆိုပါ ကမၻာေက်ာ္ ကြန္မန္ဒိုမွာ အျခားသူမဟုတ္၊ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီးၿပီးဆုံးလုဆဲဆဲ အခ်ိန္တြင္ ဟစ္တလာအတြက္ ညာလက္႐ုံးသဖြယ္ အားကိုးခဲ့ရ၍ ဟစ္တလာ၏ မိတ္ေဆြမူဆုိလီနီကုိကယ္ဆယ္ျခင္း ၊ တပ္သားတုအမ်ားအျပားအား မဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႔မ်ားအတြင္းသုိ႔လႊတ္ေစျခင္း စသည့္ အေရးႀကီးသည့္ စစ္ဆင္ေရးမ်ားတြင္ စြန္႔လႊတ္စြန္႔စားခဲ့ရသည့္ ေအာ္တို စေကာ္ဇနီ ဆိုသူျဖစ္၍ အျခားအျခားေသာ ဂ်ာမန္စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားထက္ပင္ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ့သူ ျဖစ္သည္။


စေကာ့တလန္မွာရွိတဲ့ ကြန္မန္ဒုိ အထိမ္းအမွတ္ရုပ္တု

ကုိးကား
လင္းယုန္ေမာင္ေမာင္ ၏ ဟစ္တလာႏွင့္ ပတ္သက္သမၽွ စာအုပ္
Myanmar Wikipedia


ကွန်မန်ဒို ဆိုသည်မှာ (unicode)

ကွန်မန်ဒို ဟူသော မူရင်းဘာသာစကားမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား Commando မှ ဆင်းသက်လာသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ အလစ်တွင် ရုတ်တရက် လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်သည့် တပ်ဖွဲ့ငယ်တစ်ခုမှ တပ်သားဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ကွန်မန်ဒိုဟူသည့် ဝေါဟာရသည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်။

ကွန်မန်ဒို ဟူသော စကားလုံးကို စောစောပိုင်းက မြန်မာသတင်းစာများနှင့် ဂျာနယ်မဂ္ဂဇင်း၌ အသေခံတပ်သားများဟူ၍ သုံးစွဲခဲ့ကြရာမှ ယခုအခါ မူရင်းဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ကွန်မန်ဒို ဟူ၍ပင် တိုက်ရိုက်သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ (မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားတစ်ကား၏ အမည်ကို မိုမိုချစ်တဲ့ ကွန်မန်ဒို ဟူ၍ သုံးစွဲလာသည်အထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။)

မူလက ကွန်မန်ဒိုကို အသေခံတပ်သား ဟူ၍ မြန်မာပြန်ဆို သုံးစွဲခဲ့ကြရာမှ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် မူရင်းအဓိပ္ပာယ်အရ ရုတ်တရက် အလစ်တွင် လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်သည့် တပ်ဖွဲ့ငယ်တစ်ခုမှ တပ်သား ဟူ၍ နားလည်ထားခဲ့ကြရာမှ ထိုသို့ လျှပ်တစ်ပြက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် မိမိအသက်ကို ပဓာနမထားပဲ သက်စွန့်ဆံဖျား အသေခံ၍ တိုက်ခိုက်ကြရသည့်အတွက် ကွန်မန်ဒိုဆိုသည်မှာ အသေခံတပ်သားဟူ၍ အလွယ်တကူ ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ကွန်မန်ဒိုဟူသော စကားလုံးကို ပထမဆုံးသုံးစွဲသူများမှာ အာဖရိကတောင်ပိုင်းတွင် ၁၇ရာစုခန့်က ရောက်ရကာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော Afrikaner များဖြစ်သည်။ တောင်အာဖရိက၌ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယ Boer စစ်ပွဲ(၁၈၉၉-၁၉၀၂) တွင် ပါဝင်ခဲ့သော Afrikaner ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ကို Kommandos ဟု ပထမဆုံးခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပွဲတွင်ပါဝင်ခဲ့သော ဗြိတိသျှ အထူးတပ်ဖွဲ့အား British Commandos ဟု ခေါ်ခဲ့ဖူးသည်။

