ကမာၻ႔သမုိင္းထဲက ေရာမအင္ပါယာ အေၾကာင္း

Posted on

Written By Academy

ေရွးေခတ္တခ်ိန္ကအၾကီးဆံုး ၊ အခ်မ္းသာဆံုး ၊ ၾသဇာအရွိဆံုးလူမ်ိဳးမွာေရာမလူမ်ိဳးမ်ားၿဖစ္သည္။

ေရာ္မန္မ်ားသည္အီတလီနိင္ငံ Tiber ၿမစ္အနီးတြင္ Rome ၿမိဳ ့အား ဘီစီ ၇၅၃ အခ်ိန္ကတည္ေထာင္ခဲ့ၾကသည္ ။

ေရာမစစ္သူႀကီး ဂ်ဴးလီးယက္ဆီဇာ လက္ထက္တြင္ ၿပည္တြင္းစစ္မ်ားကိုေအာင္နိဳင္ၿပီး အင္ပါယာခ်ဲ ့ထြင္ရန္ အုတ္ၿမစ္ခ်ေပးခဲ့သည္။

ဘီစီ ၂၇ – အခ်ိန္တြင္ေရာမ လႊတ္ေတာ္ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ၿဖင့္ ပထမဆံုးေရာမအင္ပါယာ ဘုရင္ၿဖစ္လာသူမွာ Augustus ၿဖစ္သည္ ။

သမိုင္းအဆိုအရေရာမအင္ပါယာခ်ဲ ့ထြင္မွဳသည္ ဘီစီ ၂ – ရာစု ဘုရင္ Augustus လက္ထက္မွ စတင္ခဲ့သည္ ။

Augustus လက္ထက္တြင္ ေရွးေခတ္ အီဂ်စ္ကမာၻသည္ ၿပိဳကြဲခဲ့ၿပီး ေရာမ အင္ပါယာ ေအာက္က်ေရာက္ခဲ့ရသည္ ။

အင္ပါယာ၏ အၿမင့္ဆံုးအခ်ိန္မွာ ေအဒီ ၁၁ရ ခုႏွစ္ ေရာမဘုရင္ Trajan လက္ထက္ၿဖစ္ၿပီး သူ၏အင္ပါယာသည္အဂၤလန္မွသည္ဥေရာပေဒသ ၊
အာဖရိကေၿမာက္ပိုင္းႏွင့္အေရွ ့အလယ္ပိုင္းေဒသ အထိက်ယ္ၿပန္ ့ခဲ့သည္ ။

ေရာမ အင္ပါယာ သည္ ႏွစ္- ၅၀၀ ခိုင္ၿမဲခဲ့ၿပီး အင္ပါယာ၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး Centre မွာ ေရာမၿမဳိ႕(Rome) ၿဖစ္သည္ ။

ေရာမအင္ပါယာတြင္သူ ့ေဒသႏွင့္သူ ့ဘုရင္ရွိၿပီး ထိုဘုရင္မ်ားအားလံုးသည္ေရာမ ဥပေဒမ်ားကို လိုက္နာရသည္ ။

လိုအပ္လွ်င္ အင္ပါယာဘုရင္သည္ ေဒသဆိုင္ရာဘုရင္မ်ားကိုကူညီသည္ ။

သူတို ့ထိန္းခ်ဳပ္ရာေဒသတြင္ ေရာမဘုရင္ပံုပါေငြေၾကးမ်ားကိုသံုးစြဲရသည္ ။

ထို ့ေၾကာင့္မည္သူသည္ ေရာမဘုရင္မွန္း လူတိုင္းသိသည္ ။

ေရာမအင္ပါယာရွိလူတိုင္းလူတိုင္းသည္လည္း ဥပေဒကိုလိုက္နာရကာ အခြန္ေပးေဆာင္ရသည္ ။

အစဥ္အလာအရ ေရာမလူ ့အဖြဲအစည္းတြင္ လူတန္းစား- ၂ ခုခြဲၿခားထားၿပီး လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ားႏွင့္ သူေဌးသူၾကြယ္မ်ားသည္ အထက္တန္းလႊာ
ၿဖစ္ကာ ကၽြန္မ်ားမွာ အေၿခခံလူတန္းစား အလႊာ ၿဖစ္သည္ ။

