ကမာၻေပၚက အႀကီးဆုံးကြ်န္း (သုိ႔) ဂရင္းလန္ကၽြန္း အေၾကာင္းသိေကာင္းစရာ

Posted on

ေရပတ္လည္၀ုိင္းလွ်က္ရွိေသာ ကုန္းေျမကုိ ကြ်န္းဟုဆုိလွ်င္ အဖရုိယူေရရွား(အာရွ+ဥေရာပ+အာဖရိက) ၊ အေမရိက(ေျမာက္+ေတာင္အေမရိက) ၊ အႏာၱတိက ႏွင့္ ၾသစေၾတးလွ်တုိ႔ကုိလည္း ကြ်န္းဟု ဆုိရေပမည္။ သုိ႔ေသာ္ ၎တုိ႔ကုိ တုိက္အျဖစ္သတ္မွတ္ထားသျဖင့္ ကမာၻေပၚမွာ အႀကီးဆုံးကြ်န္းသည္ ဂရင္းလန္ကြ်န္းသာ ျဖစ္သည္။ ေနရာအနည္းငယ္တြင္သာ လူေနထုိင္၍ လူဦးေရသိပ္သည္းမႈ အနည္းဆုံးေနရာလည္းျဖစ္သည္။ ကမၻာ့ေျမာက္ဖ်ား အာတိတ္စက္ဝိုင္းအတြင္းသို႔ တစ္ကၽြန္းလုံးလိုလို က်ေရာက္ေနသည္။ ေဒဗစ္ေရလက္ၾကားႏွင့္ ဗက္ဖင္ပင္လယ္ေအာ္တို႔သည္ ဂရင္းလန္ကၽြန္းအား ေျမာက္ အေမရိကတိုက္ႏွင့္ ပိုင္းျခား၍ထားေလသည္။ ဂရင္းလန္၏ အဓိပၸါယ္မွာ လူသားတုိ႔၏နယ္ေျမ(Land of People ) ျဖစ္သည္။

ဂရင္းလန္ကၽြန္း၏ ဧရိယာမွာ စတုရန္းမိုင္ ၈၄ဝဝဝဝ မၽွ ျဖစ္သည္။ အလ်ားမွာ မိုင္ ၁၆ဝဝ ခန္႔၊ အနံမွာ မိုင္ ၇ဝဝ ေက်ာ္ခန္႔ ျဖစ္သည္။ တစ္ဝက္ေက်ာ္မၽွေသာ ေျမမ်က္ႏွာျပင္ကို ထုထယ္ႀကီးမားေသာ ေရခဲျပင္ဖုံးလႊမ္းေနေသာေၾကာင့္ ေတာင္ ထိပ္မ်ားသာလၽွင္ ကြက္ၾကား၊ ကြက္ၾကားအားျဖင့္ ေရခဲျပင္ ေပၚမွ ထိုး၍ ထြက္ေနသည္။ တစ္ကြ်န္းလုံး၏ ေနရာ ၈၅% ခန္႔ကို ေရခဲျပင္မ်ားဖုံးလႊမ္းလွ်က္ရွိသည္။ ထိုေရခဲျပင္သည္ ႏွစ္စဥ္တန္ခ်ိန္ ကုေဋ ၁ဝဝ ေက်ာ္မၽွေလးေသာ ေရခဲမ်ားကို ပင္လယ္ထဲသို႔ ယူေဆာင္ခဲ့သျဖင့္ ပင္လယ္၌ ေမ်ာေနေသာ ေရခဲေတာင္ႀကီး မ်ားသည္ ခရီးသြားသေဘၤာမ်ားကို အႏၲရာယ္ျပဳႏိုင္သည္။

ဂရင္းလန္၏ ကမ္း႐ိုး တန္းမွာ ေက်ာက္ထူထပ္၍ ကုန္းေျမတြင္းသို႔ ရွည္လ်ားစြာ ဝင္ေနေသာ ဖီေအာ့ေခၚ ေရေျမာင္းႀကီးမ်ားျဖင့္ျပည့္ႏွက္လ်က္ရွိ သည္။ဂရင္းလန္၏အေရွ႕ဘက္ကမ္းေျခ၌ ေရေအးစီးေၾကာင္းတစ္ခု ျဖတ္၍ စီးေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လူမေနႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အေအးလြန္ကဲသည္။ အေနာက္ဖက္ကမ္းေျခမွာ အနည္းငယ္ေႏြး သျဖင့္၊ သစ္ပင္ပန္းမာလ္မ်ား စိုစိုျပည္ျပည္ရွိ၏။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ သန္းေခါင္စာရင္းအရ ဂရင္းလန္တြင္ လူေပါင္း ၅၆၄၈၃ ခန္႔ ေနထိုင္သည္။ ထိုလူဦးေရထဲတြင္ ၈၈ရာခုိင္ႏႈန္းမွာ ဂရင္းလန္ကြ်န္းသူ ကၽြန္းသားမ်ားျဖစ္ၿပီး က်န္ ၁၂% မွာ ဒိန္းမတ္လူမ်ဳိး ႏွင့္ ဥေရာပသားမ်ားျဖစ္ၾကသည္။

