လင္းယုန္ငွက္အေၾကာင္း နဲ႔ ကမာၻ႔အႀကီးဆုံးလင္းယုန္ႀကီးမ်ား

Posted on

လင္းယုန္သည္ စြန္၊ လင္းတ၊ သိမ္းငွက္မ်ိဳးတို႔ႏွင့္အတူ ေဖာ္လကိုနီေဖာမီး မ်ိဳးစဥ္တြင္ အက္ကဆစ္ပီထရီဒီး မ်ိဳးရင္း၌ပါဝင္၍ ငွက္ရဲျဖစ္သည္။ ပါဏေဗဒအမည္မွာ စပိုင္ေလာနစ္ခ်ီးလာဗာေမးနီးကပ္ ျဖစ္ သည္။ အလ်ား ၂၆ လက္မမွ ၂၈ လက္မထိရွိ၍ ငွက္မသည္ ငွက္ဖိုထက္ ထြားက်ိဳင္းသည္။

ပ်ံသန္းေနစဥ္ အေတာင္မ်ားသည္ အလြန္က်ယ္ျပန္႔၍ ဝိုင္းေနသကဲ့သို႔ ထင္ရသည္။ ေအာက္မွေနၾကည့္လၽွင္ အေတာင္တစ္ခုစီ၏ ေနာက္ဘက္စြန္း တစ္ေလၽွာက္လုံးတြင္ အျဖဴတန္းႀကီးႏွစ္ခုႏွင့္ အၿမီးတြင္ ကန္႔လန္႔ျဖတ္အျဖဴတန္းတစ္ခု ေတြ႕ရျခင္းအားျဖင့္ လင္းယုန္ ဟု အလြယ္ တကူ မွတ္မိႏိုင္သည္။

လင္းယုန္သည္ သစ္ေတာႏွင့္ သစ္ပင္ ထူထပ္စြာေပါက္ေရာက္ ေသာ ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္က်က္စားသည္။ လင္းယုန္သည္ မ်ားေသာ အားျဖင့္ အလ်ား ခုနစ္ေပမွ ရွစ္ေပအထိရွည္ေသာ ေႁမြမ်ားကို သတ္ျဖတ္စား ေသာက္သည္။ ပုတ္သင္၊ ကင္းလိပ္ေခ်ာ စေသာ ဖြတ္၊ ပုတတ္မ်ိဳး၊ ဖား၊ ပိုးမႊားႏွင့္ ငွက္မ်ားကိုလည္း ဖမ္ယူစားေသာက္သည္။

ေကာင္းကင္ထက္၌ ျမင့္မားစြာ ဝဲပ်ံ၍ ေနတတ္သည္။ လင္းယုန္သည္ အလြန္ရဲရင့္ရာ အနီးသို႔ လူေရာက္လာသည္တိုင္ေအာင္ မေျပးဘဲ ဝံ့ဝံ့စားစား ခံေနတတ္သည္။ လင္း ယုန္သည္ ဆူညံစြာေနတတ္၍ ပ်ံသန္းရင္းအသံမ်ိဳးစုံျဖင့္ ေအာ္တတ္သည္။ မိတ္လိုက္ခ်ိန္မ်ားတြင္ ပို၍ဆူညံၾကသည္။

လင္းယုန္သည္ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွ ဧၿပီလအတြင္း သားေပါက္ သည္။ အသိုက္မ်ားကို စမ္းေခ်ာင္းမ်ားအနီးရွိ ျမင့္မားေသာ သစ္ပင္ႀကီးမ်ား ၌ သစ္ကိုင္းမ်ားျဖင့္ ျပဳလုပ္သည္။ အသိုက္မွာ ငွက္၏ အ႐ြယ္ႏွင့္စာလၽွင္ ေသးငယ္သည္။ ဥတစ္လုံးတည္းသာ ဥသည္။ လင္းယုန္မ်ားကို အေရွ႕တိုင္း ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အႏွံ႔အျပားေတြ႕ရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ သစ္ေတာအားလုံး ေလာက္တြင္ ေပေပါင္းမည္မၽွျမင့္သည္ျဖစ္ေစ အၿမဲတမ္းေနထိုင္ၾကသည္။

