တစ္ခ်ိန္က စိမ္းလန္းခဲ့တဲ့ ဆာဟာရသဲကႏာၱရ

Posted on

မူရင္းေရးသားသူ – Eaint Myat Chel

ဆာဟာရ သဲ ကႏၲာရ ဟာ ကမ႓ာမွာ အပူေႏြးဆုံး ျဖစ္ၿပီး အႏၲာတိက ႏွင့္ အာတိတ္ ျပီးလၽွင္ ကမ႓ာမွာ တတိယ အႀကီးဆုံး ကႏၲာရ ျဖစ္ပါတယ္။ သိုေပမယ့္ လြန္ခဲ႔ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀၀၀ ေက်ာ္က ဆာဟာရ ေဒသ ဟာ ယခုထက္ ၁၀ ဆ ပို၍ မိုးရြာသြန္းခဲ့ျပီး အစိမ္းေရာင္ သန္းခဲ႔တယ္ လို႕ဆိုပါတယ္။

မၾကာေသးမီ က ထုတ္ေဝခဲ႔တဲ႔ သိပၸံပညာ တိုးတက္ေရး Science Advances ဂ်ာနယ္ မွာ႔ ေလ့လာမႈ႕ဆိုင္ရာ အေထာက္အထား အသစ္မ်ား အရ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၈၀၀၀ ေလာက္ က ဆာဟာရ ေဒသ တြင္ စိုစြတ္ေသာ ကာလ ရွိခဲ့ၿပီး လူသားမ်ား လည္း ေနထိုင္ခဲ႕တယ္ လို႕ဆိုပါတယ္။

အရီဇိုးနား တကၠသိုလ္ – University of Arizona မွ အဏၰဝါႏံုးေျမမ်ား ခြဲျခားစီစစ္မႈ႕ ဆိုင္ရာ သုေတသီမ်ား ဟာ လြန္ခဲ႔ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀၀၀ ေက်ာ္ က ဆာဟာရ ေဒသ ရဲ႕ မိုးရြာသြန္းမႈ မိုးေရခ်ိန္ ပံုစံမ်ား မွ တဆင့္ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ရာ ရလဒ္မ်ား ကိုလည္း ထုတ္ေဖာ္ႏိုင္ခဲ႔တယ္။

အဆိုပါ အရီဇိုးနား တကၠသိုလ္ က ဦးေဆာင္ေသာ အဖြဲ႕သည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀၀၀ မွာ ၁၁,၀၀၀ ၾကား ” အစိမ္းေရာင္ ဆာဟာရ ” မွာ ျဖစ္ေပၚခဲ႔တဲ႕ ရာသီဥတု ပုံစံကိုလည္း ဆက္လက္ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ ပါတယ္။ ထို အခ်ိန္က ဆဟာရ ေဒသရဲ႕ မိုးရြာသြန္းမႈ ဟာ ယေန႔ေခတ္ မိုးရြာသြန္းမႈ ထက္ ၁၀ ဆမွ် ပိုမို ရြာသြန္းခဲ႔ တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ယခု လက္ရွိ ထိုေဒသတြင္ ျဖစ္ေပၚေနတဲ႕ ရာသီဥတု အေျခအေန မွာ႕ေနာက္ျပန္ ၾကည္႔မည္ ဆိုလၽွင္ လြန္ခဲ႔ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀၀၀ ႏွင္႔ ၁၀,၀၀၀ ၾကား အခ်ိန္က ဆာဟာရ သဲကႏၲာရ ဟာ သစ္ပင္ ထူထပ္ေသာ ျမက္ခင္း လြင္ျပင္ေဒသ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ထို ျမက္ခင္း လြင္ျပင္မ်ား တြင္ အစားအစာ အတြက္ သတၱဝါမ်ား ကို စုေပါင္း အမဲလိုက္ေသာ လူ မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ား အျခခ်ခဲ့သည္ ဟု ဆိုပါတယ္။

 

အရီဇိုးနား တကၠသိုလ္ မွ ဂ်က္စီကာ တိုင္ရ္နီ – Jessica Tierney ( Assistant Professor Of Geosciences . UA ) ကေတာ႔ “ ဒါဟာ ယေန႔ေခတ္ စြတ္စိုမႈထက္ ၁၀ ဆ ရွိခဲ႔တယ္ ” ဟု ဆိုသည္။ ထိုအခ်က္ဟာ ယခုေခတ္ ဆာဟာရ တြင္ မိုးရြာသြန္း တဲ့ ႏွစ္စဥ္ မိုးေရခ်ိန္ ပမာဏ ဟာ ယခင္ အခ်ိန္ ႏွင့္စာလွ်င္ ၄ လက္မ ကေန ၁ လက္မ ( ၁၀၀ မွ ၃၅ မီလီမီတာ ) သို႔ က်ဆင္းသြားခဲ့ ျခင္း ျဖစ္သည္။