အေစာပိုင္းႏွစ္မ်ားတြင္ေရာမအင္ပါယာခ်ဲ ့ထြင္မွဳသည္ အလြန္လွ်င္ၿမန္ခဲ့သည္ ။

စည္းကမ္းေကာင္းမြန္ၿပီးေလ့က်င့္ေရးၿပည့္၀သည့္ ေရာမစစ္သည္မ်ားသည္အလွ်င္အၿမန္ခ်ီတက္ သိမ္းပိုက္ၿပီးလမ္းမ်ား ၊ နန္းေတာ္မ်ားကို
တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည္ ။

ေရာမမ်ားသည္သူတို ့ထိန္းခ်ဳပ္ရာေနရာမ်ားတြင္ သူတို ့၏လက္တင္ဘာသာစကားကိုသံုးစြဲသည္ ။

သူတို ့၏ပိသုကာလက္ရာမ်ား ၊ ယဥ္ေက်းမွဳအနဳပညာမ်ားကိုၿဖန္ ့ေ၀သည္ ။

ေရာမအင္ပါယာၿပိဳကြဲၿခင္း

ေရာမအင္ပါယာက်ယ္ၿပန္ ့လာမွဳႏွင့္အတူ နယ္ေၿမမ်ားကိုမထိန္းနိင္ေတာ့ဘဲ ေအဒီ ၂၈၄ တြင္အင္ပါယာကိုဘုရင္ ၄ -ပါးမွ ခြဲၿပီးအုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့ရသည္ ။

ေအဒီ ၃၉၈ တြင္အေရွ ့ေရာမအင္ပါယာႏွင့္ အေနာက္ေရာမအင္ပါယာဟူ၍ ႏွစ္ျခမ္းကြဲသြားခဲ့သည္ ။

အေရွ ့ေရာမအင္ပါယာသည္ခ်မ္းသာၾကြယ္၀ၿပီး ယခုတူရကီနိင္ငံ İstanbul ေဒသရွိ Constantinople မွထိန္းခ်ဳပ္သည္ ။

အေနာက္ေရာမမ်ားသည္ေၿမာက္ပိုင္းမွ Germanic လူမ်ိဳးမ်ား (German , Franks, Alamanni, Goths ) အား တၿဖည္းၿဖည္းရွံဳးနိမ့္ကာ နယ္ေၿမစြန္ ့လႊတ္ခဲ့ရသည္ ။

ေအဒီ ၄၇၆ ခုႏွစ္ တြင္ ေရာမဘုရင္ Romulus Augustulus နန္းခ်ခံရၿပီး ေရာမအင္ပါယာၿပိဳကြဲခဲ့သည္ ။

ေရာမအင္ပါယာၿပိဳကြဲသြားေသာ္လည္း ေရာမလူမ်ိဳးမ်ား၏ပိသုကာ ၊ အႏုပညာ မ်ား တကမ ၻာလံုးသို ့ၿပန္ ့ႏွံခဲ့သည္ ။

ေရာမအင္ပါယာၿပိဳကြဲၿပီးေပၚထြက္လာသည့္ ဘုရင့္နိင္ငံငယ္မ်ားသည္လဲ ေရာမန္ဥပေဒ အတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကသည္ ။

ေရာမန္တို ့၏လက္တင္ဘာသာစာေပ ၊ စကားသည္လဲတၿခားဥေရာပဘာသာစကားမ်ားၿဖစ္သည့္ၿပင္သစ္ ၊ စပိန္မ်ားကဲ့သို ့ တိုးတက္ထြန္းကားခဲ့သည္ ။

