ကမာၻ႔အႀကီးဆုံး ကုန္းသတၱ၀ါျဖစ္တဲ့ ဆင္ေတြအေၾကာင္း

Posted on


ေရွးပေဝသဏီအခါက ကမၻာေျမာက္ဘက္ျခမ္း၌ ဆင္ႀကီးမ်ား က်က္စားခဲ့ၾကသည္။ ယခုအခါ ထိုဆင္ႀကီးမ်ိဳးမွ ဆင္းသက္ေသာ ဆင္အမ်ိဳးႏွစ္မ်ိဳးကိုသာလၽွင္ ေတြ႕ရွိႏိုင္ေတာ့သည္။ ယင္းတို႔မွာ ‘အဲလီဖတ္ အာဖရိကန္နပ္’ေခၚ အာဖရိကဆင္မ်ိဳးႏွင့္ ‘အဲလီဖတ္ အာရွတိကပ္’ေခၚ အာရွဆင္မ်ိဳးတို႔ျဖစ္သည္။ အဆိုပါဆင္မ်ိဳးႏွစ္မ်ိဳးတြင္ အႏြယ္အမ်ားအျပားပါဝင္သည္။

ဆင္သည္ ကုန္းသတၱဝါအေပါင္းတို႔တြင္ ကိုယ္ထည္အႀကီးဆုံးျဖစ္သည္။ ခြန္အားလည္း အႀကီးဆုံးျဖစ္၏။ လူတို႔က ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္၍ ေစခိုင္းသည္ကို ခံရေသာအခါ အံ့ဩဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ စိတ္ရွည္၏။ သင္ရလြယ္၏။ ေစခိုင္းသည္ကို လြယ္ကူစြာပင္ နာခံတတ္သည္။

အာဖရိကဆင္သည္ အာရွဆင္ထက္ ပို၍ႀကီးမားသည္။ တစ္ခါတစ္ရံ ၁၁ေပမၽွအထိပင္ ျမင့္သည္။ အာရွဆင္မ်ိဳးသည္ အရပ္ ၁ဝ ေပထက္ မေက်ာ္ေပ။ အာဖရိကဆင္မ်ိဳးသည္ ဦးထိပ္လုံး၍ နား႐ြက္ႀကီးသည္။ အာရွဆင္မ်ိဳးသည္ ဦးထိပ္ခြက္၍ နား႐ြက္ေသးသည္။ အာဖရိကဆင္မ်ိဳး၏ႏွာေမာင္း၌ ညီညာေသာ အရစ္မ်ားပါရွိသည္။ ထိုႏွာေမာင္းမ်ားတြင္ လက္ၫႈိးလုံးေလာက္ရွိေသာ ႏႈတ္ခမ္းႏွစ္ခုလည္းရွိ၏။

အာရွဆင္မ်ိဳး၏ ႏွာေမာင္းသည္ ေျပာင္ေခ်ာ၍အဖ်ားသို႔ တစ္ျဖည္းျဖည္းသြယ္သြားသည္။ အဖ်ား၌ ႏႈတ္ခမ္းတစ္ခုတည္းသာ ရွိသည္။ အာရွဆင္ႏွင့္ အာဖရိကဆင္တို႔တြင္ အျခားကြာျခားခ်က္ မ်ားစြာရွိေသး၏။ ထိုကြာျခားခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဇီဝေဗဒပညာေက်ာ္မ်ားသည္ ထိုဆင္မ်ားကို မ်ိဳးစိတ္ခြဲ၍ သီးျခားနာမည္ေပးထားၾကသည္။

အာဖရိကဆင္မ်ိဳးသည္ အာဖရိကတိုက္ အတြင္းဖက္က်ေသာ ေတာနက္ႀကီးမ်ားထဲတြင္သာ က်က္စားေလ့ ရွိသည္။ အာရွဆင္မ်ိဳးကို အိႏၵိယဆင္မ်ိဳးဟူ၍လည္း ေခၚၾကေသး၏။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုဆင္မ်ိဳးကို အိႏၵိယႏိုင္ငံ၌သာမဟုတ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ၊ ဆူမၾတားကၽြန္း၊မေလးရွားကၽြန္းဆြယ္ စေသာ အရပ္တို႔တြင္လည္း အႏွံ႔အျပားေတြ႕ရေပသည္။ ထိုဆင္ႏွစ္မ်ိဳးသည္အက်င့္စာဂအားျဖင့္ အလြန္တူညီသည္။ ဆင္ဟူသေ႐ြ႕သည္အေပါင္းအသင္းကိုႀကိဳက္သည္။