“အစိမ္းေရာင္ ဆာဟာရ” ကာလ တည္ရွိမႈ႕ကို ထုတ္ေဖာ္ခဲ့တဲ႔ အျခား သုေတသန ျပဳခ်က္ေတြ ရွိခဲ႔ ေပမဲ့ Tierney ႏွင့္ အဖြဲ႕ကေတာ႔ လြန္ခဲ့တဲ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅,၀၀၀ က ျဖစ္ေပၚခဲ႔တဲ႔ မိုးေရခ်ိန္ စံႏႈန္းမ်ား ကို အဓိကထား ၿပီး ဆဟာရ ေဒသကို ေလ႔လာခဲ ႔ပါတယ္။

ေရွးေဟာင္းသုေတသန ဆိုင္ရာ အေထာက္အထားမ်ား ကလည္း လူသားေတြ ဟာ စိုစြတ္ေသာ ကာလ အတြင္း ဆာဟာရ ေဒသ၌ အေျမာက္အမ်ား ေနထိုင္ခဲၾကတယ္ ဆိုတဲ႔ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ရာ အခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပခဲ ႔ပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၈,၀၀၀ ေလာက္က အစျပဳၿပီး လူမ်ိဳးႏြယ္စု တစ္ခ်ိဳ႕ဟာ ဆဟာရ ေဒသကို တျဖည္းျဖည္း စြန္႔ခြာသြား ခဲ့ၾက ပါတယ္။

 

ထိုသို႔ လူမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ား စြန္႔ခြာသြားခ်ိန္ က စလို႕ ဆာဟာရ ေဒသဟာ ေျခာက္ေသြ႕လာ ခဲ႔တယ္ လို႕ သုေတသီ တစ္ခ်ိဳ႕က ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ အဲ႔ဒီအခ်က္ဟာ သက္ေသ အေထာက္အထား ခိုင္မာမႈ႕ မရွိပါဘူး လို႕ Tierney က ဆိုပါတယ္။

ဆဟာရ ေဒသရဲ႕ လြန္ခဲ႔ေသာ ႏွစ္ေပါင္း တစ္ထာင္ေက်ာ္ခန္႔ က ရြာသြန္းခဲ႔ေသာ မိုးေရခ်ိန္ မွတ္တမ္းမ်ား ကို စုစည္းၿပီး ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္မ်ား အရ ဆာဟာရ ေဒသ စတင္ ေျခာက္ေသြ႕ခ်ိန္ ႏွင္႔ လူမ်ား စြန္႔ခြာသြားခ်ိန္ ဟာ တိုက္ဆိုင္ ေနပါတယ္။

“ လြန္ခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္ေပါင္း တစ္ေထာင္ အတြင္း ေျခာက္ေသြ႕လာတဲ့ ကာလ မွာေတာ့ လူေတြဟာ ဆဟာရ ေဒသကို စြန္႔ခြာေစဟန္ တူပါတယ္” လို႕ Tierney က ဆိုသည္။

Tierney ႏွင့္ သူမ၏ အဖြဲ႕ဟာ ဆဟာရ ကႏၲရ သဲေျမမ်ား နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အေနာက္အာဖရိက ကမ္းလြန္ ပင္လယ္ျပင္ရွိ ကြဲျပားျခားနားေသာ ေနရာ ေလးခု က အဏၰဝါႏုံးေျမ၏ ဗဟိုခ်က္မွာ႔ အေရးပါတဲ႔ အခ်က္မ်ားကိုလည္း ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ႕ ပါတယ္။

ေမာ္ရိုကို ေမာ္ရတီးနီးယား – Mauritania ၏ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ေထာင့္ မွ ရရွိေသာ အဏၰဝါႏံုးေျမ ၏ အခ်က္အလက္မ်ား ၊ မိုးေရခ်ိန္ ပံုစံမ်ား ႏွင္႔ ယခင္ က ရွိခဲ႔တဲ႕ အစိမ္းေရာင္ ဆဟာရ ရဲ႕ ဧရိယာ ၊ မိုးေရခ်ိန္ ပံုစံ အတိုင္းအတာ ႏွစ္ခု စလံုဟာ တူညီေနတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္ ။

အကယ္၍မ်ား ယခု ဆဟာရ ကႏၲရ ရဲ႕ ေျခာက္ေသြ႕ကာလ မွာ႔ တစ္ဖန္ ျပန္လည္၍ စြတ္စိုလာလၽွင္ ဘယ္အရာေတြ ဟာ စိတ္ဝင္စားဖို႕ေကာင္းလာႏိုင္ မလဲ ……….

