ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိေပမယ့္ ကမာၻမေက်ာ္ လူသိနည္းတဲ့ပိရမစ္မ်ား

Posted on

ကမာၻေပၚမွာ ပိရမစ္လုိ႔ဆုိလုိက္ရင္ လူေတြသိၾကတာက အီဂ်စ္က ပိရမစ္ေတြသာျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ပိရမစ္ရဲ႕ သက္တမ္းနဲ႔ အရြယ္အစားေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ မကၠဆီကုိ ၊ ပီရူး နဲ႔ ဆူဒန္မွာလည္း ပိရမစ္ေတြရွိၿပီး အဲဒီေဒသေတြမွာရွိတဲ့ ပိရမစ္အေရအတြက္ဟာ အီဂ်စ္ထက္ ၂ဆ ၃ဆ ပုိမ်ားပါတယ္။

ဆူဒန္ႏိုင္ငံဟာ အီဂ်စ္ေတာင္ပုိင္း နယ္စပ္မွာရွိၿပီး အဲဒီမွာ ပိရမစ္ေပါင္း ၂၂၀ေက်ာ္ရွိပါတယ္။ သက္တမ္းကလည္း အီဂ်စ္ပိရမစ္ေတြေလာက္မရင့္ေပမယ့္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္ဆုိတာ နည္းတဲ့သက္တမ္းေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ဆူဒန္က ပိရမစ္ေတြရဲ႕အေၾကာင္းကုိ သုတဇုန္ မိတ္ေဆြမ်ားအတြက္ ဗဟုသုတအေနနဲ႔ မွ်ေ၀လုိက္ပါတယ္။

ဆူဒန္က ပိရမစ္ေတြကို ႏူဘီယန္လူမ်ဳိးေတြတည္ေဆာက္ခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ ႏူဘီယန္းပိရမစ္ေတြလုိ႔ ေခၚၾကပါတယ္။ ယေန႔ဆူဒန္ၿမဳိ႕ေတာ္ Khartoum ရဲ႕ ၂၀၀ကီလုိမီတာအကြာအေ၀း ႏုိင္းေတာင္ၾကားက ႏူဘီယားဆုိတဲ့ေနရာမွာ တည္ရွိေနပါတယ္။ ဒီေနရာဟာ ယခုအခ်ိန္မွာ လူသူမေနထုိင္တဲ့ေနရာျဖစ္ေပမယ့္ တစ္ခ်ိန္တုန္းက ခမ္းနားႀကီးက်ယ္တဲ့ Kushite မင္းဆက္ေတြရဲ႕ မင္းေနျပည္ေတာ္ ၃ႀကိမ္တုိင္တုိင္ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

ပထမဆုံး Kerma ၿမဳိ႕အမည္နဲ႔ ဘီစီ ၂၆၀၀ ကေန ၁၅၂၀ထိ ၊ ဒုတိယ Naata ၿမဳိ႕အမည္နဲ႔ ဘီစီ ၁၀၀၀ ကေန ၃၀၀ ထိ ၊ တတိယအႀကိမ္ Meroe ၿမဳိ႕အမည္နဲ႔ ဘီစီ ၃၀၀ ကေန ေအဒီ ၃၀၀ အထိျဖစ္ပါတယ္။ ႏူဘီယန္းပိရမစ္ေတြကို ဘီစီ ၄ ရာစုတည္းက ေဆာက္လုပ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ Kush ဘုရင္ေတြဟာ အီဂ်စ္နဲ႔ နယ္ပယ္ခ်င္းထိစပ္ေနတဲ့ေဒသမ်ားကို အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့အတြက္ ဒီေနရာမွာ အီဂ်စ္အေငြ႔အသက္ နဲ႔ ရုိးရာအႏုပညာေတြ လႊမ္းမုိးေနတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ မင္းဆက္ ၂၅ဆက္ေျမာက္မွာ သူတုိ႔ကုိယ္သူတုိ႔ ဖာရုိဘုရင္ေတြအျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

ပိရမစ္ေပါင္း ၂၂၃ခုရွိၿပီး အမ်ားစုဟာ ဘုရင္ နဲ႔ မိဖုရားတုိ႔ရဲ႕ ဂူသခၤ်ဳိင္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ အီဂ်စ္ပိရမစ္ေတြထက္အရြယ္အစားေသးငယ္ၿပီး အက်ယ္အားျဖင့္ အႀကီးဆုံးပိရမစ္ဟာ ၂၅ေပ က်ယ္ၿပီး အေသးဆုံးပိရမစ္ဟာ ၃ေပခန္႔က်ယ္ပါတယ္။ အျမင့္အေနနဲ႔ေတာ့ ေပ ၂၀ ကေန ေပ ၁၀၀ခန္႔အထိျမင့္ၾကပါတယ္။ ပထမဆုံးတည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ပိရမစ္စုမွာ ဖာရုိဘုရင္ Taharqa ၊ ဘုရင္ Kashta နဲ႔ သူ႔ရဲ႕သားေတာ္ Piye ၊ ေျမးေတြျဖစ္တဲ့ Shabaka, Shabataka နဲ႔ Tanwetamani တုိ႔အျပင္ မိဖုရား ၁၄ပါး ရဲ႕ ဂူသခၤ်ုိင္းပိရမစ္ေတြပါ၀င္ပါတယ္။

