အႀကိမ္အမ်ားဆုံးလုပ္ႀကံခံမႈမွ လြတ္ေျမာက္ခဲ့သူ (သုိ႔) ဖီဒယ္လ္ကတ္စထရုိ

Posted on

ဖီဒယ္လ္ ကက္စထ႐ို ရပ္ဇ္  သည္ က်ဴးဘား ေတာ္လွန္ေရး သမားတစ္ဦး ႏွင့္ အာဏာရွင္ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္သည္။ ကမာၻေက်ာ္ ေတာ္လွန္ေရးသမားတစ္ဦးျဖစ္သူ ေခ်ေဂြဗားရား ၏ အရင္းႏွီးဆုံးမိတ္ေဆြတစ္ေယာက္လည္း ျဖစ္သည္။ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္မွ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ အထိ က်ဴးဘားႏိုင္ငံ၏ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၇၆ ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ အထိ က်ဴးဘား သမၼတ အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့သည္။

ကတ္စထရုိသည္ က်ဴးဘားႏုိင္ငံOriente ေဒသဖြားၿဖစ္ၿပီး သူ၏ဖခင္မွာ စပိန္ေဒသမွ က်ဴးဘားေဒသ သို ့ေရာက္ရွိလာခဲ့သူၿဖစ္သည္ ။ သူသည္ ငယ္စဥ္အခ်ိန္က ပညာထူးခ်ြန္ ထက္ၿမက္သူၿဖစ္ၿပီး ၁၉၅၀ – ခုႏွစ္တြင္  “က်ဴးဘားႏုိင္ငံ” “Havana” တကၠသိုလ္မွ “ ဥပေဒ” ဘြဲ ့ကိုရရွိခဲ့သူၿဖစ္သည္ ။

၁၉၅၃ – ခုႏွစ္တြင္ၿဖစ္ပြားခဲ့ေသာ Fulgencio Batista ေခါင္းေဆာင္သည့္ က်ဴးဘားအစိုးအား ဆန္ ့က်င္ ေတာ္လွန္မႈ တြင္ ဦးေဆာင္ခဲ့သူတဦးလည္းျဖစ္သည္ ။ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ မြန္ကာဒါ စစ္စခန္းအား ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္မႈကို ဦးေဆာင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ေအာင္ၿမင္မႈမရပဲ ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ်ၿခင္း ခံခဲ့ရသည္ ။

၁၉၅၅ – ခုႏွစ္တြင္ ေထာင္မွၿပန္လည္လြတ္ေၿမာက္လာခဲ့ၿပီး မကၠဆီကိုေဒသ သို ့ထြက္ခြာကာ guerilla ေပ်ာက္ၾကားတပ္ဖြဲ ့ထံသို ့သြားေရာက္ၿပီး စစ္ပညာသြားေရာက္သင္ယူခဲ့သည္ ။ ၁၉၅၆ – ခုႏွစ္တြင္ က်ဴးဘားသို ့ၿပန္လည္ ေရာက္ရွိလာၿပီး ဆန္႔က်င္ေရးတပ္ဖြဲ ့ငယ္ကေလးတစ္ဖြဲ ့ကို ထူေထာင္ကာ Batista အစိုးရ အားေတာ္လွန္ခဲ့သည္ ။ ေနာက္ပိုင္းထိုတပ္ဖြဲ ့သည္ အင္အားေကာင္းလာခဲ့ၿပီး Batista အစိုးရသည္ က်ဴးဘားၿမိဳ ့ေတာ္ “Havana” မွ စြန္ ့ခြာခဲ့ရသည္ ။

အာဏာရွင္ Fidel Castro

က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရးၿပီးေနာက္ ၁၉၅၉ – ခုႏွစ္တြင္ Fidel Castro အာဏာရရွိ လာခဲ့ သည္ ။ ထိုအခ်ိန္က က်ဴးဘားတြင္တည္ရွိေနသည့္ အေမရိကန္ပိုင္ကုမြဏီအမ်ားအၿပား ကို  ျပည္သူပိုင္ အျဖစ္ သိမ္းယူခဲ့သည္ ။ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ားမွ  Castro သည္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ လံုၿခဳံေရးကို ၿခိမ္းေၿခာက္ေနသည္ဟု ရွဴၿမင္ၾကကာ  သူ ့အားဆန္ ့က်င္သည့္သူပုန္မ်ားကို အေထာက္အပံ့ ေပးခဲ့သည္ ။ သို ့ေသာ္ ၁၉၆၁ – ခုႏွစ္တြင္သူပုန္မ်ားကို  ႏွိမ္ႏွင္းနိင္ကာ Castro မွာ က်ဴးဘားတႏုိင္ငံလံုးတြင္ ၾသဇာၾကီးထြားလာခဲ့ၿပီး က်ဴးဘားႏုိင္ငံသည္လည္း ကြန္ၿမဴနစ္ႏုိင္ငံၿဖစ္လာခဲ့သည္ ။

