အလွတရားမ်ားစြာကုိ သိမ္းဆည္းထားေသာ ပတၱျမားေျမ မုိးကုတ္ၿမိဳ႔ သုိ႔ ( ၉၉၉ ) ေကြ႕အလုိ

Posted on

ေရးသားသူ : သုခုမအလင္းတန္းမ်ား

ဓာတ္ပုံမ်ားအတြက္ မူရင္းတင္ထားသူ အားလုံးကုိေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

မႏၲေလးၿမိဳ႕၏ ေျမာက္အရပ္ ( 128 ) မုိင္အကြာပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္အထက္ အျမင့္ေပ (၃၈၀၀)တြင္ တည္ရွိေသာ မိုးကုတ္ၿမိဳ႕ သည္ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ရာမ်ားစြာႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနေသာ ေတာင္ေပၚၿမိဳ႕ တစ္ၿမိဳ႕ ျဖစ္သည္။ ကဗ်ာဆန္သည္။ ရာသီဥတု ေအးျမကာ သန္႔ရွင္း ေသာ မုိးကုတ္ကုိ လူသိမ်ားရျခင္း၏ အဓိကအေၾကာင္းရင္းတစ္ခုမွာ ကမ႓ာ့အေကာင္းဆုံး ပတၱျမား ထြက္ျခင္းေၾကာင့္ဟုသိရွိၾကပါသည္။ ထုိ႕အျပင္ နန္းစဥ္ရတနာ ပတၱျမားငေမာက္ဟု ဆုိလုိက္ သည္ႏွင့္ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ားစြာကုိ ခံစားၾကရပါလိမ့္မည္။ ဤ ပတၱျမားငေမာက္သည္ မိုးကုတ္ေဒသ ကပင္ ထြက္ရွိခဲ့သည္။

မိုးကုတ္သမိုင္းအက်ဥ္း

မိုးကုတ္ၿမိဳ႕ျဖစ္ေပၚလာပုံမွာ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ( ၅၇၉ ) ခုႏွစ္ ၊ ခရစ္နွစ္ ( 1218 ) ခုႏွစ္ခန္႕က မိုးမိတ္ေစာ္ဘြားႀကီး သိုဟန္ဖ ( ေဆဟန္ဖ ) လက္ထက္တြင္ ရွမ္းမုဆိုးသုံးဦး ေတာလည္ထြက္ရင္း မ်က္ေစ့လည္ လမ္းမွားကာ ေရာက္ရွိလာပါသည္။ မိုးလည္းခ်ဳပ္ သြားၿပီျဖစ္သျဖင့္ ထုိေတာရွိ သဖန္းပင္ႀကီးေအာက္တြင္ စခန္းခ်ခဲ့ သည္။ နံနက္မိုးေသာက္ ေသာ္ အနီးတြင္ ေတာင္ၿပိဳေနၿပီး ေကာင္းကင္ယံမွ က်ီးကန္းႏွင့္ စြန္မ်ား ပ်ံဝဲဟစ္ေအာ္ေနေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ က်ီးကန္းႏွင့္ စြန္မ်ားသည္ ေျမေပၚတြင္ ခ်င္းခ်င္းနီ ေပၚေနေသာ ပတၱျမားနီမ်ားကို ေတြရွိရသျဖင့္ အသားဟု ထင္ကာ ခ်ီယူရန္ျဖစ္သည္။ မုဆုိးတုိ႕လည္း ထုိပတၱျမားတုိ႕ကုိ ယူေဆာင္ခဲ့ကာ ေစာ္ဘြားႀကီးကို ဆက္သခဲ့သည္။ ေစာ္ဘြားႀကီး လည္း ထိုပတၱျမားေျမကို တူူးေဖာ္ရန္ အုိးစား (30)ႏွင့္အတူ သဖန္းပင္ႀကီးအနီးတြင္ ႐ြာတည္ခဲ့သျဖင့္ သဖန္းပင္ရြာသည္ မုိးကုတ္စတင္ျဖစ္တည္ ေစခဲ့ေသာ ေနရာျဖစ္လာခဲ့သည္။

