ခုႏွစ္စင္ၾကယ္ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Posted on

Post By Ko Kyel Sin(ဗဟုသုတၾကယ္စင္ဂရု)

ခုနစ္စဥ္ၾကယ္ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သိၾကပါသည္။ “ခုနစ္​စဥ္​ၾကယ္​​ေျပာင္​ အၿမီး​ေထာင္​ သန္​း​ေကာင္​ခ်ိန္​သို႔​ေရာက္​” ဟု ​ေ႐ွးလူႀကီးမ်ား ဆိုစမွတ္​ျပဳခဲ့ၾကပါသည္​။ ေျမာက္ဘက္ေကာင္းကင္ယံတြင္ အလြန္ထင္ရွားေသာ ၾကယ္အစုအေ၀း ျဖစ္သည္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားအတြက္ ခုနစ္စဥ္ၾကယ္သည္ ျမန္မာဂဏန္း (၇) ႏွင့္ ပံုသဏၭာန္အားျဖင့္ အလြန္ပင္ နီးနီးစပ္စပ္ တူညီသည့္အတြက္ ခုနစ္စဥ္ၾကယ္ဟု ေခၚခဲ့ၾကသည္ဟု ထင္မိပါသည္။

ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔က ခုနစ္စဥ္ၾကယ္ဟု အမည္ေပးခဲ့သည့္အျပင္ ၾကယ္မ်ားကိုလည္း ဦးေခါင္းဘက္မွ စတင္၍-
၁။ ၾကာသပေတးၾကယ္၊
၂။ အဂၤါၾကယ္၊
၃။ စေနၾကယ္၊

၄။ ဗုဒၶဟူးၾကယ္၊
၅။ ​ေသာၾကာၾကယ္၊
၆။ တနဂၤေႏြၾကယ္၊
၇။ တနလၤာၾကယ္ – ဟု အစဥ္အတိုင္း ၾကယ္တစ္လံုးစီကို အမည္ေပးခဲ့ၾကသည္။

အတိုေကာက္အားျဖင့္ ေန႔သင့္ နံသင့္ လကၤာဖြဲ႔၍လည္​း အမည္ေပးခဲ့ၾကသည္။ လကၤာမွာ-
“မ,စက္,တတ္,ေလ၊ သည္း,အူ,ေၾကြ၊ ​ေရေလအစ ဦးေခါင္းက”
-ဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ​ေန႔သင့္နံသင့္ ျပန္ဆိုၾကည့္ပါက အထက္ပါ အစီအစဥ္အတိုင္း ၾကယ္မ်ား၏ အမည္ကို ​ေတြ႔ရမည္ ျဖစ္သည္။

ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္သည္ ၾကယ္ခုႏွစ္လုံး ပါဝင္ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ ၾကယ္စုဟု ဆိုေသာ္လည္း အၿမီးစြန္းမွ ဒုတိယေျမာက္ၾကယ္သည္ ႏွစ္လုံးတြဲေနေသာေၾကာင့္ အမွန္စင္စစ္ ၾကယ္ေပါင္း ရွစ္လုံး ပါဝင္ေနသည္။ ေရွးျမန္မာတို႔သည္ ဤ ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္ကို မိေခ်ာင္း တေကာင္အသြင္ ေတြ႕ျမင္ခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ ၾကယ္မိေခ်ာင္းဟုလည္း ေခၚဆိုခဲ့သည္။

ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္တြင္ ၾကယ္ေပါင္း ရွစ္လုံး ပါဝင္ၿပီး မိေခ်ာင္းႏွင့္လည္း တူေသာေၾကာင့္ “ခုႏွစ္စဥ္ႏွင့္ ရွစ္စဥ္ၾကယ္ေကာင္း၊ ၾကယ္မိေခ်ာင္း၊ ေခါင္းကား ဦးေဆာက္၊ ျမင့္မိုရ္ေအာက္သို႔ ေရာက္ၿပီေလ”ဟု ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္သည္ ျမင့္မိုရ္နဂါးၾကယ္စု႐ုပ္ ေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိေနပုံကို စပ္ဆိုထားခဲ့ျခင္း ျဖစ္မည္။

ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္ အၿမီးစြန္းမွ ဒုတိယေျမာက္ၾကယ္ကို ျမန္မာတို႔က တနဂၤေႏြၾကယ္ဟု သတ္မွတ္ထားၿပီး၊ အေနာက္တိုင္းက မိုက္ဇာဟု သတ္မွတ္ေခၚဆိုသည္။ ထိုမိုက္ဇာနား ကပ္ေနသည့္ ၾကယ္ကေလးကို အေနာက္တိုင္းက အယ္လေကာ ဟု ေခၚကာ ဟိႏၵဴတို႔ကမူ အ႐ုႏၶတီဟု ေခၚသည္။ မိုက္ဇာႏွင့္ အယ္လေကာတို႔ကို ျမင္းႏွင့္ ျမင္းစီးသူဟူ၍လည္း ေခၚသည္။