ကၽြန္းသား မ်ားမွာ အေအးဒဏ္ခံႏိုင္ေသာ အက္စကီးမိုးမ်ား ျဖစ္ၾက၍ ကမ္း႐ိုးတန္းတစ္ေလၽွာက္ ဆီးႏွင္းထဲတြင္ ေနထိုင္ၾကသည္။ ထိုကၽြန္းသားတို႔သည္ ကူးသန္းသြားလာေရး အတြက္ ေခြးဆြဲစြပ္ဖားႏွင့္ ဖ်ံေရျဖင့္ခ်ဳပ္လုပ္ေသာ ကယက္ေခၚ ေလာင္းေလွမ်ားကို အသုံးျပဳၾကသည္။ အလုပ္အကိုင္မွာ တံငါ အလုပ္ပင္ ျဖစ္၏။ သို႔ေသာ္ ေျမေခြး၊ ဝက္ဝံ အစရွိေသာ သားေကာင္မ်ားကို ဖမ္းဆီးျခင္းျဖင့္လည္း အသက္ေမြးျမဴၾက သည္။

ဥတၱရအလင္းတန္းမ်ား
ဥတၱရအလင္းတန္းမ်ား
ၿမဳိ႕ေတာ္ Nuuk

ဂရင္းလန္သည္ ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံႏွင့္ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ သည္။ က႐ိုင္အိုလိုက္ေခၚ သတၱဳတစ္မ်ိဳးကို တင္ပို႔ေရာင္းခ် သည္။ ေက်ာက္မီးေသြး၊ ေၾကးဝါ၊ ေ႐ႊႏွင့္ သံတို႔ကို ကၽြန္းေပၚ တြင္ ေတြ႕ရွိရသည္ဟု ဆိုသည္။ အျခားထြက္ကုန္တို႔မွာ ေဝလငါး အစိုႏွင့္ အေျခာက္ကုန္၊ ငါးႀကီးဆီ၊ ငွက္သိုက္၊ သားေမြးႏွင့္ တိရစၧာန္တို႔၏အေရမ်ား ျဖစ္သည္။ ထိုကၽြန္းကို ေရွးအခါကပင္လၽွင္ စကန္ဒီေနဗီးယန္း လူမ်ိဳးတို႔က သိရွိခဲ့သည္။ ခရစ္ ၁၅၈၅ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္ လူမ်ိဳးတို႔က ထပ္မံေတြ႕ရွိသည္။

ေရွးအခါက ဂရင္းလန္ကၽြန္းကို ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံအစိုးရက ကိုလိုနီစနစ္ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၅ ရက္ ေန႔တြင္ ယင္းကိုလိုနီစနစ္ကို ဖ်က္သိမ္း၍ ဂရင္းလန္ကၽြန္းကို ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံထဲသို႔ သြတ္သြင္းခဲ့ေလသည္။ ဂရင္းလန္ကၽြန္း၌ မဲဆႏၵနယ္ ၂ နယ္ရွိရာ တစ္နယ္မွ ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးက်ကို ဒိန္းမတ္လႊတ္ေတာ္သို႔ ေစလႊတ္ခြင့္ရွိသည္။ မၾကာေသးခင္ကေတာ့ ဂရင္းလန္သည္ ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရနယ္ေျမ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀၀ခန္႔က ဗုိက္ကင္းတုိ႔ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ခ်ာ့ခ်္ေက်ာင္း

ပ်မ္းမွ်အပူခ်ိန္မွာ ၁၀ဒီဂရီဆဲစီးယပ္စ္ျဖစ္သည္။ ဂရင္းလန္တြင္ လူဦးေရ ၁ေထာင္အထက္ရွိေသာ ၿမဳိ႕ေပါင္း ၁၃ၿမဳိ႕ပါ၀င္ၿပီး ၿမဳိ႕ေတာ္ Nuuk တြင္ လူဦးေရ ၁၇၀၀၀ ေက်ာ္ေနထုိင္သည္။ အထင္ကရေနရာမ်ားမွာ အလြန္လွပတဲ့ ေရခဲျမစ္ နဲ႔ ေရခဲေဆာင္မ်ားရွိရာ UNESCO စာရင္း၀င္ Ilulissat Ice-fjord ၊ Uunartoq ေရပူစမ္း ၊ အက္စကီးမုိးတုိ႔နယ္ေျမတစ္ခုျဖစ္တဲ့ Sermermiut ၊ ၿမဳိ႕ေတာ္ Nuuk ၊ ဂရင္းလန္အမ်ဳိးသားျပတုိက္ ၊ ဗုိက္ကင္းတုိ႔ရဲ႕ အေဆာက္အဦးအပ်က္အစီးတခ်ဳိ႕ ၊ ဂရင္းလန္ အေရွ႕ပုိင္းက Tasiilaq ၿမဳိ႕ တုိ႔ျဖစ္သည္။ ေ၀လငါးၾကည့္ျခင္း ၊ ႏွင္းစြပ္ဖားစီးျခင္း ႏွင့္ ဥတၱရအလင္းတန္းမ်ားၾကည့္ျခင္းတုိ႔သည္ ဂရင္းလန္သုိ႔သြားေရာက္လည္ပတ္သူတုိင္း မလုပ္မျဖစ္လုပ္ေလ့ရွိသည့္ အရာမ်ားျဖစ္သည္။

