ျမန္မာျပည္ေရာက္ ယေန႔ႏုိင္ငံျခားသားမ်ား၏ မာယာပရိယာယ္

Posted on

ေရးသားသူ – ေဒါက္တာထြန္း၀င္း

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္လြန္ေလာက္ကတည္းက အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ INGO မ်ား လာေရာက္လုပ္ကုိင္ၾကရာ ယခုဆိုလွ်င္ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုကို ေက်ာ္ျဖတ္၍ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္ခုထဲ ၀င္ေရာက္ၾကၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္သည္ INGO ႏွင့္ UN စီမံကိန္းတို႔၌ ၁၀ ႏွစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ဖူး၍ ႏုိင္ငံျခားသားတုိ႔၏ ပရိယာယ္အခ်ိဳ႕ကို ေလ့လာခြင့္ရခဲ့ပါ၏။ ဤေဆာင္းပါကို ေရးရျခင္းရည္ရြယ္ခ်က္မွာ သူတို႔ေကာင္းကြက္ကုိ အတုယူ၊ မေကာင္းသည္ကို သင္ခန္းစာယူ၍ မိမိတို႔လည္း လွည့္ျဖားျခင္း မခံရေစရန္ ျဖစ္ပါ၏။

Interesting (စိတ္၀င္စားဖို႔ေကာင္းတယ္) ဆိုတာ ဘာလဲ

ကၽြန္ေတာ္သည္ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္က UN ေအဂ်င္စီတစ္ခုတြင္ အမ်ိဳးသားစီမံကိန္း အရာရွိအျဖစ္ အမႈထမ္းေနစဥ္ ကၽြန္ေတာ္အသံုးမက်ေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ့္ကို တုိင္ထားသည့္ စာတစ္ေစာင္ ႐ံုးခ်ဳပ္ကုိေရာက္လာသည္။ သို႔ႏွင့္ ကၽြန္ေတာ့္ကို စစ္ေဆးရန္ မစၥလာလီသာဆိုေသာ အိႏၵိယအမ်ိဳးသမီးႀကီးတစ္ဦး ေရာက္လာသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လုပ္ေနသည့္ စီမံကိန္းအေၾကာင္းကို ခေရေစ့တြင္းက် ရွင္းျပရသည္။ ရွင္းျပအၿပီးမွာေတာ့ အိႏၵိယအမ်ိဳးသမီးႀကီးက Interesting (စိတ္၀င္၀င္စားဖို႔ေကာင္းတယ္) ဟု ေျပာ၏။

ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ေၾသာ္ – ငါေျပာတာ သူ စိတ္၀င္စားသားပဲဟု ပီတိျဖစ္မိပါ၏။ သို႔ေသာ္ ေနာက္မွသိရတာက သူတို႔က “မင္းေျပာတာကို ငါ သေဘာမက်ဘူး” (I don’t agree with you) ဟု ေျပာခ်င္သည္။ သို႔ေသာ္ အားနာလို႔ မေျပာဘဲ ‘Interesting’ ဟု ေျပာေလ့ရွိသည္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူမက တစ္ဖက္သား စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ ပရိယာယ္သံုးသည္မွာ အတုယူထုိက္ပါသည္။

ေထာက္ခံစာေပးျခင္း ပရိယာယ္

တစ္ခါတုန္းက INGO တစ္ခုမွ ျမန္မာအရာရွိတစ္ေယာက္က စည္းကမ္းႀကီးၿပီး စည္းကမ္းေဖာက္သည့္ လက္ေအာက္ငယ္သားကို တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ အေရးယူေလ့ ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ ႏုိင္ငံျခားသားကေတာ့ စည္းကမ္းေဖာက္သည္ကို ခြင့္လႊတ္ေစခ်င္သည္။ ဤအခ်က္ေၾကာင့္ ႏုိင္ငံျခားသားႏွင့္ ျမန္မာအရာရွိ သိပ္မတည့္ေတာ့ပါ။ သို႔ျဖစ္ရာ ျမန္မာအရာရွိက ႏုတ္ထုတ္လႊာ တင္ေတာ့မည္။ ႏုတ္ထြက္လႊာ တင္သည့္အခ်ိန္တြင္ ျမန္မာအရာရွိက ႏုိင္ငံျခားသားကို “ငါ့ရဲ႕ ေနာက္ထပ္အလုပ္သစ္အတြက္ မင္း ငါ့ကို ေထာက္ခံစာ ေရးေပးႏုိင္မလား” ဟု ေမးသည္။

ႏုိင္ငံျခားသားက ေရးေပးမည္ေျပာၿပီး “ဤသူသည္ စီမံခန္႔ခြဲေရး အားနည္းေသာ္လည္း သူ၏ အလုပ္ႀကိဳးစားပံုမွာ အထူးခ်ီးမြမ္းထုိက္ပါ၏” ဟု ေရးသည္။ သူေရးပံုကို တဲ့တိုး ျပန္ေရးရလွ်င္ “အလုပ္ေတာ့ ႀကိဳးစားတယ္။ စီမံခန္႔ခြဲေရးေတာ့ အသံုးမက်ဘူး” ဟု ေရးသလိုျဖစ္ေနသည္။ ဒီလို ေထာက္ခံစာယူၿပီးေနာက္ အလုပ္သစ္ေလွ်ာက္လို႔ ဘယ္လိုလုပ္ၿပီး အလုပ္ရမွာလဲ။

