ကမာၻ႔သမုိင္းထဲက ထင္ရွား ေက်ာ္ၾကား ေရွးေဟာင္း ၿမိဳ႕မ်ား

Posted on

ေရးသားသူ – ေရာခ့္ကာ

ဒီတစ္ခါေတာ႔ သမိုင္းသုတ အေနနဲ႔ ေရွးေဟာင္းၿမိဳ႔ေတာ္မ်ားအေၾကာင္းကို ေဖာ္ၿပေပးလိုက္ပါတယ္။ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေတြဟာ ဒီေန႔အခ်ိန္အထိ ကမာၻေပၚမွာ တည္ရွိေနၿပီးေတာ႔ ယဥ္ေက်းမႈအေမြႏွစ္ ေနရာေတြအၿဖစ္ ခရီးသြားအမ်ားအၿပားကို ဆြဲေဆာင္ထားႏိုင္တဲ႔ ေနရာေတြလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔သမိုင္းသုတ အေနနဲ႔ေကာ ၊ လည္ပတ္စရာေနရာ အေနနဲ႔ပါ ဗဟုသုတပိုင္းအေနၿဖင့္ ေဖာ္ၿပေပးလိုက္ပါတယ္။

Angkor Wat, Cambodia

ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းကေတာ႔ အာရွသား တေတာ္မ်ားမ်ား နဲ႔ ရင္းႏွီးၿပီးသား ၿဖစ္မွာပါ။ အထူးသၿဖင္႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၿမန္မာၿပည္သူၿပည္သားေတြ ေကာင္းေကာင္းၾကားဖူး ၾကပါလိမ္႔မယ္။ အန္ေကာ၀ပ္ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းဟာ ကမ္ေဘာဒီးယား ႏိုင္ငံမွာ တည္ရွိပါတယ္။ ဒီၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းက ေအဒီ ၉ ရာစု ကေန ၁၅ ရာစု အထိ ရွင္သန္ခဲ႔ၿပီး ယဥ္ေက်းမႈထြန္းကားတဲ႔ ၾကီးမားတဲ့ လူမ်ဳိးစုၾကီး အၿဖစ္ ရပ္တည္ခဲ႔ပါတယ္။ ထို ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ရွိတဲ႔ အန္ေကာ၀ပ္ ဘုရားေက်ာင္းဟာလည္း ယေန႔အခ်ိန္အထိ ကမာၻေပၚမွာ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားလ်က္ ရွိေနၿပီး ကမာၻ႕လွည္႔ခရီးသြား ဧည္႔သည္ေတြကို ဆြဲေဆာင္မႈအၿပည္႔၀ ေပးထားႏိုင္ပါတယ္။

ထိုေခတ္ ထိုအခ်ိန္က ထို ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းမွာ ေနထိုင္ခဲ႔ၾကတဲ႔ လူမ်ဳိးေတြဟာ Hinduism ေတြကေန ဆင္းသက္ ခဲ႔ၾကၿပီးေတာ႔ Buddhism အၿဖစ္ ရပ္တည္ခဲ႔ၾကတယ္လို႔လည္း သမိုင္းပညာရွင္ေတြက ေဖာ္ၿပၾက ပါတယ္။ ၁၄၃၁ ခုႏွစ္ မွာေတာ႔ အိမ္နီးခ်င္း အယုဒၵယၿပည္ ရဲ႔ တိုက္ခုိက္ဖ်က္ဆီးကို ခံခဲ႔ရ ပါတယ္။ သို႔ေပမယ္႔ အန္ေကာ၀ပ္ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္း နဲ႔ အန္ေကာ၀ပ္ ဘုရားေက်ာင္းတို႔ဟာ ယေန႔အခ်ိန္အထိ တည္ရွိေနၿပီးေတာ့ ကေမာၻဒီးယား ႏိုင္ငံ အတြက္ ဂုဏ္ယူစရာ တစ္ခုအၿဖစ္ တည္ရွိေနပါတယ္။