အခ်ဳပ္အေႏွာင္ မခံရဘဲ၊ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေနရလၽွင္အစုအအုပ္ႏွင့္သာ သြားလာက်က္စားတတ္သည္။ ဆင္အုပ္တစ္အုပ္တြင္အေကာင္ ၁ဝ ေကာင္မွ အေကာင္ ၁ဝဝ အထိ ရွိတတ္သည္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဆင္မႀကီးက ဦးစီးေခါင္းေဆာင္ျပဳေလ့ရွိ၏။ ဆင္မ်ားကို ေတာထဲတြင္ စမ္းေခ်ာင္းမ်ားအနီးအပါး၌ တစ္စုတစ္႐ုံးႀကီးေတြ႕ရတတ္၏။ မိုးရာသီတြင္ လြင္တီးေခါင္သို႔၎၊ တစ္ခါတရံ ေတာင္ေပၚသို႔၎ ေျပာင္းေ႐ႊ႕သြားေလ့ရွိသည္။ ဆင္ထီးမ်ားသည္ မုန္ယိုတတ္သည္။ မုန္ယိုေနေသာအခိုက္တြင္ ဆင္အုပ္ထဲမွ ခြဲ၍ေနတတ္သည္။ မုန္ယိုေသာ ဆင္သည္ လူကို ရန္မူတတ္၏။

ဆင္သည္ အမ်ားအားျဖင့္ ရာသီအေျပာင္းအလဲကိုလိုက္၍ အစာရွာရန္ ေကာင္းမည့္ေနရာသို႔ ေျပာင္းေ႐ႊ႕ေနထိုင္ေလ့ရွိသည္။ ဆင္သည္ ျမင္းကဲ့သို႔ မတ္တတ္ေသာ္၎၊ ဝပ္လ်က္ေသာ္၎ အိပ္ေနႏိုင္သည္။ ညသန္းေကာင္အခ်ိန္ႏွင့္ အပူျပင္းသည့္ေန႔ဖက္ အခ်ိန္တို႔တြင္သာ အမ်ားအားျဖင့္ အိပ္ေလ့ရွိသည္။ လူတို႔၏ အခ်ဳပ္အေႏွာင္ကို ခံေနရသည့္ အခ်ိန္တြင္ ဆင္သည္ ရက္ သတၱပတ္ေပါင္းမ်ားစြာ မလဲမေလ်ာင္းဘဲ ေနတတ္သည္။

ငါး ႏွစ္မၽွ မလဲေလ်ာင္းဘဲေနႏိုင္ေသာဆင္မ်ားရွိသည္ဟုသိရသည္။ ဆင္သည္ ေရကူးက်င္လ်င္သည္။ ေပ ၃ဝ ေက်ာ္မၽွနက္ ေသာေရထဲတြင္ ၆ နာရီမၽွ ေနႏိုင္ေၾကာင္းအမွတ္အသားမ်ားရွိ သည္။ ဆင္သည္ေျခ ၄ ေခ်ာင္းစလုံး ေျမႀကီးမွႂကြေအာင္ မခုန္ႏိုင္ေခ်။ သို႔ေသာ္လည္းေျပးလႊားရာတြင္အံ့ဩဖြယ္ေကာင္း ေလာက္ေအာင္ ျမန္ဆန္ေပသည္။

အိႏၵိယႏိုင္ငံႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတို႔တြင္ ဆင္ကို ေလးလံေသာ ဝန္ကို သယ္ေဆာင္ရသည့္ အလုပ္မ်ားလုပ္ကိုင္ေစရန္ေ႐ြးခ်ယ္ ၍ ခိုင္းေစသည္။ ခိုင္းေစေသာအလုပ္တြင္ ဆင္သည္တာဝန္ ေက်ႁပြန္ေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္သည္။ ဆင္ကို သစ္တုံးမ်ား ဆြဲေစရန္၎၊ ေလးလံေသာ ဝန္တို႔ကိုမတင္သယ္ေဆာင္ေစ ရန္၎ အသုံးျပဳသည္။ မ်က္ႏွာျပင္ ညီညာေသာအရပ္ေဒသ မ်ားတြင္ ဆင္သည္ အေလးခ်ိန္တတန္ခြဲမၽွကိုသက္သာလြယ္ ကူစြာသယ္ေဆာင္သြားႏိုင္ေပသည္။