မ်က္မွန္ႏွင့္ မ်က္စိ စမ္းသပ္ေသာ ကိရိယာမ်ား မေပၚေပါက္ေသးမီ ေရွးလြန္ေလၿပီးေသာ အခါသမယက အယ္လေကာၾကယ္ကို မ်က္စိ ေကာင္းမေကာင္း စမ္းသပ္သည့္ ပစၥည္း တမ်ိဳးကဲ့သို႔ပင္ အသုံးခ်ခဲ့ၾကသည္။ အကယ္၍ ထိုၾကယ္ကို ျမင္ရလၽွင္ မ်က္စိေကာင္းသည္ဟု မွတ္ယူခဲ့ၾကသည္။ အယ္လေကာ ေခၚ အ႐ုႏၶတီ ၾကယ္ကေလးသည္ မိုက္ဇာ ေခၚ တနဂၤေႏြၾကယ္ႏွင့္ တလက္မမၽွသာ ကြာသည္ကို ဂ႐ုျပဳၾကည့္ပါက ေတြ႕ျမင္ရသည္။

ခုနစ္စဥ္ၾကယ္မွာ အေနာက္တိုင္းနကၡတ္ေဗဒ ဆရာမ်ားအလို အားျဖင့္ အာစာေမဂ်ာေခၚ နကၡတ္ထဲတြင္ ပါဝင္ေသာ ၾကယ္စု ပင္ ျဖစ္ေပသည္။ ခုနစ္စဥ္ၾကယ္ ဟူ​ေသာ အမည္​အျပင္​ အခ်ိဳ႕​ေနရာမ်ားတြင္ ၾကယ္ေရမႈတ္၊ ၾကယ္မိေခ်ာင္း စသည္ျဖင့္ အေခၚအေ၀ၚမ်ားလည္း ရွိခဲ့သည္။

အေမရိကန္လူမ်ိဳးမ်ား အျမင္တြင္မူ ယင္​းၾကယ္​စုကို ဟင္းခတ္သည့္ ေယာက္ခ်ိဳဇြန္းၾကီး ပံုသဏၭာန္ ရႈျမင္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔အတြက္ ေယာက္ခ်ိဳဇြန္းၾကီး (Big Dipper) ဟု ​ေခၚခဲ့ၾကသည္။ အဂၤလိပ္လူမ်ိဳးမ်ားကမူ ခုနစ္စဥ္ၾကယ္၏ အျမီးကို လက္ကိုင္အျဖစ္ ျမင္​၍ ခုနစ္စဥ္ၾကယ္ကို ထယ္သြားပံုအျဖစ္ ျမင္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔အတြက္ေၾကာင့္ ယင္းၾကယ္အတြဲကို ထယ္ (Plough) ဟု ကင္ပြန္းတပ္ခဲ့ၾကသည္။

ထို႔အျပင္ အေနာက္တိုင္း နကၡတၱေဗဒပညာတြင္လည္း ခုနစ္စဥ္ၾကယ္ရွိ ၾကယ္ခုနစ္လံုးကို အမည္မ်ား ေပးထားခဲ့သည္။ ယင္းတို႔မွာ အထက္ပါအတိုင္းပင္ ခုနစ္စဥ္ၾကယ္၏ ဦးေခါင္းပိုင္းမွ စတင္ပါက-
1. ဒို႔ဘ္ဟာ့ခ်္ (Du bhe) DOOB-huh ၊
2. မားရက္ခ္ (Merak) MER-ak ၊

3. ဖိဒါ (Phecda) FEK-da ၊
4. မက္ဂ္ရက္ဇ္ (Megrez) meg-REZ ၊
5. အယ္လီအို႔သ္ (Alioth AL-lee-oth) ၊

6. မီဇာ (Mizar MYE-zahr) ႏွင့္
7. အယ္လ္ကိတ္ဒ္ (Alkaid) AL-kade တို႔ ျဖစ္ၾကသည္။
(ကြင္းမ်ားေနာက္တြင္ အသံထြက္မ်ားကို ေဖာ္ျပထားပါသည္။)

