သမုိင္းထဲက ေဝသာလီျပည္ ဆုိသည္မွာ

Posted on

ကမ႓ာ့သမိုင္းမွတ္တမ္းမ်ား အရေတာ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကိုစတင္က်င့္သုံးခဲ့သူမ်ားမွာ ဂရိၿမိဳ႕ျပနိုင္ငံမ်ားမွ ေအသင္ႏွင့္ စပါတာၿမိဳ႕ျပနိုင္ငံတို႔ျဖစ္ၾကသည္။ ဒီမိုကေရစီဟူေသာ စကားရပ္သည္ ေရွးေဟာင္းဂရိစကားလုံး demos (ျပည္သူလူထု) ႏွင့္ kratos (အာဏာ) မွ ဆင္းသက္လာျခင္းျဖစ္သည္။ ျပည္သူအမ်ား အာဏာပိုင္စိုးေသာ စနစ္ဟု အဓိပၸါယ္ သက္ေရာက္သည္။

ေရွးေခတ္ ဂရိၿမိဳ႕ျပနိုင္ငံမ်ားမွ နိုင္ငံသားမ်ားသည္ အစိုးရ၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားတြင္ တိုက္ရိုက္ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိခဲ့သည္။ တိုင္းေရးျပည္ေရးဆိုင္ရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားတြင္ တဦးခ်င္း၏ သေဘာဆႏၵကိုတင္ျပခြင့္ရွိၿပီး လူအမ်ား၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ခံယူခြင့္ရွိခဲ့သည္။

ဂရိၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ားတြင္ တိုင္းေရးျပည္ေရးအတြက္ အဆံုးအျဖတ္တခုခုကိုခ်မွတ္ရာတြင္ သက္ဦးဆံပိုင္အာဏာရွင္စနစ္ကဲ့သို႔ တဦးတစ္ေယာက္ ၊ အဖြဲ႕တခုခု၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္အတိုင္းခ်မွတ္ျခင္း မျပဳပဲ လူအမ်ား၏ဆႏၵသေဘာထားကို လြတ္လပ္စြာရယူၿပီး လူအမ်ား၏ ဆႏၵအတိုင္းဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကသည္ ။

ထို႔ေၾကာင့္ဂရိၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ား သည္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို က်င့္သံုးေသာ ကမ႓ာ့ ပထမဦးဆံုးႏိုင္ငံမ်ားအျဖစ္ မွတ္တမ္းတင္ခံရျခင္း ျဖစ္သည္။သို႔ေပမယ့္ ဂရိၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ားထက္ ႏွစ္ေပါင္းရာခ်ီေစာ၍ေပၚထြန္းခဲ့ေသာ အိႏၵိယအလယ္ပိုင္း မဇၩိမေဒသရွိ ေဝသာလီျပည္သည္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ႏွင့္ ဆင္တူ၍ျပည္သူမ်ား၏ဆႏၵသေဘာထားကိုအေျချပဳေသာ အာဏာႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို ဦးဆံုးက်င့္သံုးနိဳင္ခဲ့သည့္ တိုင္းႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္ခဲ့သည္။

ထိုေဝသာလီျပည္၏ သမိုင္းေၾကာင္းႏွင့္ ပထဝီဝင္ အခ်က္အလက္မ်ားကိုတင္ျပရလွ်င္ ေဝသာလီျပည္သည္ ဗုဒၶသက္ေတာ္ထင္ရွားရွိစဥ္ အခါက ေပၚထြန္းခဲ့ေသာ မဇၩိမေဒသ တိုင္းႀကီး ၁၆ တိုင္းတြင္ ဝဇၨီတိုင္းဟု ထင္ရွားခဲ့ၿပီး လစၧဝီမင္း မ်ားအုပ္ခ်ဳပ္ရာ တိုင္းႏိုင္ငံအျဖစ္ထင္ရွားခဲ့သည္။ ယခုအခါတြင္ ေဝသာလီျပည္တည္ရွိခဲ့ေသာေဒသမွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ဗီဟာျပည္နယ္ေျမာက္ ပိုင္းရွိ ေဗဆာရၿမိဳ႕တည္ရွိရာ အရပ္ဟု ေရွးေဟာင္းသုေတသီမ်ားက ရွာေဖြမွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကသည္။