Leptis Magna, Libya

ဒီၿမဳိ႕ေတာ္ေဟာင္းကေတာ့ လစ္ဗ်ားႏိုင္ငံမွာ တည္ရွိၿပီးေတာ႔ ရိုမန္အင္ပါယာ လို႔ ေခၚတဲ့ ေရာမအင္ပါၾကီးရဲ႔ အေရးပါလွတဲ႔ ၿမိဳ႔ေတာ္ တစ္ခုလည္း ၿဖစ္ခဲ႔ပါတယ္။ ပံုထဲမွာ ၿမင္ေတြ႔ရတဲ႔ အတိုင္း ပင္လယ္ကမ္းစပ္ ၿမိဳ႔ေတာ္ တစ္ခုၿဖစ္တာေၾကာင္႔ ေရာမ ေခတ္မွာ ပင္လယ္ေရေၾကာင္း ကုန္သြယ္မႈရဲ႔ အဓိကက်တဲ႔ ၿမိဳ႕ေတာ္တစ္ခု ၿဖစ္ခဲ႔ၿပီး ဆာဟာရေဒသ နဲ႔ ေရာမပိုင္ အာရပ္ နယ္ေၿမေတြကို ေပါင္းကူးေပးတဲ႔ ၿမိဳ႕ေတာ္ တစ္ခုလည္း ၿဖစ္ခဲ႔ ပါတယ္။

ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းဟာ ေရာမ အင္ပါယာၾကီးအတြက္ မ်ားစြာ အက်ဳိးၿပဳေပးခဲ႔တဲ့ၿမိဳ႕ေတာ္ တစ္ခုလည္း ၿဖစ္ခဲ႔ပါတယ္။ ေရာမအင္ပါယာ ရဲ႕ဘုရင္ Septimios Sever (193-211p.Ch.) လက္ထက္မွာ ဒီ ၿမိဳ႕ကိုၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးတစ္ခုအၿဖစ္ ေရာက္ရွိေအာင္ အဆင႔္ၿမွင္႔တင္ေပးခဲ႔ ပါတယ္။ ထိုသို႔ၿဖင္႔ ေနာက္ထပ္ တစ္ရာစု ၾကာတဲ႔ အခ်ိန္မွာေတာ႔ ဒီၿမိဳ႕ေတာ္က လူေတြဟာ အသိပညာ ၊ အတက္ပညာေတြကို တိုးတက္လာခဲ႔ၿပီး ေရာမ ေတြကို တြန္းလွန္ ႏိုင္ခဲ႔ၾကပါတယ္။

Skara Brae, United Kingdom

ဒါေလးကေတာ႔ ယူေကႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ႔ ေက်ာက္ေခတ္က ရြာေလးတစ္ရြာ ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ရြာေလးကို ေက်ာက္တံုးေက်ာက္သားေတြ နဲ႔ ပဲ တည္ေဆာက္ထားတာ ၿဖစ္ၿပီး အားလံုးေသာ ေက်ာက္တံုးေတြဟာ သဲေက်ာက္မ်ားၿဖစ္ၾကၿပီး လက္မႈပညာရပ္ နဲ႔ ပဲ တည္ေဆာက္ထားခဲ႔တာလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီရြာေလးကို ၁၈၅၀ ခုႏွစ္မွာ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိခဲ႔တာပါ။ ဒီ ရြာေလးကို ဘီစီ ၃၁၈၀ မွ ၂၅၀၀ အထိ လူေတြေနထိုင္ခဲ႔တာကို မွတ္သားေတြ႔ရွိရပါတယ္။ ဒီ ရြာေလးမွာ တစ္ခု ထူးၿခားတာက အိမ္တိုင္းအိမ္တုိင္းမွာ ရွိတဲ႔ အသံုးေဆာင္ေတြ အားလံုးကို ေက်ာက္သားေတြနဲ႔ပဲ ၿပဳလုပ္ထားခဲ႔ၾကတာပဲ ၿဖစ္ပါတယ္။

Palenque, Mexico

ဒီ ၿမိဳ႕ေလးကေတာ႔ မာယာလူမ်ဳိးတုိ႔ ရဲ႔ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းတစ္ခု ၿဖစ္ၿပီး မက္ဆီကို ႏိုင္ငံမွာ တည္ရွိပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေလးမွာ ေနထိုင္ခဲ႔ၾကတဲ႔ လူမ်ဳိးစုေတြဟာ စိုက္ပ်ဳိးေရးကို အဓိက အေၿခခံကာ ရွင္သန္ ေနထိုင္ခဲ႔ၾကတယ္လို႔လည္း မွတ္သားရပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေလးက ထိုေဒသမွာ ဘီစီ ၈ရာစု ခန္႔ အခ်ိန္က ယဥ္ေက်းမႈအထြန္းကား ဆံုး ေနရာ တစ္ခုၿဖစ္ခဲ႔တယ္ လုိ႔လည္း ဆိုၾကပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေလးက လယ္သမား လူတန္းစားမ်ားကေနတဆင္႔ၿပီးတဆင္႔ တိုးတက္လာကာ ၿမိဳ႕ၿပ ႏိုင္ငံငယ္ တစ္ခု အၿဖစ္ ရပ္တည္ခဲ႔တာကလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။