၁၉၆၂ – အခ်ိန္က အေမရိကန္ၿပည္ေထာင္စု ႏွင့္ ဆိုဗီယက္ၿပည္ေထာင္စုအၾကား ၿဖစ္ပြားခဲ့သည့္ “က်ဴးဘားဒံုးပ်ံအေရးအခင္း” ၿပသနာသည္ Castro လက္ထက္တြင္ၿဖစ္ပြားခဲ့သည္ ။ သမိုင္းပညာရွင္မ်ားမွထိုအၾကပ္အတည္းသည္ ကမာၻၾကီးတြင္ႏ်ဴကလီးယားစစ္ ၿဖစ္နိင္ေၿခ ရွိသည့္ အနီးကပ္ဆံုးၿဖစ္ခဲ့သည့္ၿပသနာဟု သတ္မွတ္ထားၾကသည္ ။

Castro သည္ ၁၉၆၀ – အခ်ိန္မွ ၁၉၈၀ အခ်ိန္မ်ား အတြင္း ဆိုဗီယက္ႏုိင္ငံ ႏွင့္ နီးကပ္သည့္ ဆက္ဆံမႈ တည္ေဆာက္ၿပီး အေမရိကန္ႏွင့္ ကုန္သြယ္မႈကို ၿဖတ္ေတာက္ခဲ့သည္ ။ သူသည္က်န္းမာေရးအေၾကာင္းၿပခ်က္ၿဖင့္
၂၀၀၈ – ေဖေဖါ ္၀ါရီလ တြင္သူ ့ရာထူးအား  သူ ့ညီ Raúl Castro အားအာဏာလႊဲအပ္ခဲ့သည္ ။ သို ့ေသာ္က်ဴးဘားကြန္ၿမဴနစ္ပါတီ၏ ေခါင္းေဆာင္အၿဖစ္ဆက္လက္ရပ္တည္ ခဲ့သူၿဖစ္သည္ ။

Fidel Castro သည္အသက္ ၉၀ အရြယ္ ၂၀၁၆ ႏုိ၀င္ဘာလတြင္ကြယ္လြန္ခဲ့သည္ ။

ဖီဒယ္ကတ္စ္ထရို အားလုပ္ႀကံမႈမ်ား

သူအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၅၀ ခန့္အတြင္းမွာ သူ့ကိုသေဘာမက်တဲ့ အေမရိကန္စီအိုင္ေအအဖဲြ႕က လုပ္ႀကံမႈေပါင္း ၆၃၈ ႀကိမ္ျပဳလုပ္ခဲ့တယ္လို႔ ကတ္စ္ထရိုကို အကာအကြယ္ေပးေနတဲ့ Fabian Escalante ကဖြင့္ခ်ခဲ့တယ္။ အခ်ိဳ႕ဆို ဂ်ိန္းစ္ဘြန္းရုပ္ရွင္ထဲသကဲ့သုိ႔ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားပင္ပါဝင္တယ္လို့ဆိုတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကတ္စ္ထရိုက လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈမွ လြတ္ေျမာက္တဲ့ၿပိဳင္ပြဲ အိုလံပစ္ပြဲမွာ ထည့္သြင္းခ့ဲရင္ သူေရႊတံဆိပ္အေသအခ်ာရမယ္လို့ ရယ္ေမာရင္း ဆိုခဲ့တယ္။

လုပ္ႀကံမႈေတြထဲ အေက်ာ္ၾကားဆံုးလုပ္ႀကံမႈတခ်ဳိ႕ကေတာ့ ေအာက္ပါအတုိင္းျဖစ္တယ္။

ကတ္စ္ထရိုရဲ႕ ကိုယ္လုပ္ေတာ္ေျမာက္မ်ားစြာရွိတဲ့အထဲ အေမရိကန္သူ Marita Lorenz လည္းပါဝင္တယ္။ သူမကိုယ္ဝန္ရွိစဥ္ အဖ်ားဝင္တဲ့အတြက္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျပန္ၿပီး ေဆးကုသမွဳခံယူတယ္။ ဒီအေတာအတြင္း စီအိုင္ေအက သူမကိုခ်ဥ္းကပ္ၿပီး ကိုယ္ဝန္ေနာက္ဆံုးပိုင္းအခ်ိန္မွာ ပ်က္က်ေစဖို့ ကတ္စ္ထရိုကစီစဥ္ထားတယ္လို့ အယံုသြင္းၾကတယ္။

ဒါေၾကာင့္ က်ဴဘားျပန္တဲ့အခါ လက္ဦးမႈ ရယူၿပီး ကတ္စ္ထရိုကိုလုပ္ၾကံဖို့ သိမ္းသြင္းခဲ့တယ္။ ကတ္စ္ထရိုေသာက္မဲ့ေဖ်ာ္ရည္ထဲ အဆိပ္ေဆးေတာင့္ထည့္ရံုပါ။ ကတ္စ္ထရိုေသဆံုးပါက အေမရိကန္ကိုျပန္လာၿပီး အမႈနဲ႔လံုးဝပါတ္သက္မႈ မရွိသူပမာ လြတ္လပ္စြာေနရံုလို့ဆိုတယ္။