အလြန္ေလးလံေသာဝန္ကို ဆြဲရန္အတြက္ ဆင္လည္ပင္းတြင္ သားေရႀကိဳးျပားႀကီးရစ္ ပတ္ေပးရသည္။ ထိုသားေရႀကိဳးျပား၌ ဝန္ကိုဆြဲယူရန္လြန္ ႀကိဳးတစ္ေခ်ာင္း တပ္ထားရသည္။ အခ်ိဳ႕ေဒသတို႔၌ ဆင္ကို သစ္ဆြဲရန္သာမဟုတ္ဘဲ၊ တစ္ခါတစ္ရံ လယ္ထြန္ရန္၊ တစ္ခါတစ္ရံ ကုန္တြဲႀကီးမ်ား ဆြဲေဆာင္ရန္ ေစခိုင္းၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသစ္လုပ္ငန္းတြင္ ဆင္မပါလၽွင္မၿပီးႏိုင္သေလာက္ပင္ ျဖစ္သည္။

ဆင္ကို ယာဥ္အျဖစ္ျဖင့္လည္း အသုံးခ်ႏိုင္ေသးသည္။ ဆင္၏ ေက်ာက္ကုန္းေပၚတြင္ ကုန္းႏွီးတြဲကိုတပ္ဆင္ရ၏။ ထိုကုန္းႏွီးတြဲေပၚတြင္ လူစီးနင္းလိုက္ပါႏိုင္ရန္ေလးဖက္ေလး တန္ အကာအရံပါေသာ ထိုင္စရာကို လုပ္ေပးရသည္။ ဆင္ ဦးစီးသည္ ဆင္၏လည္ပင္းေပၚတြင္ထိုင္လ်က္လိုက္တတ္ သည္။

အိႏၵိယႏိုင္ငံ၌ မဟာရာဇာမ်ားသည္က်ားပစ္ထြက္ေသာ အခါ ဆင္စီး၍ ေတာကစားၾကသည္။ ေရွးအခါက စစ္တိုက္ ရာတြင္ ဆင္ကို မ်ားစြာအသုံးျပဳသည္။ ျမန္မာသမိုင္းတြင္ ေက်ာ္ၾကားေသာ စီးခ်င္းတိုက္ပြဲမ်ား ရွိခဲ့သည္။ ဆင္ကိုအိႏၵိယ၊ ျမန္မာ၊ ထိုင္းစသည့္ႏိုင္ငံမ်ား၌ မင္းခမ္းမင္းနားမ်ားတြင္ ေရွးကသုံးခဲ့သည္။

အမ်ားအားျဖင့္ ဆင္မွာ မည္းၫိုေသာ အေရာင္ရွိေသာ္ လည္း၊ ဆင္ျဖဴမ်ားရွိေသး၏။ ထိုင္းႏိုင္ငံႏွင့္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ တို႔တြင္ ဆင္ျဖဴကို အေတြ႕ရမ်ားသည္။ ဆင္ျဖဴကို ဆင္မည္း ႏွင့္ တန္းတူမထားဘဲ၊ ျမင့္ျမတ္သည္ဟူ၍ ယူဆယုံၾကည္ၾက သည္။ ‘ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံတို႔တြင္ ဆင္ျဖဴကို အထြတ္အျမတ္ထားၾကသည္။ ျမန္မာဘုရင္တို႔သည္ဆင္ျဖဴ ရွင္ဟူေသာ ဘြဲ႕ကို အလြန္ႏွစ္သက္ လိုလားၾကသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာမင္းတို႔၏ ရာဇဝင္၌ ဆင္ျဖဴေတာ္ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ စစ္မက္ျဖစ္ပြားၾကသည္မ်ား ရွိ၏။ ဆင္သည္ သူ႕နဂိုသဘာဝအတိုင္း ေနရလၽွင္ ႐ုတ္တစ္ရက္ မေသဘဲ၊ အေတာ္ပင္အသက္ရွည္သည္။ ႏွစ္တစ္ရာေက်ာ္ေလာက္အထိ ေနႏိုင္သည္။ ဆင္မသည္သားေမြးလၽွင္အေရ အတြက္ ခပ္နည္းနည္းေမြးသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဖမ္းဆီးခံရေသာ ဆင္တို႔ အေသအဆုံးမ်ားလာလၽွင္ အစားထိုးရန္ ၁ဝ ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္၊ သို႔မဟုတ္ ၁၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ခန္႔ ထပ္မံ၍ဖမ္းဆီး ရန္စီစဥ္ရသည္။ ဆင္ဖမ္းမည့္လူစုသည္ ဆင္မ်ားကိုမဖမ္းဆီးမီ ရက္သတၱပတ္ေပါင္း မ်ားစြာကပင္ႀကိဳတင္၍ေတာနက္ထဲတြင္ လွည့္လည္ကာ ဆင္မ်ားကို လိုအပ္သည့္ေနရာသို႔ေရာက္ ေအာင္ႀကံေဆာင္၍ ေမာင္းယူၾကရသည္။