ထိုေဒသ တြင္ ကၽြဲ ၊ ႏြား တိရစၧာန္မ်ား ရဲ႕ ႀကီးျပင္းလာမႈ႕ေတြဟာ မ်ားစြာ ကြဲလြဲလာ မလား။ ေျခာက္ေသြ႕ ခဲ႔ေသာ ကာလ ဟာ ကြဲျပားျခားနားေသာ ယဥ္ေက်းမႈ႕ႏွစ္ခု ကို ပိုင္းျခားထားမလား …….. ။

ဒီ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမွႈ႕ အေျခအေနတြင္ လူသားမ်ား ဟာ အေနာက္ပိုင္း ဆာဟာရ Western Sahara တြင္ အလုပ္အကိုင္ ႏွင့္ လူေနမွုပုံစံ စတဲ့ အရာေတြ ဟာ ဘယ္လို ေသြဖီသြားႏိုင္မလဲ ဆိုတာ …………………

Ref:unearth.info

EΛIɴт MYΛт CнEʟ


တစ်ချိန်က စိမ်းလန်းခဲ့တဲ့ ဆာဟာရသဲကန္တာရ (unicode)

မူရင်းရေးသားသူ – Eaint Myat Chel

ဆာဟာရ သဲ ကန္တာရ ဟာ ကမ႓ာမှာ အပူနွေးဆုံး ဖြစ်ပြီး အန္တာတိက နှင့် အာတိတ် ပြီးလျှင် ကမ႓ာမှာ တတိယ အကြီးဆုံး ကန္တာရ ဖြစ်ပါတယ်။ သိုပေမယ့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော်က ဆာဟာရ ဒေသ ဟာ ယခုထက် ၁၀ ဆ ပို၍ မိုးရွာသွန်းခဲ့ပြီး အစိမ်းရောင် သန်းခဲ့တယ် လို့ဆိုပါတယ်။

မကြာသေးမီ က ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ သိပ္ပံပညာ တိုးတက်ရေး Science Advances ဂျာနယ် မှာ့ လေ့လာမှု့ဆိုင်ရာ အထောက်အထား အသစ်များ အရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၈၀၀၀ လောက် က ဆာဟာရ ဒေသ တွင် စိုစွတ်သော ကာလ ရှိခဲ့ပြီး လူသားများ လည်း နေထိုင်ခဲ့တယ် လို့ဆိုပါတယ်။

အရီဇိုးနား တက္ကသိုလ် – University of Arizona မှ အဏ္ဏဝါနုံးမြေများ ခွဲခြားစီစစ်မှု့ ဆိုင်ရာ သုတေသီများ ဟာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော် က ဆာဟာရ ဒေသ ရဲ့ မိုးရွာသွန်းမှု မိုးရေချိန် ပုံစံများ မှ တဆင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ရလဒ်များ ကိုလည်း ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့တယ်။

အဆိုပါ အရီဇိုးနား တက္ကသိုလ် က ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ မှာ ၁၁,၀၀၀ ကြား ” အစိမ်းရောင် ဆာဟာရ ” မှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ရာသီဥတု ပုံစံကိုလည်း ဆက်လက် ဖော်ထုတ်ခဲ့ ပါတယ်။ ထို အချိန်က ဆဟာရ ဒေသရဲ့ မိုးရွာသွန်းမှု ဟာ ယနေ့ခေတ် မိုးရွာသွန်းမှု ထက် ၁၀ ဆမျှ ပိုမို ရွာသွန်းခဲ့ တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ယခု လက်ရှိ ထိုဒေသတွင် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရာသီဥတု အခြေအနေ မှာ့နောက်ပြန် ကြည့်မည် ဆိုလျှင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ နှင့် ၁၀,၀၀၀ ကြား အချိန်က ဆာဟာရ သဲကန္တာရ ဟာ သစ်ပင် ထူထပ်သော မြက်ခင်း လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထို မြက်ခင်း လွင်ပြင်များ တွင် အစားအစာ အတွက် သတ္တဝါများ ကို စုပေါင်း အမဲလိုက်သော လူ မျိုးနွယ်စုများ အခြချခဲ့သည် ဟု ဆိုပါတယ်။

အရီဇိုးနား တက္ကသိုလ် မှ ဂျက်စီကာ တိုင်ရ်နီ – Jessica Tierney ( Assistant Professor Of Geosciences . UA ) ကတော့ “ ဒါဟာ ယနေ့ခေတ် စွတ်စိုမှုထက် ၁၀ ဆ ရှိခဲ့တယ် ” ဟု ဆိုသည်။ ထိုအချက်ဟာ ယခုခေတ် ဆာဟာရ တွင် မိုးရွာသွန်း တဲ့ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ပမာဏ ဟာ ယခင် အချိန် နှင့်စာလျှင် ၄ လက်မ ကနေ ၁ လက်မ ( ၁၀၀ မှ ၃၅ မီလီမီတာ ) သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ ခြင်း ဖြစ်သည်။