ဂရင္းလန္ အေရွ႕ပုိင္းက Tasiilaq ၿမဳိ႕
Uunartoq ေရပူစမ္း

အလြန္လွပတဲ့ အျပာေရာင္ေရခဲျမစ္
ဂရင္းလန္ ကြ်န္းသြားမ်ား


ကမ္ဘာပေါ်က အကြီးဆုံးကျွန်း (သို့) ဂရင်းလန်ကျွန်း အကြောင်းသိကောင်းစရာ (unicode)

ရေပတ်လည်ဝိုင်းလျှက်ရှိသော ကုန်းမြေကို ကျွန်းဟုဆိုလျှင် အဖရိုယူရေရှား(အာရှ+ဥရောပ+အာဖရိက) ၊ အမေရိက(မြောက်+တောင်အမေရိက) ၊ အန္တာတိက နှင့် ဩစတြေးလျှတို့ကိုလည်း ကျွန်းဟု ဆိုရပေမည်။ သို့သော် ၎င်းတို့ကို တိုက်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကြီးဆုံးကျွန်းသည် ဂရင်းလန်ကျွန်းသာ ဖြစ်သည်။ နေရာအနည်းငယ်တွင်သာ လူနေထိုင်၍ လူဦးရေသိပ်သည်းမှု အနည်းဆုံးနေရာလည်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့မြောက်ဖျား အာတိတ်စက်ဝိုင်းအတွင်းသို့ တစ်ကျွန်းလုံးလိုလို ကျရောက်နေသည်။ ဒေဗစ်ရေလက်ကြားနှင့် ဗက်ဖင်ပင်လယ်အော်တို့သည် ဂရင်းလန်ကျွန်းအား မြောက် အမေရိကတိုက်နှင့် ပိုင်းခြား၍ထားလေသည်။ ဂရင်းလန်၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ လူသားတို့၏နယ်မြေ(Land of People ) ဖြစ်သည်။

ဂရင်းလန်ကျွန်း၏ ဧရိယာမှာ စတုရန်းမိုင် ၈၄ဝဝဝဝ မျှ ဖြစ်သည်။ အလျားမှာ မိုင် ၁၆ဝဝ ခန့်၊ အနံမှာ မိုင် ၇ဝဝ ကျော်ခန့် ဖြစ်သည်။ တစ်ဝက်ကျော်မျှသော မြေမျက်နှာပြင်ကို ထုထယ်ကြီးမားသော ရေခဲပြင်ဖုံးလွှမ်းနေသောကြောင့် တောင် ထိပ်များသာလျှင် ကွက်ကြား၊ ကွက်ကြားအားဖြင့် ရေခဲပြင် ပေါ်မှ ထိုး၍ ထွက်နေသည်။ တစ်ကျွန်းလုံး၏ နေရာ ၈၅% ခန့်ကို ရေခဲပြင်များဖုံးလွှမ်းလျှက်ရှိသည်။ ထိုရေခဲပြင်သည် နှစ်စဉ်တန်ချိန် ကုဋေ ၁ဝဝ ကျော်မျှလေးသော ရေခဲများကို ပင်လယ်ထဲသို့ ယူဆောင်ခဲ့သဖြင့် ပင်လယ်၌ မျောနေသော ရေခဲတောင်ကြီး များသည် ခရီးသွားသင်္ဘောများကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်သည်။