ေနာက္ဆုံး၌ က်ဳံးသြင္းရန္ အဆင္သင့္ျဖစ္ေသာအခါ ဆင္ မ်ားကို ႐ုတ္တစ္ရက္ လန္႔ဖ်ပ္သြားေအာင္ က်ယ္ေလာင္စြာ ညာသံေပး၍၊ လိုေသာေနရာသို႔စု႐ုံးေရာက္ရွိေစရသည္၊ မၾကာမီပင္ ဆင္႐ိုင္းႀကီးမ်ားသည္ ေခ်ာင္ထဲပိတ္မိေန၍ ႀကိဳးႀကီးမ်ားျဖင့္ အခ်ည္အေႏွာင္ခံၾကရသည္။ ဤနည္းျဖင့္ ဆင္႐ိုင္းႀကီး မ်ားကို ဖမ္းဆီးၿပီးေနာက္၊ ဆင္ယဥ္မ်ားျဖင့္ ေရာႁပြမ္းထားကာ တစ္ျဖည္းျဖည္း ယဥ္ပါးလာေအာင္ လုပ္ယူၾကသည္။ ေရွးအခါကတည္းကပင္ ဆင္မ်ားကို ဆင္စြယ္အလို႔ငွာ အမ်ားအားျဖင့္ သတ္ျဖတ္ခဲ့ၾကသည္။

မၾကာေသးမီအခ်ိန္ေလာက္အထိ၊ အာဖရိကဆင္မ်ားကို တစ္ႏွစ္လၽွင္အေကာင္ ၄ဝဝဝဝ ေက်ာ္မၽွ သတ္ျဖတ္ခဲ့ၾကသည္။ ယခုအခါ၌မူ ဆိုင္ရာႏိုင္ငံအစိုးရတို႔သည္ ဆင္မ်ားအား စည္းကမ္းမဲ့သတ္ျဖတ္ျခင္းကို တားျမစ္ထားၾကသည္။

က်မ္းဂန္လာ ျမန္မာဆင္

ျမန္မာက်မ္းဂန္တို႔တြင္ ဆင္မ်ားကို အစြယ္ေပါက္ပုံသို႔ လိုက္၍

အစြယ္ လုံးဝမရွိေသာ ဟိုင္းမ်ိဳး၊
ေသးသြယ္ေသာအစြယ္၊ တိုေသာအစြယ္ရွိသည့္ ဟံမ်ိဳး၊
အစြယ္ တစ္ေခ်ာင္းသာရွိေသာ တည္မ်ိဳး၊
အစြယ္ ႏွစ္ေခ်ာင္းစုံရွိေသာ တံမ်ိဳးဟူ၍ အမည္ေလးပါးျဖင့္ ခြဲျခားထားသည္။

ထို႔ျပင္ ဗလအား ျခားနားပုံသို႔ လိုက္၍လည္း ဆယ္မ်ိဳးခြဲျခားေခၚေဝၚ ျပန္ေလသည္။ ယင္းတို႔မွာ အစဥ္အတိုင္း တစ္မ်ိဳးထက္တစ္မ်ိဳးက ဆယ္ဆအားရွိေလရာ –