“အစိမ်းရောင် ဆာဟာရ” ကာလ တည်ရှိမှု့ကို ထုတ်ဖော်ခဲ့တဲ့ အခြား သုတေသန ပြုချက်တွေ ရှိခဲ့ ပေမဲ့ Tierney နှင့် အဖွဲ့ကတော့ လွန်ခဲ့တဲ နှစ်ပေါင်း ၂၅,၀၀၀ က ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ မိုးရေချိန် စံနှုန်းများ ကို အဓိကထား ပြီး ဆဟာရ ဒေသကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။

ရှေးဟောင်းသုတေသန ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ ကလည်း လူသားတွေ ဟာ စိုစွတ်သော ကာလ အတွင်း ဆာဟာရ ဒေသ၌ အမြောက်အများ နေထိုင်ခဲကြတယ် ဆိုတဲ့ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ အချက်များကို ဖော်ပြခဲ့ပါတယ် ။ ဒါပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၈,၀၀၀ လောက်က အစပြုပြီး လူမျိုးနွယ်စု တစ်ချို့ဟာ ဆဟာရ ဒေသကို တဖြည်းဖြည်း စွန့်ခွာသွား ခဲ့ကြ ပါတယ်။

ထိုသို့ လူမျိုးနွယ်စုများ စွန့်ခွာသွားချိန် က စလို့ ဆာဟာရ ဒေသဟာ ခြောက်သွေ့လာ ခဲ့တယ် လို့ သုတေသီ တစ်ချို့က ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီအချက်ဟာ သက်သေ အထောက်အထား ခိုင်မာမှု့ မရှိပါဘူး လို့ Tierney က ဆိုပါတယ်။

ဆဟာရ ဒေသရဲ့ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း တစ်ထာင်ကျော်ခန့် က ရွာသွန်းခဲ့သော မိုးရေချိန် မှတ်တမ်းများ ကို စုစည်းပြီး လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ အရ ဆာဟာရ ဒေသ စတင် ခြောက်သွေ့ချိန် နှင့် လူများ စွန့်ခွာသွားချိန် ဟာ တိုက်ဆိုင် နေပါတယ်။

“ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင် အတွင်း ခြောက်သွေ့လာတဲ့ ကာလ မှာတော့ လူတွေဟာ ဆဟာရ ဒေသကို စွန့်ခွာစေဟန် တူပါတယ်” လို့ Tierney က ဆိုသည်။

Tierney နှင့် သူမ၏ အဖွဲ့ဟာ ဆဟာရ ကန္တရ သဲမြေများ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အနောက်အာဖရိက ကမ်းလွန် ပင်လယ်ပြင်ရှိ ကွဲပြားခြားနားသော နေရာ လေးခု က အဏ္ဏဝါနုံးမြေ၏ ဗဟိုချက်မှာ့ အရေးပါတဲ့ အချက်များကိုလည်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ ပါတယ်။

မော်ရိုကို မော်ရတီးနီးယား – Mauritania ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ထောင့် မှ ရရှိသော အဏ္ဏဝါနုံးမြေ ၏ အချက်အလက်များ ၊ မိုးရေချိန် ပုံစံများ နှင့် ယခင် က ရှိခဲ့တဲ့ အစိမ်းရောင် ဆဟာရ ရဲ့ ဧရိယာ ၊ မိုးရေချိန် ပုံစံ အတိုင်းအတာ နှစ်ခု စလုံဟာ တူညီနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ် ။

အကယ်၍များ ယခု ဆဟာရ ကန္တရ ရဲ့ ခြောက်သွေ့ကာလ မှာ့ တစ်ဖန် ပြန်လည်၍ စွတ်စိုလာလျှင် ဘယ်အရာတွေ ဟာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းလာနိုင် မလဲ ……….

ထိုဒေသ တွင် ကျွဲ ၊ နွား တိရစ္ဆာန်များ ရဲ့ ကြီးပြင်းလာမှု့တွေဟာ များစွာ ကွဲလွဲလာ မလား။ ခြောက်သွေ့ ခဲ့သော ကာလ ဟာ ကွဲပြားခြားနားသော ယဉ်ကျေးမှု့နှစ်ခု ကို ပိုင်းခြားထားမလား …….. ။

ဒီ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှု့ အခြေအနေတွင် လူသားများ ဟာ အနောက်ပိုင်း ဆာဟာရ Western Sahara တွင် အလုပ်အကိုင် နှင့် လူနေမှုပုံစံ စတဲ့ အရာတွေ ဟာ ဘယ်လို သွေဖီသွားနိုင်မလဲ ဆိုတာ …………………

Ref:unearth.info

EΛIɴт MYΛт CнEʟ

Leave a Reply