ေဝသာလီျပည္သည္ ဗုဒၶစာေပ က်မ္းဂန္မ်ားတြင္ အမည္ထင္ရွားစြာ ပါရွိခဲ့ေသာ တိုင္းႏိုင္ငံတခုျဖစ္ခဲ့သည္ ။ ေဝသာလီျပည္ရွိ ကုဋာဂါရသာလာ အရပ္သည္ ဘီစီ ၄၈၃ တြင္ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္မစံမီ အာယုသခၤါရလႊတ္ေတာ္မူခဲ့ရာ အရပ္ျဖစ္သလို၊ ဘီစီ ၃၈၃ တြင္ ကာလာေသာကမင္း တရားႀကီးမွ ဦးေဆာင္၍ ဒုတိယ သဂၤါယနာ ျပဳလုပ္ခဲ့ရာ ေနရာလည္းျဖစ္ခဲ့သည္။

ဗုဒၶစာေပက်မ္းဂန္တြင္ပါရွိေသာ ေဝသာလီျပည္၏ သမိုင္းေၾကာင္းကို ျပန္ၾကည့္လွ်င္ မဟာသကၠရာဇ္ ၁ဝ၆ ခုႏွစ္ မေရာက္ခင္ကာလက ေဝသာလီျပည္သည္အလြန္သာယာ ဝေျပာခဲ့သည္။ တိုင္းသူျပည္သားမ်ားမွာခ်မ္းသာႂကြယ္ဝၾကၿပီး လူဦးေရလည္းလြန္စြာမ်ားျပားခဲ့သည္။

ေဂါတမဗုဒၶ ဘုရားရွင္လက္ထက္ေတာ္ကပင္ လြန္စြာႀကီးက်ယ္ခမ္းနားေသာ တံတိုင္းသုံးထပ္ အရံရွိသည့္ ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည္။ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္ႏွင့္မူ ဂဂၤါျမစ္ျခား၍ ရွစ္ယူဇနာ ကြာေဝးသည္ဟု က်မ္းဂန္မ်ား၌ မွတ္တမ္းတင္ထားသည္။

ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္ပံုစနစ္မွာ ထိုေခတ္အခါကေပၚထြန္းခဲ့ေသာ တိုင္းႏိုင္ငံမ်ားကဲ့သို႔ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စနစ္မဟုတ္ပဲ တစ္မ်ိဳးတစ္ဘာသာထူးျခားလွသည္။ ဝဇၨီတိုင္းကို ထိုအခါက အစုစုအနယ္အနယ္အားျဖင့္ အပိ္ုင္းအျခားမ်ားသတ္မွတ္ထားၿပီး ထို ပိုင္းျခားထားေသာ နယ္ေျမမ်ားတြင္ ဦးေဆာင္သူ ေခါင္းေဆာင္မင္း တစ္ပါးစီရွိၾကသည္။

ထိုသူတို႔ကို လစၧီဝီမင္းမ်ားဟု ေခၚေဝၚခဲ့ၾကသည္။ ထိုေခါင္းေဆာင္တို႔သည္လည္း အၿမဲရွိသည္မဟုတ္ပဲ အလွည့္က်စနစ္ျဖင့္သာ ထို နယ္ေျမအပိုင္းအျခားကိုဦးေဆာင္ရသည္။ ထိုေခတ္အခါက ဝဇၨီတိုင္းတြင္ ပိုင္းျခားထားေသာနယ္ေျမေပါင္း ၇၇၀၇ ရွိခဲ့ၿပီး နယ္ေျမတခုစီကို ဦးစီးေသာ လိစၦဝီမင္းေပါင္း ၇၇ဝ၇ ေယာက္ရွိခဲ့သည္။

ထိုမင္းတို႔ေနရာအတြက္ ျပာႆဒ္ေပါင္း ၇၇ဝ၇ ေဆာင္ ၊ စုလစ္မြန္းခြၽန္တပ္ေသာ တိုက္ ၇၇ဝ၇ ခု၊ ဥယ်ာဥ္ ေရကန္ေပါင္း ၇၇ဝ၇ ခု ရွိၾကသည္ဟု ဗုဒၶဘာသာက်မ္းစာေပမွတ္တမ္းမ်ား၌ ပါရွိသည္ ။ ထို၇၇၀၇ စီေသာ လစၧဝီမင္းတို႔သည္ လျပည့္လကြယ္ ၁၅ ရက္ စီတိုင္းတြင္ ယခုအခါ လႊတ္ေတာ္ဟု ေခၚတြင္မည့္ အစည္းအေဝးခန္းမတြင္ စုေဝးေလ့ရွိၾကၿပီး ထိုအစည္းအေဝးတြင္ ဦးစီးဦးေဆာင္ လူႀကီးအျဖစ္ လစၧဝီမင္း တပါးကို အလွည့္က် တင္ေျမႇာက္ေလ့ရွိသည္ ။