ဒါေပမယ့္ သူမ မ်က္ႏွာကရင္မ္ေတြၾကားဖြက္ထားတဲ့ Capsule ေဆးေတာင့္ဟာ အရည္ေပ်ာ္ပ်က္စီးသြားတဲ့အျပင္ ကတ္စ္ထရိုက သူမရဲ႕ႀကံစည္မႈကို သိရွိသြားခဲ့တယ္။ ကတ္စ္ထရို ေသနတ္ယူလာတဲ့အခါ သူမကိုအဆံုးစီရင္ေတာ့မယ္ထင္လိုက္ေပမဲ့ ကတ္စ္ထရိုက သူမလက္ထဲေသနတ္ေပးၿပီး ငါ့ကိုေသေစခ်င္ရင္ ပစ္လိုက္ဆိုၿပီး ေဆးျပင္းလိပ္တစ္ခ်က္ဖြါကာ မ်က္စိမွိတ္ေပးထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူမဟာ ကတ္စ္ထရိုကိုခ်စ္ေနဆဲမို့ က်ည္မ်ားထုတ္ကာ ကတ္စ္ထရို႕ရင္ခြင္ထဲေျပးဝင္ခဲ့တယ္။

၁၉၆၀ ခုႏွစ္ ကတ္စ္ထရို နယူးေယာက္ကိုလာၿပီး ယူႏိုက္တက္ေနရွင္းမွာ မိန့္ခြန္းေျပာစဥ္ကလည္း ၎စီးမယ့္ဖိနပ္ထဲ အေမႊးအမွ်င္ကြ်တ္ၿပီး အားနည္းကာေသေစမဲ့ ဓါတုေဆးမႈန့္ထည့္ဖုိ႔ စီစဥ္ခဲ့ေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ျပန္ဘူး။ တခါ သူေသာက္တဲ့ေဆးျပင္းလိပ္ဗူးထဲ LSD ေဆးမႈန့္မ်ားထည့္ကာ ေဆးျပင္းလိပ္ေသာက္တဲ့အခါ ေပါက္ကြဲၿပီးေသေစရန္ ႀကံစည္မႈဟာလည္း အထမေျမာက္ခဲ့ဘူး။

၁၉၆၃ ခုႏွစ္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ Havana ၿမိဳ႕ရွိ Hilton ဟိုတယ္မွာတည္းခိုစဥ္အတြင္းမွာလည္း ၎ေသာက္မဲ့ Chocolate milkshake ထဲ အဆိပ္ထည့္ဖို့ စီစဥ္ျပန္တယ္။ ဟိုတယ္ဝန္ထမ္းအသြင္ယူထားတဲ့ စီအိုင္ေအ ေအဂ်င့္ဟာ အဆိပ္ေဆးေတာင့္ Capsule ကို ေရခဲေသတၱာထဲႀကိဳတင္ထည့္ၿပီး ဖြက္ထားတယ္။ Milkshake အဆင္သင့္ျဖစ္လို့ Capsule ထည့္ဖို့ယူတဲ့အခါ ေရခဲေသတၱာမွာ ကပ္ေနၿပီး ခြါမရျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ အတင္းဆြဲလိုက္တာ ေဆးေတာင့္ေပါက္ၿပဲၿပီး ေဆးမႈန္႔မ်ားလြင့္စင္ကုန္လို့ မေအာင္ျမင္ျပန္ဘူး။

အေမရိကန္ေရွ႕ေန James B. Donavan ကိုလည္း တီဘီျဖစ္ေစတဲ့ဘက္တီးရီးယားေတြထည့္ထားတဲ့ ေရငုပ္ဝတ္စံုအား ကတ္စ္ထရိုကို လက္ေဆာင္ေပးဖို႔ေစလြတ္လိုက္ေပမယ့္ သူတို့ႏွစ္ဦး အလြန္ရင္းႏွီးခင္မင္တဲ့မိတ္ေဆြျဖစ္သြားၾကကာ ႀကံစည္မႈ အထမေျမာက္ျဖစ္ရျပန္တယ္။

အေမရိကန္သမတကေနဒီလက္ထက္ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားမွာ Operation Mongoose ဆိုၿပီး ကတ္စ္ထရိုကိုလုပ္ႀကံဖို့ အထူးအစီအစဥ္မ်ားခ်မွတ္ခဲ့ဖူးတယ္။ ႀကံစည္မႈေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာကို လြတ္ေျမာက္ခဲ့တဲ့ ကတ္စ္ထရိုဟာ သူအလြန္ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ေဆးျပင္းလိပ္ကို က်န္းမာေရးအေျခအေနေၾကာင့္ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္မွာ စြန့္လႊတ္ခဲ့တယ္။ ၂၀၀၆ မွာ အသားငါးမ်ားမစားေတာ့ပဲ သက္သတ္လြတ္စားခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ညီျဖစ္သူကိုအာဏာလႊဲေပးၿပီး အနားယူခဲ့တယ္။

Htin Aung
Academy Page

Myanmar Wikipedia

Leave a Reply