Sukhothai, Thailand

ဒီ ၿမိဳ႕ေလးကေတာ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံ မွာ တည္ရွိၿပီးေတာ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံအတြက္ ေရွးအက်ဆံုး နဲ႔ အေရးၾကီးဆံုး ၿမိဳ႔ေတာ္ တစ္ခု လည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ၁၃ ရာစုမွာ ဒီၿမိဳ႕ေတာ္ဟာ လြတ္လပ္စြာနဲ႔ ႏိုင္ငံငယ္တစ္ခု အၿဖစ္ တည္ေထာင္ခဲ႔ၿပီး ထိုင္းနယ္ေၿမေတြ အတြက္ ပထမဦးဆံုး ႏိုင္ငံ တစ္ခုလည္း ၿဖစ္ခဲ႔ပါတယ္။ ထိုအခ်ိန္က အဲ႔ဒီ ၿမိဳ႕ၿပ ႏိုင္ငံမွာ လူဦးေရ အနည္းဆံုး ၈ ေသာင္းခန္႔ ရွိတယ္လို႔လည္း ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္ ၁၃၅၁ ခုႏွစ္မွာ ထိုင္းေဒသ၏ ၿမိဳ႕ၿပႏိုင္ငံငယ္ေတြထဲမွာ အယုဒၵယႏုိင္ငံက အင္အားအလြန္ၾကီးမားလာတာေၾကာင္႔ ဒီၿမိဳ႕မွာ ရွိတဲ႔ ပညာရွင္ေတြဟာ အယုဒၵၿမိဳ႕ဆီကို ကူးေၿပာင္းသြားၾကပါတယ္။

ဒါေၾကာင္႔ ဒီ ၿမိဳ႕ၿပႏိုင္ငံငယ္ေလးဟာ ၁၄၃၈ ခုႏွစ္မွာ အယုဒၵယ ႏိုင္ငံ နဲ႔ ႏွစ္ၿပည္ေထာင္ ေသြးစည္းကာ ပူးေပါင္းလိုက္ၾကၿပီး ဘုရင္ႏိုင္ငံေတာ္ကို စတင္ထူ ေထာင္ခဲ႔ၾကပါတယ္။ ထိုသုိ႕ၿဖင္႔ ၁၅ရာစု ႏွင့္ ၁၆ ရာစု အေစာပိုင္းကာလေတြမွာ ၿမိဳ႕ၿပႏိုင္ငံငယ္ေတြ အားလံုး ပူးေပါင္းမိၾကၿပီး ၾကီးမားတဲ႔ အယုဒၵယဘုရင္႔ႏိုင္ငံေတာ္ ေပၚထြန္းလာပါေတာ႔တယ္။

Calakmul, Mexico

ဒီ ၿမိဳ႔ေတာ္ကေတာ႔ ေမယန္းလူမ်ဳိးေတြရဲ႔ အၾကီးမားဆံုး ၿမိဳ႕ေတာ္တစ္ခုၿဖစ္ၿပီး မက္ဆီကို ႏိုင္ငံတြင္းမွ တည္ရွိ ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႔ေတာ္ဟာ Tikal ၿမစ္ နားမွာ တည္ရွိခဲ႔ၿပီး အိမ္နီးခ်င္း တၿခား ေမယန္းလူမ်ဳိးေတြနဲ႔ ၾကီးမား က်ယ္ၿပန္႔တဲ႔ သံတမန္ ဆက္ဆံေရး မ်ဳိးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ႔ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႔ၿပႏိုင္ငံဟာ ၆ ရာစု တ၀က္ ကေနၿပီးေတာ႔ ၈ ရာစု ႏွစ္အထိ တည္တံ့ခဲ့ၿပီး ေနာက္ဆံုးမွာေတာ႔ ပ်က္ဆီးၿခင္းသို႔ ဆိုက္ေရာက္ခဲ႔ပါတယ္။

Babylon, Iraq

ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ကေတာ႔ သမိုင္းကို ေလ႔လာလိုက္စားဖူးတဲ႔ သူတိုင္း ရင္းႏွီးတဲ႔ နာမည္တစ္ခု ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္က Euphrates ၿမစ္ကမ္းေဘးမွာ တည္ရွိၿပီးေတာ႔ မက္ဆိုပိုေတးမီးယား ၿမိဳ႕ေတာ္တစ္ခုလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးဟာ ထိုေခတ္ထိုအခါက ယဥ္ေက်းမႈကို ဦးေဆာင္ထားၾကသူမ်ားလည္း ၿဖစ္ခဲ႔ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ကေန အင္ပါယာအၿဖစ္တည္ေထာင္ခဲ႔သူမ်ားထဲမွ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ႔သူကေတာ႔ Nebuchadnezzar (ဘီစီ ၆၀၄ ကေန ဘီစီ ၅၆၂)ၿဖစ္ၿပီး သူရဲ႕ လက္ထက္မွာ အလြန္ၾကီးမားလွတဲ႔ ဥယ်ာဥ္ၾကီးတစ္ခုကိုလည္း တည္ေဆာက္ခဲ႔ ပါေသးတယ္။