ဂရင်းလန်၏ ကမ်းရိုး တန်းမှာ ကျောက်ထူထပ်၍ ကုန်းမြေတွင်းသို့ ရှည်လျားစွာ ဝင်နေသော ဖီအော့ခေါ် ရေမြောင်းကြီးများဖြင့်ပြည့်နှက်လျက်ရှိ သည်။ဂရင်းလန်၏အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေ၌ ရေအေးစီးကြောင်းတစ်ခု ဖြတ်၍ စီးနေသည်။ ထို့ကြောင့် လူမနေနိုင်လောက်အောင် အအေးလွန်ကဲသည်။ အနောက်ဖက်ကမ်းခြေမှာ အနည်းငယ်နွေး သဖြင့်၊ သစ်ပင်ပန်းမာလ်များ စိုစိုပြည်ပြည်ရှိ၏။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂရင်းလန်တွင် လူပေါင်း ၅၆၄၈၃ ခန့် နေထိုင်သည်။ ထိုလူဦးရေထဲတွင် ၈၈ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဂရင်းလန်ကျွန်းသူ ကျွန်းသားများဖြစ်ပြီး ကျန် ၁၂% မှာ ဒိန်းမတ်လူမျိုး နှင့် ဥရောပသားများဖြစ်ကြသည်။

ကျွန်းသား များမှာ အအေးဒဏ်ခံနိုင်သော အက်စကီးမိုးများ ဖြစ်ကြ၍ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ဆီးနှင်းထဲတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုကျွန်းသားတို့သည် ကူးသန်းသွားလာရေး အတွက် ခွေးဆွဲစွပ်ဖားနှင့် ဖျံရေဖြင့်ချုပ်လုပ်သော ကယက်ခေါ် လောင်းလှေများကို အသုံးပြုကြသည်။ အလုပ်အကိုင်မှာ တံငါ အလုပ်ပင် ဖြစ်၏။ သို့သော် မြေခွေး၊ ဝက်ဝံ အစရှိသော သားကောင်များကို ဖမ်းဆီးခြင်းဖြင့်လည်း အသက်မွေးမြူကြ သည်။

ဂရင်းလန်သည် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ် သည်။ ကရိုင်အိုလိုက်ခေါ် သတ္တုတစ်မျိုးကို တင်ပို့ရောင်းချ သည်။ ကျောက်မီးသွေး၊ ကြေးဝါ၊ ရွှေနှင့် သံတို့ကို ကျွန်းပေါ် တွင် တွေ့ရှိရသည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားထွက်ကုန်တို့မှာ ဝေလငါး အစိုနှင့် အခြောက်ကုန်၊ ငါးကြီးဆီ၊ ငှက်သိုက်၊ သားမွေးနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏အရေများ ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းကို ရှေးအခါကပင်လျှင် စကန်ဒီနေဗီးယန်း လူမျိုးတို့က သိရှိခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၅၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးတို့က ထပ်မံတွေ့ရှိသည်။

ရှေးအခါက ဂရင်းလန်ကျွန်းကို ဒိန်းမတ်နိုင်ငံအစိုးရက ကိုလိုနီစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက် နေ့တွင် ယင်းကိုလိုနီစနစ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဂရင်းလန်ကျွန်းကို ဒိန်းမတ်နိုင်ငံထဲသို့ သွတ်သွင်းခဲ့လေသည်။ ဂရင်းလန်ကျွန်း၌ မဲဆန္ဒနယ် ၂ နယ်ရှိရာ တစ်နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကျကို ဒိန်းမတ်လွှတ်တော်သို့ စေလွှတ်ခွင့်ရှိသည်။ မကြာသေးခင်ကတော့ ဂရင်းလန်သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရနယ်မြေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၁ဝဒီဂရီဆဲစီးယပ်စ်ဖြစ်သည်။ ဂရင်းလန်တွင် လူဦးရေ ၁ထောင်အထက်ရှိသော မြို့ပေါင်း ၁၃မြို့ပါဝင်ပြီး မြို့တော် Nuuk တွင် လူဦးရေ ၁၇၀၀၀ ကျော်နေထိုင်သည်။ အထင်ကရနေရာများမှာ အလွန်လှပတဲ့ ရေခဲမြစ် နဲ့ ရေခဲဆောင်များရှိရာ UNESCO စာရင်းဝင် Ilulissat Ice-fjord ၊ Uunartoq ရေပူစမ်း ၊ အက်စကီးမိုးတို့နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Sermermiut ၊ မြို့တော် Nuuk ၊ ဂရင်းလန်အမျိုးသားပြတိုက် ၊ ဗိုက်ကင်းတို့ရဲ့ အဆောက်အဦးအပျက်အစီးတချို့ ၊ ဂရင်းလန် အရှေ့ပိုင်းက Tasiilaq မြို့ တို့ဖြစ်သည်။  ဝေလငါးကြည့်ခြင်း ၊ နှင်းစွပ်ဖားစီးခြင်း နှင့် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကြည့်ခြင်းတို့သည် ဂရင်းလန်သို့သွားရောက်လည်ပတ်သူတိုင်း မလုပ်မဖြစ်လုပ်လေ့ရှိသည့် အရာများဖြစ်သည်။

Leave a Reply