လူဆယ္ေယာက္အားရွိ၍၊ ညင္းညင္းေအာ္ျမည္တတ္ေသာ ဆင္မည္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည့္ ကာဠာဝကဆင္၊
ဂဂၤါျမစ္ပတ္ဝန္းက်င္တစ္ဝိုက္၌ ရွိၾက သည့္ ဂေဂၤယ်ဆင္၊
ဝါေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ အေရာင္ရွိေသာပ႑ရ ဆင္၊
ေၾကးနီေရာင္အဆင္းရွိေသာ တမၺဆင္၊
ေၾကာင္ေသာအဆင္းရွိသည့္ ပိဂၤလဆင္၊
အနံ႔ေမႊးေသာဂႏၶဆင္၊
တင့္တယ္စြာ သြားတတ္ေသာ မဂၤလဆင္၊
ေ႐ႊေရာင္ အဆင္းရွိေသာ ေဟမဆင္၊
ျဖဴေသာအဆင္းရွိ၍၊ႏွာေမာင္း အၿမီး လွပရွည္သြယ္ၿပီးလၽွင္ ေကာင္းကင္၌က်က္စားတတ္ေသာ ဥေပါသထဆင္၊ ေဘာ္ေငြအဆင္းရွိၿပီးလၽွင္ ညီၫႊတ္ေသာ အစြယ္ႏွစ္ေခ်ာင္းမွ ေရာင္ျခည္ေျခာက္မ်ိဳးထြက္ကာ အၿမီးဦးေခါင္းရွည္သြယ္၊ အလုံးစုံေသာ ၾကန္အင္လကၡဏာႏွင့္ ျပည့္စုံလ်က္ ေကာင္းကင္၌လည္း ပ်ံသြားႏိုင္သည့္ ဆဒၵန္ဆင္ဟူ၍ ျဖစ္ေလသည္။

(မ်ဳိးတုံးသြားၿပီျဖစ္တဲ့ အေမႊးရွည္ဆင္ႀကီးေတြရဲ႕အေၾကာင္းကိုေတာ့ ဒီမွာ(http://wp.me/p92H0W-11x) သြားဖတ္ႏုိင္ပါတယ္)

ကုိးကား
ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း ၊ အတြဲ ၄


ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကုန်းသတ္တဝါဖြစ်တဲ့ ဆင်တွေအကြောင်း (unicode)

ရှေးပဝေသဏီအခါက ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်း၌ ဆင်ကြီးများ ကျက်စားခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ ထိုဆင်ကြီးမျိုးမှ ဆင်းသက်သော ဆင်အမျိုးနှစ်မျိုးကိုသာလျှင် တွေ့ရှိနိုင်တော့သည်။ ယင်းတို့မှာ ‘အဲလီဖတ် အာဖရိကန်နပ်’ခေါ် အာဖရိကဆင်မျိုးနှင့် ‘အဲလီဖတ် အာရှတိကပ်’ခေါ် အာရှဆင်မျိုးတို့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဆင်မျိုးနှစ်မျိုးတွင် အနွယ်အများအပြားပါဝင်သည်။

ဆင်သည် ကုန်းသတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် ကိုယ်ထည်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ခွန်အားလည်း အကြီးဆုံးဖြစ်၏။ လူတို့က ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်၍ စေခိုင်းသည်ကို ခံရသောအခါ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် စိတ်ရှည်၏။ သင်ရလွယ်၏။ စေခိုင်းသည်ကို လွယ်ကူစွာပင် နာခံတတ်သည်။

အာဖရိကဆင်သည် အာရှဆင်ထက် ပို၍ကြီးမားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ၁၁ပေမျှအထိပင် မြင့်သည်။ အာရှဆင်မျိုးသည် အရပ် ၁ဝ ပေထက် မကျော်ပေ။ အာဖရိကဆင်မျိုးသည် ဦးထိပ်လုံး၍ နားရွက်ကြီးသည်။ အာရှဆင်မျိုးသည် ဦးထိပ်ခွက်၍ နားရွက်သေးသည်။ အာဖရိကဆင်မျိုး၏နှာမောင်း၌ ညီညာသော အရစ်များပါရှိသည်။ ထိုနှာမောင်းများတွင် လက်ညှိုးလုံးလောက်ရှိသော နှုတ်ခမ်းနှစ်ခုလည်းရှိ၏။ အာရှဆင်မျိုး၏ နှာမောင်းသည် ပြောင်ချော၍အဖျားသို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းသွယ်သွားသည်။ အဖျား၌ နှုတ်ခမ်းတစ်ခုတည်းသာ ရှိသည်။ အာရှဆင်နှင့် အာဖရိကဆင်တို့တွင် အခြားကွာခြားချက် များစွာရှိသေး၏။ ထိုကွာခြားချက်များကြောင့် ဇီဝဗေဒပညာကျော်များသည် ထိုဆင်များကို မျိုးစိတ်ခွဲ၍ သီးခြားနာမည်ပေးထားကြသည်။