ဒီေတာ့ ျမန္မာအရာရွိက ေျပာသည္။ “မင္းေရးတဲ့ ေထာက္ခံစာပံုစံနဲ႔ ငါက ဘယ္လိုလုပ္ၿပီး အလုပ္သစ္ရမွာလဲ” ေမးေတာ့ ႏိုင္ငံျခားသားေျဖတာက “ငါ ႐ိုးသားခ်င္တယ္၊ ေထာက္ခံစာမွာ မညာခ်င္ဘူး” ဟု ေျဖသည္။ ဒီေတာ့ ျမန္မာအရာရွိက “မင္း ကတယ္႐ိုးသားခ်င္ရင္ မင္းဟာ ငါ့ကို ေထာက္ခံစာ ေရးမေပးႏုိင္ဘူးလို႔ ေျဗာင္ျငင္းရမွာေပါ့။ လွည့္ျဖားထားတဲ့ ေထာက္ခံစားႀကီးက ႐ိုးသားတာမွမဟုတ္ဘဲ၊ ပရိယာယ္ေထာက္ခံစားႀကီး ျဖစ္တယ္” ဟု ေျပာၿပီး သူ႔ေထာက္ခံစာကို မယူေတာ့ဘဲ သူ႔ကို ျပန္ေပးလုိက္သည္။

ေထာက္ခံစာမပါဘဲ အလုပ္သစ္ေလွ်ာက္ေတာ့လည္း ရတာပါပဲ။ ပတၱျမားမွန္လွ်င္ ႏြံမနစ္ပါဘူး။ လွည့္ျဖားထားသည့္ ေထာက္ခံစာႀကီးႏွင့္ အလုပ္ေလွ်ာက္မိလွ်င္ ရမည္မဟုတ္ပါ။ ဒီေနရာမွာ ျမန္မာေတြက သူတို႔ပရိယာယ္ကို သိဖို႔လို္သည္။

ပရိယာယ္ျဖင့္ အလုပ္ျဖဳတ္ပံု

တစ္ခါက မတင္တင္ (နာမည္လႊဲထား) ဆိုသူ ေငြစာရင္းကိုင္ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ INGO မွာ အမႈထမ္းသည္။ ျပႆနာတစ္ခုေပၚတာက INGO ၏ ေက်းလက္၀န္ထမ္းေတြ ေငြေၾကးအလြဲသံုးမႈ ကိစၥတစ္ခုကို မတင္တင္က သိလ်က္ႏွင့္ သတင္းမပို႔ဘဲ ဖံုးဖိထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မတင္တင္ကို အလုပ္ျဖဳတ္ဖို႔ အေၾကာင္းေပၚလာသည္။ ဒီေနရမွာမွာ စကားမစပ္ ေျပာခ်င္တာက INGO ၀န္ထမ္းဆိုတာ ယာယီ၀န္ထမ္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ တစ္ႏွစ္ ကန္ထ႐ိုက္စာခ်ဳပ္ျဖင့္ အလုပ္လုပ္ရသည္။ ယင္းကိစၥျဖစ္သည္ႏွင့္ မတင္တင္က တစ္ႏွစ္စာခ်ဳပ္ျဖင့္ အလုပ္လုပ္ရာမွာ ၁၁ လ အလုပ္လုပ္ၿပီးေနၿပီ။ ေနာက္ထပ္တစ္လၾကာလွ်င္ စာခ်ဳပ္သက္တမ္း တိုးရမည္ျဖစ္သည္။ မတင္တင္ကို ေက်းဇူးတင္လႊာေရးၿပီး အလုပ္ျဖဳတ္ပံုက ဒီလိုပါ။

သို႔… ေလးစားအပ္ပါေသာ မတင္တင္ခင္ဗ်ား
ေရွးဦးစြာ ပဏာမေျပာလိုတာကေတာ့ မတင္တင္ဟာ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ INGO မွာ စြမ္းစြမ္းတမံ အလုပ္လုပ္ခဲ့၍ ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းပါပဲ။ မတင္တင္ရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြဟာ အမွန္တကယ္ အက်ိဳးရွိခဲ့ပါတယ္။ ယခုအခါ မတင္တင္က ကန္ထ႐ုိက္လုပ္သက္ ၁၁ လ လုပ္ခဲ့ၿပီျဖစ္လို႔ ေနာက္တစ္လၾကာရင္ ကန္ထ႐ုိုက္စာခ်ဳပ္ သက္တမ္းကုန္ေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကန္ထ႐ုိက္စာခ်ဳပ္သက္တမ္း ျပည့္တဲ့အခါ မတင္တင္အေနနဲ႔ အနာဂတ္ အလုပ္အကုိင္ အခြင့္အလမ္းေကာင္းမ်ား ရရွိပါေစလို႔ ဆုေတာင္းအပ္ပါသည္။ ကန္ထ႐ုိက္ကုန္၍ မတင္တင္ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ INGO မွ ထြက္သြားၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း ကၽြႏ္ုပ္တို႔သည္ မတင္တင္အား အၿမဲသတိရေနမည္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

ခင္မင္မႈျဖင့္
MR ……………..
………………..INGO ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

ဤသည္မွာ ပရိယာယ္မ်ားျဖင့္ အလုပ္ျဖဳတ္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ပရိယာယ္ျဖင့္ ႏုတ္ထြက္ခြင့္ျပဳအမိန္႔စာေပးပံု

တစ္ခါတုန္းက INGO တစ္ခုတြင္ ျမန္မာတစ္ေယာက္ႏွင့္ ႏုိင္ငံျခားသားတစ္ေယာက္ ရန္ျဖစ္ၾကပါသည္။ ဒီေတာ့ ႏုိင္ငံျခားသားက ျမန္မာကို ၿခိမ္းေျခာက္သည္။ “မင္းထြက္ရင္ ထြက္၊ မထြက္ရင္ ငါက ထုတ္ပစ္မယ္” ဟုဆိုသည္။ သို႔ျဖင့္ ျမန္မာက ႏုတ္ထြက္လႊာ တင္လုိက္သည္။ ႏုတ္ထြက္ခြင့္ျပဳေၾကာင္း ေရးသည့္စာမွာ

