ေတြ႔ျမင္ရဖုိ႔ မလြယ္ကူတဲ့ ငါးေပါက္သီး ဆုိတာ

Posted on

ေရးသားသူ – သက္ႏုိင္ဦး (မုုံရြာတကၠသုိလ္)

ကခ်င္ျပည္နယ္ ေရာက္ျပီးဆိုတာနဲ႔ နန္းစီေအာင္၊ ေမာ္လူး၊ ေမာ္ဟန္၊ ကာဒူ၊ မိုးညွင္း၊ ေတာင္နီ၊ ဆားေမွာ္၊ မိုးေကာင္း၊ မရမ္း ရထားလမ္း ကားလမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ငါးေပါက္သီးငါးေပါက္ဆံ ငါးေပါက္ယိုေတြ လႈိင္လႈိင္ေရာင္းခ်ေနတာ ေရာက္ဖူးသူတိုင္းသိပါတယ္။

ဒီႏွစ္ ငါးေပါက္သီးထြက္တဲ့ေတာေတြ့မွာ ေတာျပုန္း ေနတာေတြ ရာသီဥတု မမွန္တာေတြေၾကာင့္ ငါးေပါက္သီး မထြက္ရိွပါ။ အခ်ဳိ့ ငါးေပါက္သီး ထြက္တဲ့ေတာေတြမွာ “မိုင္း” ေတြ ေပါမ်ားတာေၾကာင့္ ငါးေပါက္သီး အသီးေကာက္သူတို႔ မသြားရဲေတာ့ပါ။

ငါးေပါက္သီး ဟာ ေတာ္သလင္း သီးတင္းကြ်တ္မွာ လႈိင္လႈိင္ထြက္ရိွေပမယ့္ ယခုအခါ ငါးေပါက္သီးယိုလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ေနသူတို႔ ကုန္ၾကမ္းလုံးဝ မရသျဖင့္ ယခုႏွစ္ဟာ သူတို႔အဖို႔ဝမ္းေရး မလြယ္ကူတာအမွန္ပါ။

ငါးေပါက္သီး

Dracontomelon dao (Blume)Merr. &Rolfe. Cited as:
Dracontomelon edule Skeels
Dracontomelon mangiferum Blume
Dracontomelon puberulum Miq.

Dracontomelon sylvestre Blume.
Eng names : New Guinea walnut, Pacific walnut, or Paldao.
Family. Anarcardiaceae
ငါးေပါက္၊ ပရငါးစု၊ေတာသစ္ၾကား

ငါးေပါက္သီးပင္အေၾကာင္းကုိ မိတ္ေဆြတဦးက ေမးလာပါသည္၊ က်ေနာ္သိသမ်ွ ေလ့လာထားသမ်ွျပန္လည္ တင္ျပမိပါတယ္၊ လုိအပ္ခ်က္႐ွိလ်ွင္ မွားလ်ွင္လည္းျပင္ေပးပါရန္ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္၊

ဒီအပင္ႀကီးေတြဟာ အလြန္မွႀကီးမားပါတယ္ ပုံမွာ ထိမ္းသိမ္းထားေသာ အပင္ႀကီးေတြအရြယ္အစားကုိျမင္ၾကရမွာပါ၊ လူတေယာက္အရြယ္နဲ႔ အပင္အရြယ္ ႏႈိင္းၾကည့္ပါက အံၾသဖြယ္ရာပါ၊ ကခ်င္ျပည္ဖက္မွာ ဒီေလာက္ႀကီးေသာအပင္ေတြ႕ရဖုိ႔ ခက္မည္ထင္ပါတယ္၊ ငါးေပါက္သီးပင္ေတြရဲ႕မ်ဳိးရင္းက လူတုိင္းရင္းႏွီးၿပီးသား သရက္မ်ဳိး႐င္း Anarcardiaceae ထဲကျဖစ္ပါတယ္ ၊ အရြယ္ေရာက္ေနေသာ ငါးေပါက္၊အပင္ႀကီးအရြယ္က ၅၅မီတာ အထိျမင့္ပါတယ္။

အပင္ႀကီးေတြက အၿမဲစိမ္းေသာ evergreen trees ႀကီးမ်ားျဖစ္ပါတယ္၊ အရြက္ေတြက alternate ရြက္လႊဲထြက္ၾကပါတယ္။ ရြက္မႊာ မစုံေသာ ရြက္ေပါင္း imparipinnate compound ျဖစ္ၿပီး ရြက္မႊာ leaflets ၁၀ ရြက္ခန္႔ပါသည္၊ ရြက္သားေျပာင္လက္ပါတယ္၊ ၿပီးေတာ့ မေဟာ္ဂနီပင္ ၏ အရြက္ႏွင့္ဆင္လွတယ္။