ေသဆုံးသူေတြရဲ႕ရုပ္အေလာင္းေတြကို မံမီအျဖစ္ ႀကီးမားတဲ့ႏွမ္းဖက္ေက်ာက္နဲ႔ ဖန္တီးထားတဲ့အေခါင္းေတြထဲမွာ သူတုိ႔ပုိင္ဆုိင္တဲ့ပစၥည္းေတြနဲ႔ အတူျမဳပ္ႏွံပါတယ္။ ႏွမ္းဖက္ေက်ာက္အေခါင္းေတြဟာ အလြန္ေလးလံၿပီး အဖုံးတင္ ၄တန္ခန္႔ေလးပါတယ္။ သက္တမ္းအရင့္ဆုံးနဲ႔ အႀကီးဆုံးပိရမစ္ကေတာ့ ၂၅ဆက္ေျမာက္ ဖာရုိဘုရင္ Taharqa ရဲ႕ ပိရမစ္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။ ဆူဒန္ပိရမစ္ေတြရဲ႕ပုံသ႑ာန္ဟာ အီဂ်စ္ပိရမစ္ေတြနဲ႔ အနည္းငယ္ျခားနားပါတယ္။ အီဂ်စ္ပိရမစ္ေတြလုိ ႀတိဂံပုံစံျဖစ္ေပမယ့္ သူတုိ႔ရဲ႕ပုံစံက ရွည္ေမ်ာေမ်ာႀတိဂံေတြပုံသ႑ာန္ျဖစ္ပါတယ္။

ႏူဘီယန္ပိရမစ္ေတြထဲက Amanishakheto ဘုရင္မရဲ႕ပိရမစ္ဟာ ေရႊေငြေက်ာက္သံရတနာေပါင္းမ်ားစြာကို ျမဳပ္ႏွံထားရာ ရတနာသုိက္အျဖစ္နာမည္ႀကီးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ၁၈၃၄ခုႏွစ္မွာ အီတလီရတနာသုိက္ရွာေဖြသူ Giuseppe Ferlini ဟာ လာေရာက္ရွာေဖြခဲ့ပါတယ္။ ဒီလုိရွာေဖြတဲ့ေနရာမွာ ပိရမစ္ေတြရဲ႕ထိပ္ပုိင္းကို ဒုိင္းနမုိက္ေတြနဲ႔ေဖာက္ခြဲခဲ့တာေၾကာင့္ ပိရမစ္ေပါင္း ၄၀ခန္႔ဟာ ပ်က္စီးခဲ့ရပါတယ္။ သူဟာ ေျမႀကီးထဲကေန ေရႊစတစ္စကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့ေပမယ့္ ရတနာသုိက္နဲ႔လုံး၀မဆုိင္ဘူးဆိုတာ သိရွိၿပီးေနာက္ လက္ေလွ်ာ့သြားခဲ့ပါတယ္။

ရွာေဖြသူအမ်ားစုကေတာ့ ရတနာသုိက္ဆုိတာ ပုံျပင္သက္သက္သာ လုိ႔ ဆုိၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဆူဒန္ဘုရင္နဲ႔ မိဖုရားေတြကို ျမဳပ္ႏွံတဲ့အခါ သူတုိ႔ပုိင္ဆုိင္တဲ့ပစၥည္းေတြ ရတနာပစၥည္းေတြပါ ထည့္သြင္းျမဳပ္ႏွံခဲ့ေပမယ့္ ဒီအရာေတြဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ရာေပါင္းမ်ားစြာတည္းက ေဖာက္ထြင္းခုိးယူျခင္းကို ခံခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ႏူဘီယန္းပိရမစ္ေတြဟာ အလြန္ေရွးက်ၿပီး စိတ္၀င္စားဖုိ႔ေကာင္းတဲ့ အႏုပညာလက္ရာေတြမ်ားစြာရွိေပမယ့္ ကမာၻမွာေတာ့ နာမည္မႀကီးသလုိ လာေရာက္လည္ပတ္သူဆုိတာလည္း မရွိသေလာက္ရွားပါတယ္။

လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ ဒီပိရမစ္ေတြဟာ UNESCO ရဲ႕ ကမာၻ႔ေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္အျဖစ္ထည့္သြင္းသတ္မွတ္ခံထားရၿပီး ဆူဒန္အစုိးရကလည္း ကမာၻလွည့္ခရီးသြားေတြကို ပိရမစ္ေတြရွိရာဆီလာေစဖို႔ ႀကဳိးပမ္းလွ်က္ရွိပါတယ္။

VIDEO

 

Leave a Reply