သို့သော် ကွန်မန်ဒို (ဝါ) အသေခံတပ်သား ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက မထင်ရှားသေးပဲ စစ်ပြီးကာလ ၁၉၇၀-ပြည့် လွန်နှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် လေယာဉ်အပိုင်စီးမှုများ နှင့် ပြန်ပေးဆွဲမှုများကို အကြောင်းပြု၍ ပါလစတိုင်း ပြောက်ကျားများက စတင်သုံးစွဲ လာခဲ့ရာမှ ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ၁၉၇၆-ခုနှစ်က ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ အင်တက်ဘီ လေဆိပ်၌ ခရီးသည် ၁၀၀ကျော်တို့အား ပြင်သစ်လေယာဉ်ကြီးနှင့်အတူ ပြန်ပေးဆွဲထားခဲ့သည့် ပါလစတိုင်း ပြောက်ကျားများအား အစ္စရေးကွန်မန်ဒို (အသေခံတပ်သား)များက လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် စီးနင်းကယ်တင်ခဲ့ကြရာမှ ကွန်မန်ဒိုဟူသော ဝေါဟာရသည် ပိုမိုကျော်ကြား လူသိများလာခဲ့ကြသည်။

ထိုမှတဖန် ၁၉၇၇-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တပ်နီများက ဂျပန်လေယာဉ်ကြီးတစ်စင်းကို အပိုင်စီးခဲ့ကြ၍၊ ဂျာမာန်မြို့ပြ ပြောက်ကျားများကလည်း အနောက်ဂျာမန်လေယာဉ်ကြီးတစ်စင်းကို အပိုင်စီးခဲ့ကြပြီးနောက် ကွန်မန်ဒိုဟူသော ဝေါဟာရသည် (မော်တော်ကား၊ ရေဒီယို၊ တီဗွီ၊ ကက်ဆက်) စသော အင်္ဂလိပ်စာလုံးများကဲ့သို့ မြန်မာစာနယ်ဇင်းများက ဖောဖောသီသီ သုံးစွဲလာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ကွန်မန်ဒိုဟူသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကိုပင် မသုံးစွဲကြတော့ဘဲ မူရင်းအဓိပ္ပါယ်အတိုင်း အသေခံတပ်သားဟူ၍ ပြောင်းလွဲသုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်မှာ ရာစုနှစ် ထက်ဝက်ကျော်မျှပင် ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

သို့သော် ကွန်မန်ဒိုဟူသော အမည်ကို သုံးစွဲခဲ့၍ အသေခံတပ်သားအဖြစ် သက်စွန့်ဆံဖျား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာကျော် ကွန်မန်ဒိုတစ်ယောက် ၁၉၄၄-ခုနှစ်လောက်က အထင်အရှား ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးသည်။ အဆိုပါ ကမ္ဘာကျော် ကွန်မန်ဒိုမှာ အခြားသူမဟုတ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးလုဆဲဆဲ အချိန်တွင် ဟစ်တလာအတွက် ညာလက်ရုံးသဖွယ် အားကိုးခဲ့ရ၍ ဟစ်တလာ၏ မိတ်ဆွေမူဆိုလီနီကိုကယ်ဆယ်ခြင်း ၊ တပ်သားတုအများအပြားအား မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များအတွင်းသို့လွှတ်စေခြင်း စသည့် အရေးကြီးသည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားခဲ့ရသည့် အော်တို စကော်ဇနီ ဆိုသူဖြစ်၍ အခြားအခြားသော ဂျာမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများထက်ပင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ကိုးကား
လင်းယုန်မောင်မောင် ၏ ဟစ်တလာနှင့် ပတ်သက်သမျှ စာအုပ်
Myanmar Wikipedia

Leave a Reply