သို႔… ခင္မင္ရပါေသာ ဦး……… ခင္ဗ်ား
သင္၏ ႏုတ္ထြက္လႊာကို လက္ခံရရွိပါတယ္။ ေရွးဦးစြာ ေျပာခ်င္တာေတာ့ သင္မႏုတ္ထြက္မီ သင္၏ ႀကိဳးစားအလုပ္လုပ္ပံုအတြက္ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ INGO က ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းပါ။ ကၽြႏ္ုပ္ ေမတၱာရပ္ခံခ်င္တာကေတာ့ သင့္အား ကၽြႏ္ုပ္တို႔ အပ္ႏွံထားေသာ ႐ံုးသံုးပစၥည္း၊ ကြန္ပ်ဴတာ၊ ဆိုင္ကယ္၊ စာေရးကိရိယာမ်ားကို သက္ဆုိင္ရာ၀န္၀န္ထမ္းအား လႊဲေျပာင္းေပးပါရန္ ေျပာၾကားလိုပါတယ္။

ခင္မင္မႈျဖင့္
MR ……………..
………………..INGO

ဟုဆိုသည္။ ဖုတ္ပူမီးတုိက္ ပစၥည္းမ်ားအပ္ခုိင္းသည္ ဆိုသည္မွာ အလုပ္သစ္ေလွ်ာက္လႊာတြင္ ပူးတြဲတင္ေလ့ရွိေသာ ႏုတ္ထြက္ခြင့္တြင္ ထည့္ေရးေလ့မရွိပါ။ ထုိသို႔ေရးျခင္းျဖင့္ ဒီ၀န္ထမ္းမထြက္ခင္မွာ Problem လုပ္တာကို ေနာင္လာမည့္ အနာဂတ္အလုပ္ရွင္သစ္အား သြယ္၀ိုက္အသိေပးျခင္း ျဖစ္သည္။ ျမန္မာက လည္ရပါမည္။ အဆိုပါ ႏုတ္ထြက္ခြင့္မ်ိဳးကို အလုပ္သစ္ေလွ်ာက္လႊာတြင္ တြဲတင္လွ်င္ အလုပ္ရမည္ မဟုတ္ပါ။

႐ိုး႐ိုးသားသား လုပ္ကုိင္ပါဟု ပရိယာယ္ျဖင့္ေျပာျခင္း သို႔မဟုတ္ Transparency

Transparency ဆိုသည္မွာ ေဖာက္ထြင္းျမင္ရေသာ ေကာ္ျပားေလးတစ္ခုပါ။ ဥပမာ – စာအုပ္ဖံုးသည့္ ေကာ္ျပားအၾကည္တစ္ခ်ပ္လို မိမိဘာလုပ္လုပ္ သူမ်ားကေန မိမိကို ျမင္ေနပါေစဟု ေျပာျခင္းျဖစ္သည္။ သူတို႔က Transparency ဒႆနကို က်င့္သံုးပါဟု ေျပာျခင္းပါ။ “ဆိတ္ကြယ္ရာမရွိေအာင္ေန” ဟု ေျပာျခင္းျဖစ္သည္။ ဥပမာ – ကၽြန္ေတာ္တို႔ INGO ေဒၚလာေငြကို ကုိင္သံုးစဥ္က ေငြစာရင္းရွင္းတမ္းကို လွ်ိဳ႕၀ွက္ထား၍ မရပါ။ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ေတြကို ျပရသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ခိုး၀ွက္၍ မရရန္ လုပ္သည့္စနစ္ ျဖစ္သည္။ မခိုးနဲ႔ဟု မေျပာဘဲ “ဆိတ္ကြယ္ရာမရွိေစနဲ႔” ဟု ေျပာျခင္းျဖစ္သည္။ ဤသည္မွာ ေကာင္းေသာပရိယာယ္ဟု ျမင္ပါသည္။

မလိမ္နဲ႔ကို ပရိယာယ္ျဖင့္ေျပာျခင္း သို႔မဟုတ္ Accountability

Accountability ဆိုတာကို အဘိဓာန္မွာ ရွာလွ်င္ “တာ၀န္” ဟု ေတြ႔ရပါမည္။ သို႔ေသာ္ ေသေသခ်ာခ်ာ အရင္းစစ္လွ်င္ေတာ့ “မွန္ကန္စြာ တင္ျပရန္တာ၀န္” ဟု ေခၚသည္။ ႏုိင္ငံျခားသားေတြက Concept of Accountability ကို က်င့္သံုးပါဟု ေျပာေလ့ရွိသည္။ အဓိပၸါယ္မွာ မွန္ကန္စြာတင္ျပပါဟု ေျပာျခင္းျဖစ္သည္။ တဲ့တိုးေျပာရလွ်င္ “မလိမ္နဲ႔” ၊ “မညာနဲ႔” ၊ “မထိန္ခ်န္နဲ႔” ဟု ေျပာျခင္းျဖစ္သည္။ ယဥ္ေက်းစြာေျပာျခင္းျဖစ္၍ ဒီလိုပရိယာယ္မ်ိဳးက အတုယူသင့္ပါ၏။

မတတ္တာကို တတ္ခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေသာ ပရိယာယ္

တစ္ခါက INGO တစ္ခုမွာ ႏုိင္ငံျခားသူ ဒါ႐ုိက္တာမမ အုပ္ခ်ဳပ္ေနစဥ္ စီမံကိန္းကိစၥတစ္ခု လုပ္ရန္ေပၚလာရာ ၎ကိစၥကို ဒါ႐ုိက္တာမမက မလုပ္တတ္ပါ။ သို႔ေသာ္ မွင္ေသေသျဖင့္ သူ႔လက္ေအာက္က အမ်ိဳးသားစီမံကိန္း အရာရွိကို “ဘယ္လိုလုပ္ရင္ ေကာင္းမလဲ အစီရင္ခံပါ” ဆုိၿပီး အမိန္႔ေပးသည္။ ခက္တာက အမ်ိဳးသားစီမံကိန္းအရာရွိလည္း မလုပ္တတ္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ National Consultant ေခၚ ျပည္တြင္းက အႀကံေပးအရာရွိ ငွားလွ်င္ေကာင္းမည္ဟု အစီရင္ခံ တင္လုိက္၏။ ဒါ႐ုိက္တာမမက ခ်က္ခ်င္းပဲ ဘတ္ဂ်က္ခြင့္ျပဳသည္။ သို႔ႏွင့္ အႀကံေပးအရာရွိငွား၍ သင္တန္းေပးေစပါ၏။