ပန္းခုိင္ inflorescences က terminal ထိပ္ထြက၊ axillary ၾကားထြက္ paniculate cyme ျဖစ္တယ္၊ ပန္းပြင့္မ်ားက bisexual လိင္စုံ၊ ရနံ႕သင္းၿပီး အျဖဴေရာင္ စိမ္းေျဖာ့ေျဖာ့ အေရာင္႐ွိၾကတယ္။ အသီးက အတြင္းခြံမာသီး အမ်ဳိးအစား drupe ျဖစ္ၿပီး အတြင္းထဲမွာ သစ္သားလုိမာေသာ woody endocarp ပါ႐ွိပါတယ္၊ အတြင္းထဲမွာေတာ တြဲလ်ားက်ေနေသာအေစ့မ်ား pendulous seed ႐ွိသည္၊ ပန္းေတြကုိ Aug ကေန Sept အထိပြင့္ၾကတယ္၊

ငါးေပါက္သီးပင္ဟာ သက္တန္း ၁၅ ႏွစ္ေက်ာ္မွသာ အသီးအားေကာင္းၿပီး တန္းဝင္ အပင္ျဖစ္လာပါတယ္၊ သူ႕သစ္သားဟာ အရည္အေသြးေကာင္းၿပီး မေဟာ္ဂနီပင္ လုိတန္ဖုိး႐ွိလွပါတယ္၊ ေဒသခံမ်ားက သစ္အတြက္သာမက ထင္း အျဖစ္ခုတ္လွဲပစ္တာမုိ႔ ငါးေပါက္သီးပင္ေတြ တျဖည္းျဖည္း ႐ွားပါးလာပါတယ္၊ ငါးေပါက္သီးကုိ ယခင္လုိေပါေပါမ်ားမ်ား မရေတာ့ဘဲ စုိက္ပ်ဳိးထားသူမ်ားကဆီကသာရ႐ွိပါေတာ့တယ္၊

ငါးေပါက္သီးပင္က ၃ ႏွစ္သာတႀကိမ္သီးပါတယ္၊ ငါးေပါက္သီးေကာက္လ်ွင္ ဝက္ဝံမ်ားကုိအထူး သတိထားရတယ္၊ သူတုိ႔ဟာ ငါးေပါက္သီးကုိအလြန္ႀကိဳက္ၾကတယ္ (ref. ThetWin Tun)

ငါးေပါက္သီး အဆံပါေသာေနရာသည္ အေပါက္ ၅ ေပါက္႐ွိၿပီး အေစ့တည္ေနပုံက ဘုရားငါးဆူေပၚေပါက္လာပုံႏွင့္ဆင္ေသာေၾကာင့္ ငါးဆူသီးလည္းေခၚၾကတယ္၊ ေတာသစ္ၾကားလုိ႔ေခၚတာကေတာ့ ငါးေပါက္သီးအဆန္ဟာ သစ္ၾကားသီးအဆံလုိ ခ်ဳိဆိမ့္ေသာေသာ အရသာ႐ွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္မည္၊

ငါးေပါက္သီးအဆံမ်ားကုိ ထုတ္ယူၿပီး ေနလွမ္းကာ ရလာေသာအဆံမ်ားကုိ ႏုိ႔မႈန္႔၊ သၾကား၊ အုံးသီး၊ ေထာပတ္တုိ႔ျဖင့္ ယုိထုိးေရာင္းခ်ၾကတယ္၊ ေနလွမ္းၿပီး အတြင္းက အဆံေလးကုိ သြားၾကားထုိးတန္ေလးနဲ႔ထုတ္ယူရတာမုိ႔ အလြန္လက္ဝင္လွတဲ့အသီးပါ၊ အသီးကုိ ဓါးနဲ႔ခုတ္ရင္ အခန္႔မသင့္ရင္ မၾကာမၾကာ လက္ကုိဓါးထိတတ္ပါေသးတယ္၊ ငါးေပါက္သီးအဆံေလးေတြကုိ သီးသန္႔ထုတ္ယူၿပီး ဗူးေလးမ်ားနဲ႔ ထည့္လုိ႔ေရာင္းၾကတယ္၊ အိမ္အျပန္လက္ေဆာင္အတြက္ မ်က္ႏွာပန္းလွလြန္းေသာ ကခ်င္ျပည္ရဲ႕ အထူးလက္ေဆာင္ပါ၊

ကခ်င္ျပည္နယ္ မုိးညႇင္း ေဒသထြက္ ငါးေပါက္သီးအဆံ၊ ငါးေပါက္ယုိ မုန္႔မ်ားကုိ အိမ္အျပန္လက္ေဆာင္ဝယ္ယူေလ့႐ွိပါတယ္၊ အညာသူ အညာသား က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ ငယ္ငယ္တုံးက အေမေကြ်းလုိ႕ တခါလား စားဖူးခပါတယ္၊ ယခုအခ်ိန္ထိေတာ မစားရေတာ့ပါ၊ ဘာပဲဆုိဆုိ ငယ္ငယ္က စားခဲ့ရေသာ အသီးအဆံအရသာကုိ မွတ္မိပါေသးတယ္၊

ကဲ မိတ္ေဆြမ်ားေရာ.. ငါးေပါက္သီးအဆံစားဖူးပါရဲ႕လား..

သက္ႏုိင္ဦး (မုုံရြာတကၠသုိလ္)

Leave a Reply