ေရာမန္မ်ားသည္ ေရာမအင္ပါယာၿပိဳလ္ကြဲသြားၿပီးေနာက္ အေရွ ့ဖက္ Constantinople ၿမိဳ ့သို ့ေရႊ ့ ေၿပာင္းသြားၾကၿပီး အင္ပါယာ တဖန္ၿပန္လည္ထူေထာင္ခဲ့သည္ ။

ထိုအင္ပါယာကိုသမိုင္းတြင္ Byzantine အင္ပါယာ ဟုေခၚၿပီး ေအဒီ ၁၄၅၃ ခုႏွစ္အထိ တည္တံ့ခဲ့သည္ ။


ကမ္ဘာ့သမိုင်းထဲက ရောမအင်ပါယာ (unicode)

Written By Academy

ရှေးခေတ်တချိန်ကအကြီးဆုံး ၊ အချမ်းသာဆုံး ၊ ဩဇာအရှိဆုံးလူမျိုးမှာရောမလူမျိုးများဖြစ်သည်။

ရော်မန်များသည်အီတလီနိင်ငံ Tiber မြစ်အနီးတွင် Rome မြို့အား ဘီစီ ၇၅၃ အချိန်ကတည်ထောင်ခဲ့ကြသည် ။

ရောမစစ်သူကြီး ဂျူးလီးယက်ဆီဇာ လက်ထက်တွင် ပြည်တွင်းစစ်များကိုအောင်နိုင်ပြီး အင်ပါယာချဲ့ထွင်ရန် အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။

ဘီစီ ၂၇ – အချိန်တွင်ရောမ လွှတ်တော်ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ပထမဆုံးရောမအင်ပါယာ ဘုရင်ဖြစ်လာသူမှာ Augustus ဖြစ်သည် ။

သမိုင်းအဆိုအရရောမအင်ပါယာချဲ့ထွင်မှုသည် ဘီစီ ၂ – ရာစု ဘုရင် Augustus လက်ထက်မှ စတင်ခဲ့သည် ။

Augustus လက်ထက်တွင် ရှေးခေတ် အီဂျစ်ကမ္ဘာသည် ပြိုကွဲခဲ့ပြီး ရောမ အင်ပါယာ အောက်ကျရောက်ခဲ့ရသည် ။

အင်ပါယာ၏ အမြင့်ဆုံးအချိန်မှာ အေဒီ ၁၁ရ ခုနှစ် ရောမဘုရင် Trajan လက်ထက်ဖြစ်ပြီး သူ၏အင်ပါယာသည်အင်္ဂလန်မှသည်ဥရောပဒေသ ၊
အာဖရိကမြောက်ပိုင်းနှင့်အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ အထိကျယ်ပြန့်ခဲ့သည် ။

ရောမ အင်ပါယာ သည် နှစ်- ၅၀၀ ခိုင်မြဲခဲ့ပြီး အင်ပါယာ၏ အုပ်ချုပ်ရေး Centre မှာ ရောမမြို့(Rome) ဖြစ်သည် ။

ရောမအင်ပါယာတွင်သူ့ဒေသနှင့်သူ့ဘုရင်ရှိပြီး ထိုဘုရင်များအားလုံးသည်ရောမ ဥပဒေများကို လိုက်နာရသည် ။

လိုအပ်လျှင် အင်ပါယာဘုရင်သည် ဒေသဆိုင်ရာဘုရင်များကိုကူညီသည် ။

သူတို့ထိန်းချုပ်ရာဒေသတွင် ရောမဘုရင်ပုံပါငွေကြေးများကိုသုံးစွဲရသည် ။

ထို့ကြောင့်မည်သူသည် ရောမဘုရင်မှန်း လူတိုင်းသိသည် ။

ရောမအင်ပါယာရှိလူတိုင်းလူတိုင်းသည်လည်း ဥပဒေကိုလိုက်နာရကာ အခွန်ပေးဆောင်ရသည် ။

အစဉ်အလာအရ ရောမလူ့အဖွဲအစည်းတွင် လူတန်းစား- ၂ ခုခွဲခြားထားပြီး လွှတ်တော်အမတ်များနှင့် သူဌေးသူကြွယ်များသည် အထက်တန်းလွှာ
ဖြစ်ကာ ကျွန်များမှာ အခြေခံလူတန်းစား အလွှာ ဖြစ်သည် ။