သင္တန္းၿပီးေသာ အမ်ိဳးသားစီမံကိန္းအရာရွိက တတ္သြားပါသည္။ (မွတ္ခ်က္။ ထိုသင္တန္းသို႔ ဒါ႐ုိက္တာမမကိုယ္တုိင္ မတက္ပါ။ ျမန္မာကေပးသည့္ သင္တန္းကို G8 ေခၚ စက္မႈႏုိင္ငံသူက ဘယ္တက္မလဲ။) သင္တန္းၿပီးေတာ့ အမ်ိဳးသားစီမံကိန္းအရာရွိကို Training Report ေခၚ သင္တန္းအေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတင္ခုိင္းသည္။ ထိုအစီရင္ခံစာကို ဖတ္ၿပီးသည္ႏွင့္ ဒါ႐ုိက္တာမမလည္း တတ္သြားပါသည္။ ထိုအခါ ဆရာႀကီးလုပ္ၿပီး ဟိုလိုနည္းနည္းျပင္လွ်င္ ေကာင္းမည္။ ဒီလို နည္းနည္းျပင္လွ်င္ ေကာင္းမည္ဆိုၿပီး ႏွမ္းျဖဴးလုိက္ပါသည္။ ၿပီးေတာ့ လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ ေဖာ္ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အမ်ိဳးသားစီမံကိန္းအရာရွိက အေတြ႔အႀကံဳရင့္သူျဖစ္၍ ဒါ႐ုိက္တာမမ တတ္ခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၿပီး ႏွမ္းျဖဴးသည္ကို ရိပ္မိသည္။

သို႔ေသာ္ ျမန္မာအရာရွိက လူလည္တစ္ေယာက္ျဖစ္၍ ဒါ႐ုိက္တာမမက ႏွမ္းျဖဴးသည့္အခါ အံ့ၾသခ်င္ေယာင္ေဆာင္ျပၿပီး အဲဒီလိုလုပ္တာ ပိုေကာင္းတာေပါ့။ ဟုတ္ပါ့၊ ဟုတ္ပါ့။ အဂၤလိပ္လို Oh Yes, Oh Yes ဆုိၿပီး ပရိယာယ္ ျပန္သံုးပါသည္။

မတတ္ခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေသာ ပရိယာယ္

တစ္ခါကေတာ့ ဂ်ပန္သူမမတစ္ေယာက္၏ လက္ေအာက္မွာ ကၽြန္ေတာ္ အလုပ္လုပ္ဖူးသည္။ ခုေတာ့ သူမ ဂ်ပန္ကိုျပန္သြားၿပီ။ သူမက သီးသန္႔႐ံုးခန္းျဖင့္ မေန။ Hall Type အခန္းက်ယ္ထဲတြင္ ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္သူ စားပြဲတစ္လံုးစီ ႐ံုးထုိင္ၾကသည္။ ေနာက္တစ္ဦးက ေငြစာရင္းအရာရွိျဖစ္ၿပီး စုစုေပါင္း သံုးဦး ႐ံုးထိုင္ၾကသည္။ ဂ်ပန္မမက ျမန္မာျပည္ေရာက္ေရာက္ခ်င္း လွ်ိဳ႕၀ွက္စြာ ျမန္မာစာဆရာတစ္ေယာက္ ငွားၿပီး ျမန္မာစကား သင္ထားသည္။ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္ၾကာေတာ့ သူေတာ္ေတာ္ တတ္ေနၿပီ။ အဲဒါကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ကမသိ။

တစ္ေန႔ေတာ့ သူမက ကၽြန္ေတာ့္ကို ေမးခြန္းတစ္ခု ေမးသည္။ “ထြန္း၀င္းေရ ျမန္မာစကားထဲမွာ အမိန္းခ်ီးပါ” ဆိုတာ ဘာလဲလို႔ ေမးသည္။ ကၽြန္ေတာ္က ျမန္မာစကားမွာ “အမိန္းခ်ီးပါ” ဆိုတာမွ မရွိေတာ့ ျမန္မာအဘိဓာန္မွာ “အမိန္းခ်ီးပါ” မရွိဘူးလို႔ေျပာေတာ့ သူက သူ႔ကိုမညာႏွင့္ဟု ေျပာသည္။ ဒါတင္မက ကၽြန္ေတာ့္ကို မရမက ေမးေန၍ ကၽြန္ေတာ္ ဒုကၡေရာက္သည္။ ေနာက္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္က ျပန္ေမးရသည္။ “အမိန္႔ခ်ီးပါ” ဆိုတဲ့စကားကို ဘယ္က ၾကားလာတာလဲ။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေစ်းမွာ Shopping ထြက္ရင္း ၾကားတာလား။

ေမးေတာ့မွ သိရပံုက ဒိလိုပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔႐ံုးခန္းမွာ ဖုန္းလာရင္ ကၽြန္ေတာ္က “အမိန္႔ရွိပါ” လို႔ ေျပာေလ့ရွိ၏။ သူက ေသခ်ာစိုက္နားေထာင္ၿပီး ျမန္မာအသံထြက္ေတြကို လုိက္မွတ္ထားၿပီး သူ႔ကို ျမန္မာစကား သင္ေပးေနတဲ့ဆရာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘာေတြေျပာလဲ ေမးသည္။ “အမိန္႔ရွိပါ” ဆိုတာကို အသံထြက္လြဲသြားၿပီး ျမန္မာစာဆရာမလည္း အဓိပၸါယ္မျပန္ႏုိင္၍ ကၽြန္ေတာ့္ကို ျပန္ေမးတာပါ။ ေနာက္ေတာ့မွ သူ ျမန္မာလို တတ္ေနၿပီဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရိပ္မိၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေနာက္က်သြားပါၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က သူမရဲ႕ အတင္းေတြကို သူမရဲ႕ေရွ႕မွာ ေျပာမိလ်က္သား ျဖစ္ေနၿပီ။ ဒါကေတာ့ ႏုိင္ငံျခားသား ပရိယာယ္တစ္ခုပါ။

