အီဂ်စ္မင္းဆက္ရဲ႕ပထမဆုံးဘုရင္ မဲနက္စ္

Posted on

‌ မဲနက္စ္ (Menes) ဟာ အီဂ်စ္ပထမမင္းဆက္ (First Egyptian Dynasty)က ေပၚထြန္းခဲ့တဲ့ အီဂ်စ္ဘုရင္တစ္ပါးျဖစ္တဲ့ သူ႔အစြမ္းနဲ႔ အီဂ်စ္ ကို မင္းတစ္ပါတည္း အုပ္စိုးခံရတဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္ေအာင္ စုစည္းႏိုင္ခဲ့တယ္။ ဒီေတာ့ အီဂ်စ္မင္းႏိုင္ငံ(Egyptian Kingdom)ရယ္လို႔ ပထမအၾကိမ္ေပၚလာျပီး လူသားေတြရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈ႔ကို ၾကာရွည္ေလးျမင့္ဝင့္ၾကြားစရာျဖစ္ေပၚေစခဲ့ပါတယ္။ မဲနက္စ္(Manes)ရဲ႕ ဖြားရက္ ကြယ္လြန္ရက္ေတြကို အတိအက်မေျပာတတ္ေတာ့ပါ။ ဒါေပမယ့္ ခရစ္မေပၚမီ အရင္အႏွစ္၃၁၀၀ေလာက္က ေပၚထြန္းခဲ့တယ္လို႔ထင္ပါတယ္။

အဲဒီအခါမတိုင္မီက အီဂ်စ္(Egypt)ဟာ ႏိုင္ငံတစ္ေပါင္းတည္းမျဖစ္ေသးပါ။ ႏွစ္ႏိုင္ငံမွာ မင္းတစ္ပါးစီအုပ္စိုးေနပါတယ္။ တစ္ႏိုင္ငံက ႏိုင္းျမစ္ဝကြ်န္းေပၚအရပ္ (Nile Delta)ျဖစ္ျပီး ေျမာက္ဘက္မွာရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ႏိုင္ငံက ႏိုင္းျမစ္ဝွမ္း(Nile Valley)ျဖစ္ျပီး ေတာင္အရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးအခါက အီဂ်စ္ (Egypt)ေျမပံုကို ေရးဆြဲၾကရင္ ျမစ္ဝနဲ႔ပင္လယ္ျပင္ကို ေျမပံုရဲ႕ေအာက္ဘက္မွာထားျပီး ဆြဲၾကပါတယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး(Egyptians)ေတြက ေျမာက္ပိုင္းကို (Lower Egypt) အီဂ်စ္ေအာက္ျပည္လို႔ ေခၚျပီးေတာင္ဘက္ႏိုင္ငံကို (Upper Egypt)အီဂ်စ္အထက္ႏိုင္ငံလို႔ ေခၚစျမဲျဖစ္ပါတယ္။ အလြယ္ေျပာေလ့ရွိတာက ေအာက္ျပည္က အညာထက္ အစစသာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေတာင္ဘက္အညာဘုရင္ မဲန္နက္စ္(Menes)က ေအာက္ေျမကိုသိမ္းယူျပီး အီဂ်စ္(Egypt)ကို တစ္ႏိုင္ငံတည္းျဖစ္ေအာင္ ေပါင္းစပ္ေပးခဲ့ပါတယ္။

နာမာ Narmer လို႔ေခၚတဲ့ မဲနက္စ္ ဟာ က ေတာင္အီဂ်စ္က သီနစ္(Thinis)ျမိဳ႕ဇာတိျဖစ္တယ္။ ေျမာက္ပိုင္းကို တိုက္ခိုက္သိမ္းယူျပီးတဲ့အခါ မဲန္နက္စ္က အထက္ေအာက္ အီဂ်စ္ဘုရင္လို႔သူ႔ကိုယ္သူဘြဲ႔ေပးျပီး ေနာက္ႏွစ္ေပါင္းရာေထာင္နဲ႔ခ်ီျပီး သူ႔လိုဆက္ဆံတဲ့မင္းေတြကလည္းဒီဘြဲ႔ကို ဆက္ျပီးသံုးစြဲၾကပါတယ္။ ျပည္နယ္ႏွစ္နယ္ၾကားေလာက္မွာ မဲန္နက္စ္(Menes)က ျမိဳ႕ေတာ္သစ္တစ္ျမိဳ႕ကို တည္ေဆာက္ျပီး မဲမ္ဖစ္စ္(Memphis)လို႔အမည္ေပးတယ္။