ဘုရင့္ေနာင္ေခတ္၊ ေညာင္ရမ္း ၊ အမရပူရ ၊ ေခတ္အဆက္ဆက္ ဘုရင္မ်ား အထူးအားကုိးအားထား ျပဳရေသာ ရတနာနယ္ေျမတစ္ခု ျဖစ္သည္။ သီေပါမင္းလက္ထက္တြင္ ျပင္သစ္အင္ဂ်င္နီယာမ်ားက မိုးကုတ္၊ ေဒသရွိ ပတၱျမားတြင္းမ်ားကို ႏွစ္စဥ္ အခြန္ေတာ္ေငြ က်ပ္သုံးသိန္း ေပးသြင္း၍ ပတၱျမားတြင္းမ်ားတူးေဖာ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ လွ်ို႔ဝွက္သေဘာ တူညီၾကသည္။ ဤစာခ်ဳပ္ေၾကာင့္ အဂၤလိပ္ျမန္မာဆက္ဆံေရး တျဖည္းျဖည္း တင္းမာလာကာ ေနာက္ဆုံး ျမန္မာတစ္နိုင္ငံလုံးကို သိမ္းယူခဲ့သည္။ အထက္ျမန္မာႏိုင္ငံ က်ဆုံးျခင္းႏွင့္အတူ ျမန္မာ ပတၱျမားတြင္းမ်ားသည္လည္း နယ္ခ်ဲ့အဂၤလိပ္တို႔ လက္ေအာက္ သို႔ က်ေရာက္ခဲ့ရသည္။ သီေပါမင္းမွ ယာယီလိုင္စင္ျဖင့္ ပုံေသငွားရမ္းခ ရယူၿပီး လုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳထားလွ်က္ရွိေသာ ျပင္သစ္ကုမၸဏီ Messrs Bonvellein & Co. လည္း ပါေတာ္မူအၿပီး လိုင္စင္ ပ်က္ျပယ္ ခဲ့သည္။

အျမင့္ေပ ( 1000 မွ 2000) ၾကားရွိေသာ ေတာင္ၾကီးမ်ား ပတ္လည္ ဝုိင္းထားကာ ၿမဳိ႕အလယ္တြင္ အင္းၾကီးတစ္ခု တည္ရွိေနျပန္ေသာ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕သည္ ျမန္မာျပည္ အတြင္းရွိ သာမာန္ၿမိဳ႕မ်ားႏွင့္မတူ ဒယ္အုိးအတြင္းတည္ရွိေနသည္ ဟု လူအေတာ္မ်ားမ်ားက မွတ္ခ်က္ျပဳ ၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ ထုိဒယ္အုိးႏႈတ္ခမ္းမွ ၿမိဳ႕ပုံစံကုိ မည္သည့္႐ႈေထာင့္မွ ၾကည့္လုိက္ သည္ ျဖစ္ေစ မတူညီေသာ အလွတရားမ်ားကုိ ခံစားရပါလိမ့္မည္။ လမ္းမၾကီး တစ္လမ္းကုိအမွီျပဳကာ လမ္းသြယ္ေပါင္း မ်ားစြာက အစုလုိက္ ၊ အစုလုိက္ လာေရာက္ခ်ိတ္ဆက္ထားေသာ ရပ္ကြက္တို႔ သည္ ထုိလမ္းသြယ္မ်ား အတြင္းသုိ႕ ဝင္သြားၾကည့္ေသာအခါ အိမ္မ်ားကုိ လမ္းပလက္ေဖာင္းမ်ား ႏွင့္ကပ္လ်က္ ေဆာက္လုပ္ ထားသည္။ ဤပုံစံၿမိဳ႕ျပတည္ေဆာက္ပုံ သည္ အေရွ႕ဥေရာပႏုိင္ငံ မ်ား၏ ၿမိဳ႕ျပသေဘာတရားႏွင့္ ဆင္ေနသည္။