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ျမန္မာေတြ ႏုိင္ငံျခားသားႏွင့္ အတူအလုပ္လုပ္သည့္အခါ မမွားသင့္တာ မမွားရေအာင္ သူတို႔ပရိယာယ္ကို သိဖို႔ေတာ့ လိုပါသည္။

[ျမန္မာပို႔စ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ-၂၊ အမွတ္-၃၉၊]


မြန်မာပြည်ရောက် ယနေ့နိုင်ငံခြားသားများ၏ မာယာပရိယာယ် (unicode)

ရေးသားသူ – ဒေါက်တာထွန်းဝင်း

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်လွန်လောက်ကတည်းက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ INGO များ လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြရာ ယခုဆိုလျှင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကို ကျော်ဖြတ်၍ ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုထဲ ဝင်ရောက်ကြပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ကျွန်တော်သည် INGO နှင့် UN စီမံကိန်းတို့၌ ၁၀ နှစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူး၍ နိုင်ငံခြားသားတို့၏ ပရိယာယ်အချို့ကို လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါ၏။ ဤဆောင်းပါကို ရေးရခြင်းရည်ရွယ်ချက်မှာ သူတို့ကောင်းကွက်ကို အတုယူ၊ မကောင်းသည်ကို သင်ခန်းစာယူ၍ မိမိတို့လည်း လှည့်ဖြားခြင်း မခံရစေရန် ဖြစ်ပါ၏။

Interesting (စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်) ဆိုတာ ဘာလဲ

ကျွန်တော်သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်က UN အေဂျင်စီတစ်ခုတွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း အရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းနေစဉ် ကျွန်တော်အသုံးမကျကြောင်း ကျွန်တော့်ကို တိုင်ထားသည့် စာတစ်စောင် ရုံးချုပ်ကိုရောက်လာသည်။ သို့နှင့် ကျွန်တော့်ကို စစ်ဆေးရန် မစ္စလာလီသာဆိုသော အိန္ဒိယအမျိုးသမီးကြီးတစ်ဦး ရောက်လာသည်။ ကျွန်တော်တို့ လုပ်နေသည့် စီမံကိန်းအကြောင်းကို ခရေစေ့တွင်းကျ ရှင်းပြရသည်။ ရှင်းပြအပြီးမှာတော့ အိန္ဒိယအမျိုးသမီးကြီးက Interesting (စိတ်ဝင်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်) ဟု ပြော၏။

ကျွန်တော်ကတော့ ဪ – ငါပြောတာ သူ စိတ်ဝင်စားသားပဲဟု ပီတိဖြစ်မိပါ၏။ သို့သော် နောက်မှသိရတာက သူတို့က “မင်းပြောတာကို ငါ သဘောမကျဘူး” (I don’t agree with you) ဟု ပြောချင်သည်။ သို့သော် အားနာလို့ မပြောဘဲ ‘Interesting’ ဟု ပြောလေ့ရှိသည်။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် သူမက တစ်ဖက်သား စိတ်ချမ်းသာအောင် ပရိယာယ်သုံးသည်မှာ အတုယူထိုက်ပါသည်။

ထောက်ခံစာပေးခြင်း ပရိယာယ်

တစ်ခါတုန်းက INGO တစ်ခုမှ မြန်မာအရာရှိတစ်ယောက်က စည်းကမ်းကြီးပြီး စည်းကမ်းဖောက်သည့် လက်အောက်ငယ်သားကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် အရေးယူလေ့ ရှိပါသည်။ သို့သော် နိုင်ငံခြားသားကတော့ စည်းကမ်းဖောက်သည်ကို ခွင့်လွှတ်စေချင်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် နိုင်ငံခြားသားနှင့် မြန်မာအရာရှိ သိပ်မတည့်တော့ပါ။ သို့ဖြစ်ရာ မြန်မာအရာရှိက နုတ်ထုတ်လွှာ တင်တော့မည်။ နုတ်ထွက်လွှာ တင်သည့်အချိန်တွင် မြန်မာအရာရှိက နိုင်ငံခြားသားကို “ငါ့ရဲ့ နောက်ထပ်အလုပ်သစ်အတွက် မင်း ငါ့ကို ထောက်ခံစာ ရေးပေးနိုင်မလား” ဟု မေးသည်။

နိုင်ငံခြားသားက ရေးပေးမည်ပြောပြီး “ဤသူသည် စီမံခန့်ခွဲရေး အားနည်းသော်လည်း သူ၏ အလုပ်ကြိုးစားပုံမှာ အထူးချီးမွမ်းထိုက်ပါ၏” ဟု ရေးသည်။ သူရေးပုံကို တဲ့တိုး ပြန်ရေးရလျှင် “အလုပ်တော့ ကြိုးစားတယ်။ စီမံခန့်ခွဲရေးတော့ အသုံးမကျဘူး” ဟု ရေးသလိုဖြစ်နေသည်။ ဒီလို ထောက်ခံစာယူပြီးနောက် အလုပ်သစ်လျှောက်လို့ ဘယ်လိုလုပ်ပြီး အလုပ်ရမှာလဲ။