ျမိဳ႕ေတာ္ရဲ႕တည္ေနရာဟာ ျပည္ႏွစ္ျပည္ကိုစိုးမိုးဖို႔ အေကာင္းဆံုးေနရာျဖစ္လာတယ္။ အဲဒီမဲမ္ဖစ္စ္ျမိဳ႕ေဟာင္းရာဟာ ကေန႔ ကိုင္ရို(Cairo)နဲ႔မေဝးလွပါ။ ဒီေနရာဟာ အီဂ်စ္(Egypt)ရဲ႕ေရွ႕ေဆာင္ျမိဳ႕ေတာ္ၾကီးအျဖစ္နဲ႔ကာလၾကာျမင့္စြာတည္ရွိခဲ့ပါတယ္။‌ မဲန္နက္စ္(Menes)အေၾကာင္း ဒါ့ထက္ဆက္ျပီး ေျပာစရာနည္းနည္းပဲရွိပါေတာ့တယ္။ ဒီဘုရင္ဟာ သိပ္နန္းသက္ရွည္တယ္။ ေရွးမွတ္တမ္းတစ္ခုအရ ေျခာက္ဆယ္ႏွစ္ႏွစ္မင္းအျဖစ္နဲ႔အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တယ္ လို႔ဆုိပါတယ္။

‌ မဲနက္စ္ ရဲ႕ေဆာင္ရြက္ခ်က္ကမေသးပါ။ သူေပၚမလာခင္က အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈဓေလ့ ဟာ ဆူမားလူမ်ဳိးေတြထက္အမ်ားၾကီးေအာက္က်တယ္။ ဆူမား က အခု အီရန္(Iran)ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအရ အခုလို အီဂ်စ္ဟာတစ္ေပါင္းတည္းျဖစ္လို႔ အရင္ကေပၚထြက္ခြင့္မရတဲ့ တန္ခိုးသတၱိေတြလည္း ေပၚထြက္လာပါတယ္။ တကယ္ကေတာ့ အခုလိုေပါင္းျပီးမၾကာခင္မွာပဲ လူမူေပါင္းသင္းေရးနဲ႔ တျခားဓေလ့ေတြပါအလ်င္ျမန္တိုးတက္လာလို႔ အမ်ားၾကီးတိုးတက္ေအာင္ျမင္ၾကီးပြားတယ္လို႔ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆုိင္ရာဖြဲ႔စည္းပံုနဲ႔ လူမူထူေထာင္ပံုေတြဟာ အဲဒီမင္းဆက္ကစလုိ႔ ေနာက္မင္းဆက္ေတြအုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္မွာ အနည္းငယ္ပဲ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ခဲ့ရပါတယ္။ တာရွည္ခံတဲ့ ေအာင္ျမင္မႈျဖစ္ပါတယ္။

အရုပ္စာ (Hieroglyphic writing) ေရးနည္းလည္း စနစ္တက်ေကာင္းမြန္ျပန္႔ပြားလာတာနဲ႔အမွ် အေဆာက္အဦးေတြ ေဆာက္လုပ္တဲ့ ဗိသုကာပညာနဲ႔ လက္မႈပညာေတြမွာလည္း တိုးတက္လာပါတယ္။ ရာစုႏွစ္နည္းနည္းၾကာတဲ့အခါ အီဂ်စ္ဓေလ့ ဟာ ဆူမားရီးယားေတြ နဲ႔ တန္းတူလိုက္ႏိုင္ခဲ့တဲ့အျပင္ တခ်ဳိ႔ေနရာေတြမွာ ေက်ာ္သြားခဲ့ပါတယ္ ။ အီဂ်စ္ဘုရင္ မဲန္နက္စ္ရဲ႕စြမ္းေဆာင္မႈေတြဟာ ေနာက္ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္အထိ အီဂ်စ္ဟာစီးပြားေရးနဲ႔ ယဥ္ေက်းတဲ့ဓေလ့မွာ အတုယူစံထားစရာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရဲ႕ တုိးတက္စည္ပင္မႈဟာ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကမာၻ႔ထိပ္ဆုံးအဆင့္ကို ေရာက္ရွိလာတဲ့အထိေအာင္ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒီလိုေအာင္ျမင္တိုးတက္ပံုမ်ိဳး တျခားမွာေတြ႔ရခဲပါတယ္။ ေရရွည္ခံပံုမ်ိဳးကျပိဳင္ဘက္ရွားတယ္လို႔ေျပာရမွာျဖစ္ပါတယ္။

