အာရွတုိက္အေၾကာင္း ႏွင့္ ထူးျခားအခ်က္အလက္တခ်ဳိ႕

Posted on

အာရွတိုက္သည္ ကမၻာ့ေရွးအက်ဆုံး လူေနမႈစံနစ္မ်ား ယဥ္ေက်းမႈမ်ား ထြန္းကားခဲ့ေသာ အရပ္ျဖစ္သည္။ ဆူမာ၊ ေဘဘီလုံ၊ အက္စ္ဆီးရီးယား၊ မီဒီယာႏွင့္ ပါရွားတို႔သည္ အလြန္ေရွးက်ေသာ လူေနမႈစံနစ္မ်ား၊ ယဥ္ေက်းမႈမ်ား ထြန္းကားခဲ့ရာ အင္ပါယာမ်ားအျဖစ္ ေက်ာ္ၾကားသည္။

အာရွဆိုေသာအမည္သည္ ေရွးေဟာင္းဂရိဘာသာစကားမွတဆင့္ လက္တင္ဘာသာသို႔ ဆင္းသက္လာၿပီး ထိုမွတဖန္ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားသို႔ ဆင္းသက္လာသည္။ အာရွဆိုေသာအမည္အား ဘီစီ ၄၀၀ ခန္႔က ဟီ႐ိုဒိုးတပ္က အာရွမိုင္နားဟု ပထမဆုံးၫႊန္းဆိုေၾကာင္းေတြ႕ရွိရသည္။ ကမာၻေပၚ႐ွိ အႀကီးဆုံးေသာ ဘာသာအယူ၀ါဒ ေပါင္းစုံ စတင္ေပါက္ဖြားခဲ့ရာ တုိက္ႀကီးလည္းျဖစ္သည္။

အာရွတိုက္သည္ ကမၻာ့မ်က္ႏွာျပင္၏ ၈.၇ ရာခိုင္ႏႈန္း သို႔မဟုတ္ ကမၻာ့ကုန္းေျမဧရိယာ၏ ၂၉.၇ ရာခိုင္ႏႈန္းကို လႊမ္းၿခဳံထားၿပီး ကမာၻ႔အႀကီးဆုံးတုိက္ႀကီးျဖစ္သည္။ ကမၻာေျမျပင္၏ သုံးပုံတစ္ပုံခန္႔ က်ယ္ဝန္း၍ စတုရန္းမိုင္ေပါင္း ၁၇သန္းေက်ာ္ ရွိ၏။ ဒုတိယအႀကီးဆုံးေသာ အာဖရိကတိုက္ထက္ပင္ တစ္ဆခြဲမၽွ ႀကီးသည္။

ဥေရာပတိုက္ႏွင့္ အာဖရိကတိုက္ ႏွစ္တိုက္ေပါင္းထက္လည္း စတုရန္းမိုင္ ၆ဝဝဝဝဝ ခန္႔ ပိုေနေသး၍ အေမရိကတိုက္ ႏွစ္တိုက္ေပါင္း ထက္လည္း စတုရန္းမိုင္ ၆ဝဝဝဝဝ ခန္႔ ပိုေနေသးသည္။ ကမၻာ့လူဦးေရ၏ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္း(၄.၁ဘီလ်ံေက်ာ္)သည္ အာရွတိုက္တြင္ ေနထိုင္ၾကသည္။

ဤမၽွသာမက အာရွတိုက္ သည္ ကမၻာေပၚတြင္ အျမင့္ဆုံးေသာ ေတာင္ထိပ္(ဧ၀ရက္)၊ အက်ယ္ဆုံး ေသာ ကုန္းျပင္ျမင့္၊ ေရမ်က္ႏွာျပင္ေအာက္ အနိမ့္က်ဆုံးေသာ ေဒသ(ပင္လယ္ေသ)၊ မိုးအစြတ္ဆုံး ေသာအရပ္ ၊အႀကီးဆုံးေရကန္၊ အေျခာက္ေသြ႕ဆုံးေသာေနရာ၊ ေႏြရာသီႏွင့္ ေဆာင္းရာသီအပူခ်ိန္ဒီဂရီ အကြာျခားဆုံးဌာန၊ ေလဖိအားအနည္းဆုံးေသာေဒသ စသည္တို႔တည္ရာ ကမၻာေပၚရွိ အထူးျခားဆုံးေသာတိုက္ႀကီးလည္းျဖစ္၏။