အာဖရိကဆင်မျိုးသည် အာဖရိကတိုက် အတွင်းဖက်ကျသော တောနက်ကြီးများထဲတွင်သာ ကျက်စားလေ့ ရှိသည်။ အာရှဆင်မျိုးကို အိန္ဒိယဆင်မျိုးဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသေး၏။ သို့သော်လည်း ထိုဆင်မျိုးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌သာမဟုတ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဆူမတြားကျွန်း၊မလေးရှားကျွန်းဆွယ် စသော အရပ်တို့တွင်လည်း အနှံ့အပြားတွေ့ရပေသည်။ ထိုဆင်နှစ်မျိုးသည်အကျင့်စာဂအားဖြင့် အလွန်တူညီသည်။ ဆင်ဟူသရွေ့သည်အပေါင်းအသင်းကိုကြိုက်သည်။

အချုပ်အနှောင် မခံရဘဲ၊ လွတ်လွတ်လပ်လပ်နေရလျှင်အစုအအုပ်နှင့်သာ သွားလာကျက်စားတတ်သည်။ ဆင်အုပ်တစ်အုပ်တွင်အကောင် ၁ဝ ကောင်မှ အကောင် ၁ဝဝ အထိ ရှိတတ်သည်။ အများအားဖြင့် ဆင်မကြီးက ဦးစီးခေါင်းဆောင်ပြုလေ့ရှိ၏။ ဆင်များကို တောထဲတွင် စမ်းချောင်းများအနီးအပါး၌ တစ်စုတစ်ရုံးကြီးတွေ့ရတတ်၏။ မိုးရာသီတွင် လွင်တီးခေါင်သို့၎င်း၊ တစ်ခါတရံ တောင်ပေါ်သို့၎င်း ပြောင်းရွှေ့သွားလေ့ရှိသည်။ ဆင်ထီးများသည် မုန်ယိုတတ်သည်။ မုန်ယိုနေသောအခိုက်တွင် ဆင်အုပ်ထဲမှ ခွဲ၍နေတတ်သည်။ မုန်ယိုသော ဆင်သည် လူကို ရန်မူတတ်၏။

ဆင်သည် အများအားဖြင့် ရာသီအပြောင်းအလဲကိုလိုက်၍ အစာရှာရန် ကောင်းမည့်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လေ့ရှိသည်။ ဆင်သည် မြင်းကဲ့သို့ မတ်တတ်သော်၎င်း၊ ဝပ်လျက်သော်၎င်း အိပ်နေနိုင်သည်။ ညသန်းကောင်အချိန်နှင့် အပူပြင်းသည့်နေ့ဖက် အချိန်တို့တွင်သာ အများအားဖြင့် အိပ်လေ့ရှိသည်။ လူတို့၏ အချုပ်အနှောင်ကို ခံနေရသည့် အချိန်တွင် ဆင်သည် ရက် သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ မလဲမလျောင်းဘဲ နေတတ်သည်။ ငါး နှစ်မျှ မလဲလျောင်းဘဲနေနိုင်သောဆင်များရှိသည်ဟုသိရသည်။ ဆင်သည် ရေကူးကျင်လျင်သည်။ ပေ ၃ဝ ကျော်မျှနက် သောရေထဲတွင် ၆ နာရီမျှ နေနိုင်ကြောင်းအမှတ်အသားများရှိ သည်။ ဆင်သည်ခြေ ၄ ချောင်းစလုံး မြေကြီးမှကြွအောင် မခုန်နိုင်ချေ။ သို့သော်လည်းပြေးလွှားရာတွင်အံ့ဩဖွယ်ကောင်း လောက်အောင် မြန်ဆန်ပေသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ဆင်ကို လေးလံသော ဝန်ကို သယ်ဆောင်ရသည့် အလုပ်များလုပ်ကိုင်စေရန်ရွေးချယ် ၍ ခိုင်းစေသည်။ ခိုင်းစေသောအလုပ်တွင် ဆင်သည်တာဝန် ကျေပြွန်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ဆင်ကို သစ်တုံးများ ဆွဲစေရန်၎င်း၊ လေးလံသော ဝန်တို့ကိုမတင်သယ်ဆောင်စေ ရန်၎င်း အသုံးပြုသည်။ မျက်နှာပြင် ညီညာသောအရပ်ဒေသ များတွင် ဆင်သည် အလေးချိန်တတန်ခွဲမျှကိုသက်သာလွယ် ကူစွာသယ်ဆောင်သွားနိုင်ပေသည်။ အလွန်လေးလံသောဝန်ကို ဆွဲရန်အတွက် ဆင်လည်ပင်းတွင် သားရေကြိုးပြားကြီးရစ် ပတ်ပေးရသည်။ ထိုသားရေကြိုးပြား၌ ဝန်ကိုဆွဲယူရန်လွန် ကြိုးတစ်ချောင်း တပ်ထားရသည်။ အချို့ဒေသတို့၌ ဆင်ကို သစ်ဆွဲရန်သာမဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ခါတစ်ရံ လယ်ထွန်ရန်၊ တစ်ခါတစ်ရံ ကုန်တွဲကြီးများ ဆွဲဆောင်ရန် စေခိုင်းကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသစ်လုပ်ငန်းတွင် ဆင်မပါလျှင်မပြီးနိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။