Hattusa, Turkey

ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ကေတာ႔ ဟစ္တီတီ အင္ပါယာရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္လည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္က ၁၇ရာစု ေပၚေပါက္ခဲ႔တာၿဖစ္ၿပီး ဟစ္တစ္ ယဥ္ေက်းမႈ ေခတ္ကို ဦးေဆာင္ခဲ႔ၾကတာလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ထို ၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးက လူေပါင္း ၅ ေသာင္းခန္႔ နဲ႔ စတင္တည္ေထာင္ခဲ႕ၾကတာလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ထို ၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးရဲ႔ နန္းေတာ္ အေဆာက္အအံုေတြ နဲ႔ ဘုရားေက်ာင္းအေဆာက္အအံုေတြကို ေက်ာက္သားေတြ နဲ႔ တည္ေဆာက္ထား ၾကၿပီး လူေနအိမ္မ်ားကိုေတာ႔ သစ္ ႏွင္႔ ေနလွန္းအုတ္ေတြကို အသံုးၿပဳကာ တည္ေဆာက္ထားခဲ႔ၾကၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးဟာ ေအဒီ ၁၂၀၀ျပည့္ႏွစ္ ေလာက္မွာ ပ်က္စီးသြားခဲ႔တယ္လို႔ပညာရွင္ေတြက ဆုိၾကပါတယ္။

Persepolis, Iran

ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းကေတာ႔ ပါရွန္းအင္ပါယာရဲ႕ အလည္မွာတည္ရွိၿပီး ရံုးစိုက္ရာ ၿမိဳ႕ေတာ္ အၿဖစ္ တည္ရွိခဲ႔တာပါ။ ဘီစီ ၃၃၁ မွာ ဂရိေခါင္းေဆာင္ မဟာအလက္ဇန္းဒါး က တိုက္ခိုက္ ဖ်က္ဆီးခဲ႔ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ဟာ ပါရွန္းေတြ ေခတ္ေကာင္းခဲ႔စဥ္ အခ်ိန္က အလြန္ထင္ရွား ေက်ာ္ၾကားခဲ႔ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ထို ေဒသၾကီးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈကို ဦးေဆာင္ ခဲ႔ၾကသူမ်ားလည္း ၿဖစ္ခဲ႔ၾကပါတယ္။

hatra, Iraq

ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းကေတာ႔ အာရပ္ေတြရဲ႔ ပထမဆံုး ဘုရင္႔ႏိုင္ငံေတာ္ တစ္ခုရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ လုိ႔လည္း ဆိုၾကပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ဟာ ေအဒီ ၂၄၁ခုႏွစ္ မွာ ေရာမ အင္ပါယာ နဲ႔ အၾကိမ္ၾကိမ္ စစ္ပြဲေတြ ဆင္ႏႊဲၿပီးမွ ပ်က္စီးသြားခဲ႔ရတာပါ။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးရဲ႕ တည္ေဆာက္ၿခင္းနည္းပညာ လက္ရာေတြဟာ ဂရိ နဲ႔ ေရာမ လက္ရာေတြနဲ႔ ဆင္တူၿပီး အေရွ႔ အလယ္ပိုင္းေဒသ ရဲ႕ ၾကီးမားတဲ႔ လူမ်ဳိးစုေတြ ရွင္သန္ေနထိုင္ ခဲ႔ၾကတယ္ဆိုတာကို သက္ေသခံလ်က္ ရွိေနပါတယ္။