လင္းယုန္ငွက္သည္ သဘာဝအားျဖင့္ ရဲရင့္ျခင္းသတၱိႏွင့္ ျပည့္စုံ ေသာေၾကာင့္ ေရွးပေဝဏီကပင္ ယင္းငွက္ကို အမ်ိဳးသား အထိမ္းအမွတ္ အျဖစ္ျဖင့္ အသိအမွတ္ျပဳၾကသည္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ လင္းယုန္ ငွက္ကို အမ်ိဳးသားအထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ျဖင့္ သတ္မွတ္ထားသည္။ ေရွးက ေခတ္ေကာင္းခဲ့ေသာ ေရာမႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးတြင္လည္း လင္းယုန္ငွက္ကို အမ်ိဳးသားအထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ျဖင့္ အသုံးျပဳခဲ့ၾကေလသည္။

 STELLER’S SEA EAGLES

ကမာၻေပၚတြင္လင္းယုန္ အမ်ဳိးအစားေပါင္းမ်ားစြာရွိသည့္အနက္ အႀကီးဆုံးအျဖစ္စံခ်ိန္တင္ထားသည့္လင္းယုန္မွာ STELLER’S ပင္လယ္လင္းယုန္ျဖစ္သည္။ ဂ်ာမန္သဘာ၀ပညာရွင္ Georg Wilhelm Steller ကုိ ဂုဏ္ျပဳသည့္အမည္ျဖင့္ေပးထားျခင္းျဖစ္သည္။ သိပၸံအမည္ Haliaeetus pelagicus ျဖစ္သည့္ ထုိလင္းယုန္မွာ ေတာင္ပံအက်ယ္ ၈ေပေက်ာ္အထိရွိၿပီး အေလးခ်ိန္ေပါင္ ၂၀ခန္႔အထိ ရွိတတ္သည္။ အမ်ားဆုံးေတြ႔ရသည့္ေဒသမ်ားမွာ ရုရွား ၊ ကိုရီးယား ႏွင့္ ဂ်ပန္ ႏုိင္ငံတုိ႔ျဖစ္သည္။ ရုရွားတြင္ ထုိသိမ္းငွက္ကို အထူးကာကြယ္ေပးထားၿပီး ဂ်ပန္ကမႈ အမ်ဳိးသားသေကၤတအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳထားသည္။ Steller’s ပင္လယ္သိမ္းငွက္မ်ား၏ သက္တမ္းမွာ ႏွစ္ ၂၀ ျဖစ္သည္။

HARPY EAGLE

ေနာက္ထပ္ထင္ရွားတဲ့လင္းယုန္ေတြကေတာ့ Harpy လင္းယုန္ နဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္လင္းယုန္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလင္းယုန္ေတြဟာလည္း STELLER လင္းယုန္ရဲ႕ခႏၶာကိုယ္အတုိင္းအတာထက္ မဆုိသေလာက္ကေလးသာငယ္ပါတယ္။ Harpy လင္းယုန္ဟာ ခႏၶာကုိယ္အရွည္ ၃ေပ ၂လက္မ အထိရွိၿပီး အေတာင္ပံအက်ယ္ ၇ေပ ၅လက္မ အထိရွိတဲ့ လင္းယုန္ျဖစ္ပါတယ္။

ခႏၶာကုိယ္အေလးခ်ိန္ေပါင္ ၂၀ခန္႔ေလးတဲ့ သူတုိ႔ရဲ႕ သက္တမ္းကေတာ့ ႏွစ္ ၃၀ ျဖစ္ပါတယ္။ မကၠဆီကုိ နဲ႔ ေတာင္အေမရိက တစ္၀ုိက္မွာ အေတြ႔မ်ားပါတယ္။ လူေတြအမ်ားဆုံးေမြးျမဴေလ့ရွိတဲ့ လင္းယုန္အမ်ဳိးအစားျဖစ္ပါတယ္။