အာရွတုိက္ကို အေရွ႕ေတာင္အာရွ ၊ အလယ္အာရွ ၊ အေရွ႕အာရွ ၊ ေျမာက္အာရွ ၊ အေနာက္ေတာင္အာရွ ၊ အိႏၵိယ ဟူ၍ ေျခာက္ပိုင္းခြဲျခားထားသည္။ အာရွတိုက္၏ ရာသီဥတုမွာ အပူျပင္းဆုံး သဲကႏၲာရမွ ေအးခဲေနေသာ ေရခဲျပင္၊ မုတ္သုံမိုးေၾကာင့္ အၿမဲစိုစြတ္ေသာ ေဒသမ်ားမွ အၿမဲေျခာက္ေသြ႕ေနေသာ ေဒသမ်ားထိ ရာသီဥတုမ်ိဳးစုံ ေတြ႕ႏိုင္သည္။

အာရွတုိက္တြင္ ႏုိင္ငံေပါင္း ၄၈ႏုိင္ငံ ပါ၀င္ၿပီး အက်ယ္၀န္းဆုံးႏုိင္ငံ ၁၀ ႏုိင္ငံမွာ ရုရွား ၊ တရုတ္ ၊ အိႏၵိယ ၊ ကာဇက္စတန္ ၊ ေဆာ္ဒီ ၊ အီရန္ ၊ မြန္ဂုိလီးယား ၊ အင္ဒုိနီးရွား ၊ ပါကစၥတန္ ႏွင့္ တူရကီတုိ႔ျဖစ္သည္။ နံပါတ္ ၁၁ အက်ယ္၀န္းဆုံးႏုိင္ငံမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ဧရိယာအငယ္ဆုံးႏုိင္ငံမွာ ေမာ္လဒုိက္ျဖစ္သည္။ အာရွတုိက္တြင္ ျမစ္ႀကီးျမစ္ငယ္ေပါင္း ေထာင္ခ်ီစီးဆင္းေနၿပီး အရွည္ဆုံးျမစ္မွာ ခ်န္ဂ်ီအန္ျမစ္ (ေခၚ) ယန္ဇီျမစ္ျဖစ္ၿပီး ၃၉၁၅မုိင္ ရွည္လ်ားသည္။

ေနာက္ထပ္ အာရွတုိက္၏ ထူးျခားခ်က္အခ်ဳိ႕ကိုေဖာ္ျပရမည္ဆုိလွ်င္-
-ကမာၻေပၚရွိ ဆန္(ထမင္း) စားသုံးေသာသူစုစုေပါင္း၏ ၉၀ရာခုိင္ႏႈန္းမွာ အာရွတုိက္တြင္ေနထုိင္ၾကသည္။

-ကမာၻေပၚရွိ လူဦးေရအမ်ားဆုံးၿမဳိ႕ႀကီး ၁၀ၿမဳိ႕အနက္ ၇ၿမဳိ႕မွာ အာရွတုိက္တြင္ရွိသည္။

– ကမာၻ႔အျမင့္ဆုံး အေဆာက္အဦး ၁၀ ခုအနက္ ၉ခုမွာ အာရွတုိက္တြင္ရွိသည္။

– ကမာၻ႔အႀကီးဆုံး ကုန္တုိက္ ၁၀ ခုစလုံးသည္ အာရွတုိက္တြင္သာ ရွိသည္။

– ကမာၻေပၚရွိ ႏုိင္ငံမ်ားအနက္ အသက္ ၁၀၀ ေက်ာ္ရွိ လူေပါင္း ၅ေသာင္းေက်ာ္ေနထုိင္ေသာႏုိင္ငံမွာ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။