ထိုသူကို အႀကီးအကဲ ဆိုသည့္ သေဘာသက္ေရာက္ေသာ ေဝါဟာရ ျဖစ္သည့္ ( သမၼတ) ဟု ေခၚခဲ့ၾကသည္ ။ တိုင္းျပည္ေရးရာမ်ားကို အဆိုပါ လစၧဝီမင္းတို႔သည္ လႊတ္ေတာ္တြင္း၌ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ ျငင္းခံုၾကၿပီး အဆံုးအျဖတ္ျပဳၾကေသာအခါ တစ္ဦးျခင္း၏ ထားကိုေတာင္းခံၿပီး အမ်ားစု၏ ဆႏၵသေဘာထားအတိုင္းသာ ခံယူေလ့ရွိၾကသည္ ။

ထိုအုပ္ခ်ဳပ္မွဳ႕စနစ္ပံုစံသည္ ယေန႔ေခတ္၏ ဒီမိုကေရစီ စနစ္၏ေရွ႕ေျပး ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ဂရိတို႔၏ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ကိုဦးေဆာင္လမ္းျပေပးႏိုင္ခဲ့သည္။ ထိုေခတ္အခါက လစၧဝီမင္းတို႔သည္ အလြန္စည္းလံုးညီၫြတ္ၾကၿပီး တိုင္းျပည္ကို မင္းက်င့္တရားမ်ားႏွင့္အညီအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကသည္။

အပရိဟာနိက တရား(၇)ပါးႏွင့္လည္းျပည့္စံုေအာင္ က်င့္ၾကံခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ ေဝသာလီျပည္ဟာ တိုင္းျပည္ငယ္ေသာ္လည္း မဇၩိမတိုင္းတြင္ မည္သည့္အင္အားႀကီး တိုင္းႏိုင္ငံကိုမွ် ေအာက္က်ိဳ႕အညံ့ခံစရာ မလိုပဲ တစ္ထီးတစ္နန္းရပ္တည္ႏိုင္ခဲ့ၾကသည္ ။

သို႔ပါေသာ္လည္း မဟာသကၠရာဇ္ ၁၀၆ အေရာက္တြင္ အငတ္ေဘး၊ ဘီလူးသဘက္ေဘး၊ ေရာဂါဘယေဘးဆိုးႀကီးမ်ားက်ေရာက္ ေသာေၾကာင့္ျမတ္ဗုဒၶကိုယ္ေတာ္တိုင္ ႂကြေရာက္၍ ရတနာ့သုတ္ေဟာၾကားေတာ္မူကာ ရွင္အာနႏၵာႏွင့္ရဟန္းသံဃာမ်ားကို ေဝသာလီျပည္အႏွံ႕ပရိတ္ရြတ္ဖတ္ေစၿပီး ကပ္ဆိုးမ်ားမွကယ္တင္ခဲ့ရဖူးသည္။ လစၧဝီမင္းတို႔၏ ေဝသာလီျပည္သည္ ဗုဒၶသက္ေတာ္ထင္ရွားရွိစဥ္အခါက ထူးျမတ္ေသာ အမႈကိစၥမ်ားေပၚေပါက္ခဲ့ရာ ေနရာေဒသလည္းျဖစ္ခဲ့သည္။

မဟာသကၠရာဇ္ ၁ဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ပၪၥမဝါကို ေဝသာလီျပည္၊ မဟာဝုန္ေတာ၊ ကုဋာဂါရသာလာသို႔ႂကြ၍ ဝါကပ္ေတာ္မူစဥ္ မိေထြးေတာ္ေဂါတမီအမႉးရွိ ၅၀၀ေသာ သာကီဝင္မင္းသမီးအေပါင္းတို႔အား ရဟန္းအျဖစ္သို႔ခြင့္ျပဳခဲ့သျဖင့္ ဘိကၡဳနီသာသနာကို ေဝသာလီျပည္၌ စခဲ့သည္ဟု ဆိုနိုင္သည္။