 PHILIPPINE EAGLES

ေနာက္ ကမာၻ႔အႀကီးဆုံး လင္းယုန္တစ္မ်ဳိးက ေမ်ာက္စားလင္းယုန္ ေခၚ ဖိလစ္ပုိင္ လင္းယုန္ပါ။ သူကေတာ့ ခႏၶာကုိယ္အရွည္၃ ေပ ၄လက္မ ရွိတာေၾကာင့္ Harpy ထက္ပုိႀကီးၿပီး အေတာင္ပံကေတာ့ ၇ေပ ၃လက္မ ျဖစ္တာေၾကာင့္ Harpy ထက္ ငယ္ပါတယ္။ သူမသာ ကုိယ္မသာ လင္းယုန္ ႏွစ္မ်ဳိးေပါ့ ။ အေလးခ်ိန္အေနနဲ႔ေတာ့ ၁၈ေပါင္၀န္းက်င္သာ ရွိတာမုိ႔ အေပၚက လင္းယုန္ႏွစ္မ်ဳိးထက္ပုိနည္းပါတယ္။ သူတုိ႔ သက္တမ္းကေတာ့ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ျဖစ္ၿပီး ဖိလစ္ပုိင္တစ္၀ုိက္မွာ က်က္စားေလ့ရွိပါတယ္။


လင်းယုန်ငှက် နဲ့ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးလင်းယုန်များအကြောင်း (unicode)

လင်းယုန်သည် စွန်၊ လင်းတ၊ သိမ်းငှက်မျိုးတို့နှင့်အတူ ဖော်လကိုနီဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် အက်ကဆစ်ပီထရီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်၍ ငှက်ရဲဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအမည်မှာ စပိုင်လောနစ်ချီးလာဗာမေးနီးကပ် ဖြစ် သည်။ အလျား ၂၆ လက်မမှ ၂၈ လက်မထိရှိ၍ ငှက်မသည် ငှက်ဖိုထက် ထွားကျိုင်းသည်။ ပျံသန်းနေစဉ် အတောင်များသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်၍ ဝိုင်းနေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ အောက်မှနေကြည့်လျှင် အတောင်တစ်ခုစီ၏ နောက်ဘက်စွန်း တစ်လျှောက်လုံးတွင် အဖြူတန်းကြီးနှစ်ခုနှင့် အမြီးတွင် ကန့်လန့်ဖြတ်အဖြူတန်းတစ်ခု တွေ့ရခြင်းအားဖြင့် လင်းယုန် ဟု အလွယ် တကူ မှတ်မိနိုင်သည်။

လင်းယုန်သည် သစ်တောနှင့် သစ်ပင် ထူထပ်စွာပေါက်ရောက် သော ဒေသများတွင် နေထိုင်ကျက်စားသည်။ လင်းယုန်သည် များသော အားဖြင့် အလျား ခုနစ်ပေမှ ရှစ်ပေအထိရှည်သော မြွေများကို သတ်ဖြတ်စား သောက်သည်။ ပုတ်သင်၊ ကင်းလိပ်ချော စသော ဖွတ်၊ ပုတတ်မျိုး၊ ဖား၊ ပိုးမွှားနှင့် ငှက်များကိုလည်း ဖမ်ယူစားသောက်သည်။ ကောင်းကင်ထက်၌ မြင့်မားစွာ ဝဲပျံ၍ နေတတ်သည်။ လင်းယုန်သည် အလွန်ရဲရင့်ရာ အနီးသို့ လူရောက်လာသည်တိုင်အောင် မပြေးဘဲ ဝံ့ဝံ့စားစား ခံနေတတ်သည်။ လင်း ယုန်သည် ဆူညံစွာနေတတ်၍ ပျံသန်းရင်းအသံမျိုးစုံဖြင့် အော်တတ်သည်။ မိတ်လိုက်ချိန်များတွင် ပို၍ဆူညံကြသည်။

လင်းယုန်သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအတွင်း သားပေါက် သည်။ အသိုက်များကို စမ်းချောင်းများအနီးရှိ မြင့်မားသော သစ်ပင်ကြီးများ ၌ သစ်ကိုင်းများဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ အသိုက်မှာ ငှက်၏ အရွယ်နှင့်စာလျှင် သေးငယ်သည်။ ဥတစ်လုံးတည်းသာ ဥသည်။ လင်းယုန်များကို အရှေ့တိုင်း နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သစ်တောအားလုံး လောက်တွင် ပေပေါင်းမည်မျှမြင့်သည်ဖြစ်စေ အမြဲတမ်းနေထိုင်ကြသည်။