မဲန္နက္စ္ ရဲ႕ေဆာင္ရြက္ခ်က္အကုန္လုံးကို အေသးစိတ္မေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့ၾကေပမယ့္ သူ႕ရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ခ်က္ဟာ အီဂ်စ္ႏိုင္ငံရဲ႕ တိုးတက္မႈ႔မွာ အလြန္အေရးပါခဲ့တယ္ဆုိတာကိုေတာ့ ပညာရွင္အားလုံးလက္ခံခဲ့ရပါတယ္။ သူ႔ေဆာင္ရြက္ခ်က္က သိပ္အဖိုးတန္တယ္ဆိုတာကေတာ့ ေသခ်ာတယ္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အီဂ်စ္(Egypt)ရဲ႕ ဖာရိုး(Pharaohs)အမည္ခံတဲ့မင္းေတြဟာ နာမည္မွ်သာ အၾကီးအကဲမဟုတ္ တကယ္တမ္း ဘုန္းတန္ခိုးၾကီးတဲ့မင္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါအျပင္ သမိုင္းမွာျပန္ျပီးစစ္ၾကည့္ရင္ မင္းည့ံတဲ့အခါ ေအာင္ႏိုင္မႈ႔မရွိ။ ပိုင္နက္နယ္ပယ္ခ်ဲ႕လို႔မရ ရျပီးသားနယ္ကိုေတာင္ ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္မဆုပ္မိႏိုင္လို႔ အက်ိဳးခံစားခြင့္ေတြေလ်ာ့နည္းလိုက္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုလို အီဂ်စ္(Egypt)တိုးပြားရတာလို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း အီဂ်စ္သမုိင္းထဲက အေရးပါဆုံးမင္းေတြထဲမွာ မဲန္နက္ဟာ တစ္ပါးအပါအ၀င္ ျဖစ္ေနခဲ့ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ကိုးကား
ေဒါက္တာသန္းထြန္း ( ေက်ာ္စြာ၁၀၀ )


အီဂျစ်နိုင်ငံကို ပထမဆုံး စုစည်းတည်ထောင်ခဲ့သူ (သို့) အီဂျစ်မင်းဆက်ရဲ့ပထမဆုံးဘုရင် မဲနက်စ် (unicode)

‌ မဲနက်စ် (Menes) ဟာ အီဂျစ်ပထမမင်းဆက် (First Egyptian Dynasty)က ပေါ်ထွန်းခဲ့တဲ့ အီဂျစ်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်တဲ့ သူ့အစွမ်းနဲ့ အီဂျစ် ကို မင်းတစ်ပါတည်း အုပ်စိုးခံရတဲ့နိုင်ငံဖြစ်အောင် စုစည်းနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒီတော့ အီဂျစ်မင်းနိုင်ငံ(Egyptian Kingdom)ရယ်လို့ ပထမအကြိမ်ပေါ်လာပြီး လူသားတွေရဲ့ယဉ်ကျေးမှု့ကို ကြာရှည်လေးမြင့်ဝင့်ကြွားစရာဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ မဲနက်စ်(Manes)ရဲ့ ဖွားရက် ကွယ်လွန်ရက်တွေကို အတိအကျမပြောတတ်တော့ပါ။ ဒါပေမယ့် ခရစ်မပေါ်မီ အရင်အနှစ်၃၁၀၀လောက်က ပေါ်ထွန်းခဲ့တယ်လို့ထင်ပါတယ်။