ဤမ်ွမကပါ မုိးကုတ္္္ၿမိဳ႕ ရွိ အိမ္မ်ားသည္ ပုံစံတစ္ခုတည္း တည္ေဆာက္ထားသလား ထင္ရေလာက္ ေအာင္ ဆင္တူေနသည္။ အေျခခံအားျဖင့္ ( 4 ) ေထာင့္ပုံစံ၊ ( 2 )ထပ္အိမ္ကုိ သြပ္မုိးၿပီး ၊ အိမ္အခန္းဖြဲ႕တုိင္း အေပၚထပ္တြင္ ျပတင္းေပါက္ ေဖာက္ကာ ေအာက္ထပ္တြင္ အခန္းျပည့္ တံခါးေပါက္မ်ား ေဖာက္ထားသည္။ ထုိသုိ႕ ျပဳလုပ္ ရျခင္းမွာ ေအာက္ထပ္တြင္ ေက်ာက္မ်က္ေသြးရန္ ၊ အေပၚထပ္မွာ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ အေရာင္းဝယ္ျပဳလုပ္ရာ တြင္ အလင္းေရာင္ ေကာင္းစြာ ရရွိေစရန္ ရည္ရြယ္္ကာ ေဖာက္လုပ္ ထားျခင္း ျဖစ္ သည္။ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕၏ အေျခသည္ျပန္႕ျပဴးေသာ္လည္း အိမ္မ်ား တုိးခ်ဲ ႕ ရန္လုိအပ္ေသာအခါ ဒီကရီ 20 မွ 45 ၾကား ေတာင္မၾကီး၏ အေျခဆီရွိ ေတာင္ကုန္းမ်ားဆီသုိ႕ ေျမေနရာတုိ႕ကုိ ဦးစြာ လမ္းေဖာက္လုပ္ လုိက္သည္။

ထုိမွ ေတာင္ကမ္းပါး ယံမ်ားကုိ ထစ္ယူ ကာအိမ္ ေဆာက္သည္။ ေငြေၾကးတတ္ႏုိင္ၾကသူမ်ား ပီပီ အိမ္မ်ားတစ္လုံး ေပၚတစ္လုံး ကမ္းပါးယံမွတဆင့္ ၿပိဳမက်ေစရန္ ေက်ာက္မ်ားျဖင့္ အိမ္ေနာက္ေက်ာ အိမ္ေရွ႕မ်ားတြင္ သပ္သပ္ရပ္ရပ္ ေက်ာက္ျဖင့္စီကာ ကမ္းပါးယံကုိ အားျဖည့္ထားသျဖင့္ ထုိေတာင္ ေစာင္းရပ္ကြက္ မ်ားကုိ ၾကည့္ရသည္မွာလည္း ကုိးရီးယား ေတာင္ေျခ ၿမိဳ႕ငယ္မ်ားႏွင့္ ဆင္ေနျပန္သည္။ ထုိမုိးကုတ္ျပန္႕ကုိ ျဖတ္စီးေသာ ေရနီေခ်ာင္းသည္ လက္ဖက္ရည္ အေရာင္ကဲ့သုိ႕ အစဥ္အၿမဲ နီျမန္း ေနသည္။

ဘူမိေဗဒပညာရွင္တုိ႔ ေတြ႕ရွိခ်က္အရ မိုးကုတ္ေဒသ ေအာက္ခံ ေက်ာက္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ သက္တမ္းအရင့္ဆုံး ေက်ာက္ဖ်ာထု မ်ားတြင္ တစ္ခုအပါအ ဝင္ျဖစ္သည္။မိုးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ ေခတ္အဆက္ ဆက္ ေနထိုင္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ရတနာပုံေခတ္ႏွင့္ အဂၤလိပ္ လက္ထက္တြင္ ေက်ာက္မ်က္လုပ္ငန္း အေပၚ ပုိမုိအသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာင္းျပဳၾကသည္။ ရတနာေပၚမွီ၍ ေက်ာက္တူးေဖာ္ျခင္း၊ ေက်ာက္ေသြးျခင္း၊ အထည္ျပဳလုပ္ျခင္း၊ အေရာင္းဝယ္ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ေက်ာက္ပြဲစား လုပ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္။ 1990 မတုိင္ခင္အထိ ေက်ာက္မ်က္ရွာ ေဖြရာတြင္ လြယ္ကူသည္။ ေနအိမ္ဝင္း အတြင္ ေရတြင္းတူးလွ်င္ပင္ ေက်ာက္ရသည္အထိ ေက်ာက္မ်က္ေပါမ်ား သည္။ အခ်ိဳ႕ကေလးငယ္မ်ား မုိးရြာၿပီးစ တြင္ ေက်ာက္မ်က္လုပ္ ကုိင္ရာ ေနရာမ်ား သြားေရာက္ရွာေဖြလွ်င္ ေက်ာက္္ေကာက္ရသည့္ အေျခေနမွာ ဒုႏွင့္ေဒးျဖစ္သည္။ ေက်ာက္မ်က္တူး ေဖာ္သူတုိ႕ မုိးတြင္းတြင္ ေက်ာက္တြင္းေရမ်ားသျဖင့္ အလုပ္မလုပ္ဘဲ ေနႏုိင္ သည္အထိ အဆင္ေျပၾကသည္။

ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္ပုံမ်ားမွာ အၾကမ္းအားျဖင့္ ခဲတြင္း ၊ ေျမတြင္း၊ ေလးပင္ ကုိးပင္စေသာ လက္လုပ္တြင္းမ်ား ၊ လူးဟူ၍ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိသည္။ ခဲမ်ားကုိ ဒုိင္းနမုိက္ျဖင့္ ေဖာက္ခြဲကာ ေက်ာက္ရွာေဖြျခင္း ျဖစ္သည္။ ေျမတြင္းသည္ ေျမကုိ အင္းၾကီးျဖစ္ေအာင္ တူးေဖာ္ကာ ေက်ာက္မ်ားကုိ ရွာေဖြေသာ တြင္း ျဖစ္သည္။ ဤသည္မွ ထြက္ရွိ သမွ် ေက်ာက္မ်က္ မ်ားတြင္ လူးေက်ာက္သည္ အေကာင္းဆုံး၊ အလွဆုံးေက်ာက္မ်က္ဟု သတ္မွတ္သည္။ လူး၏သေဘာ ေတာင္ၾကားရွိ သဘာဝအတုိင္း ရွိေနေသာ လုိဏ္သေဘာ ျဖစ္ေန ေသာ ေနရာမ်ားအတြင္းသုိ႕ ဝင္သြားရင္း ထုိအထဲမွ ျဗဳန္းမ်ားကုိ ဆည္ယူကာ ေက်ာက္ရွာ ေဖြျခင္းျဖစ္သည္။

ထုိကဲ့သုိ႕ရရွိလာေသာ ေက်ာက္မ်က္အ႐ုိင္းတုိ႕ကုိ ထာပြဲေခၚ ေက်ာက္ဝုိင္းတုိ႕ တြင္ အေရာင္းဝယ္ျပဳလုပ္သည္။ ထာသည္ ရွမ္းဘာသာ အရ ဗန္းဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ မ်ားကုိ ဗန္းထဲထည့္ကာ ေရာင္းခ်ေသာ ပြဲဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ ထာပြဲ ( ၄ ) ေနရာခန္႕ရွိကာ တစ္ေန႕တည္းတြင္ ေရာင္းခ်ေသာ္လည္း အခ်ိန္ကြဲျပားျပဳလုပ္ ေရာင္းဝယ္ ၾကသည္။

စားေသာက္ဖြယ္ရာမ်ား

မုိးကုတ္သည္ ေက်ာက္မ်က္ရတနာအျပင္ မုိးကုတ္အစားေသာက္ မ်ား မွာ နာမည္ၾကီးသည္။ ဝမ္းသဖုိး၊ မုိးကုတ္ၿမီးရွည္၊ မုိးကုတ္မွ်စ္ခ်ဥ္ ၊ မႈိေပါင္း၊ မုန္ညွင္းေပါင္း၊ မုိးကုတ္လက္ဖက္၊ မုိးကုတ္ထမင္းေပါင္း၊ ဝက္သားခ်ဥ္ ၊ မုိင္းလုံဝက္သားခ်ဥ္၊ မႈိသကၤန္း ၊ တည္သီး ၊ မက္ေခါက္သီးတုိ႕မွာ နာမည္ၾကီးသည္။ ဝမ္းသဖုိးဆုိသည္မွာ တုိဖူးေႏြးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ကာ ထုိအထဲသုိ႕ ေခါက္္ဆြဲထည့္စားရေသာ အစားတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ကုိလုိနီေခတ္တြင္ အဂၤလိပ္အရာရွိတစ္ဦး ထုိအစားအေသာက္ကုိ မုိးကုတ္သားတုိ႔ တည္ခင္းဧည့္ခံစဥ္ ပထမဆုံး စားလုိက္ေသာ အရသာကုိ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ လြန္းသျဖင့္ အာေမဋိတ္သံ ( Wonderful ) ဟု ေျပာလုိက္သည္မွ ထုိအစားစာ ကုိ ဝမ္းသဖုိးဟု ေခၚတြင္ေၾကာင္းလည္း အဆုိရွိသည္။