လင်းယုန်ငှက်သည် သဘာဝအားဖြင့် ရဲရင့်ခြင်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံ သောကြောင့် ရှေးပဝေဏီကပင် ယင်းငှက်ကို အမျိုးသား အထိမ်းအမှတ် အဖြစ်ဖြင့် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လင်းယုန် ငှက်ကို အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ရှေးက ခေတ်ကောင်းခဲ့သော ရောမနိုင်ငံတော်ကြီးတွင်လည်း လင်းယုန်ငှက်ကို အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင်လင်းယုန် အမျိုးအစားပေါင်းများစွာရှိသည့်အနက် အကြီးဆုံးအဖြစ်စံချိန်တင်ထားသည့်လင်းယုန်မှာ STELLER’S ပင်လယ်လင်းယုန်ဖြစ်သည်။ ဂျာမန်သဘာဝပညာရှင် Georg Wilhelm Steller ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အမည်ဖြင့်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ သိပ္ပံအမည် Haliaeetus pelagicus ဖြစ်သည့် ထိုလင်းယုန်မှာ တောင်ပံအကျယ် ၈ပေကျော်အထိရှိပြီး အလေးချိန်ပေါင် ၂ဝခန့်အထိ ရှိတတ်သည်။ အများဆုံးတွေ့ရသည့်ဒေသများမှာ ရုရှား ၊ ကိုရီးယား နှင့် ဂျပန် နိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။ ရုရှားတွင် ထိုသိမ်းငှက်ကို အထူးကာကွယ်ပေးထားပြီး ဂျပန်ကမှု အမျိုးသားသင်္ကေတအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ Steller’s ပင်လယ်သိမ်းငှက်များ၏ သက်တမ်းမှာ နှစ် ၂၀ ဖြစ်သည်။

နောက်ထပ်ထင်ရှားတဲ့လင်းယုန်တွေကတော့ Harpy လင်းယုန် နဲ့ ဖိလစ်ပိုင်လင်းယုန်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလင်းယုန်တွေဟာလည်း STELLER လင်းယုန်ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်အတိုင်းအတာထက် မဆိုသလောက်ကလေးသာငယ်ပါတယ်။ Harpy လင်းယုန်ဟာ ခန္ဓာကိုယ်အရှည် ၃ပေ ၂လက်မ အထိရှိပြီး အတောင်ပံအကျယ် ၇ပေ ၅လက်မ အထိရှိတဲ့ လင်းယုန်ဖြစ်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ပေါင် ၂ဝခန့်လေးတဲ့ သူတို့ရဲ့ သက်တမ်းကတော့ နှစ် ၃၀ ဖြစ်ပါတယ်။ မက္ကဆီကို နဲ့ တောင်အမေရိက တစ်ဝိုက်မှာ အတွေ့များပါတယ်။ လူတွေအများဆုံးမွေးမြူလေ့ရှိတဲ့ လင်းယုန်အမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။

နောက် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လင်းယုန်တစ်မျိုးက မျောက်စားလင်းယုန် ခေါ် ဖိလစ်ပိုင် လင်းယုန်ပါ။ သူကတော့ ခန္ဓာကိုယ်အရှည်၃ ပေ ၄လက်မ ရှိတာကြောင့် Harpy ထက်ပိုကြီးပြီး အတောင်ပံကတော့ ၇ပေ ၃လက်မ ဖြစ်တာကြောင့် Harpy ထက် ငယ်ပါတယ်။ သူမသာ ကိုယ်မသာ လင်းယုန် နှစ်မျိုးပေါ့ ။ အလေးချိန်အနေနဲ့တော့ ၁၈ပေါင်ဝန်းကျင်သာ ရှိတာမို့ အပေါ်က လင်းယုန်နှစ်မျိုးထက်ပိုနည်းပါတယ်။ သူတို့ သက်တမ်းကတော့ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တစ်ဝိုက်မှာ ကျက်စားလေ့ရှိပါတယ်။

Leave a Reply