ဒီတော့ မြန်မာအရာရှိက ပြောသည်။ “မင်းရေးတဲ့ ထောက်ခံစာပုံစံနဲ့ ငါက ဘယ်လိုလုပ်ပြီး အလုပ်သစ်ရမှာလဲ” မေးတော့ နိုင်ငံခြားသားဖြေတာက “ငါ ရိုးသားချင်တယ်၊ ထောက်ခံစာမှာ မညာချင်ဘူး” ဟု ဖြေသည်။ ဒီတော့ မြန်မာအရာရှိက “မင်း ကတယ်ရိုးသားချင်ရင် မင်းဟာ ငါ့ကို ထောက်ခံစာ ရေးမပေးနိုင်ဘူးလို့ ဗြောင်ငြင်းရမှာပေါ့။ လှည့်ဖြားထားတဲ့ ထောက်ခံစားကြီးက ရိုးသားတာမှမဟုတ်ဘဲ၊ ပရိယာယ်ထောက်ခံစားကြီး ဖြစ်တယ်” ဟု ပြောပြီး သူ့ထောက်ခံစာကို မယူတော့ဘဲ သူ့ကို ပြန်ပေးလိုက်သည်။

ထောက်ခံစာမပါဘဲ အလုပ်သစ်လျှောက်တော့လည်း ရတာပါပဲ။ ပတ္တမြားမှန်လျှင် နွံမနစ်ပါဘူး။ လှည့်ဖြားထားသည့် ထောက်ခံစာကြီးနှင့် အလုပ်လျှောက်မိလျှင် ရမည်မဟုတ်ပါ။ ဒီနေရာမှာ မြန်မာတွေက သူတို့ပရိယာယ်ကို သိဖို့လ်ိုသည်။

ပရိယာယ်ဖြင့် အလုပ်ဖြုတ်ပုံ

တစ်ခါက မတင်တင် (နာမည်လွှဲထား) ဆိုသူ ငွေစာရင်းကိုင် မိန်းကလေးတစ်ယောက် INGO မှာ အမှုထမ်းသည်။ ပြဿနာတစ်ခုပေါ်တာက INGO ၏ ကျေးလက်ဝန်ထမ်းတွေ ငွေကြေးအလွဲသုံးမှု ကိစ္စတစ်ခုကို မတင်တင်က သိလျက်နှင့် သတင်းမပို့ဘဲ ဖုံးဖိထားသည်။ ထို့ကြောင့် မတင်တင်ကို အလုပ်ဖြုတ်ဖို့ အကြောင်းပေါ်လာသည်။ ဒီနေရမှာမှာ စကားမစပ် ပြောချင်တာက INGO ဝန်ထမ်းဆိုတာ ယာယီဝန်ထမ်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ တစ်နှစ် ကန်ထရိုက်စာချုပ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်ရသည်။ ယင်းကိစ္စဖြစ်သည်နှင့် မတင်တင်က တစ်နှစ်စာချုပ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်ရာမှာ ၁၁ လ အလုပ်လုပ်ပြီးနေပြီ။ နောက်ထပ်တစ်လကြာလျှင် စာချုပ်သက်တမ်း တိုးရမည်ဖြစ်သည်။ မတင်တင်ကို ကျေးဇူးတင်လွှာရေးပြီး အလုပ်ဖြုတ်ပုံက ဒီလိုပါ။

သို့… လေးစားအပ်ပါသော မတင်တင်ခင်ဗျား
ရှေးဦးစွာ ပဏာမပြောလိုတာကတော့ မတင်တင်ဟာ ကျွန်ုပ်တို့ INGO မှာ စွမ်းစွမ်းတမံ အလုပ်လုပ်ခဲ့၍ ကျေးဇူးတင်ကြောင်းပါပဲ။ မတင်တင်ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေဟာ အမှန်တကယ် အကျိုးရှိခဲ့ပါတယ်။ ယခုအခါ မတင်တင်က ကန်ထရိုက်လုပ်သက် ၁၁ လ လုပ်ခဲ့ပြီဖြစ်လို့ နောက်တစ်လကြာရင် ကန်ထရိုက်စာချုပ် သက်တမ်းကုန်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကန်ထရိုက်စာချုပ်သက်တမ်း ပြည့်တဲ့အခါ မတင်တင်အနေနဲ့ အနာဂတ် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းကောင်းများ ရရှိပါစေလို့ ဆုတောင်းအပ်ပါသည်။ ကန်ထရိုက်ကုန်၍ မတင်တင် ကျွန်ုပ်တို့ INGO မှ ထွက်သွားပြီး နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ကျွန်ုပ်တို့သည် မတင်တင်အား အမြဲသတိရနေမည် ဖြစ်ပါကြောင်း။

ခင်မင်မှုဖြင့်
MR ……………..
………………..INGO ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ဤသည်မှာ ပရိယာယ်များဖြင့် အလုပ်ဖြုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ပရိယာယ်ဖြင့် နုတ်ထွက်ခွင့်ပြုအမိန့်စာပေးပုံ

တစ်ခါတုန်းက INGO တစ်ခုတွင် မြန်မာတစ်ယောက်နှင့် နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက် ရန်ဖြစ်ကြပါသည်။ ဒီတော့ နိုင်ငံခြားသားက မြန်မာကို ခြိမ်းခြောက်သည်။ “မင်းထွက်ရင် ထွက်၊ မထွက်ရင် ငါက ထုတ်ပစ်မယ်” ဟုဆိုသည်။ သို့ဖြင့် မြန်မာက နုတ်ထွက်လွှာ တင်လိုက်သည်။ နုတ်ထွက်ခွင့်ပြုကြောင်း ရေးသည့်စာမှာ