အဲဒီအခါမတိုင်မီက အီဂျစ်(Egypt)ဟာ နိုင်ငံတစ်ပေါင်းတည်းမဖြစ်သေးပါ။ နှစ်နိုင်ငံမှာ မင်းတစ်ပါးစီအုပ်စိုးနေပါတယ်။ တစ်နိုင်ငံက နိုင်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အရပ် (Nile Delta)ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှာရှိတယ်။ နောက်တစ်နိုင်ငံက နိုင်းမြစ်ဝှမ်း(Nile Valley)ဖြစ်ပြီး တောင်အရပ်ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးအခါက အီဂျစ် (Egypt)မြေပုံကို ရေးဆွဲကြရင် မြစ်ဝနဲ့ပင်လယ်ပြင်ကို မြေပုံရဲ့အောက်ဘက်မှာထားပြီး ဆွဲကြပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အီဂျစ်လူမျိုး(Egyptians)တွေက မြောက်ပိုင်းကို (Lower Egypt) အီဂျစ်အောက်ပြည်လို့ ခေါ်ပြီးတောင်ဘက်နိုင်ငံကို (Upper Egypt)အီဂျစ်အထက်နိုင်ငံလို့ ခေါ်စမြဲဖြစ်ပါတယ်။ အလွယ်ပြောလေ့ရှိတာက အောက်ပြည်က အညာထက် အစစသာတယ်။ ဒါပေမယ့် တောင်ဘက်အညာဘုရင် မဲန်နက်စ်(Menes)က အောက်မြေကိုသိမ်းယူပြီး အီဂျစ်(Egypt)ကို တစ်နိုင်ငံတည်းဖြစ်အောင် ပေါင်းစပ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

နာမာ Narmer လို့ခေါ်တဲ့ မဲနက်စ် ဟာ က တောင်အီဂျစ်က သီနစ်(Thinis)မြို့ဇာတိဖြစ်တယ်။ မြောက်ပိုင်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီးတဲ့အခါ မဲန်နက်စ်က အထက်အောက် အီဂျစ်ဘုရင်လို့သူ့ကိုယ်သူဘွဲ့ပေးပြီး နောက်နှစ်ပေါင်းရာထောင်နဲ့ချီပြီး သူ့လိုဆက်ဆံတဲ့မင်းတွေကလည်းဒီဘွဲ့ကို ဆက်ပြီးသုံးစွဲကြပါတယ်။ ပြည်နယ်နှစ်နယ်ကြားလောက်မှာ မဲန်နက်စ်(Menes)က မြို့တော်သစ်တစ်မြို့ကို တည်ဆောက်ပြီး မဲမ်ဖစ်စ်(Memphis)လို့အမည်ပေးတယ်။ မြို့တော်ရဲ့တည်နေရာဟာ ပြည်နှစ်ပြည်ကိုစိုးမိုးဖို့ အကောင်းဆုံးနေရာဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီမဲမ်ဖစ်စ်မြို့ဟောင်းရာဟာ ကနေ့ ကိုင်ရို(Cairo)နဲ့မဝေးလှပါ။ ဒီနေရာဟာ အီဂျစ်(Egypt)ရဲ့ရှေ့ဆောင်မြို့တော်ကြီးအဖြစ်နဲ့ကာလကြာမြင့်စွာတည်ရှိခဲ့ပါတယ်။‌ မဲန်နက်စ်(Menes)အကြောင်း ဒါ့ထက်ဆက်ပြီး ပြောစရာနည်းနည်းပဲရှိပါတော့တယ်။ ဒီဘုရင်ဟာ သိပ်နန်းသက်ရှည်တယ်။ ရှေးမှတ်တမ်းတစ်ခုအရ ခြောက်ဆယ်နှစ်နှစ်မင်းအဖြစ်နဲ့အုပ်ချုပ်ခဲ့တယ် လို့ဆိုပါတယ်။