Sanchi, India

ဒီ ေနရာကိုေတာ႔ လြန္ခဲ႔ေသာ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ေထာင္ေက်ာ္ မွတ္တမ္းတစ္ခုအရ ဘီစီ ၃ရာစု မွာ တည္ေထာင္ခဲ႕ၾကတယ္လို႔ မွတ္သားရပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေဟာင္းမွာ ဗုဒၶဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ေတြ နဲ႔ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းေတြကိုေတာ႔ ေအဒီ ၁၀ရာစု နဲ႔ ၁၁ရာစုအတြင္း တည္ေဆာက္ထားခဲ႔ ၾကပါတယ္။ ၁၃ ရာစု ေအဒီ မွာေတာ႔ အိႏိၵယ မွာဗုဒၶ အယူ၀ါဒ ဟာ အားေပ်ာ႔လာၿပီး ဒီၿမိဳ႕ေဟာင္းသည္လည္း ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ႔ရ ပါတယ္။ ၁၈၁၈ ခုႏွစ္မွာေတာ႔ၿဗိတိသွ် အရာရွိေတြဟာ ဒီၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းကိုၿပန္လည္ ေတြ႔ရွိခဲ႔ၾကၿပီး ယေန႔ အခ်ိန္မွာေတာ႔ ခရီသြားကမာၻလွည္႔ဧည္႔သည္ေတြအတြက္ အလြန္စြဲေဆာင္မႈရွိတဲ႔ ေနရာတစ္ခု အၿဖစ္သို႔ ေရာက္ရွိလာပါတယ္။

Troy, Turkey

ဒီ ၿမိဳ႕ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရင္းႏွီးဖူးၿပီးသား ၿမိဳ႔ေတာ္ေဟာင္းတစ္ခု ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းဟာ တူရကီႏိုင္ငံ အေနာက္ေၿမာက္ဘက္မွာ တည္ရွိပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းကို ဘီစီ ၁၃ရာစု မွာ တည္ေဆာက္ခဲ႔တာ ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႔ဟာ ေရွးေခတ္ ဂရိ စာဆိုေတာ္ၾကီး Homer ေၾကာင္႔လည္း ထင္ရွား ခ႔ဲပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ Trojan War ေၾကာင္႔လည္း နာမည္ ထပ္ၿပီး ေက်ာ္ၾကားခဲ႔ ၿပန္ပါေသးတယ္။ ဒီ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းဟာ တည္ေဆာက္ခဲ႔တဲ႔ ဗိသုကာ လက္ရာေတြေၾကာင္႔ ယေန႔ခ်ိန္အထိ ေက်ာ္ၾကားေနေသးကာ ခရီးသြားဧည္႔သည္ ေတြအတြက္ လည္ပတ္စရာ ေနရာတစ္ခုလည္း ၿဖစ္ေနပါေသးတယ္။

ေရာခ့္ကာ

——————————————————————————-

ကမ္ဘာ့သမိုင်းထဲက ထင်ရှား ကျော်ကြား ရှေးဟောင်း မြို့များ (unicode)

ရေးသားသူ – ရောခ့်ကာ

ဒီတစ်ခါတော့ သမိုင်းသုတ အနေနဲ့ ရှေးဟောင်းမြို့တော်များအကြောင်းကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။ဒီ မြို့တော်တွေဟာ ဒီနေ့အချိန်အထိ ကမ္ဘာပေါ်မှာ တည်ရှိနေပြီးတော့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေနှစ် နေရာတွေအဖြစ် ခရီးသွားအများအပြားကို ဆွဲဆောင်ထားနိုင်တဲ့ နေရာတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်သမိုင်းသုတ အနေနဲ့ကော ၊ လည်ပတ်စရာနေရာ အနေနဲ့ပါ ဗဟုသုတပိုင်းအနေဖြင့် ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

Angkor Wat, Cambodia

ဒီ မြို့တော်ဟောင်းကတော့ အာရှသား တတော်များများ နဲ့ ရင်းနှီးပြီးသား ဖြစ်မှာပါ။ အထူးသဖြင့် ကျွန်တော်တို့ မြန်မာပြည်သူပြည်သားတွေ ကောင်းကောင်းကြားဖူး ကြပါလိမ့်မယ်။ အန်ကောဝပ် မြို့တော်ဟောင်းဟာ ကမ်ဘောဒီးယား နိုင်ငံမှာ တည်ရှိပါတယ်။ ဒီမြို့တော်ဟောင်းက အေဒီ ၉ ရာစု ကနေ ၁၅ ရာစု အထိ ရှင်သန်ခဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားတဲ့ ကြီးမားတဲ့ လူမျိုးစုကြီး အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပါတယ်။ ထို မြို့တော်မှာ ရှိတဲ့ အန်ကောဝပ် ဘုရားကျောင်းဟာလည်း ယနေ့အချိန်အထိ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ထင်ရှားကျော်ကြားလျက် ရှိနေပြီး ကမ္ဘာ့လှည့်ခရီးသွား ဧည့်သည်တွေကို ဆွဲဆောင်မှုအပြည့်၀ ပေးထားနိုင်ပါတယ်။