– သရက္သီး စုိက္ပ်ဳိးအထုတ္လုပ္ႏုိင္ဆုံးႏုိင္ငံမွာ အိႏၵိယျဖစ္ၿပီး ႏွစ္စဥ္ သရက္သီးတန္ခ်ိန္ ၁၂သန္းေက်ာ္ ထြက္ရွိတတ္သည္။

– ဗီယက္နမ္လူမ်ဳိးမ်ား၏ ေမြးေန႔မွာတူညီၾကသည္။ အေၾကာင္းမွာ ဗီယက္နမ္လူမ်ဳိးတုိ႔သည္ ပုံမွန္အတုိင္းေမြးေန႔ကုိ မသတ္မွတ္ပဲ Tet လုိ႔ေခၚသည့္ ရုိးရာႏွစ္သစ္ကူးေန႔မွစ၍ သာ အသက္မ်ားကို ေရတြက္ၾကေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ေမြးေန႔မ်ားကုိ ႏွစ္သစ္ကူးညတြင္ ၿပဳိင္တူက်င္းပေလ့ရွိသည္။

– ကမာၻေပၚရွိ ေဆးလိပ္၊ေဆးရြက္ႀကီးကို တားျမစ္ထားသည့္ တစ္ခုတည္းေသာ ႏိုင္ငံမွာ ဘူတန္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။

– တရုတ္ ႏွင့္ အာရွတုိက္ေတာင္ပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ ေမ်ာက္ဦးေႏွာက္ကုိ အထူးအစားအစာအျဖစ္ စားသုံးေလ့ရွိသည္။

– အင္ဒိုးနီးရွားႏိုင္ငံသည္ ကြ်န္းေပါင္း ၁၇၀၀၀ေက်ာ္ျဖင့္ဖြဲ႔စည္းထားၿပီး ကြ်န္းေပါင္း ၆၀၀၀ေက်ာ္တြင္ လူေနထုိင္မႈမရွိေခ်။

– အာရွ၏ အဓိကစီးပြားေရးနယ္ေျမ ၃ခုမွာ စင္ကာပူ ၊ တုိက်ဳိ ႏွင့္ေဟာင္ေကာင္တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။

– ကမာၻ႔အႀကီးဆုံး ဘာသာေရးအေဆာက္အဦးမွာ အန္ေကာ၀တ္ဘုရားေက်ာင္းျဖစ္ၿပီး ကေမာၻဒီးယားႏုိင္ငံတြင္တည္ရွိသည္။

– အာရွတုိက္တြင္ ဘာသာစကားကြဲေပါင္း ၂၀၀၀ေက်ာ္ ကိုအသုံးျပဳၾကသည္။

– လူ၀ံမ်ားကို စူမားၾတားကြ်န္း ႏွင့္ ဘုိနီယိုကြ်န္းမ်ားတြင္သာ ေတြ႔ရတတ္သည္။

– ေဟာင္ေကာင္တြင္ မုိးေမွ်ာ္အေဆာက္အအုံေပါင္း ၈ေထာင္ေက်ာ္ရွိၿပီး နယူးေယာက္ထက္ ၂ဆမ်ားသည္။


အာရှတိုက်အကြောင်း နှင့် ထူးခြားအချက်အလက်တချို့ (unicode)

အာရှတိုက်သည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး လူနေမှုစံနစ်များ ယဉ်ကျေးမှုများ ထွန်းကားခဲ့သော အရပ်ဖြစ်သည်။ ဆူမာ၊ ဘေဘီလုံ၊ အက်စ်ဆီးရီးယား၊ မီဒီယာနှင့် ပါရှားတို့သည် အလွန်ရှေးကျသော လူနေမှုစံနစ်များ၊ ယဉ်ကျေးမှုများ ထွန်းကားခဲ့ရာ အင်ပါယာများအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။