ဝမ္းသဖုိး

ေနာက္ထပ္အစားေသာက္ထဲမွ တစ္ခုကုိ ထပ္ညႊန္းရ မည္ဆုိလွ်င္ မႈိသကၤန္းျဖစ္သည္။ ဤမႈိမ်ိဳးသည္ ၾသဂုတ္ ဒုတိယပတ္မွ စက္တင္ဘာ ပထမအပတ္ၾကားတြင္ ေပၚေသာ မုိင္းလုံၿမိဳ႕ဘက္မွ ေပၚေသာမႈိတစ္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။ အပြင့္ေသးငယ္ကာ အဝါေရာင္ရွိၿပီး တစ္ျပည္တစ္ေသာင္း ခန္႕အထိ ေစ်းရွိေသာ မႈိမ်ိဳးျဖစ္သည္။

မႈိသကၤန္း

လည္ပတ္စရာေနရာမ်ား

မုိးကုတ္ၿမိဳ႕ရွိ လည္ပတ္စရာေနရာမ်ားသည္ အမ်ားအားျဖင့္ ၿမိဳ႕ပတ္လည္ေတာင္ေျခ မ်ားတြင္ ၿမိဳ႕ကုိ ႐ႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးမွ ျမင္ေတြ႕ ရသည္။ ေငြေၾကးခ်မ္းသာၾကသူမ်ားေနထုိင္ရာၿမိဳ႕ ျဖစ္သလုိ ၊ ဗုဒၶဘာသာကုိ အထူးသက္ဝင္ယုံၾကည္ၾကသည့္ အတြက္ ရပ္ကြက္ တုိင္း တြင္ ဘုရားေစတီ ႏွင့္ သာသနာ့ဗိမာန္ေတာ္တုိ႕မွာ အလြန္ပင္ ခမ္းနားထည္ဝါလွသည္။ လက္ရာအမ်ားစုသည္ ကုိလုိနီေခတ္ ေနွာင္းကာလ လက္ရာမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ေဖာင္ေတာ္ဦးဘုရား၊ ခ်မ္းသာၾကီးဘုရား ၊ ပတၱျမားေစတီ ၊ ေအးေစတီ၊ ႐ႈခင္းသာ ၊ ဘုရားတစ္ေထာင္လုိဏ္ဂူေက်ာင္း၊ ဘားနဒ္ရြာ၊ မိုးကုတ္အေနာက္ ပုိင္းက်ပ္ျပင္တြင္ ေဒၚနန္းၾကည္ေတာင္ ၊ ပင့္ကူေတာင္၊ ေက်ာက္ျပသဒ္တုိ႕ မွာ သာယာလွပသည္။

ေဖာင္ေတာ္ဦးဘုရား

ေဖာင္ေတာ္ဦးဘုရားတြင္ ဓါတ္ေတာ္တုိက္ ၊ ပတၱျမားပလႅင္ႏွင့္ မုိးကုတ္႐ႈခင္း တုိ႕ကုိ ၾကည့္႐ႈႏုိင္သည္။ ေဖာင္ေတာ္ဦးဘုရား ဗိမာန္ေတာ္ၾကီး၏ အမြန္းပန္းမ်ား သည္ မႏၱေလးၿမိဳ႕မွ ဗိသုကာ ဆရာဆုိင္၏ လက္ရာျဖစ္သည္ ဟုလည္း သိရသည္။ ေဖာင္ေတာ္ဦးဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ကို သံုးဆယ္ၿမိဳ႕တြင္ ႏွစ္ေပါင္း (၈၀၀) ေက်ာ္ သုဓမၶာဂုိဏ္းခ်ဳပ္ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ား၏ ၾသ၀ါဒကိုခံယူ၍ ေစာ္ဘြား၊ ၿမိဳ႕စား၊ နယ္စား၊ တိုက္နယ္သူႀကီးမင္း အစဥ္အဆက္ႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တိုင္းရင္းသားတို႔က ေခတ္အဆက္ဆက္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ပူေဇာ္ ကိုးကြယ္လာခဲ့ၾကပါသည္။