ဆင်ကို ယာဉ်အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးချနိုင်သေးသည်။ ဆင်၏ ကျောက်ကုန်းပေါ်တွင် ကုန်းနှီးတွဲကိုတပ်ဆင်ရ၏။ ထိုကုန်းနှီးတွဲပေါ်တွင် လူစီးနင်းလိုက်ပါနိုင်ရန်လေးဖက်လေး တန် အကာအရံပါသော ထိုင်စရာကို လုပ်ပေးရသည်။ ဆင် ဦးစီးသည် ဆင်၏လည်ပင်းပေါ်တွင်ထိုင်လျက်လိုက်တတ် သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဟာရာဇာများသည်ကျားပစ်ထွက်သော အခါ ဆင်စီး၍ တောကစားကြသည်။ ရှေးအခါက စစ်တိုက် ရာတွင် ဆင်ကို များစွာအသုံးပြုသည်။ မြန်မာသမိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စီးချင်းတိုက်ပွဲများ ရှိခဲ့သည်။ ဆင်ကိုအိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်းစသည့်နိုင်ငံများ၌ မင်းခမ်းမင်းနားများတွင် ရှေးကသုံးခဲ့သည်။

အများအားဖြင့် ဆင်မှာ မည်းညိုသော အရောင်ရှိသော် လည်း၊ ဆင်ဖြူများရှိသေး၏။ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ တို့တွင် ဆင်ဖြူကို အတွေ့ရများသည်။ ဆင်ဖြူကို ဆင်မည်း နှင့် တန်းတူမထားဘဲ၊ မြင့်မြတ်သည်ဟူ၍ ယူဆယုံကြည်ကြ သည်။ ‘မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ဆင်ဖြူကို အထွတ်အမြတ်ထားကြသည်။ မြန်မာဘုရင်တို့သည်ဆင်ဖြူ ရှင်ဟူသော ဘွဲ့ကို အလွန်နှစ်သက် လိုလားကြသည်။

ထို့ကြောင့် မြန်မာမင်းတို့၏ ရာဇဝင်၌ ဆင်ဖြူတော်ကို အကြောင်းပြု၍ စစ်မက်ဖြစ်ပွားကြသည်များ ရှိ၏။ ဆင်သည် သူ့နဂိုသဘာဝအတိုင်း နေရလျှင် ရုတ်တစ်ရက် မသေဘဲ၊ အတော်ပင်အသက်ရှည်သည်။ နှစ်တစ်ရာကျော်လောက်အထိ နေနိုင်သည်။ ဆင်မသည်သားမွေးလျှင်အရေ အတွက် ခပ်နည်းနည်းမွေးသည်။ ထို့ကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရသော ဆင်တို့ အသေအဆုံးများလာလျှင် အစားထိုးရန် ၁ဝ နှစ် တစ်ကြိမ်၊ သို့မဟုတ် ၁၂ နှစ်တစ်ကြိမ်ခန့် ထပ်မံ၍ဖမ်းဆီး ရန်စီစဉ်ရသည်။ ဆင်ဖမ်းမည့်လူစုသည် ဆင်များကိုမဖမ်းဆီးမီ ရက်သတ္တပတ်ပေါင်း များစွာကပင်ကြိုတင်၍တောနက်ထဲတွင် လှည့်လည်ကာ ဆင်များကို လိုအပ်သည့်နေရာသို့ရောက် အောင်ကြံဆောင်၍ မောင်းယူကြရသည်။