အမွန္အားျဖင့္ ခုနစ္စဥ္ၾကယ္ပါ ၾကယ္ခုနစ္လံုးသည္ ကမၻာမွ တူညီစြာ ကြာေ၀းေသာ ျပင္ညီတစ္ခုတည္းတြင္ တည္ရွိေနၾကသည္ေတာ့ မဟုတ္ေပ။ ပါ၀င္ေသာ ၾကယ္တစ္လံုးစီသည္​ ကမၻာမွ အကြာအေ၀းခ်င္း မတူညီၾကသကဲ့သို႔ ျပန္႔ကားေနေသာ စၾက၀ဠာသီအိုရီအရ တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ​ေ၀းရာသို႔ အလြန္လွ်င္ျမန္ေသာ ႏႈန္းႏွင့္ ေရြ႕လ်ားလ်က္ ႐ွိ​ေနၾကသည္။

အကြာအေ၀းအားျဖင့္ တင္ျပရလ်ွင္​-
၁။ ဒို႔ဘ္ဟာ့ခ်္ ၾကယ္သည္ ကမၻာမွ အလင္းႏွစ္ (light year) (၁၀၅) ႏွစ္တြင္ လည္းေကာင္း၊
၂။ မားရက္ခ္ သည္ အလင္​းႏွစ္​ (၇၈) ႏွစ္တြင္ လည္းေကာင္း၊
၃။ ဖိဒါၾကယ္သည္ အလင္းႏွစ္ (၉၀) ႏွစ္တြင္ လည္းေကာင္း၊

၄။ မက္ဂ္ရက္ဇ္ သည္ အလင္းႏွစ္ (၆၃) ႏွစ္တြင္ လည္းေကာင္း၊
၅။ အယ္လီအို႔သ္သည္ အလင္းႏွစ္ (၆၈) ႏွစ္တြင္ လည္းေကာင္း၊
၆။ မီဇာသည္ အလင္းႏွစ္ (၂၁၀) ႏွစ္တြင္ လည္းေကာင္း
၇။ အယ္လ္​ကိတ္​ဒ္​သည္​ အလင္​းႏွစ္​ (၂၇၈) ႏွစ္​တြင္​လည္​း​ေကာင္​း အသီးသီး တည္ရွိေနၾက​ေလသည္။

ခုနစ္​စဥ္​ၾကယ္​၏ တည္​​ေနပံုမွာ အမွန္​တကယ္​လည္း ထယ္​ႏွင္​့တူ​ေပသည္​။ ထယ္​လက္​ကိုင္​႐ိုးႏွင္​့ တူ​ေသာအပိုင္​းတြင္​ ၾကယ္​ ၃ လံုး ႐ွိသည္​။ က်န္​ ၄ လံုးမွာ ၾကယ္​ ၃ လံုးထိပ္​၌ ကန္​႔လန္​႔ျဖတ္​ ၂ လံုးစီတြဲလ်က္​ ၂ တန္​း႐ွိသည္​။ အစြန္​ဆံုးၾကယ္​ ၂ လံုးတြဲအတန္​းမွ ​ေ႐ွ႕သို႔ မ်ဥ္​း​ေျဖာင္​့တစ္​ခုကို ဆြဲလိုက္​လ်ွင္​ ထိုမ်ဥ္​း၏အဆံုး၌ တစ္​လံုးတည္​း ​ေတာက္​ပ​ေန​ေသာ ဓူဝံၾကယ္​ႀကီးကို ျမင္​ရ​ေပလိမ္​့မည္​။

​ေျမာက္​ဘက္​​ေကာင္​းကင္​႐ွိ ၾကယ္​တာရာမ်ားသည္​ ဓူဝံၾကယ္​ကို လွည္​့ပတ္​၍ ​ေနသျဖင္​့ ခုနစ္​စဥ္​ၾကယ္​သည္​လည္​း အလားတူပင္​ အခ်ိန္​နာရီႏွင္​့ ရာသီဥတုအလိုက္​ ​ေရြ႔လ်ား​ေျပာင္​းလဲ၍ ​ေန​ေပသည္​။ ​ေဆာင္​းဥတု ညဥ္​့ဦးပိုင္​းတြင္​ ထယ္​လက္​ကိုင္​႐ိုးႏွင္​့တူ​ေသာ ၾကယ္​ ၃ လံုးတန္​းသည္​ ​ေတာင္​ဘက္​သို႔ ၫႊန္​လ်က္​၊ ​ေႏြကူးဥတု ညဥ္​့တြင္​မူ အ​ေ႐ွ႕ဘက္​သို႔ ၫႊန္​လ်က္​၊ ​ေႏြဥတုတြင္​ ​ေျမာက္​ဘက္​သို႔ ၫႊန္​လ်က္​၊ ​ေဆာင္​းဥတုတြင္​ အ​ေနာက္​ဘက္​သို႔ ၫႊန္​လ်က္​ ​ေန​ေပလိမ္​့မည္​။

ျမန္​မာ့စြယ္​စံုက်မ္​း
သုတစံုလင္ ကမၻာတခြင္
အာကာသႏွင္​့ စၾကာဝဠာ

 

Leave a Reply