ေဖာင္ေတာ္ဦးဘုရား

ခ်မ္းသာၾကီးဘုရား

အင္းဝျပည္ဘုရင္မင္းေခါင္ တည္ထားေသာ ေစတီျဖစ္သည္။ မုိးကုတ္သူ မုိးကုတ္သားတုိ႕ လွဴဒါန္းေသာ ရတနာမ်ားစြာ အျပင္ ေရႊေစတီ ၊ ေငြေစတီ တုိ႕ေတြ႕ရေသာ ဘုရားျဖစ္သည္။

ခ်မ္းသာႀကီးဘုရား၊ မိုးကုတ္ၿမိဳ႕။ Photo : Pyae Phyo Pyay

ပတၱျမားေစတီ

ပတၱျမားေစတီသည္ ခ်မ္းသာၾကီးဘုရား ၊ မုိးကုတ္အင္းႏွင့္ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕႐ႈခင္းကုိ ေကာင္းစြာျမင္ေတြ႕ရေသာ ဘုရားျဖစ္ကာ မုိးကုတ္ကုိယ္စားျပဳေသာ ဓါတ္ပုံမ်ား ႐ုိက္ယူရာ ေနရာလည္းျဖစ္ သည္။ အထူးသျဖင့္ ေနဝင္ႏွင့္ ညမုိးခ်ဳပ္ေသာ အခ်ိန္မ်ားတြင္ အလြန္သာယာေသာ ေနရာျဖစ္သည္။ မုိးကုတ္ခ်ိဳင့္ဝွမ္းအတြင္း မီးမ်ားထြန္းထားကာ လင္းထိန္ေနေသာ ၿမိဳ႕၏အလွမွာ ရင္သပ္႐ႈ ေမာဖြယ္ ေကာင္းလွသည္။

ပတၱျမားေစတီ

ဘားနဒ္ရြာ

ဘားနဒ္ရြာသည္ အဂၤလိပ္တုိ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သိမ္းပုိက္ၿပီးသည္ ဆုိသည္ႏွင့္ မုိးကုတ္ၿမဳိ႕မတည္ခင္ ထုိရြာတြင္ လာေရာက္ၿမိဳ႕တည္ ေသာ ေနရာျဖစ္သည္။ ဝန္ရွင္ေတာ္မင္းၾကီး ဘားနဒ္ ( Commissioner Bernard ) ကုိ အစြဲျပဳကာ ထုိရြာကုိ ဘားနဒ္ရြာဟုေခၚဆုိသည္။ ထုိရြာတြင္ ယေန႕အခ်ိန္ထိ ၿဗိတိသွ်တုိ႕၏ လက္နက္တုိက္ ႏွင့္ အဂၤလိပ္စစ္သခ်ၤိင္းကုိ ေတြ႕ရသည္။ ဤရြာသုိ႕မေရာက္ခင္ လမ္းတေလွ်ာက္ လီဆူ ၊ တ႐ုတ္လူမ်ိဳးတုိ႕ မိမိတုိ႕ ေနအိမ္ေဆာက္လုပ္ျခင္း ၊ စိုက္ပ်ိဳးေရး ေမြးျမဴေရး ၊ ဝတ္စားဆင္ယင္မႈ ၊ မိရုိးဖလာယဥ္ေက်းမႈ ရုိးရာမပ်က္ ေတြ႕ရွိရေသး သည္။

ဘားနဒ္ စစ္သခ်ဳႋင္း

ဘားနဒ္သည္ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕၏ အေအးဆုံးေနရာ လည္းျဖစ္သည္။ ေဆာင္းတြင္းတြင္ ေရခဲအမွတ္ေအာက္ ေရာက္ရွိ သျဖင့္ အိမ္ေခါင္မုိး နွင့္ တစက္ျမိတ္မွ က်ေသာဆီးႏွင္းမ်ား ၊သစ္ပင္သစ္ရြက္မ်ား ကန္ေရ မ်က္ႏွာျပင္အစ ရွိသည္တုိ႕ ေရခဲေန သည္။ ထုိေဒသတြင္ ( ၅ ) တစ္ေစ်းေရာင္းခ်ေသာ ေစ်းေလးသည္ ခ်စ္စရာတုိင္းရင္းသားရုိးရာ ေစ်းကေလးျဖစ္သည္။ ထုိ ေဒသ၏ ေျပာင္ေခါင္း မုန္ညွင္းစိမ္းမွာ နာမည္ၾကီးသည္။ ထုိေစ်းတြင္ လတ္ဆတ္ေသာ ျခံထြက္ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္ ၊ ေကာ္ဖီ ၊ အဝတ္ အထည္ ၊ ရတနာ ၊ ေခါက္ဆြဲဆုိင္တန္း မ်ား ၊ အနက္ေရာင္ၾကက္ ၊ဝက္မ်ားကုိ အရွင္ေရာင္းေသာေစ်းအျဖစ္ ေတြ႕ရသည္။