ထို႔အျပင္ေဝသာလီျပည္သည္ ျမတ္ဗုဒၶကမာရ္နတ္သား၏ အာယုသခၤါရ လႊတ္ေတာ္မူရန္ ေလွ်ာက္ထားျခင္းကို လက္ခံေတာ္မူၿပီးေနာက္ ကုဋာဂါရသာလာသို႔ႂကြ၍ ရဟန္းအေပါင္းတို႔အား သာသနာေတာ္၏ ကာလအရွည္ တည္ထြန္းေပရာေသာ အေၾကာင္းတရားကို ေဟာေတာ္မူၿပီးေနာက္ သုံးလအၾကာတြင္ ပရိနိဗၺာန္ျပဳမည့္အေၾကာင္း မိန႔္ေတာ္မူခဲ့ရာေနရာေဒသလည္းျဖစ္ေလသည္။

ျမတ္ဗုဒၶပရိနိဗၺာန္ျပဳၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ ေဝသာလီျပည္သည္ သာသနာေတာ္ႏွစ္ တစ္ရာေျမာက္တြင္ ကာလာေသာကမင္း လက္ထက္ ဝဇၨီတိုင္းသားရဟန္းဆိုးမ်ား၏ ဥဒၶမၼဥ္ဗၺိနယ ဆယ္ပါးျဖင့္ ေထာင္လႊားျခင္းကိုအေၾကာင္းျပဳ၍ အရွင္မဟာယသ အမႉးရွိေသာ ရဟႏၲာအရွင္ျမတ္ ၇ဝဝ တို႔ ဒုတိယသဂၤါယနာတင္ေတာ္မူရာၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးျဖစ္ခဲ့ေလသည္။

ထိုကဲ့သို႔ ဗုဒၶသမိုင္းစာေပက်မ္းဂန္မ်ားတြင္ ထင္ရွားခဲ့ေသာ ေဝသာလီျပည္သည္ ဗုဒၶေခတ္က အင္အားႀကီးလက္နက္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္ေသာ ရာဇၿဂိဳလ္ျပည္ႏွင့္ဂဂၤါျမစ္သာျခားေသာ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း ညီၫြတ္ေသာ သမၼတမင္းမ်ား၏ ဦးေဆာင္မႈေအာက္တြင္ စည္းလံုးညီၫြတ္ စြာျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရာဇၿဂိဳလ္ ျပည့္ရွင္ အဇာတသတ္မင္း၏ က်ဴးေက်ာ္လာေသာနယ္ေျမလုစစ္ပြဲမ်ား ကိုရြပ္ရြပ္ခၽြံခၽြံတြန္း လွန္ႏိုင္ခဲ့ေသာ သမိုင္းေကာင္းမ်ားရွိခဲ့သည္။

သို႔ပါေသာ္လည္း ပ်က္စီးခ်ိန္တန္ေသာအခါတြင္ အဇာတသတ္မင္း၏ လူယံုေတာ္ ဝႆကာရ ပုဏၰား၏ အတြင္းသပ္လွ်ိဳေသြးခြဲျခင္းခံရကာ လစၧဝီမင္းမ်ား စည္းလံုးမႈၿပိဳကြဲၿပီး ေဝသာလီျပည္သည္အဇာတသတ္မင္း၏ အလြယ္တကူသိမ္းပိုက္ျခင္းကိုခံခဲ့ရသည္ ။

ေ၀သာလီျပည္ ပ်က္စီးခဲ့ပုံ

ဝႆကာရ ပုဏၰားႀကီးက လစၦ၀ီမင္းတို႔ အပရိဟာနိယဓမၼျပည့္စုံသေ႐ြ႕ ဖ်က္ဆီးမရႏိုင္ေသာ္ ထိုမင္းမ်ား၏ အညီအၫြတ္ကို ျဖားေယာင္းလွည့္ပတ္ႏိုင္မွျဖစ္မည့္အေၾကာင္း အဇာတသတ္မင္းအား အႀကံေပးေလသည္။

ပုဏၰားႀကီးအႀကံေပးသည့္အတိုင္း အဇာတသတ္မင္းသည္ ဝႆကာရပုဏၰားႀကီးအား အမ်က္ထြက္ဟန္ျပဳ၍ ဦးဆံရိတ္ေစၿပီး ေႏွာင္ႀကိဳးတည္း၍ ျပည္မွႏွင္ေတာ္မူေလသည္။ ထိုအခါ ပုဏၰားႀကီးလည္း ေဝသာလီျပည္သို႔သြား၍ ဝဇၨီမင္းတို႔၏အက်ိဳးစီးပြားကိုဆိုမိသျဖင့္ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္မွ ထြက္လာရေၾကာင္း ေလၽွာက္ၾကားေလသည္။ ဝဇၨီမင္းတို႔လည္း ယုံၾကည္သျဖင့္ ပုဏၰားႀကီးအားတရားဆုံးျဖတ္ေသာ အမတ္အရာေပး၏။