ထိုခေတ် ထိုအချိန်က ထို မြို့တော်ဟောင်းမှာ နေထိုင်ခဲ့ကြတဲ့ လူမျိုးတွေဟာ Hinduism တွေကနေ ဆင်းသက် ခဲ့ကြပြီးတော့ Buddhism အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ကြတယ်လို့လည်း သမိုင်းပညာရှင်တွေက ဖော်ပြကြ ပါတယ်။ ၁၄၃၁ ခုနှစ် မှာတော့ အိမ်နီးချင်း အယုဒ္ဒယပြည် ရဲ့ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးကို ခံခဲ့ရ ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် အန်ကောဝပ်မြို့တော်ဟောင်း နဲ့ အန်ကောဝပ် ဘုရားကျောင်းတို့ဟာ ယနေ့အချိန်အထိ တည်ရှိနေပြီးတော့ ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံ အတွက် ဂုဏ်ယူစရာ တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေပါတယ်။

Leptis Magna, Libya

ဒီမြို့တော်ဟောင်းကတော့ လစ်ဗျားနိုင်ငံမှာ တည်ရှိပြီးတော့ ရိုမန်အင်ပါယာ လို့ ခေါ်တဲ့ ရောမအင်ပါကြီးရဲ့ အရေးပါလှတဲ့ မြို့တော် တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ပုံထဲမှာ မြင်တွေ့ရတဲ့ အတိုင်း ပင်လယ်ကမ်းစပ် မြို့တော် တစ်ခုဖြစ်တာကြောင့် ရောမ ခေတ်မှာ ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်မှုရဲ့ အဓိကကျတဲ့ မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆာဟာရဒေသ နဲ့ ရောမပိုင် အာရပ် နယ်မြေတွေကို ပေါင်းကူးပေးတဲ့ မြို့တော် တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ဟောင်းဟာ ရောမ အင်ပါယာကြီးအတွက် များစွာ အကျိုးပြုပေးခဲ့တဲ့မြို့တော် တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ရောမအင်ပါယာ ရဲ့ဘုရင် Septimios Sever (193-211p.Ch.) လက်ထက်မှာ ဒီ မြို့ကိုမြို့တော်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ရောက်ရှိအောင် အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခဲ့ ပါတယ်။ ထိုသို့ဖြင့် နောက်ထပ် တစ်ရာစု ကြာတဲ့ အချိန်မှာတော့ ဒီမြို့တော်က လူတွေဟာ အသိပညာ ၊ အတက်ပညာတွေကို တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ရောမ တွေကို တွန်းလှန် နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

Skara Brae, United Kingdom

ဒါလေးကတော့ ယူကေနိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ ကျောက်ခေတ်က ရွာလေးတစ်ရွာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ ရွာလေးကို ကျောက်တုံးကျောက်သားတွေ နဲ့ ပဲ တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပြီး အားလုံးသော ကျောက်တုံးတွေဟာ သဲကျောက်များဖြစ်ကြပြီး လက်မှုပညာရပ် နဲ့ ပဲ တည်ဆောက်ထားခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရွာလေးကို ၁၈၅၀ ခုနှစ်မှာ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့တာပါ။ ဒီ ရွာလေးကို ဘီစီ ၃၁၈၀ မှ ၂၅၀၀ အထိ လူတွေနေထိုင်ခဲ့တာကို မှတ်သားတွေ့ရှိရပါတယ်။ ဒီ ရွာလေးမှာ တစ်ခု ထူးခြားတာက အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်းမှာ ရှိတဲ့ အသုံးဆောင်တွေ အားလုံးကို ကျောက်သားတွေနဲ့ပဲ ပြုလုပ်ထားခဲ့ကြတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Palenque, Mexico

ဒီ မြို့လေးကတော့ မေယန်း လူမျိုးစုလေးတစ်ခု ရဲ့ မြို့တော်ဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မက်ဆီကို နိုင်ငံမှာ တည်ရှိပါတယ်။ ဒီ မြို့လေးမှာ နေထိုင်ခဲ့ကြတဲ့ လူမျိုးစုတွေဟာ စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက အခြေခံကာ ရှင်သန် နေထိုင်ခဲ့ကြတယ်လို့လည်း မှတ်သားရပါတယ်။ ဒီ မြို့လေးက ထိုဒေသမှာ ဘီစီ ၈ရာစု ခန့် အချိန်က ယဉ်ကျေးမှုအထွန်းကား ဆုံး နေရာ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့တယ် လို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။ ဒီ မြို့လေးက လယ်သမား လူတန်းစားများကနေတဆင့်ပြီးတဆင့် တိုးတက်လာကာ မြို့ပြ နိုင်ငံငယ် တစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့တာကလည်း တွေ့ရပါတယ်။