အဂၤလိပ္တို႔သည္ မုိးကုတ္အား ပတၱျမားတြင္းခရိုင္ဟု ဖြဲ႕စည္းခဲ့၍ မိုးကုတ္သည္ ခရိုင္႐ုံးစိုက္ၿမိဳ႕ ျဖစ္ခဲ့၏။ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕လယ္ရွိ အင္းၾကီး သည္ အဂၤလိပ္တုိ႔ ( 1894 ) တြင္ ေက်ာက္မ်က္ရွာေဖြတူးေဖာ္ခဲ့ေသာ အင္းၾကီးျဖစ္သည္။ ေပ ( 70 -80 ) ခန္႔အနက္ရွိကာ ကမ႓ာေက်ာ္ ( Burmese Ruby ) ရရွိခဲ့ေသာ တြင္းဟုလည္းသိ ရသည္။ ထုိအင္းအနီးရွီ စစ္တန္းကုန္း ၊ ဗုိလ္ကုန္းတုိ႕တြင္ ဆုိင္ရာ ရာထူး အရာခံ အၾကပ္စစ္သည္တုိ႕ကုိ ေနရာခ်ထားေပးေသာ ေနရာ မ်ားျဖစ္သည္။ ယေန႕တုိင္ ကုိလုိနီအေဆာက္အဦးႏွင့္ ခ်ပ္ေက်ာင္း မ်ား ေတြ႕ရသည္။ မုိးကုတ္အင္းသည္ မုိးအခါတြင္ ေရမ်ားျပည့္ေနတတ္ သျဖင့္ အဂၤလိပ္တုိ႔အခက္ၾကဳံသည္။

ထုိေရမ်ားထုတ္ပစ္ရန္ သည္ အေတာ္ပင္ ကုန္က်စရိတ္မ်ားသျဖင့္ ေနာက္ဆုံး အင္းၾကီးကုိ လုိဏ္ေခါင္းတစ္ခု ေဖာက္လုပ္ကာ မုိင္းလုံၿမိဳ႕သုိ႕ သြားေသာလမ္း ဘက္တြင္ ေရမ်ားကုိေဖာက္ခ် လုိက္ကာ ေရလြဲတံခါးတစ္ခု တပ္ဆင္ ထား သည္။ အင္းၾကီးဆက္မတူး ေတာ့သည့္အခ်ိန္ ထုိအင္းအနီးတြင္ ေနာင္အခါလူမ်ား လာေရာက္ေနထုိင္သည္။ အင္းၾကီးသည္ အမွန္တကယ္ အင္းအတြင္းရွိေရမ်ားက က်ားကန္ထား သျဖင့္ အင္းနႈတ္ခမ္းတြင္ေနထုိင္ေသာ အိမ္မ်ားအင္းထဲျပိဳမ က်ျခင္းျဖစ္ သည္ဟု အဂၤလိပ္တုိ႕နားလည္သည္။ ျမန္မာ ျပည္လြတ္လပ္ေရး ရေသာအခါ ထုိအင္းေရလြဲတံခါးကုိ အဂၤလိပ္တုိ႔အေသပိတ္ပစ္ကာ ျပန္သြားခဲ့သည္။