ပုဏၰားႀကီးလည္း တစ္ႏွစ္ ႏွစ္ႏွစ္ခန္႔ ဝဇၨီမင္းတို႔အက်ိဳးကို မ်ားစြာအလိုရွိဟန္ က်င့္၍ေနာက္ေသာအခါ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ေမတၱာပ်က္၍ မသင့္မတင့္ျဖစ္ၾကေစရန္ေျပာဆို၏။ ဝဇၨီမင္းမ်ား ခ်စ္ျခင္းပ်က္၍ ညီၫြတ္ျခင္းမရွိေသာအခါ အဇာတသတ္မင္းထံ ပုဏၰားႀကီးက အေၾကာင္းၾကားလိုက္ေလသည္။ အဇာတသတ္မင္း၏ စစ္သည္တို႔ ခ်ီတက္လာေသာအခါ ညီညီၫြတ္ၫြတ္ မခုခံေသာေၾကာင့္ ၿမိဳ႕တြင္းသို႔လြယ္လင့္တကူဝင္၍ ဝဇၨီမင္းမ်ားကို ဖမ္းယူသည္မွစ၍ ေဝသာလီျပည္သည္ ရာဇၿဂိဳဟ္မင္း၏ လက္နက္ႏိုင္ငံျဖစ္သြားေလေတာ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ေဝသာလီျပည္သည္ စည္းလံုးညီၫြတ္ေသာ ျပည္သူအေျချပဳ ဒီမိုကေရစီစနစ္၏ ေရွ႕ေဆာင္ တိုင္းျပည္ အျဖစ္ရပ္တည္ႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း ၾကားလူ၏သပ္လွိ်ဳမွဳ႕ေၾကာင့္ စည္လံုးမႈၿပိဳကြဲကာ ႏိုင္ငံမွာလည္း တိုင္းတပါးလက္ေအာက္က်ေရာက္ခံရျခင္း၏ သာဓကတစ္ခုျဖစ္ခဲ့သည္။

ယေန႔ေခတ္တြင္ ေဝသာလီျပည္ဟု အမွတ္သညာျပဳထားေသာ ေနရာေဒသတြင္ ေရွးေဟာင္း ဗုဒၶသာသနိက အေဆာက္အဦးမ်ား ယဥ္ေက်းမႈလက္ရာမ်ား အျဖစ္

၁။ အေသာကမင္းတည္ထားခဲ့ေသာ ျမတ္ဗုဒၶ၏ဓာတ္ေတာ္တိုက္ေစတီေတာ္

၂။ မိေထြးေတာ္ေဂါတမီအမွဴးျပဳေသာ သာကီဝင္မင္းသမီးငါးရာ တို႔ ဘိကၡဴနီအျဖစ္ ခ်ီးေျမႇာက္ခံရကာ ဘိကၡဴနီသာသနာ စတင္ခဲ့ရာေနရာျဖစ္ေသာ ကု႗ာဂါရ ေက်ာင္းေတာ္ရာ

၃။ လစၧဝီမင္းမ်ား နန္းတက္ရာတြင္ ဘိသိက္ေျမႇာက္သည့္ လစၧဝီေရကန္ျမတ္ ေနရာ

၄။ ဂ်ပန္မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာဂိုဏ္းျဖစ္ေသာနီခ်ီယန္ဂိုဏ္းဝင္မ်ားတည္ထားခဲ့ေသာ ဓာတ္ေတာ္ေစတီႏွင့္ မနီးမေဝးရွိ ကမ႓ာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေစတီေတာ္

၅။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေစတီေတာ္အနီးတြင္တည္ရွိေသာ အိႏၵိယ ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမွဳ႕ျပတိုက္

စသည္အားျဖင့္ ကမ႓ာ့ေရွးေဟာင္း ယဥ္ေက်းမွဳ႕ အေမြအႏွစ္ စာရင္းဝင္ဗုဒၶဂါယာ ေနရာေဒသ အေဆာက္အဦးမ်ား အျဖစ္က်န္ရွိေနေသးသည္။

သုတၾကယ္စဥ္
Myanmar Wikipedia

Leave a Reply