သို့… ခင်မင်ရပါသော ဦး……… ခင်ဗျား
သင်၏ နုတ်ထွက်လွှာကို လက်ခံရရှိပါတယ်။ ရှေးဦးစွာ ပြောချင်တာတော့ သင်မနုတ်ထွက်မီ သင်၏ ကြိုးစားအလုပ်လုပ်ပုံအတွက် ကျွန်ုပ်တို့ INGO က ကျေးဇူးတင်ကြောင်းပါ။ ကျွန်ုပ် မေတ္တာရပ်ခံချင်တာကတော့ သင့်အား ကျွန်ုပ်တို့ အပ်နှံထားသော ရုံးသုံးပစ္စည်း၊ ကွန်ပျူတာ၊ ဆိုင်ကယ်၊ စာရေးကိရိယာများကို သက်ဆိုင်ရာဝန်ဝန်ထမ်းအား လွှဲပြောင်းပေးပါရန် ပြောကြားလိုပါတယ်။

ခင်မင်မှုဖြင့်
MR ……………..
………………..INGO

ဟုဆိုသည်။ ဖုတ်ပူမီးတိုက် ပစ္စည်းများအပ်ခိုင်းသည် ဆိုသည်မှာ အလုပ်သစ်လျှောက်လွှာတွင် ပူးတွဲတင်လေ့ရှိသော နုတ်ထွက်ခွင့်တွင် ထည့်ရေးလေ့မရှိပါ။ ထိုသို့ရေးခြင်းဖြင့် ဒီဝန်ထမ်းမထွက်ခင်မှာ Problem လုပ်တာကို နောင်လာမည့် အနာဂတ်အလုပ်ရှင်သစ်အား သွယ်ဝိုက်အသိပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာက လည်ရပါမည်။ အဆိုပါ နုတ်ထွက်ခွင့်မျိုးကို အလုပ်သစ်လျှောက်လွှာတွင် တွဲတင်လျှင် အလုပ်ရမည် မဟုတ်ပါ။

ရိုးရိုးသားသား လုပ်ကိုင်ပါဟု ပရိယာယ်ဖြင့်ပြောခြင်း သို့မဟုတ် Transparency

Transparency ဆိုသည်မှာ ဖောက်ထွင်းမြင်ရသော ကော်ပြားလေးတစ်ခုပါ။ ဥပမာ – စာအုပ်ဖုံးသည့် ကော်ပြားအကြည်တစ်ချပ်လို မိမိဘာလုပ်လုပ် သူများကနေ မိမိကို မြင်နေပါစေဟု ပြောခြင်းဖြစ်သည်။ သူတို့က Transparency ဒဿနကို ကျင့်သုံးပါဟု ပြောခြင်းပါ။ “ဆိတ်ကွယ်ရာမရှိအောင်နေ” ဟု ပြောခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ – ကျွန်တော်တို့ INGO ဒေါ်လာငွေကို ကိုင်သုံးစဉ်က ငွေစာရင်းရှင်းတမ်းကို လျှို့ဝှက်ထား၍ မရပါ။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေကို ပြရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ခိုးဝှက်၍ မရရန် လုပ်သည့်စနစ် ဖြစ်သည်။ မခိုးနဲ့ဟု မပြောဘဲ “ဆိတ်ကွယ်ရာမရှိစေနဲ့” ဟု ပြောခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကောင်းသောပရိယာယ်ဟု မြင်ပါသည်။

မလိမ်နဲ့ကို ပရိယာယ်ဖြင့်ပြောခြင်း သို့မဟုတ် Accountability

Accountability ဆိုတာကို အဘိဓာန်မှာ ရှာလျှင် “တာဝန်” ဟု တွေ့ရပါမည်။ သို့သော် သေသေချာချာ အရင်းစစ်လျှင်တော့ “မှန်ကန်စွာ တင်ပြရန်တာဝန်” ဟု ခေါ်သည်။ နိုင်ငံခြားသားတွေက Concept of Accountability ကို ကျင့်သုံးပါဟု ပြောလေ့ရှိသည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ မှန်ကန်စွာတင်ပြပါဟု ပြောခြင်းဖြစ်သည်။ တဲ့တိုးပြောရလျှင် “မလိမ်နဲ့” ၊ “မညာနဲ့” ၊ “မထိန်ချန်နဲ့” ဟု ပြောခြင်းဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးစွာပြောခြင်းဖြစ်၍ ဒီလိုပရိယာယ်မျိုးက အတုယူသင့်ပါ၏။

မတတ်တာကို တတ်ချင်ယောင်ဆောင်သော ပရိယာယ်

တစ်ခါက INGO တစ်ခုမှာ နိုင်ငံခြားသူ ဒါရိုက်တာမမ အုပ်ချုပ်နေစဉ် စီမံကိန်းကိစ္စတစ်ခု လုပ်ရန်ပေါ်လာရာ ၎င်းကိစ္စကို ဒါရိုက်တာမမက မလုပ်တတ်ပါ။ သို့သော် မှင်သေသေဖြင့် သူ့လက်အောက်က အမျိုးသားစီမံကိန်း အရာရှိကို “ဘယ်လိုလုပ်ရင် ကောင်းမလဲ အစီရင်ခံပါ” ဆိုပြီး အမိန့်ပေးသည်။ ခက်တာက အမျိုးသားစီမံကိန်းအရာရှိလည်း မလုပ်တတ်ပါ။ ဒါကြောင့် National Consultant ခေါ် ပြည်တွင်းက အကြံပေးအရာရှိ ငှားလျှင်ကောင်းမည်ဟု အစီရင်ခံ တင်လိုက်၏။ ဒါရိုက်တာမမက ချက်ချင်းပဲ ဘတ်ဂျက်ခွင့်ပြုသည်။ သို့နှင့် အကြံပေးအရာရှိငှား၍ သင်တန်းပေးစေပါ၏။