အာရှဆိုသောအမည်သည် ရှေးဟောင်းဂရိဘာသာစကားမှတဆင့် လက်တင်ဘာသာသို့ ဆင်းသက်လာပြီး ထိုမှတဖန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ ဆင်းသက်လာသည်။ အာရှဆိုသောအမည်အား ဘီစီ ၄၀၀ ခန့်က ဟီရိုဒိုးတပ်က အာရှမိုင်နားဟု ပထမဆုံးညွှန်းဆိုကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးသော ဘာသာအယူဝါဒ ပေါင်းစုံ စတင်ပေါက်ဖွားခဲ့ရာ တိုက်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။

အာရှတိုက်သည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၈.၇ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၂၉.၇ ရာခိုင်နှုန်းကို လွှမ်းခြုံထားပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးတိုက်ကြီးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေပြင်၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်း၍ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၇သန်းကျော် ရှိ၏။ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော အာဖရိကတိုက်ထက်ပင် တစ်ဆခွဲမျှ ကြီးသည်။ ဥရောပတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက် နှစ်တိုက်ပေါင်းထက်လည်း စတုရန်းမိုင် ၆ဝဝဝဝဝ ခန့် ပိုနေသေး၍ အမေရိကတိုက် နှစ်တိုက်ပေါင်း ထက်လည်း စတုရန်းမိုင် ၆ဝဝဝဝဝ ခန့် ပိုနေသေးသည်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း(၄.၁ဘီလျံကျော်)သည် အာရှတိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။

ဤမျှသာမက အာရှတိုက် သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးသော တောင်ထိပ်(ဧဝရက်)၊ အကျယ်ဆုံး သော ကုန်းပြင်မြင့်၊ ရေမျက်နှာပြင်အောက် အနိမ့်ကျဆုံးသော ဒေသ(ပင်လယ်သေ)၊ မိုးအစွတ်ဆုံး သောအရပ် ၊အကြီးဆုံးရေကန်၊ အခြောက်သွေ့ဆုံးသောနေရာ၊ နွေရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီအပူချိန်ဒီဂရီ အကွာခြားဆုံးဌာန၊ လေဖိအားအနည်းဆုံးသောဒေသ စသည်တို့တည်ရာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အထူးခြားဆုံးသောတိုက်ကြီးလည်းဖြစ်၏။

အာရှတိုက်ကို အရှေ့တောင်အာရှ ၊ အလယ်အာရှ ၊ အရှေ့အာရှ ၊ မြောက်အာရှ ၊ အနောက်တောင်အာရှ ၊ အိန္ဒိယ ဟူ၍ ခြောက်ပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ အာရှတိုက်၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပြင်းဆုံး သဲကန္တာရမှ အေးခဲနေသော ရေခဲပြင်၊ မုတ်သုံမိုးကြောင့် အမြဲစိုစွတ်သော ဒေသများမှ အမြဲခြောက်သွေ့နေသော ဒေသများထိ ရာသီဥတုမျိုးစုံ တွေ့နိုင်သည်။

အာရှတိုက်တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၄၈နိုင်ငံ ပါဝင်ပြီး အကျယ်ဝန်းဆုံးနိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံမှာ ရုရှား ၊ တရုတ် ၊ အိန္ဒိယ ၊ ကာဇက်စတန် ၊ ဆော်ဒီ ၊ အီရန် ၊ မွန်ဂိုလီးယား ၊ အင်ဒိုနီးရှား ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် တူရကီတို့ဖြစ်သည်။ နံပါတ် ၁၁ အကျယ်ဝန်းဆုံးနိုင်ငံမှာ မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဧရိယာအငယ်ဆုံးနိုင်ငံမှာ မော်လဒိုက်ဖြစ်သည်။ အာရှတိုက်တွင် မြစ်ကြီးမြစ်ငယ်ပေါင်း ထောင်ချီစီးဆင်းနေပြီး အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ချန်ဂျီအန်မြစ် (ခေါ်) ယန်ဇီမြစ်ဖြစ်ပြီး ၃၉၁၅မိုင် ရှည်လျားသည်။