‌ မဲနက်စ် ရဲ့ဆောင်ရွက်ချက်ကမသေးပါ။ သူပေါ်မလာခင်က အီဂျစ်နိုင်ငံရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ဟာ ဆူမားလူမျိုးတွေထက်အများကြီးအောက်ကျတယ်။ ဆူမား က အခု အီရန်(Iran)ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးအရ အခုလို အီဂျစ်ဟာတစ်ပေါင်းတည်းဖြစ်လို့ အရင်ကပေါ်ထွက်ခွင့်မရတဲ့ တန်ခိုးသတ္တိတွေလည်း ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ တကယ်ကတော့ အခုလိုပေါင်းပြီးမကြာခင်မှာပဲ လူမူပေါင်းသင်းရေးနဲ့ တခြားဓလေ့တွေပါအလျင်မြန်တိုးတက်လာလို့ အများကြီးတိုးတက်အောင်မြင်ကြီးပွားတယ်လို့ပြောနိုင်ပါတယ်။ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ လူမူထူထောင်ပုံတွေဟာ အဲဒီမင်းဆက်ကစလို့ နောက်မင်းဆက်တွေအုပ်ချုပ်တဲ့ နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ကျော်မှာ အနည်းငယ်ပဲ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ လုပ်ခဲ့ရပါတယ်။ တာရှည်ခံတဲ့ အောင်မြင်မှုဖြစ်ပါတယ်။

အရုပ်စာ (Hieroglyphic writing) ရေးနည်းလည်း စနစ်တကျကောင်းမွန်ပြန့်ပွားလာတာနဲ့အမျှ အဆောက်အဦးတွေ ဆောက်လုပ်တဲ့ ဗိသုကာပညာနဲ့ လက်မှုပညာတွေမှာလည်း တိုးတက်လာပါတယ်။ ရာစုနှစ်နည်းနည်းကြာတဲ့အခါ အီဂျစ်ဓလေ့ ဟာ ဆူမားရီးယားတွေ နဲ့ တန်းတူလိုက်နိုင်ခဲ့တဲ့အပြင် တချို့နေရာတွေမှာ ကျော်သွားခဲ့ပါတယ် ။ အီဂျစ်ဘုရင် မဲန်နက်စ်ရဲ့စွမ်းဆောင်မှုတွေဟာ နောက်နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ကျော်အထိ အီဂျစ်ဟာစီးပွားရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးတဲ့ဓလေ့မှာ အတုယူစံထားစရာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အီဂျစ်နိုင်ငံရဲ့ တိုးတက်စည်ပင်မှုဟာ အဲဒီအချိန်မှာ ကမ္ဘာ့ထိပ်ဆုံးအဆင့်ကို ရောက်ရှိလာတဲ့အထိအောင်မြင်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒီလိုအောင်မြင်တိုးတက်ပုံမျိုး တခြားမှာတွေ့ရခဲပါတယ်။ ရေရှည်ခံပုံမျိုးကပြိုင်ဘက်ရှားတယ်လို့ပြောရမှာဖြစ်ပါတယ်။

မဲန်နက်စ် ရဲ့ဆောင်ရွက်ချက်အကုန်လုံးကို အသေးစိတ်မဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ကြပေမယ့် သူ့ရဲ့ စွမ်းဆောင်ချက်ဟာ အီဂျစ်နိုင်ငံရဲ့ တိုးတက်မှု့မှာ အလွန်အရေးပါခဲ့တယ်ဆိုတာကိုတော့ ပညာရှင်အားလုံးလက်ခံခဲ့ရပါတယ်။ သူ့ဆောင်ရွက်ချက်က သိပ်အဖိုးတန်တယ်ဆိုတာကတော့ သေချာတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အီဂျစ်(Egypt)ရဲ့ ဖာရိုး(Pharaohs)အမည်ခံတဲ့မင်းတွေဟာ နာမည်မျှသာ အကြီးအကဲမဟုတ် တကယ်တမ်း ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတဲ့မင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါအပြင် သမိုင်းမှာပြန်ပြီးစစ်ကြည့်ရင် မင်းညံ့တဲ့အခါ အောင်နိုင်မှု့မရှိ။ ပိုင်နက်နယ်ပယ်ချဲ့လို့မရ ရပြီးသားနယ်ကိုတောင် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်မဆုပ်မိနိုင်လို့ အကျိုးခံစားခွင့်တွေလျော့နည်းလိုက်တယ်။ ဒါကြောင့် အခုလို အီဂျစ်(Egypt)တိုးပွားရတာလို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း အီဂျစ်သမိုင်းထဲက အရေးပါဆုံးမင်းတွေထဲမှာ မဲန်နက်ဟာ တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်နေခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုးကား
ဒေါက်တာသန်းထွန်း ( ကျော်စွာ၁၀၀ )

Leave a Reply