သင်တန်းပြီးသော အမျိုးသားစီမံကိန်းအရာရှိက တတ်သွားပါသည်။ (မှတ်ချက်။ ထိုသင်တန်းသို့ ဒါရိုက်တာမမကိုယ်တိုင် မတက်ပါ။ မြန်မာကပေးသည့် သင်တန်းကို G8 ခေါ် စက်မှုနိုင်ငံသူက ဘယ်တက်မလဲ။) သင်တန်းပြီးတော့ အမျိုးသားစီမံကိန်းအရာရှိကို Training Report ခေါ် သင်တန်းအကြောင်း အစီရင်ခံစာတင်ခိုင်းသည်။ ထိုအစီရင်ခံစာကို ဖတ်ပြီးသည်နှင့် ဒါရိုက်တာမမလည်း တတ်သွားပါသည်။ ထိုအခါ ဆရာကြီးလုပ်ပြီး ဟိုလိုနည်းနည်းပြင်လျှင် ကောင်းမည်။ ဒီလို နည်းနည်းပြင်လျှင် ကောင်းမည်ဆိုပြီး နှမ်းဖြူးလိုက်ပါသည်။ ပြီးတော့ လုပ်ငန်းအကောင်အထည် ဖော်ကြသည်။ သို့သော် အမျိုးသားစီမံကိန်းအရာရှိက အတွေ့အကြုံရင့်သူဖြစ်၍ ဒါရိုက်တာမမ တတ်ချင်ယောင်ဆောင်ပြီး နှမ်းဖြူးသည်ကို ရိပ်မိသည်။

သို့သော် မြန်မာအရာရှိက လူလည်တစ်ယောက်ဖြစ်၍ ဒါရိုက်တာမမက နှမ်းဖြူးသည့်အခါ အံ့ဩချင်ယောင်ဆောင်ပြပြီး အဲဒီလိုလုပ်တာ ပိုကောင်းတာပေါ့။ ဟုတ်ပါ့၊ ဟုတ်ပါ့။ အင်္ဂလိပ်လို Oh Yes, Oh Yes ဆိုပြီး ပရိယာယ် ပြန်သုံးပါသည်။

မတတ်ချင်ယောင်ဆောင်သော ပရိယာယ်

တစ်ခါကတော့ ဂျပန်သူမမတစ်ယောက်၏ လက်အောက်မှာ ကျွန်တော် အလုပ်လုပ်ဖူးသည်။ ခုတော့ သူမ ဂျပန်ကိုပြန်သွားပြီ။ သူမက သီးသန့်ရုံးခန်းဖြင့် မနေ။ Hall Type အခန်းကျယ်ထဲတွင် ကျွန်တော်နှင့်သူ စားပွဲတစ်လုံးစီ ရုံးထိုင်ကြသည်။ နောက်တစ်ဦးက ငွေစာရင်းအရာရှိဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း သုံးဦး ရုံးထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်မမက မြန်မာပြည်ရောက်ရောက်ချင်း လျှို့ဝှက်စွာ မြန်မာစာဆရာတစ်ယောက် ငှားပြီး မြန်မာစကား သင်ထားသည်။ နှစ်နှစ်လောက်ကြာတော့ သူတော်တော် တတ်နေပြီ။ အဲဒါကို ကျွန်တော်တို့ကမသိ။

တစ်နေ့တော့ သူမက ကျွန်တော့်ကို မေးခွန်းတစ်ခု မေးသည်။ “ထွန်းဝင်းရေ မြန်မာစကားထဲမှာ အမိန်းချီးပါ” ဆိုတာ ဘာလဲလို့ မေးသည်။ ကျွန်တော်က မြန်မာစကားမှာ “အမိန်းချီးပါ” ဆိုတာမှ မရှိတော့ မြန်မာအဘိဓာန်မှာ “အမိန်းချီးပါ” မရှိဘူးလို့ပြောတော့ သူက သူ့ကိုမညာနှင့်ဟု ပြောသည်။ ဒါတင်မက ကျွန်တော့်ကို မရမက မေးနေ၍ ကျွန်တော် ဒုက္ခရောက်သည်။ နောက်တော့ ကျွန်တော်က ပြန်မေးရသည်။ “အမိန့်ချီးပါ” ဆိုတဲ့စကားကို ဘယ်က ကြားလာတာလဲ။ ဗိုလ်ချုပ်ဈေးမှာ Shopping ထွက်ရင်း ကြားတာလား။

မေးတော့မှ သိရပုံက ဒိလိုပါ။ ကျွန်တော်တို့ရုံးခန်းမှာ ဖုန်းလာရင် ကျွန်တော်က “အမိန့်ရှိပါ” လို့ ပြောလေ့ရှိ၏။ သူက သေချာစိုက်နားထောင်ပြီး မြန်မာအသံထွက်တွေကို လိုက်မှတ်ထားပြီး သူ့ကို မြန်မာစကား သင်ပေးနေတဲ့ဆရာကို ကျွန်တော်တို့ ဘာတွေပြောလဲ မေးသည်။ “အမိန့်ရှိပါ” ဆိုတာကို အသံထွက်လွဲသွားပြီး မြန်မာစာဆရာမလည်း အဓိပ္ပါယ်မပြန်နိုင်၍ ကျွန်တော့်ကို ပြန်မေးတာပါ။ နောက်တော့မှ သူ မြန်မာလို တတ်နေပြီဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ ရိပ်မိကြသည်။ သို့သော် ကျွန်တော်တို့ နောက်ကျသွားပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့က သူမရဲ့ အတင်းတွေကို သူမရဲ့ရှေ့မှာ ပြောမိလျက်သား ဖြစ်နေပြီ။ ဒါကတော့ နိုင်ငံခြားသား ပရိယာယ်တစ်ခုပါ။

ကျွန်တော်တို့မြန်မာတွေ နိုင်ငံခြားသားနှင့် အတူအလုပ်လုပ်သည့်အခါ မမှားသင့်တာ မမှားရအောင် သူတို့ပရိယာယ်ကို သိဖို့တော့ လိုပါသည်။

[မြန်မာပို့စ်ဂျာနယ်၊ အတွဲ-၂၊ အမှတ်-၃၉၊]

Leave a Reply