အစောပိုင်းနှစ်များတွင်ရောမအင်ပါယာချဲ့ထွင်မှုသည် အလွန်လျှင်မြန်ခဲ့သည် ။

စည်းကမ်းကောင်းမွန်ပြီးလေ့ကျင့်ရေးပြည့်ဝသည့် ရောမစစ်သည်များသည်အလျှင်အမြန်ချီတက် သိမ်းပိုက်ပြီးလမ်းများ ၊ နန်းတော်များကို
တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည် ။

ရောမများသည်သူတို့ထိန်းချုပ်ရာနေရာများတွင် သူတို့၏လက်တင်ဘာသာစကားကိုသုံးစွဲသည် ။

သူတို့၏ပိသုကာလက်ရာများ ၊ ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာများကိုဖြန့်ဝေသည် ။

ရောမအင်ပါယာပြိုကွဲခြင်း

ရောမအင်ပါယာကျယ်ပြန့်လာမှုနှင့်အတူ နယ်မြေများကိုမထိန်းနိင်တော့ဘဲ အေဒီ ၂၈၄ တွင်အင်ပါယာကိုဘုရင် ၄ -ပါးမှ ခွဲပြီးအုပ်ချုပ်လာခဲ့ရသည် ။

အေဒီ ၃၉၈ တွင်အရှေ့ရောမအင်ပါယာနှင့် အနောက်ရောမအင်ပါယာဟူ၍ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားခဲ့သည် ။

အရှေ့ရောမအင်ပါယာသည်ချမ်းသာကြွယ်၀ပြီး ယခုတူရကီနိင်ငံ İstanbul ဒေသရှိ Constantinople မှထိန်းချုပ်သည် ။

အနောက်ရောမများသည်မြောက်ပိုင်းမှ Germanic လူမျိုးများ (German , Franks, Alamanni, Goths ) အား တဖြည်းဖြည်းရှုံးနိမ့်ကာ နယ်မြေစွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည် ။

အေဒီ ၄၇၆ ခုနှစ် တွင် ရောမဘုရင် Romulus Augustulus နန်းချခံရပြီး ရောမအင်ပါယာပြိုကွဲခဲ့သည် ။

ရောမအင်ပါယာပြိုကွဲသွားသော်လည်း ရောမလူမျိုးများ၏ပိသုကာ ၊ အနုပညာ များ တကမ ၻာလုံးသို့ပြန့်နှံခဲ့သည် ။

ရောမအင်ပါယာပြိုကွဲပြီးပေါ်ထွက်လာသည့် ဘုရင့်နိင်ငံငယ်များသည်လဲ ရောမန်ဥပဒေ အတိုင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည် ။

ရောမန်တို့၏လက်တင်ဘာသာစာပေ ၊ စကားသည်လဲတခြားဥရောပဘာသာစကားများဖြစ်သည့်ပြင်သစ် ၊ စပိန်များကဲ့သို့ တိုးတက်ထွန်းကားခဲ့သည် ။

ရောမန်များသည် ရောမအင်ပါယာပြိုလ်ကွဲသွားပြီးနောက် အရှေ့ဖက် Constantinople မြို့သို့ရွှေ့ ပြောင်းသွားကြပြီး အင်ပါယာ တဖန်ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည် ။

ထိုအင်ပါယာကိုသမိုင်းတွင် Byzantine အင်ပါယာ ဟုခေါ်ပြီး အေဒီ ၁၄၅၃ ခုနှစ်အထိ တည်တံ့ခဲ့သည် ။

Leave a Reply