Sukhothai, Thailand

ဒီ မြို့လေးကတော့ ထိုင်းနိုင်ငံ မှာ တည်ရှိပြီးတော့ ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် ရှေးအကျဆုံး နဲ့ အရေးကြီးဆုံး မြို့တော် တစ်ခု လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၃ ရာစုမှာ ဒီမြို့တော်ဟာ လွတ်လပ်စွာနဲ့ နိုင်ငံငယ်တစ်ခု အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနယ်မြေတွေ အတွက် ပထမဦးဆုံး နိုင်ငံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ထိုအချိန်က အဲ့ဒီ မြို့ပြ နိုင်ငံမှာ လူဦးရေ အနည်းဆုံး ၈ သောင်းခန့် ရှိတယ်လို့လည်း ခန့်မှန်းကြပါတယ်။ သို့ပေမယ့် ၁၃၅၁ ခုနှစ်မှာ ထိုင်းဒေသ၏ မြို့ပြနိုင်ငံငယ်တွေထဲမှာ အယုဒ္ဒယနိုင်ငံက အင်အားအလွန်ကြီးမားလာတာကြောင့် ဒီမြို့မှာ ရှိတဲ့ ပညာရှင်တွေဟာ အယုဒ္ဒမြို့ဆီကို ကူးပြောင်းသွားကြပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီ မြို့ပြနိုင်ငံငယ်လေးဟာ ၁၄၃၈ ခုနှစ်မှာ အယုဒ္ဒယ နိုင်ငံ နဲ့ နှစ်ပြည်ထောင် သွေးစည်းကာ ပူးပေါင်းလိုက်ကြပြီး ဘုရင်နိုင်ငံတော်ကို စတင်ထူ ထောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ထိုသို့ဖြင့် ၁၅ရာစု နှင့် ၁၆ ရာစု အစောပိုင်းကာလတွေမှာ မြို့ပြနိုင်ငံငယ်တွေ အားလုံး ပူးပေါင်းမိကြပြီး ကြီးမားတဲ့ အယုဒ္ဒယဘုရင့်နိုင်ငံတော် ပေါ်ထွန်းလာပါတော့တယ်။

Calakmul, Mexico

ဒီ မြို့တော်ကတော့ မေယန်းလူမျိုးတွေရဲ့ အကြီးမားဆုံး မြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မက်ဆီကို နိုင်ငံတွင်းမှ တည်ရှိ ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ဟာ Tikal မြစ် နားမှာ တည်ရှိခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်း တခြား မေယန်းလူမျိုးတွေနဲ့ ကြီးမား ကျယ်ပြန့်တဲ့ သံတမန် ဆက်ဆံရေး မျိုးကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီ မြို့ပြနိုင်ငံဟာ ၆ ရာစု တဝက် ကနေပြီးတော့ ၈ ရာစု နှစ်အထိ တည်တံ့ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးမှာတော့ ပျက်ဆီးခြင်းသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

Babylon, Iraq

ဒီ မြို့တော်ကတော့ သမိုင်းကို လေ့လာလိုက်စားဖူးတဲ့ သူတိုင်း ရင်းနှီးတဲ့ နာမည်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်က Euphrates မြစ်ကမ်းဘေးမှာ တည်ရှိပြီးတော့ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား မြို့တော်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ကြီးဟာ ထိုခေတ်ထိုအခါက ယဉ်ကျေးမှုကို ဦးဆောင်ထားကြသူများလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ကနေ အင်ပါယာအဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့သူများထဲမှ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူကတော့ Nebuchadnezzar (ဘီစီ ၆၀၄ ကနေ ဘီစီ ၅၆၂)ဖြစ်ပြီး သူရဲ့ လက်ထက်မှာ အလွန်ကြီးမားလှတဲ့ ဥယျာဉ်ကြီးတစ်ခုကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့ ပါသေးတယ်။

Chatousa, Turkey

ဒီ မြို့တော်ကတော့ ဟစ်တစ် အင်ပါယာကြီးရဲ့ မြို့တော်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်က ၁၇ရာစု ပေါ်ပေါက်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဟစ်တစ် ယဉ်ကျေးမှု ခေတ်ကို ဦးဆောင်ခဲ့ကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို မြို့တော်ကြီးက လူပေါင်း ၅ သောင်းခန့် နဲ့ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို မြို့တော်ကြီးရဲ့ နန်းတော် အဆောက်အအုံတွေ နဲ့ ဘုရားကျောင်းအဆောက်အအုံတွေကို ကျောက်သားတွေ နဲ့ တည်ဆောက်ထား ကြပြီး လူနေအိမ်များကိုတော့ သစ် နှင့် နေလှန်းအုတ်တွေကို အသုံးပြုကာ တည်ဆောက်ထားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ကြီးဟာ အေဒီ ၁၂၀၀ပြည့်နှစ် လောက်မှာ ပျက်စီးသွားခဲ့တယ်လို့ပညာရှင်တွေက ဆိုကြပါတယ်။