နောက်ဆုံး၌ ကျုံးသွင်းရန် အဆင်သင့်ဖြစ်သောအခါ ဆင် များကို ရုတ်တစ်ရက် လန့်ဖျပ်သွားအောင် ကျယ်လောင်စွာ ညာသံပေး၍၊ လိုသောနေရာသို့စုရုံးရောက်ရှိစေရသည်၊ မကြာမီပင် ဆင်ရိုင်းကြီးများသည် ချောင်ထဲပိတ်မိနေ၍ ကြိုးကြီးများဖြင့် အချည်အနှောင်ခံကြရသည်။ ဤနည်းဖြင့် ဆင်ရိုင်းကြီး များကို ဖမ်းဆီးပြီးနောက်၊ ဆင်ယဉ်များဖြင့် ရောပြွမ်းထားကာ တစ်ဖြည်းဖြည်း ယဉ်ပါးလာအောင် လုပ်ယူကြသည်။ ရှေးအခါကတည်းကပင် ဆင်များကို ဆင်စွယ်အလို့ငှာ အများအားဖြင့် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

မကြာသေးမီအချိန်လောက်အထိ၊ အာဖရိကဆင်များကို တစ်နှစ်လျှင်အကောင် ၄ဝဝဝဝ ကျော်မျှ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ၌မူ ဆိုင်ရာနိုင်ငံအစိုးရတို့သည် ဆင်များအား စည်းကမ်းမဲ့သတ်ဖြတ်ခြင်းကို တားမြစ်ထားကြသည်။

ကျမ်းဂန်လာ မြန်မာဆင်

မြန်မာကျမ်းဂန်တို့တွင် ဆင်များကို အစွယ်ပေါက်ပုံသို့ လိုက်၍

အစွယ် လုံးဝမရှိသော ဟိုင်းမျိုး၊
သေးသွယ်သောအစွယ်၊ တိုသောအစွယ်ရှိသည့် ဟံမျိုး၊
အစွယ် တစ်ချောင်းသာရှိသော တည်မျိုး၊
အစွယ် နှစ်ချောင်းစုံရှိသော တံမျိုးဟူ၍ အမည်လေးပါးဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။

ထို့ပြင် ဗလအား ခြားနားပုံသို့ လိုက်၍လည်း ဆယ်မျိုးခွဲခြားခေါ်ဝေါ် ပြန်လေသည်။ ယင်းတို့မှာ အစဉ်အတိုင်း တစ်မျိုးထက်တစ်မျိုးက ဆယ်ဆအားရှိလေရာ –

လူဆယ်ယောက်အားရှိ၍၊ ညင်းညင်းအော်မြည်တတ်သော ဆင်မည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ကာဠာဝကဆင်၊
ဂင်္ဂါမြစ်ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ဝိုက်၌ ရှိကြ သည့် ဂင်္ဂေယျဆင်၊
ဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိသောပဏ္ဍရ ဆင်၊
ကြေးနီရောင်အဆင်းရှိသော တမ္ဗဆင်၊
ကြောင်သောအဆင်းရှိသည့် ပိင်္ဂလဆင်၊
အနံ့မွှေးသောဂန္ဓဆင်၊
တင့်တယ်စွာ သွားတတ်သော မင်္ဂလဆင်၊
ရွှေရောင် အဆင်းရှိသော ဟေမဆင်၊
ဖြူသောအဆင်းရှိ၍၊နှာမောင်း အမြီး လှပရှည်သွယ်ပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ကျက်စားတတ်သော ဥပေါသထဆင်၊ ဘော်ငွေအဆင်းရှိပြီးလျှင် ညီညွှတ်သော အစွယ်နှစ်ချောင်းမှ ရောင်ခြည်ခြောက်မျိုးထွက်ကာ အမြီးဦးခေါင်းရှည်သွယ်၊ အလုံးစုံသော ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံလျက် ကောင်းကင်၌လည်း ပျံသွားနိုင်သည့် ဆဒ္ဒန်ဆင်ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။

(မျိုးတုံးသွားပြီဖြစ်တဲ့ အမွှေးရှည်ဆင်ကြီးတွေရဲ့အကြောင်းကိုတော့ ဒီမှာ(http://wp.me/p92H0W-11x) သွားဖတ်နိုင်ပါတယ်)

Leave a Reply