ရတနာဟုဆုိရာတြင္ ေလာကီရတနာအျပင္ မုိးကုတ္ဆရာေတာ္ ဘုရား ဦးဝိမလသည္ မုိးကုတ္ဝိပသနာ စက္ဝုိင္းအား ကမ႓ာကုိ မိတ္ဆက္ေပး ခဲ့သူလည္းျဖစ္သည္။ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕အျပင္ဖက္ တြင္ လက္ဖက္ျခံမ်ား ၊ ေလွကားထစ္ စုိက္ခင္းမ်ား ၊ ေရတံခြန္မ်ား ၊ ထုိအလွတရားမ်ားအျပင္ ေၾကာ္ျငာ မင္းသမီး ထက္ထက္မိုးဦး ၊ ထြန္းအိျႏာဗုိလ္ ၊ ရီေဝယံ ၊ ကစ္ကစ္ ၊ ေဖြးေဖြး ၊ ခင္ေလးႏြယ္ ၊ N-ကုိင္ရာ ႏွင့္ အျခား ေက်ာ္ၾကားသူမ်ားစြာ ေပၚထြန္း ရာၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။

မုိးကုတ္သူူမုိးကုတ္သားတုိ႕သည္ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႕ကာ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ေတြ႕သည့္အခါ စားၿပီးၿပီလား ၊ တစ္ဦးဦးက ထြက္ခြာသြားသည့္အခါတြင္ က်န္တစ္ဦးက ေျဖးေျဖးေနာ္ လာလည္ ဦးေနာ္ စသျဖင့္ ေလးေလးစားစား ႏႈတ္ဆက္တတ္ ေသာ သဘာဝ ရွိသည္။ ေနအိမ္မ်ားကုိ သန္႕ရွင္းသပ္ရပ္စြာ ထားရွိသည္။ အထူးသျဖင့္ ဘုရားစင္ကုိ ၾကီးၾကီးထားရွိျပီး ဘုရားပန္းအုိး၊ ေသာက္ေတာ္ ေရခြက္ ႏွင့္ ဆြမ္းပန္းကန္ ပထမတန္းစား ပစၥည္းမ်ား အသုံးျပဳသည္။ ( 2014 ) ခုႏွစ္ သန္းေခါင္စာရင္းအရ မိုးကုတ္ၿမိဳ႕ရွိ လူဦးေရမွာ ( ၇၇,၆၀၉ ) ေယာက္ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ 1990 ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေက်ာက္မ်က္ဖက္စပ္ လုပ္ငန္းႀကီးမ်ား ဝင္ေရာက္လုပ္ကိုင္ျခင္း ၊ ေက်ာက္မ်ား ရွားပါးလာျခင္း ေက်ာက္နီႀကိဳက္ေသာ ဥေရာပသားတို႔ စီးပြားေရး က်ဆင္းကာ ေက်ာက္ဝယ္ယူမႈ နည္းပါး လာျခင္း တို႔ေၾကာင့္ မိုးကုတ္စီးပြားေရးလည္း က်ဆင္းသြားကာ ယေန႔မိုးကုတ္သည္ အတိတ္၏ ခ်မ္းသာႂကြယ္ဝမႈျပယုဂ္အျဖစ္သာ က်န္ရစ္ေနေတာ့ သည္။ မုိးကုတ္ၿမိဳ႕သည္ ရာသီဥတု သာယာေအးျမသလုိ ၊ လည္ပတ္စရာ ေနရာမ်ားစြာႏွင့္ ဓါတ္ပုံဆရာတုိ႕ ဓါတ္ပုံရုိက္စရာ ေနရာမ်ားစြာ အကြက္အကြင္း မ်ားစြာ ေဖာ္ထုတ္ရုိက္ယူရန္ ေနရာေကာင္း တစ္ခုျဖစ္သည္။ ေဆာင္းရာသီတြင္ သြားေရာက္ပါက အသင့္ေတာ္ ဆုံးျဖစ္သည္။ သြားေရာက္လည္ပတ္မည္ဆုိလွ်င္ ေမၿမိဳ႕လမ္းမွာ နယ္ေျမအေျခေနေၾကာင့္ မသြားေစလုိ၊ ( ၉၉၉ ) ေကြ႔ရွိရာ လမ္းေဟာင္းမွသာ သြားေစလုိသည္။ ထုိ႔အတြက္ ကားမူး ေပ်ာက္ေဆး ၾကိဳတင္ေသာက္ၿပီးသြားေစလုိသည္။

မုိးကုတ္ၿမဳိ႕ ေရွးေဟာင္းပုံရိပ္တခ်ဳိ႕

သုခုမအလင္းတန္းမ်ား

Ref:

– ကမ႓ာကသိတဲ့ပတၱျမားေျမ ( ေမာင္ထြန္းဦး )

Leave a Reply