နောက်ထပ် အာရှတိုက်၏ ထူးခြားချက်အချို့ကိုဖော်ပြရမည်ဆိုလျှင်-
-ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆန်(ထမင်း) စားသုံးသောသူစုစုပေါင်း၏ ၉ဝရာခိုင်နှုန်းမှာ အာရှတိုက်တွင်နေထိုင်ကြသည်။

-ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေအများဆုံးမြို့ကြီး ၁၀မြို့အနက် ၇မြို့မှာ အာရှတိုက်တွင်ရှိသည်။

– ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦး ၁၀ ခုအနက် ၉ခုမှာ အာရှတိုက်တွင်ရှိသည်။

– ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကုန်တိုက် ၁၀ ခုစလုံးသည် အာရှတိုက်တွင်သာ ရှိသည်။

– ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများအနက် အသက် ၁၀၀ ကျော်ရှိ လူပေါင်း ၅သောင်းကျော်နေထိုင်သောနိုင်ငံမှာ ဂျပန်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

– သရက်သီး စိုက်ပျိုးအထုတ်လုပ်နိုင်ဆုံးနိုင်ငံမှာ အိန္ဒိယဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် သရက်သီးတန်ချိန် ၁၂သန်းကျော် ထွက်ရှိတတ်သည်။

– ဗီယက်နမ်လူမျိုးများ၏ မွေးနေ့မှာတူညီကြသည်။ အကြောင်းမှာ ဗီယက်နမ်လူမျိုးတို့သည် ပုံမှန်အတိုင်းမွေးနေ့ကို မသတ်မှတ်ပဲ Tet လို့ခေါ်သည့် ရိုးရာနှစ်သစ်ကူးနေ့မှစ၍ သာ အသက်များကို ရေတွက်ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ မွေးနေ့များကို နှစ်သစ်ကူးညတွင် ပြိုင်တူကျင်းပလေ့ရှိသည်။

– ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆေးလိပ်၊ဆေးရွက်ကြီးကို တားမြစ်ထားသည့် တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံမှာ ဘူတန်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

– တရုတ် နှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် မျောက်ဦးနှောက်ကို အထူးအစားအစာအဖြစ် စားသုံးလေ့ရှိသည်။

– အင်ဒိုးနီးရှားနိုင်ငံသည် ကျွန်းပေါင်း ၁၇၀၀၀ကျော်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး ကျွန်းပေါင်း ၆၀၀၀ကျော်တွင် လူနေထိုင်မှုမရှိချေ။

– အာရှ၏ အဓိကစီးပွားရေးနယ်မြေ ၃ခုမှာ စင်ကာပူ ၊ တိုကျို နှင့်ဟောင်ကောင်တို့ဖြစ်ကြသည်။

– ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဘာသာရေးအဆောက်အဦးမှာ အန်ကောဝတ်ဘုရားကျောင်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင်တည်ရှိသည်။

– အာရှတိုက်တွင် ဘာသာစကားကွဲပေါင်း ၂၀၀၀ကျော် ကိုအသုံးပြုကြသည်။

– လူဝံများကို စူမားတြားကျွန်း နှင့် ဘိုနီယိုကျွန်းများတွင်သာ တွေ့ရတတ်သည်။

– ဟောင်ကောင်တွင် မိုးမျှော်အဆောက်အအုံပေါင်း ၈ထောင်ကျော်ရှိပြီး နယူးယောက်ထက် ၂ဆများသည်။

Leave a Reply