Persepolis, Iran

ဒီ မြို့တော်ဟောင်းကတော့ ပါရှန်းအင်ပါယာရဲ့ အလည်မှာတည်ရှိပြီး ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့တာပါ။ ဘီစီ ၃၃၁ မှာ ဂရိခေါင်းဆောင် မဟာအလက်ဇန်းဒါး က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ဟာ ပါရှန်းတွေ ခေတ်ကောင်းခဲ့စဉ် အချိန်က အလွန်ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ထို ဒေသကြီးရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ဦးဆောင် ခဲ့ကြသူများလည်း ဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။

hatra, Iraq

ဒီ မြို့တော်ဟောင်းကတော့ အာရပ်တွေရဲ့ ပထမဆုံး ဘုရင့်နိုင်ငံတော် တစ်ခုရဲ့ မြို့တော် လို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ဟာ အေဒီ ၂၄၁ခုနှစ် မှာ ရောမ အင်ပါယာ နဲ့ အကြိမ်ကြိမ် စစ်ပွဲတွေ ဆင်နွှဲပြီးမှ ပျက်စီးသွားခဲ့ရတာပါ။ ဒီ မြို့တော်ကြီးရဲ့ တည်ဆောက်ခြင်းနည်းပညာ လက်ရာတွေဟာ ဂရိ နဲ့ ရောမ လက်ရာတွေနဲ့ ဆင်တူပြီး အရှေ့ အလယ်ပိုင်းဒေသ ရဲ့ ကြီးမားတဲ့ လူမျိုးစုတွေ ရှင်သန်နေထိုင် ခဲ့ကြတယ်ဆိုတာကို သက်သေခံလျက် ရှိနေပါတယ်။

Sanchi, India

ဒီ နေရာကိုတော့ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်ကျော် မှတ်တမ်းတစ်ခုအရ ဘီစီ ၃ရာစု မှာ တည်ထောင်ခဲ့ကြတယ်လို့ မှတ်သားရပါတယ်။ ဒီ မြို့ဟောင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘုရားကျောင်းဆောင်တွေ နဲ့ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေကိုတော့ အေဒီ ၁ဝရာစု နဲ့ ၁၁ရာစုအတွင်း တည်ဆောက်ထားခဲ့ ကြပါတယ်။ ၁၃ ရာစု အေဒီ မှာတော့ အိန္ဒိယ မှာဗုဒ္ဓ အယူဝါဒ ဟာ အားပျော့လာပြီး ဒီမြို့ဟောင်းသည်လည်း ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရ ပါတယ်။ ၁၈၁၈ ခုနှစ်မှာတော့ဗြိတိသျှ အရာရှိတွေဟာ ဒီမြို့တော်ဟောင်းကိုပြန်လည် တွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး ယနေ့ အချိန်မှာတော့ ခရီသွားကမ္ဘာလှည့်ဧည့်သည်တွေအတွက် အလွန်စွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ နေရာတစ်ခု အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာပါတယ်။

Troy, Turkey

ဒီ မြို့ကတော့ တော်တော်များများ ရင်းနှီးဖူးပြီးသား မြို့တော်ဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ဟောင်းဟာ တူရကီနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက်မှာ တည်ရှိပါတယ်။ ဒီ မြို့တော်ဟောင်းကို ဘီစီ ၁၃ရာစု မှာ တည်ဆောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ မြို့ဟာ ရှေးခေတ် ဂရိ စာဆိုတော်ကြီး Homer ကြောင့်လည်း ထင်ရှား ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ Trojan War ကြောင့်လည်း နာမည် ထပ်ပြီး ကျော်ကြားခဲ့ ပြန်ပါသေးတယ်။ ဒီ မြို့တော်ဟောင်းဟာ တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ဗိသုကာ လက်ရာတွေကြောင့် ယနေ့ချိန်အထိ ကျော်ကြားနေသေးကာ ခရီးသွားဧည့်သည် တွေအတွက် လည်ပတ်စရာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်နေပါသေးတယ်။

ရောခ့်ကာ

Leave a Reply